https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%A0%E1%83%93%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%98სირდონი - რედაქტირების ისტორია2026-04-26T04:45:24Zამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიშიMediaWiki 1.19.24https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%A0%E1%83%93%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%98&diff=95135&oldid=prevTkenchoshvili 10:08, 24 თებერვალი 2020-ზე2020-02-24T10:08:14Z<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">10:08, 24 თებერვალი 2020-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:Sirdoni.jpg|thumb|210პქ|'''სირდონი.''' მ. თუღანოვი]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:Sirdoni.jpg|thumb|210პქ|'''სირდონი.''' მ. თუღანოვი]]</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''სირდონ-ი''' ''(ოს. Сырдон)'' — ნართული ეპოსის პოპულარული პერსონაჟი, [[გათაგი]]სა და [[ძერასა]]ს უკანონო ვაჟი (სხვა ვარიანტით, წყალთა</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''სირდონ-ი''' ''(ოს. Сырдон)'' — ნართული ეპოსის პოპულარული პერსონაჟი, [[გათაგი]]სა და [[ძერასა]]ს უკანონო ვაჟი (სხვა ვარიანტით, წყალთა</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>განმგებლის ნათარ-უათარისა და [[სათანა]]ს ვაჟი, [[სოსლანი]]ს ძმა). იგი ეპოსის თითქმის ყველა ეპიზოდის უცვლელი მონაწილეა. [[ნართა|ნართებში]] თავისი მდგომარეობით უმდაბლეს საფეხურზე დგას და ხშირად „ბორათების ქავდასარდს“ უწოდებენ. სირდონი სუფრაზე ნართების მსახურია; არის მათი შიკრიკი და გამცილებელი. ყველასთვის უცნობია საიდან მოდის ან საით მიდის; ცხოვრობს მიწისქვეშა საიდუმლო [[ლაბირინთი|ლაბირინთში]]; არის მაქცია (შეუძლია გარდაიქმნას ოქროდ, ძველ [[ქუდი|ქუდად]], მოხუცად, ახალგაზრდა ქალად და დედაბრად) და ცნობისმოყვარე; იცის ყველაფერი, რაც ხდება ან რაც უნდა მოხდეს. ნართები ხშირად უსმენენ მის რჩევებს, მაგრამ ბოლომდე არასოდეს ენდობიან, რადგან „ნართების ჭირად არის გაჩენილი“ [ეპოსში იგი „ნართების ბოროტ გენიად“ (нарты фыдбылыз) იწოდება]. თავისი ხასიათით ცბიერი და „გესლიანი ენის“ (маргæвзаг) პატრონი სირდონი ყველგან უთანახმოებასა და მტრობას ნერგავს; არის ნართებში გათამაშებული თითქმის ყველა ინტრიგის წამომწყები ან მონაწილე. ნართების საზოგადოების უბედურებაში, დაწყებული [[ურუზმაგი]]ს შვილის მკვლელობიდან, რაც [[ახსართაგათა|ახსართაგათებისა]] და [[ბორათა|ბორათების]] დაუსრულებელი [[ომი]]ს მიზეზი გახდა, და დამთავრებული [[სოსლანი]]ს, [[ბათრაძი]]სა და საბოლოოდ ნართების დაღუპვით, ლომის წილი სწორედ სირდონზე მოდის.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>განმგებლის ნათარ-უათარისა და [[სათანა]]ს ვაჟი, [[სოსლანი]]ს ძმა). იგი ეპოსის თითქმის ყველა ეპიზოდის უცვლელი მონაწილეა. [[ნართა|ნართებში]] თავისი მდგომარეობით უმდაბლეს საფეხურზე დგას და ხშირად „ბორათების ქავდასარდს“ უწოდებენ. სირდონი სუფრაზე ნართების მსახურია; არის მათი შიკრიკი და გამცილებელი. ყველასთვის უცნობია საიდან მოდის ან საით მიდის; ცხოვრობს მიწისქვეშა საიდუმლო [[ლაბირინთი|ლაბირინთში]]; არის <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>მაქცია<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>(შეუძლია გარდაიქმნას ოქროდ, ძველ [[ქუდი|ქუდად]], მოხუცად, ახალგაზრდა ქალად და დედაბრად) და ცნობისმოყვარე; იცის ყველაფერი, რაც ხდება ან რაც უნდა მოხდეს. ნართები ხშირად უსმენენ მის რჩევებს, მაგრამ ბოლომდე არასოდეს ენდობიან, რადგან „ნართების ჭირად არის გაჩენილი“ [ეპოსში იგი „ნართების ბოროტ გენიად“ (нарты фыдбылыз) იწოდება]. თავისი ხასიათით ცბიერი და „გესლიანი ენის“ (маргæвзаг) პატრონი სირდონი ყველგან უთანახმოებასა და მტრობას ნერგავს; არის ნართებში გათამაშებული თითქმის ყველა ინტრიგის წამომწყები ან მონაწილე. ნართების საზოგადოების უბედურებაში, დაწყებული [[ურუზმაგი]]ს შვილის მკვლელობიდან, რაც [[ახსართაგათა|ახსართაგათებისა]] და [[ბორათა|ბორათების]] დაუსრულებელი [[ომი]]ს მიზეზი გახდა, და დამთავრებული [[სოსლანი]]ს, [[ბათრაძი]]სა და საბოლოოდ ნართების დაღუპვით, ლომის წილი სწორედ სირდონზე მოდის.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მართალია, სირდონი კულტურული გმირის ნეგატიურ სახეს წარმოადგენს, მაგრამ იმავდროულად კულტურული გმირის თვისებებსაც ავლენს; ტრაგედიამ, რომელიც სირდონს შვილების მკვლელობით დაატყდა თავს, იგი კულტურულ გმირად აქცია: შექმნა თორმეტსიმიანი ფანდირი (არფა), რომელიც მან ნართებს უსახსოვრა; ნართებისთვის მოიპოვა ცეცხლიც. ჟ. დიუმეზილი სირდონის პერსონაჟს – ლოკთან, ხოლო ა. კრისტოლი [[ოდისევსი|ოდისევსთან]] აკავშირებს.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მართალია, სირდონი კულტურული გმირის ნეგატიურ სახეს წარმოადგენს, მაგრამ იმავდროულად კულტურული გმირის თვისებებსაც ავლენს; ტრაგედიამ, რომელიც სირდონს შვილების მკვლელობით დაატყდა თავს, იგი კულტურულ გმირად აქცია: შექმნა თორმეტსიმიანი ფანდირი (არფა), რომელიც მან ნართებს უსახსოვრა; ნართებისთვის მოიპოვა ცეცხლიც. ჟ. დიუმეზილი სირდონის პერსონაჟს – ლოკთან, ხოლო ა. კრისტოლი [[ოდისევსი|ოდისევსთან]] აკავშირებს.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 25:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 25:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ნართული ეპოსი]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ნართული ეპოსი]]</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ნართული ეპოსის პერსონაჟები]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ნართული ეპოსის პერსონაჟები]]</div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[კატეგორია:მითოლოგიური პერსონაჟები]]</ins></div></td></tr>
</table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%A0%E1%83%93%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%98&diff=57059&oldid=prevEchelidze: ახალი გვერდი: '''სირდონი.''' მ. თუღანოვი '''სირდონ-ი''' ''(ოს. Сырдон...2018-07-06T09:06:05Z<p>ახალი გვერდი: <a href="/wikidict/index.php/%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98:Sirdoni.jpg" title="ფაილი:Sirdoni.jpg">'''სირდონი.''' მ. თუღანოვი</a> '''სირდონ-ი''' ''(ოს. Сырдон...</p>
<p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>[[ფაილი:Sirdoni.jpg|thumb|210პქ|'''სირდონი.''' მ. თუღანოვი]]<br />
'''სირდონ-ი''' ''(ოს. Сырдон)'' — ნართული ეპოსის პოპულარული პერსონაჟი, [[გათაგი]]სა და [[ძერასა]]ს უკანონო ვაჟი (სხვა ვარიანტით, წყალთა<br />
განმგებლის ნათარ-უათარისა და [[სათანა]]ს ვაჟი, [[სოსლანი]]ს ძმა). იგი ეპოსის თითქმის ყველა ეპიზოდის უცვლელი მონაწილეა. [[ნართა|ნართებში]] თავისი მდგომარეობით უმდაბლეს საფეხურზე დგას და ხშირად „ბორათების ქავდასარდს“ უწოდებენ. სირდონი სუფრაზე ნართების მსახურია; არის მათი შიკრიკი და გამცილებელი. ყველასთვის უცნობია საიდან მოდის ან საით მიდის; ცხოვრობს მიწისქვეშა საიდუმლო [[ლაბირინთი|ლაბირინთში]]; არის მაქცია (შეუძლია გარდაიქმნას ოქროდ, ძველ [[ქუდი|ქუდად]], მოხუცად, ახალგაზრდა ქალად და დედაბრად) და ცნობისმოყვარე; იცის ყველაფერი, რაც ხდება ან რაც უნდა მოხდეს. ნართები ხშირად უსმენენ მის რჩევებს, მაგრამ ბოლომდე არასოდეს ენდობიან, რადგან „ნართების ჭირად არის გაჩენილი“ [ეპოსში იგი „ნართების ბოროტ გენიად“ (нарты фыдбылыз) იწოდება]. თავისი ხასიათით ცბიერი და „გესლიანი ენის“ (маргæвзаг) პატრონი სირდონი ყველგან უთანახმოებასა და მტრობას ნერგავს; არის ნართებში გათამაშებული თითქმის ყველა ინტრიგის წამომწყები ან მონაწილე. ნართების საზოგადოების უბედურებაში, დაწყებული [[ურუზმაგი]]ს შვილის მკვლელობიდან, რაც [[ახსართაგათა|ახსართაგათებისა]] და [[ბორათა|ბორათების]] დაუსრულებელი [[ომი]]ს მიზეზი გახდა, და დამთავრებული [[სოსლანი]]ს, [[ბათრაძი]]სა და საბოლოოდ ნართების დაღუპვით, ლომის წილი სწორედ სირდონზე მოდის.<br />
<br />
მართალია, სირდონი კულტურული გმირის ნეგატიურ სახეს წარმოადგენს, მაგრამ იმავდროულად კულტურული გმირის თვისებებსაც ავლენს; ტრაგედიამ, რომელიც სირდონს შვილების მკვლელობით დაატყდა თავს, იგი კულტურულ გმირად აქცია: შექმნა თორმეტსიმიანი ფანდირი (არფა), რომელიც მან ნართებს უსახსოვრა; ნართებისთვის მოიპოვა ცეცხლიც. ჟ. დიუმეზილი სირდონის პერსონაჟს – ლოკთან, ხოლო ა. კრისტოლი [[ოდისევსი|ოდისევსთან]] აკავშირებს.<br />
<br />
სახელი Сырдон მიღებულია ოსურში „ცხოველის“, „ნადირის“ აღმნიშვნელ сырд სიტყვაზე პატრონიმიული -он ფორმანტის დართვით. სირდონის პერსონაჟი ცნობილია ასევე ნართული ეპოსის ყაბარდოული (Šərtan), ბალყარული (Šərdan, Širdan) და ინგუშური (Širtta, Šertuqo) ვერსიებიდან.<br />
<br />
<br />
==ლიტერატურა==<br />
*Сказания о нартах. Пер. Ю. Лебединского. Владикавказ, 2000; <br />
*Дюмезиль Ж. Осетинский эпос и мифология. М., 1976; <br />
*Абаев В. И. Историко-этимологический словарь осетинского языка. Т. III. Л., 1979; <br />
*Калоев Б. А. Сырдон // Мифы народов мира. Т. 2. М., 1982; <br />
*Кристоль А. Сырдон и Одиссей // Эпос и мифология осетин и мировая культура. Владикавказ, 2003; <br />
*Чибиров Л. Скифский мир и нартовский эпос // Дарьял. № 1. 2012; <br />
*Таказов Ф. М. Архетипы культурного героя в осетинской мифологии // III Всероссийские Миллеровские чтения. Материалы научной конференции 4-5 октября 2012 г. Владикавказ, 2012.<br />
<br />
==წყარო==<br />
[[კავკასიის ხალხთა მითები და რიტუალები]] <br />
<br />
[[კატეგორია:მითოლოგია]]<br />
[[კატეგორია:კავკასიური მითები]]<br />
[[კატეგორია:ოსური მითები]]<br />
[[კატეგორია:ნართული ეპოსი]]<br />
[[კატეგორია:ნართული ეპოსის პერსონაჟები]]</div>Echelidze