https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%A3%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%91%E1%83%9D%E1%83%AD%E1%83%99%E1%83%9Dსილიციუმის კარბიდის ბოჭკო - რედაქტირების ისტორია2026-05-08T06:54:32Zამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიშიMediaWiki 1.19.24https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%A3%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%91%E1%83%9D%E1%83%AD%E1%83%99%E1%83%9D&diff=186859&oldid=prevTkenchoshvili 12:45, 14 თებერვალი 2023-ზე2023-02-14T12:45:03Z<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">12:45, 14 თებერვალი 2023-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''<big>სილიციუმის კარბიდის ბოჭკოები</big>'''</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''<big>სილიციუმის კარბიდის ბოჭკოები</big>'''</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>'''სილიციუმი''' <del class="diffchange diffchange-inline">[</del>ლათ. silex (silicis) კაჟი, წარმოადგენს ოთხვალენტიან მეტალოიდს, ქიმიურ ელემენტს ატომური ნომრით 14.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>'''სილიციუმი''' <ins class="diffchange diffchange-inline">(</ins>ლათ. silex (silicis) კაჟი, წარმოადგენს ოთხვალენტიან მეტალოიდს, ქიმიურ ელემენტს ატომური ნომრით 14.  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სიმბოლო – Si. <br /></div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სიმბოლო – Si. <br /></div></td></tr>
</table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%A3%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%91%E1%83%9D%E1%83%AD%E1%83%99%E1%83%9D&diff=186858&oldid=prevTkenchoshvili: ახალი გვერდი: '''<big>სილიციუმის კარბიდის ბოჭკოები</big>''' '''სილიციუმი''' [ლათ. silex (silicis...2023-02-14T12:44:44Z<p>ახალი გვერდი: '''<big>სილიციუმის კარბიდის ბოჭკოები</big>''' '''სილიციუმი''' [ლათ. silex (silicis...</p>
<p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''<big>სილიციუმის კარბიდის ბოჭკოები</big>'''<br />
<br />
'''სილიციუმი''' [ლათ. silex (silicis) კაჟი, წარმოადგენს ოთხვალენტიან მეტალოიდს, ქიმიურ ელემენტს ატომური ნომრით 14. <br />
<br />
სიმბოლო – Si. <br /><br />
სიმკვრივე – 2329 კგ/მ<sup>3</sup> (თხევად მდგომარეობაში – 2570 კგ/მ<sup>3</sup>); <br /><br />
დნობის ტემპერატურა – 1414°C; <br /><br />
დუღილის ტემპერატურა – 3265°C; <br /><br />
სიმაგრე მოოსის სკალით – 6,5. <br />
<br />
სილიციუმი სამყაროში გავრცელებით მერვე ელემენტია წონის მიხედვით, მაგრამ იგი ბუნებაში უძველესი დროიდან გვხვდება, როგორც თავისუფალი ელემენტი. ფართოდაა წარმოდგენილი [[ქვიშა]]ში, მტვერში, პლანეტოიდებსა და პლანეტებში სილიციუმის დიოქსიდის სხვადასხვა ფორმით (კაჟმიწა) ან [[სილიკატი|სილიკატების]] სახით. სილიციუმი დედამიწის ქერქში გავრცელებით მეორეა [[ჟანგბადი]]ს შემდეგ, რაც ქერქის 25,7%-ზე მეტს შეადგენს მასის მიხედვით. ოქსიდის ან სილიკატის ფორმით სილიციუმი გამოიყენება [[მინა|მინი]]ს, [[ცემენტი]]სა და [[კერამიკა|კერამიკის]] [[წარმოება]]ში. ბუნებრივი სილიციუმი ძლიერ ჰიგროსკოპული რუხი ფერის ფხვნილია და აქვს მეტალური ბზინვარება. იგი ერთადერთია იმ მცირერიცხოვან ნივთიერებებს შორის (მსგავსად წყლისა და გალიუმისა), რომელთა სიმკვრივე თხევად მდგომარეობაში მეტია, ვიდრე მყარ მდგომარეობში, რადგან იგი ფართოვდება გაყინვისას. <br />
<br />
სილიციუმი პირველად იდენტიფიცირებული იყო 1787 წელს ლავუაზიეს მიერ, როგორც კაჟის შემადგენელი კომპონენტი. ბუნებაში გვხვდება მხოლოდ ჟანგბადნაერთების სახით. სილიციუმის ორჟანგი – კაჟმიწა ცნობილია [[კვარცი]]სა და მთის ბროლის სახელით. სხვადასხვა ოქსიდით შეფერილი SiO<sub>2</sub>-ის [[კრისტალი|კრისტალები]] ბუნებაში ძვირფასი ქვების სახით გვხვდება, როგორიცაა – [[ამეთვისტო]], [[აქატი]], [[კვარცი]], ქალკოდინი, [[იასპი]] (ეშმა), [[ოპალი]] და სხვ. სილიკატების შემადგენლობაში სილიციუმის და ჟანგბადის გარდა ხშირად გვხვდება მესამე ელემენტი – [[ალუმინი]]. ასეთ ნაერთებს [[ალუმინსილიკატები]] ეწოდებათ. ეს უკანასკნელი შეადგენს დედამიწის ქერქის ძირითად მასას. მას მიეკუთვნება ფართოდ გავრცელებული [[მინერალი]] მინდვრის შპატი (სილიციუმისა და ალუმინის ჟანგების გარდა შეიცავს კალიუმის, ნატრიუმის ან კალციუმის ჟანგებს). მინდვრის შპატიდან მიიღება [[თეთრი თიხა]] [[კაოლინი]] (Al<sub>2</sub>O<sub>3</sub>×2SiO<sub>2</sub>×2H<sub>2</sub>O). ჩვეულებრივი თიხა წარმოადგენს [[რკინა|რკინის]] ჟანგებითა და სხვა მინარევებით შეფერილ კაოლინს. ბუნებაში გავრცელებული ალუმინსილიკატებისაგან ასევე მნიშვნელოვანია [[აზბესტი]], [[ტალკი]], თეთრი ქარსი. <br />
<br />
სილიციუმს იყენებენ [[მეტალურგია]]ში [[კოროზიამედეგი ფოლადი|კოროზიისადმი მედეგი სილიციუმიანი ფოლადი]]ს წარმოებაში. 15-18% ს. შემცველი [[ფოლადი|ფოლადები]] ცეცხლგამძლე და მჟავების მიმართ მედეგია, რის გამოც გამოიყენება ქიმიური აპარატურის დასამზადებლად. სილიციუმის [[შენადნობი]] რკინასთან ე. წ. ეროსილიციუმი, რომელიც მიიღება [[კოქსი]]თ კაჟმიწისა და რკინის ერთდროული აღდგენით, გამოიყენება ფოლადის წარმოებაში განმჟანგავად (გალღობილ ლითონში გახსნილი ჟანგბადის ან ლითონის ჟანგბადნაერთიდან ჟანგბადის მოსაცილებლად) და მჟავამედეგ ნაკეთობათა დასამზადებლად. მცირე რაოდენობით წყალთან [[თიხა|თიხის]] შერევით მიღებული პლასტიკური მასისაგან ამზადებენ სხვადასხვა ფორმის ნაკეთობას, რომელიც მიღებულ ფორმას ინარჩუნებს გაშრობის შემდეგ და მაგრდება გამოწვისას. [[გამომწვარი თიხა|გამომწვარ თიხის]] ნაკეთობებს კერამიკული ეწოდება. გამოყენების მიხედვით განასხვავებენ სამშენებლო, ცეცხლგამძლე, ქიმიურად მედეგ, საყოფაცხოვრებო და ტექნიკურ კერამიკას. [[სამშენებლო კერამიკა]]ს მიეკუთვნება [[აგური (სამშენებლო მასალა)|აგური]], [[კრამიტი]] და სხვ. ქიმიურად მედეგი კერამიკა იხმარება ქიმიურ მრეწველობაში. საყოფაცხოვრებო კერამიკას მიეკუთვნება [[ფაიფური]]ს ნაკეთობები, ხოლო ტექნიკური კერამიკა გამოიყენება იზოლატორების, კონდენსატორების, მაღალტემპერატურული ტიგელებისა და სხვათა დასამზადებლად.<br />
<br />
==== სილიციუმის კარბიდის ბოჭკოები ====<br />
სილიციუმის კარბიდის (SiC) ბოჭკოები (თერმომედეგი ბოჭკოები) მიიღება [[ვოლფრამი]]ს ან ნახშირბადის საფუძველზე. ფიზიკურ-მექანიკური თვისებების შესაბამისად, ეს ბოჭკოები უპირატესად გამოიყენება ლითონკომპოზიტებში, რომლებსაც მუშაობა ხანგრძლივად უხდებათ მაღალი ტემპერატურის ზემოქმედების პირობებში. მიღების ტექნოლოგია ისეთივეა, როგორც [[ბორის ბოჭკო]]ების, თუმცა აღსანიშნავია, რომ თანამედროვე პირობებში უპირატესობა ენიჭება [[ნახშირბადის ბოჭკო]]ებს (ვოლფრამის ძაფის სანაცვლოდ). ასეთი ბოჭკოები უფრო იაფია, მაგრამ აქვთ შემცირებული სიმტკიცის მახასიათებლები და ამაღლებული მგრძნობიარობა ზედაპირული დაზიანებების მიმართ, რაც განპირობებულია მასალის წვრილმარცვლოვანი სტრუქტურით.<br />
<br />
სილიციუმის კარბიდით [[დაარმირება|დაარმირებული]] ალუმინისაგან ამზადებენ [[თვითმფრინავი]]ს ფრთის მზიდ ელემენტებს და მართვადი [[რაკეტა|რაკეტების]] კორპუსებს, დაარმირებული [[ტიტანი (ლითონი)|ტიტანი]]საგან – ამძრავ [[ლილვი (მანქანის ნაწილი)|ლილვებსა]] და საჰაერო ხრახნის ფრთებს. მეტად პერსპექტიულია სილიციუმის კარბიდით დაარმირებული კერამიკული ჯავშანი.<br />
<br />
<br />
==წყარო==<br />
[[კომპოზიტური კონსტრუქციები]]<br />
[[კატეგორია:სამშენებლო მასალები]]<br />
[[კატეგორია:ბოჭკო]]</div>Tkenchoshvili