https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%9D%E1%83%A1_%E1%83%9B%E1%83%AA%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98 2026-05-14T19:37:44Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%9D%E1%83%A1_%E1%83%9B%E1%83%AA%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98&diff=268699&oldid=prev 2026-04-02T12:20:55Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">წყარო</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">12:20, 2 აპრილი 2026-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 132:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 132:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>[[საქართველოს გეოგრაფია]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">* </ins>[[<ins class="diffchange diffchange-inline">საქართველოს გეოგრაფია ნაწილი I|</ins>საქართველოს გეოგრაფია]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:საქართველოს გეოგრაფია]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:საქართველოს გეოგრაფია]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:საქართველოს მცენარეული საფარი]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:საქართველოს მცენარეული საფარი]]</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%9D%E1%83%A1_%E1%83%9B%E1%83%AA%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98&diff=257999&oldid=prev 2025-12-30T07:25:22Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">აღმოსავლეთ საქართველოს მცენარეულობა</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">07:25, 30 დეკემბერი 2025-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 99:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 99:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>აღმოსავლეთ საქართველოს წიფლნარები ფიტოცენოლოგიურად მრავალფეროვანია. ტიპოლოგიურ სპექტრში დომინირებს მკვდარსაფარიანი წიფლნარი, რომელიც მოკლებულია ქვეტყეს და ბალახეულ საფარს. საკმაოდ ფართოდაა გავრცელებული წიფლნარები ბალახოვან მცენარეთა საფარით, სადაც დომინანტის რანგშია – მთის წივანა, ჩიტისთვალა, [[ქრისტესბეჭედა]], გვიმრები და სხვ. ქვეტყეს წიფლნარ ტყეებში ქმნის იელი, ჩვეულებრივი თხილი და სხვ. კოლხეთის მოსაზღვრე რეგიონებში (მდ.დიდი ლიახვის ხეობა, ლიხის ქედი, ბორჯომის ხეობა, დასავლეთი თრიალეთი) წიფლნარ და წიფლის სიჭარბით ტყეებში არაიშვიათად განვითარებულია რელიქტური კოლხური ქვეტყე, სადაც დომინანტის რანგშია – შქერი, წყავი, ჭყორი, კავკასიური მოცვი, მოლოზანა, კოლხური სურო და სხვ. რელიქტური წიფლნარები (ჭყორის ქვეტყით, პასტუხოვის სუროს საფარით) საკმაოდ ფართოდ გვხვდება საგურამოს ქედის ჩრდილო კალთებზეც (საგურამოს ნაკრძალში). ფლორისტულად და ტიპოლოგიურად მდიდარი და მრავალფეროვანია აღმოსავლეთ საქართველოს დასავლურ რეგიონებში გავრცელებული წიწვიანი ტყეებიც.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>აღმოსავლეთ საქართველოს წიფლნარები ფიტოცენოლოგიურად მრავალფეროვანია. ტიპოლოგიურ სპექტრში დომინირებს მკვდარსაფარიანი წიფლნარი, რომელიც მოკლებულია ქვეტყეს და ბალახეულ საფარს. საკმაოდ ფართოდაა გავრცელებული წიფლნარები ბალახოვან მცენარეთა საფარით, სადაც დომინანტის რანგშია – მთის წივანა, ჩიტისთვალა, [[ქრისტესბეჭედა]], გვიმრები და სხვ. ქვეტყეს წიფლნარ ტყეებში ქმნის იელი, ჩვეულებრივი თხილი და სხვ. კოლხეთის მოსაზღვრე რეგიონებში (მდ.დიდი ლიახვის ხეობა, ლიხის ქედი, ბორჯომის ხეობა, დასავლეთი თრიალეთი) წიფლნარ და წიფლის სიჭარბით ტყეებში არაიშვიათად განვითარებულია რელიქტური კოლხური ქვეტყე, სადაც დომინანტის რანგშია – შქერი, წყავი, ჭყორი, კავკასიური მოცვი, მოლოზანა, კოლხური სურო და სხვ. რელიქტური წიფლნარები (ჭყორის ქვეტყით, პასტუხოვის სუროს საფარით) საკმაოდ ფართოდ გვხვდება საგურამოს ქედის ჩრდილო კალთებზეც (საგურამოს ნაკრძალში). ფლორისტულად და ტიპოლოგიურად მდიდარი და მრავალფეროვანია აღმოსავლეთ საქართველოს დასავლურ რეგიონებში გავრცელებული წიწვიანი ტყეებიც.</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">კავკასიონის ჩრდილო კალთაზე ([[ხევი]], პირიქით ხევსურეთი, [[თუშეთი]]) ტყის სარტყელში (ზღვის დონიდან 1000 მ-დან 1800-1850 მ-მდე), ჩრდილოეთის ექსპოზიციის ფერდობებზე, დომინირებს არყნარი (ლიტვინოვის, რადეს და მტირალა არყები), ხოლო სამხრეთის ექსპოზიციის ფერდობებზე – ფიჭვნარი ტყე. გვხვდება შერეული არყნარ-ფიჭვნარი ტყეებიც. წიფლნარი ტყე აქ არ არის გავრცელებული, რაც განპირობებულია როგორც მკაცრი კონტინენტური ჰავით, ისე წიფლის არეალისაგან ამ ტერიტორიის ბუნებრივი იზოლირებით. ამჟამად ანთროპოგენური ზეგავლენით ბუნებრივი ტყეების უმეტესობა განადგურებულია (განსაკუთრებით ხევის ტერიტორიაზე), ხოლო მათ ადგილზე გვხვდება მეორეული ბუჩქნარები – ღვიიანი (გართხმული ღვია,</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">კაზაკური ღვია), ქაცვიანი, ნაირბუჩქნარი ([[გრაკლა]], კოწახური, ასკილი, [[ჩიტავაშლა]] და სხვ.), აგრეთვე – გასტეპებული მდელო.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">სუბალპური სარტყლისათვის (ზღვის დონიდან 1800-1850 მ-დან 2450-2500 მ-მდე) დამახასიათებელია ფიტოცენოლოგიურად მრავალფეროვანი მცენარეულობა – სუბალპური ტყეები, ბუჩქნარები, მდელოები (სამხრეთ საქართველოში მთის სტეპებიც). სხვაობა დასავლეთ და აღმოსავლეთ საქართველოს სუბალპების მცენარეულობას</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">შორის ისე მკვეთრი არ არის, როგორც ბარში და ტყის სარტყელში, მაგრამ იგი მაინც მნიშვნელოვანია.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">აღმოსავლეთ საქართველოში სუბალპური ტყეებიდან გვხვდება დაბალი წარმადობის, საშუალო სიხშირისა და მეჩხერი (საბურვლის შეკრულობა 0,3-0,6) ნეკერჩხლიანები (მაღალმთის ნეკერჩხალი), მუხნარები ([[მაღალმთის მუხა]]), არყნარები (ლიტვინოვის არყი), ცირცელიან-არყნარები (კავკასიური [[ცირცელი]], ლიტვინოვის</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">არყი), წიფლნარები. მდ. დიდი ლიახვის ხეობაში და [[სამცხე]]ში სჭარბობს წიწვიანი სუბალპური ტყეები – ნაძვნარები და ფიჭვნარები. კავკასიონის ჩრდილო კალთაზე (განსაკუთრებით [[თუშეთი|თუშეთში]]) განვითარებულია ფიჭვნარი და არყნარი ტყეები. სუბალპური ტიპური ტანბრეცილი ტყეები (კოლხეთის დაბლობის მიმდებარე მთებისათვის დამახასიათებელი) აღმოსავლეთ საქართველოში არ არის, ან გვხვდება ლოკალურად (წიფლნარი, ნეკერჩხლიანი, არყნარი). ტყეების ტიპოლოგიურ სპექტრში დომინირებს საერთოკავკასიური ასოციაციები (ტყეები [[დეკა]]ს ქვეტყით; მაღალბალახეულობის, ბრძამის, გვიმრების ბალახეული საფარით). თუშეთის ფიჭვნარ და არყნარ ტყეებში ფართოდაა გავრცელებული ჩრდილოეთის (ბორეალური) სახეობები, ზოგიერთი მათგანი ტყეების ცოცხალ საფარში დომინირებს კიდეც (ლურჯი მოცვი, წითელი მოცვი, მჟაველა, ხავსები).</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">მაღალმთის ბუჩქნარებიდან ფართოდაა გავრცელებული დეკიანი, რომლითაც მეტწილად დაფარულია ჩრდილოეთის, ჩრდილო-აღმოსავლეთის და ჩრდილო-დასავლეთის ექსპოზიციის უტყეო ფერდობები. საკმაოდ ფართო გავრცელებას აღწევს იელიანიც. მომცრო ნაკვეთების სახით და ფრაგმენტულად გვხვდება მოცვიანი (ლურჯი მოცვი), ტირიფიანი (ყაზბეგის ტორფი), ღვიიანი (კაზაკური, გრძელწიწვა და გართხმული ღვიები) და სხვ.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">სუბალპური მაღალბალახეულობა აღმოსავლეთ საქართველოს მთებში განვითარებულია ლოკალურად, მომცრო ნაკვეთების სახით. ცენოზების შემადგენლობაში იშვიათად აღინიშნება ან საერთოდ აღარ მონაწილეობს ტიპური კოლხური სახეობები, გაბატონებულია – ტილჭირი, ყინტორა, სოსნოვსკის დიყი, მარიამა, [[ხარისშუბლა]], სასტვირია და სხვ.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">სუბალპური სარტყელის ვრცელი ტერიტორია დაფარულია მდელოებით (სათიბ-საძოვრები), რომლებიც მრავალფეროვანია ფლორისტული შედგენილობით, სტრუქტურით, ეკოლოგიური თავისებურებებით. აღმოსავლეთ საქართველოს ყველა რეგიონში დომინირებს პოლიდომინანტური მარცვლოვან-ნაირბალახოვანი მდელოები, რომლებიც მრავალრიცხოვანი რეგიონული (გეოგრაფიული) და ეკოლოგიური ვარიანტებითაა წარმოდგენილი. მონოდომინანტური მდელოებიდან გავრცელებულია – ნამიკრეფიანი, ბრძამიანი, ჭრელწივანიანი, შვრიელიანი, ძიგვიანი, ფრინტიანი, ნემსიწვერიანი, მზიურიანი, მარმუჭიანი და სხვ.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">ჯავახეთის ზეგანზე და მიმდებარე წალკა-დმანისის რეგიონში (ზღვის დონიდან 1800-2100 მ), გეობოტანიკურად მრავალფეროვანი მცენარეული საფარია. ადრე ამ ადგილებში საკმაოდ ფართო გავრცელებას აღწევდა ტყეები, ძირითადად ნაძვნარი, ფიჭვნარი, მუხნარი (მაღალმთის მუხა) და არყნარი (ლიტვინოვის არყი). ამჟამად ზეგნებსა და პლატოებზე (ჯავახეთის, გომარეთის, დმანისის და სხვ.) და წალკის მხარეში ტყეები (ძირითადად ფიჭვნარი, ნაძვნარ-ფიჭვნარი, არყნარი) შემორჩენილია ლოკალურად, მეტწილად მომცრო ნაკვეთებისა და ფრაგმენტების სახით. ნატყევარი ვრცელი ტერიტორია დაფარულია მთის სტეპებით – უროიანი, ვაციწვერიანი, წივანიანი (სტეპის წივანა) და სხვ. ვრცელი ტერიტორია უკავია პოლიდომინანტურ მარცვლოვან-ნაირბალახოვან სტეპს, რომელიც მრავალი ვარიანტითაა წარმოდგენილი.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">ჯავახეთის ზეგანზე (ზღვის დონიდან 2100-2200 მ) განვითარებულია მაღალმთის სტეპები და გასტეპებული მდელოები (ე. წ. მდელო-სტეპი). ფართოდაა გავრცელებული პოლიდომინანტური ბალახნარები, სადაც დამახასიათებელი სახეობებია: მარცვლოვანებიდან – ცხვრის წივანა, სტეპის წივანა, სტეპის კეწეწურა, სტეპის ტიმოთელა,</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">ვაციწვერას სახეობები; პარკოსნებიდან და ნაირბალახებიდან – ფიშერის ღიღილო, თრიალეთის იონჯა, ქაფურა, წიწინაური, კავკასიური ბეგქონდარა, ჭაღარა სამყურა.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">სხვა ფორმაციებიდან გავრცელებულია – ვაციწვერიანი, წივანიანი (სტეპის წივანა, ცხვრის წივანა), ისლიანი (ქონდარა ისლი) და სხვ.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">აღმოსავლეთ საქართველოს უმაღლესი ქედების კალთები (ზღვის დონიდან 2500-3200 მ), დაფარულია პოლიდომინანტური მარცვლოვან-ნაირბალახოვანი მდელოებით. მონო-დომინანტური მდელოები წარმოდგენილია ჭრელწივანიანით, ჭრელშვრიელიანით, ცხვრის წივანიანით, ძიგვიანით, კობრეზიანით, ისლიანით, ალპური ნემსიწვერიანით, ფესვმაგრიანით და სხვ. ჩრდილოეთის ექსპოხიციის ფერდობებზე (ზღვის დონიდან 2700 მ-მდე)</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">აღინიშნება დეკიანის მომცრო რაყები, რომლებიც კომპლექსურ მცენარეულობას ქმნის ალპური მდელოს სხვადასხვა ფორმაციასთან. ალპური ხალები განვითარებულია ლოკალურად, მომცრო ნაკვეთების სახით. მათი სტრუქტურა (შედგენილობა) რეგიონის მიხედვით მნიშვნელოვნად ცვალებადობს. მაგ., აღმოსავლეთ კავკასიონზე (ლაგოდეხის ნაკრძალი) ძირითადად გავრცელებულია მონოდომინანტური ალპური ხალები – ბაბაწვერიანი, ბერულიანი, ძირმაგარიანი, მარმუჭიანი და სხვ.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">ზაფხულის საძოვრების გადატვირთვის გამო სუბალპური და ალპური მდელოები და სტეპები დასარევლიანებულია შხამიანი და ბალასტური (პირუტყვი არ ეტანება) სახეობებით, როგორიცაა – [[შხამა (მცენარე)|შხამა]], [[ნარი]], მარმუჭი, უძოვარა და სხვ.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">ზღვის დონიდან 3100-3200 მ ზემოთ, მცენარეული საფარი პრაქტიკულად არაა განვითარებული. ლოკალურად აღინიშნება ალპური მდელოს ღია მიკროცენოზები. ვრცელი ტერიტორია უკავია კლდე-ნამალ-ღორღინარის მცენარეულობას, რომლის შემადგენლობაში მრავალი ენდემური მცენარე გვხვდება.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">ამგავარად, საქართველოს მცენარეული საფარი, სახეობრივი შემადგენლობით, სტრუქტურული ორგანიზაციით, ეკოლოგიით და გენეზისით უაღრესად მრავალფეროვანია. ამ მხრივ განსაკურებით გამოირჩევა ტყის მცენარეულობა (ტყეები), რომლებსაც ტერიტორიის მესამედზე მეტი უკავია (2,7 მლნ ჰა). ტყეების, მეტადრე მთის ტყეების როლი ჩვენი მთაგორიანი ქვეყნის ბუნებრივი ლანდშაფტებისა და უმნიშვნელოვანესი ბუნებრივი სიმდიდრეების (ჰაერი, წყალი, ნიადაგები) ფორმირებაში ერთ-ერთი უმთავრესია.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">==წყარო==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[საქართველოს გეოგრაფია]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[კატეგორია:საქართველოს გეოგრაფია]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[კატეგორია:საქართველოს მცენარეული საფარი]]</ins></div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%9D%E1%83%A1_%E1%83%9B%E1%83%AA%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98&diff=257905&oldid=prev 2025-12-25T18:35:03Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">აღმოსავლეთ საქართველოს მცენარეულობა</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">18:35, 25 დეკემბერი 2025-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 98:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 98:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ნაძვის, სოჭის და უთხოვრის მიერ შექმნილი წიწვიანი ტყეები აღმოსავლეთ საქართველოში რელიქტური მცენარეულობაა. ამ ტყეების გლობალური უკანდახევა ჩვენი ქვეყნის მთიან ზოლში აღმოსავლეთიდან დაიწყო და დღესაც გრძელდება (გავრცელების აღმოსავლური საზღვარი თანდათან დასავლეთით ინაცვლებს). მათ ადგილს კი მეტწილად წიფლნარი იკავებს, რომელსაც შუაჰოლოცენიდან, მთელ საქართველოში (კავკასიის მეზოფილურ რეგიონებში), აღმავლობის პერიოდი დაუდგა.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ნაძვის, სოჭის და უთხოვრის მიერ შექმნილი წიწვიანი ტყეები აღმოსავლეთ საქართველოში რელიქტური მცენარეულობაა. ამ ტყეების გლობალური უკანდახევა ჩვენი ქვეყნის მთიან ზოლში აღმოსავლეთიდან დაიწყო და დღესაც გრძელდება (გავრცელების აღმოსავლური საზღვარი თანდათან დასავლეთით ინაცვლებს). მათ ადგილს კი მეტწილად წიფლნარი იკავებს, რომელსაც შუაჰოლოცენიდან, მთელ საქართველოში (კავკასიის მეზოფილურ რეგიონებში), აღმავლობის პერიოდი დაუდგა.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>აღმოსავლეთ საქართველოს წიფლნარები ფიტოცენოლოგიურად მრავალფეროვანია. ტიპოლოგიურ სპექტრში დომინირებს მკვდარსაფარიანი წიფლნარი, რომელიც მოკლებულია ქვეტყეს და ბალახეულ საფარს. საკმაოდ ფართოდაა გავრცელებული წიფლნარები ბალახოვან მცენარეთა საფარით, სადაც დომინანტის რანგშია – მთის წივანა, ჩიტისთვალა, [[ქრისტესბეჭედა]], გვიმრები და სხვ. ქვეტყეს წიფლნარ ტყეებში ქმნის იელი, ჩვეულებრივი თხილი და სხვ. კოლხეთის მოსაზღვრე რეგიონებში (მდ.დიდი ლიახვის ხეობა, ლიხის ქედი, ბორჯომის ხეობა, დასავლეთი თრიალეთი) წიფლნარ და წიფლის სიჭარბით ტყეებში არაიშვიათად განვითარებულია რელიქტური კოლხური ქვეტყე, სადაც დომინანტის რანგშია – შქერი, წყავი, ჭყორი, კავკასიური მოცვი, მოლოზანა, კოლხური სურო და სხვ. რელიქტური წიფლნარები (ჭყორის ქვეტყით, პასტუხოვის სუროს საფარით) საკმაოდ ფართოდ გვხვდება საგურამოს ქედის ჩრდილო კალთებზეც (საგურამოს ნაკრძალში). ფლორისტულად და ტიპოლოგიურად მდიდარი და მრავალფეროვანია აღმოსავლეთ საქართველოს <del class="diffchange diffchange-inline">დასავ- ლურ </del>რეგიონებში გავრცელებული წიწვიანი ტყეებიც.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>აღმოსავლეთ საქართველოს წიფლნარები ფიტოცენოლოგიურად მრავალფეროვანია. ტიპოლოგიურ სპექტრში დომინირებს მკვდარსაფარიანი წიფლნარი, რომელიც მოკლებულია ქვეტყეს და ბალახეულ საფარს. საკმაოდ ფართოდაა გავრცელებული წიფლნარები ბალახოვან მცენარეთა საფარით, სადაც დომინანტის რანგშია – მთის წივანა, ჩიტისთვალა, [[ქრისტესბეჭედა]], გვიმრები და სხვ. ქვეტყეს წიფლნარ ტყეებში ქმნის იელი, ჩვეულებრივი თხილი და სხვ. კოლხეთის მოსაზღვრე რეგიონებში (მდ.დიდი ლიახვის ხეობა, ლიხის ქედი, ბორჯომის ხეობა, დასავლეთი თრიალეთი) წიფლნარ და წიფლის სიჭარბით ტყეებში არაიშვიათად განვითარებულია რელიქტური კოლხური ქვეტყე, სადაც დომინანტის რანგშია – შქერი, წყავი, ჭყორი, კავკასიური მოცვი, მოლოზანა, კოლხური სურო და სხვ. რელიქტური წიფლნარები (ჭყორის ქვეტყით, პასტუხოვის სუროს საფარით) საკმაოდ ფართოდ გვხვდება საგურამოს ქედის ჩრდილო კალთებზეც (საგურამოს ნაკრძალში). ფლორისტულად და ტიპოლოგიურად მდიდარი და მრავალფეროვანია აღმოსავლეთ საქართველოს <ins class="diffchange diffchange-inline">დასავლურ </ins>რეგიონებში გავრცელებული წიწვიანი ტყეებიც.</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%9D%E1%83%A1_%E1%83%9B%E1%83%AA%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98&diff=257904&oldid=prev 2025-12-25T09:28:06Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">აღმოსავლეთ საქართველოს მცენარეულობა</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">09:28, 25 დეკემბერი 2025-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 98:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 98:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ნაძვის, სოჭის და უთხოვრის მიერ შექმნილი წიწვიანი ტყეები აღმოსავლეთ საქართველოში რელიქტური მცენარეულობაა. ამ ტყეების გლობალური უკანდახევა ჩვენი ქვეყნის მთიან ზოლში აღმოსავლეთიდან დაიწყო და დღესაც გრძელდება (გავრცელების აღმოსავლური საზღვარი თანდათან დასავლეთით ინაცვლებს). მათ ადგილს კი მეტწილად წიფლნარი იკავებს, რომელსაც შუაჰოლოცენიდან, მთელ საქართველოში (კავკასიის მეზოფილურ რეგიონებში), აღმავლობის პერიოდი დაუდგა.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ნაძვის, სოჭის და უთხოვრის მიერ შექმნილი წიწვიანი ტყეები აღმოსავლეთ საქართველოში რელიქტური მცენარეულობაა. ამ ტყეების გლობალური უკანდახევა ჩვენი ქვეყნის მთიან ზოლში აღმოსავლეთიდან დაიწყო და დღესაც გრძელდება (გავრცელების აღმოსავლური საზღვარი თანდათან დასავლეთით ინაცვლებს). მათ ადგილს კი მეტწილად წიფლნარი იკავებს, რომელსაც შუაჰოლოცენიდან, მთელ საქართველოში (კავკასიის მეზოფილურ რეგიონებში), აღმავლობის პერიოდი დაუდგა.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>აღმოსავლეთ საქართველოს წიფლნარები ფიტოცენოლოგიურად მრავალფეროვანია. ტიპოლოგიურ სპექტრში დომინირებს მკვდარსაფარიანი წიფლნარი, რომელიც მოკლებულია ქვეტყეს და ბალახეულ საფარს. საკმაოდ ფართოდაა გავრცელებული წიფლნარები ბალახოვან მცენარეთა საფარით, სადაც დომინანტის რანგშია – მთის წივანა, ჩიტისთვალა, [[ქრისტესბეჭედა]], გვიმრები და სხვ. ქვეტყეს წიფლნარ ტყეებში ქმნის იელი, ჩვეულებრივი თხილი და სხვ. კოლხეთის მოსაზღვრე რეგიონებში (მდ.დიდი ლიახვის ხეობა, ლიხის ქედი, ბორჯომის ხეობა, დასავლეთი თრიალეთი) წიფლნარ და წიფლის სიჭარბით ტყეებში არაიშვიათად განვითარებულია რელიქტური კოლხური ქვეტყე, სადაც დომინანტის რანგშია – შქერი, წყავი, ჭყორი, კავკასიური მოცვი, მოლოზანა, კოლხური სურო და სხვ. რელიქტური წიფლნარები (ჭყორის ქვეტყით, პასტუხოვის სუროს საფარით) საკმაოდ ფართოდ გვხვდება <del class="diffchange diffchange-inline">საგუ- რამოს </del>ქედის ჩრდილო კალთებზეც(საგურამოს ნაკრძალში). ფლორისტულად და ტიპოლოგიურად მდიდარი და მრავალფეროვანია აღმოსავლეთ საქართველოს დასავ- ლურ რეგიონებში გავრცელებული წიწვიანი ტყეებიც.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>აღმოსავლეთ საქართველოს წიფლნარები ფიტოცენოლოგიურად მრავალფეროვანია. ტიპოლოგიურ სპექტრში დომინირებს მკვდარსაფარიანი წიფლნარი, რომელიც მოკლებულია ქვეტყეს და ბალახეულ საფარს. საკმაოდ ფართოდაა გავრცელებული წიფლნარები ბალახოვან მცენარეთა საფარით, სადაც დომინანტის რანგშია – მთის წივანა, ჩიტისთვალა, [[ქრისტესბეჭედა]], გვიმრები და სხვ. ქვეტყეს წიფლნარ ტყეებში ქმნის იელი, ჩვეულებრივი თხილი და სხვ. კოლხეთის მოსაზღვრე რეგიონებში (მდ.დიდი ლიახვის ხეობა, ლიხის ქედი, ბორჯომის ხეობა, დასავლეთი თრიალეთი) წიფლნარ და წიფლის სიჭარბით ტყეებში არაიშვიათად განვითარებულია რელიქტური კოლხური ქვეტყე, სადაც დომინანტის რანგშია – შქერი, წყავი, ჭყორი, კავკასიური მოცვი, მოლოზანა, კოლხური სურო და სხვ. რელიქტური წიფლნარები (ჭყორის ქვეტყით, პასტუხოვის სუროს საფარით) საკმაოდ ფართოდ გვხვდება <ins class="diffchange diffchange-inline">საგურამოს </ins>ქედის ჩრდილო კალთებზეც (საგურამოს ნაკრძალში). ფლორისტულად და ტიპოლოგიურად მდიდარი და მრავალფეროვანია აღმოსავლეთ საქართველოს დასავ- ლურ რეგიონებში გავრცელებული წიწვიანი ტყეებიც.</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%9D%E1%83%A1_%E1%83%9B%E1%83%AA%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98&diff=257903&oldid=prev 2025-12-25T09:27:18Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">აღმოსავლეთ საქართველოს მცენარეულობა</span></span></p> <a href="https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%9D%E1%83%A1_%E1%83%9B%E1%83%AA%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98&amp;diff=257903&amp;oldid=257898">ცვლილებების ჩვენება</a>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%9D%E1%83%A1_%E1%83%9B%E1%83%AA%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98&diff=257898&oldid=prev 2025-12-24T13:42:22Z

<p>ახალი გვერდი: &#039;&#039;&#039;საქართველოს მცენარეული საფარი&#039;&#039;&#039; – <a href="/wikidict/index.php/%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%9D" title="საქართველო">საქართველოს</a> მდებარეობ...</p> <a href="https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%9D%E1%83%A1_%E1%83%9B%E1%83%AA%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98&amp;diff=257898">ცვლილებების ჩვენება</a>

Tkenchoshvili