სკვნილი - რედაქტირების ისტორია

Tkenchoshvili: /* როგორ მზადდებოდა სკვნილი */

2024-02-22T19:09:34Z

‎როგორ მზადდებოდა სკვნილი

Tkenchoshvili: /* სკვნილის დამზადება */

2024-02-22T19:06:22Z

‎სკვნილის დამზადება

Tkenchoshvili 19:05, 22 თებერვალი 2024-ზე

2024-02-22T19:05:00Z

Tkenchoshvili: /* ღვთისმშობლის ცრემლები */

2024-02-22T19:03:41Z

‎ღვთისმშობლის ცრემლები

Tkenchoshvili: /* სკვნილის გენეზისი და განვითარების ისტორია */

2024-02-22T19:03:04Z

‎სკვნილის გენეზისი და განვითარების ისტორია

ცვლილებების ჩვენება

Tkenchoshvili 15:46, 22 თებერვალი 2024-ზე

2024-02-22T15:46:13Z

Tkenchoshvili: /* სკვნილის გენეზისი და განვითარების ისტორია */

2024-02-19T12:17:03Z

‎სკვნილის გენეზისი და განვითარების ისტორია

Tkenchoshvili 19:18, 26 დეკემბერი 2023-ზე

2023-12-26T19:18:00Z

Tkenchoshvili 13:16, 25 სექტემბერი 2023-ზე

2023-09-25T13:16:28Z

Tkenchoshvili: /* სკვნილის გენეზისი და განვითარების ისტორია */

2022-11-28T08:31:32Z

‎სკვნილის გენეზისი და განვითარების ისტორია

@@ ხაზი 55: / ხაზი 55: @@
 ==== როგორ მზადდებოდა სკვნილი ====
-სკვნილის დასამზადებლად ვარდის ფურცლებს სპილენძის სანაყში ნაყავდნენ, დანაყილ მასას ტენიან ადგილას დგამენ, მანამ სანამ იგი მუქ, წებოვან მასად არ გადაიქცევა. ამ მასისგან აკეთებენ ბურთებს, ხვრეტენ და აშრობენ. გამშრალ და გამხმარ ბურთებს აცვამენ ძაფზე და მათგან ამზადებენ სკვნილს. ამგვარი მასისგან აღმოსავლეთში ამზადებდნენ ქისებს, რომლებსაც ოქროთი და აბრეშუმით ალამაზებდნენ. სულხან-საბა ვარდის სინონიმად ასახელებს როდს და მიუთითებს მის ბერძნულ წარმომავლობაზე. როგორც ცნობილია, საქართველოში სანაყებს როდინი, ფილი, [[ქვიჯა]] ეწოდებოდა. არსებობდა რაიმე პროდუქტის დასანაყად დამზადებული სანაყი, მაგ. [[ნიორი|ნივრისათვის]], ქუმელის ზეთის მისაღებად. როდინი და ფილი დიდი სანაყებია, ხოლო ქვიჯა - პატარა. გვინდა გამოვთქვათ თამამი მოსაზრება; ხომ არ ნიშნავდა როდინი ვარდის სანაყს? ანუ ხომ არ იყო იგი სანაყი, რომელიც სპეციალურად ვარდის ფურცლების დასანაყად იყო გამიზნული? მით უფრო, თუ გავითვალიწინებთ, რომ ჩვენში, როგორც ითქვა, არსებობდა გარკვეული პროდუქტებისთვის განკუთვნილი სანაყები. ამის გარდა, ქართულში არსებობს ინ [[სუფიქსი]] (ის პარალელურად), რომელიც ისტორიულად ნათესაობითი ბრუნვის ნიშანი იყო და ამჟამად ფუძესთანაა შეზრდილი. თუ ჩვენი მოსაზრება სწორია, ხომ არ შეიძლება ვივარაუდოთ, რომ როდ-ინ-ი ვარდის სანაყი იყო? ვარდის ფურცლებისგან როზარის დღესაც ამზადებენ ამერიკაში. იგი მისი დამზადების ძველი ამერიკული წესი ყოფილა, რომელიც კათოლიკე ბერ-მონაზონთა თაობებს გადაეცემოდა და ჩვენამდეც მოაღწია. თავის მხრივ, ევროპაში იგი აღმოსავლეთიდან უნდა შესულიყო. ფიქრობენ, რომ ამერიკაში ეს წესი ფრანცისკანელმა ბერებმა შეიტანეს, როდესაც კალიფორნიაში დამკვიდრდნენ. ამერიკაში ვარდის ფურცლებს უმატებენ წყალს და ფერმენტაციის ბუნებრივი პროცესის მეშვეობით 4-6 კვირაში ამზადებენ სკვნილს. ვარდის ბურთებს ამზადებენ ხელით. ამ ბურთებს ვარდის ქვებს (rose stones) უწოდებენ. ისინი ინარჩუნებენ სურნელს და სასიამოვნო შესახედაობა აქვთ. ვარდის როზარები ღირშესანიშნავი თარიღის სამახსოვროდ კეთდება (დაბადების დღის, ბავშვის შეძენის, ქორწილის და სხვა).
+სკვნილის დასამზადებლად ვარდის ფურცლებს სპილენძის სანაყში ნაყავდნენ, დანაყილ მასას ტენიან ადგილას დგამენ, მანამ სანამ იგი მუქ, წებოვან მასად არ გადაიქცევა. ამ მასისგან აკეთებენ ბურთებს, ხვრეტენ და აშრობენ. გამშრალ და გამხმარ ბურთებს აცვამენ ძაფზე და მათგან ამზადებენ სკვნილს. ამგვარი მასისგან აღმოსავლეთში ამზადებდნენ [[ქისა|ქისებს]], რომლებსაც [[ოქრო]]თი და [[აბრეშუმი|აბრეშუმით]] ალამაზებდნენ. [[სულხან-საბა ორბელიანი|სულხან-საბა]] ვარდის სინონიმად ასახელებს როდს და მიუთითებს მის ბერძნულ წარმომავლობაზე. როგორც ცნობილია, საქართველოში სანაყებს როდინი, ფილი, [[ქვიჯა]] ეწოდებოდა. არსებობდა რაიმე პროდუქტის დასანაყად დამზადებული სანაყი, მაგ. [[ნიორი|ნივრისათვის]], ქუმელის ზეთის მისაღებად. როდინი და ფილი დიდი სანაყებია, ხოლო ქვიჯა - პატარა. გვინდა გამოვთქვათ თამამი მოსაზრება; ხომ არ ნიშნავდა როდინი ვარდის სანაყს? ანუ ხომ არ იყო იგი სანაყი, რომელიც სპეციალურად ვარდის ფურცლების დასანაყად იყო გამიზნული? მით უფრო, თუ გავითვალიწინებთ, რომ ჩვენში, როგორც ითქვა, არსებობდა გარკვეული პროდუქტებისთვის განკუთვნილი სანაყები. ამის გარდა, ქართულში არსებობს ინ [[სუფიქსი]] (ის პარალელურად), რომელიც ისტორიულად [[ნათესაობითი ბრუნვა|ნათესაობითი ბრუნვის]] ნიშანი იყო და ამჟამად ფუძესთანაა შეზრდილი. თუ ჩვენი მოსაზრება სწორია, ხომ არ შეიძლება ვივარაუდოთ, რომ როდ-ინ-ი ვარდის სანაყი იყო? ვარდის ფურცლებისგან როზარის დღესაც ამზადებენ [[ამერიკა]]ში. იგი მისი დამზადების ძველი ამერიკული წესი ყოფილა, რომელიც კათოლიკე ბერ-მონაზონთა თაობებს გადაეცემოდა და ჩვენამდეც მოაღწია. თავის მხრივ, ევროპაში იგი აღმოსავლეთიდან უნდა შესულიყო. ფიქრობენ, რომ ამერიკაში ეს წესი ფრანცისკანელმა ბერებმა შეიტანეს, როდესაც კალიფორნიაში დამკვიდრდნენ. ამერიკაში ვარდის ფურცლებს უმატებენ წყალს და ფერმენტაციის ბუნებრივი პროცესის მეშვეობით 4-6 კვირაში ამზადებენ სკვნილს. ვარდის ბურთებს ამზადებენ ხელით. ამ ბურთებს ვარდის ქვებს (rose stones) უწოდებენ. ისინი ინარჩუნებენ სურნელს და სასიამოვნო შესახედაობა აქვთ. ვარდის როზარები ღირშესანიშნავი თარიღის სამახსოვროდ კეთდება (დაბადების დღის, ბავშვის შეძენის, ქორწილის და სხვა).
 ყოველივე ზემოთქმულიდან გამომდინარე, შეგვიძლია ვთქვათ, რომ სკვნილი აღმოსავლეთის ეკლესიაში IV საუკუნეში ბერ-მონაზვნურ სამონასტრო ცხოვრებასთან დაკავშირებით უნდა გაჩენილიყო. ადრე შუა საუკუნეებში იგი ლოცვების თვლის მარტივი იარაღიდან მარტიროლოგიურ ვარდის, განსაკუთრებით კი წითელი ვარდის, გვირგვინს უნდა დაკავშირებოდა და მოწამეობრივი ცხოვრების თეოლოგიური მნიშვნელობა გამოეხატა. ასე რომ, სკვნილი არის ვარდის გვირგვინი, მარადიული ნეტარი სიცოცხლე, რომლითაც მორწმუნე ღვთისათვის, [[სათნო]] ცხოვრებისათვის და მისი უწყვეტი დამოწმებისათვის ჯილდოვდება.
-ფსალმუნთა დასათვლელი 150-მარცვლიანი სკვნილი, რომელიც აღმოსავლეთის ეკლესიაში ღვთისმშობელს უკავშირდებოდა, დასავლეთის ეკლესიამ განსაკუთრებით შეითვისა და განავითარა. ამგვარად ევროპული როზარის წარმომავლობა აღმოსავლეთის ეკლესიას უკავშირდება. აფრიკის ჩრდილოეთში წარმოშობილმა სკვნილმა აზიის ნაწილისა და ევროპის გავლით ამერიკის კონტინენტზეც დაიმკვირდა გამორჩეული ადგილი.
+ფსალმუნთა დასათვლელი 150-მარცვლიანი სკვნილი, რომელიც აღმოსავლეთის ეკლესიაში ღვთისმშობელს უკავშირდებოდა, დასავლეთის ეკლესიამ განსაკუთრებით შეითვისა და განავითარა. ამგვარად ევროპული როზარის წარმომავლობა აღმოსავლეთის ეკლესიას უკავშირდება. აფრიკის ჩრდილოეთში წარმოშობილმა სკვნილმა [[აზია|აზიის]] ნაწილისა და ევროპის გავლით ამერიკის კონტინენტზეც დაიმკვირდა გამორჩეული ადგილი.
 ==წყარო==

@@ ხაზი 54: / ხაზი 54: @@
 ამგვარად, ვარდის გვირგვინი არის მოწამებრივი გვირგვინი და ნიშანი იმ ჯილდოსი, რომელსაც მარადიული ნეტარი სიცოცხლე ჰქვია. სწორედ ამგვარ მოწამეებზე, რომლებმაც საკუთარი სისხლით ქრისტე დაამოწმეს, დგას მიწიერი კათოლიკე ეკლესიის ერთიანი საკურთხეველი და სწორედ მათი ერთობა წარმოადგენს ზეციურ სასუფეველს მოწამეებისა, რომლებიც ტახტზე დიდებით მჯდომ უფალს ჭვრეტენ. მაგრამ მათ რიცხვს, რა თქმა უნდა, მხოლოდ სიკვდილმისჯილი, წამებით აღსრულებული მოწამეები არ მიეკუთვნებიან. ასეთები არიან ის ბერ-მონაზვნები, წმ. მამები და დედები, რომლებიც სიცოცხლეშივე ახერხებენ დათრგუნონ ხორციელი მოთხოვნილებები, იქცნენ მოწამეებად და აქედანვე შეუერთდნენ ღმერთს, მათი ჯილდო მოწამეობრივი გვირგვინია. იგი ვარდის გვირგვინია და ჩვენი აზრით, მატერიალური სახე აქვს. ეს არის სკვნილი, რაზედაც პირდაპირ მიუთითებს მისი ერთ-ერთი ბერძნული სახელწოდება: ρόδινος στέφανος, რაც ვარდისგან დაწნულ გვირგვინს ნიშნავს, ასევე გერმანული Rosenskranz სკვნილი რომ გვირგვინს უკავშირდება, კარგად ჩანს მისი ფრანგული და ინგლისური სახელწოდებებიდან: chapelet, chaplet. მარტიროლოგიურ ეკლის გვრიგვინს ნიშნავს ლათინური სიტყვა Astragalus და კორონა. სკვნილის მოწამეებთან კავშირს, ვფიქრობთ, მისი ზემოთ ხსნებეული 12 ფოჩი და ბერძნული მარტირიაც უნდა უსვამდეს ხაზს. სკვნილის ვარდთან კავშირს ადასტურებს rosaire, rosary, Rosenkranz და სავარდის სემანტიკა.
-==== სკვნილის დამზადება ====
+==== როგორ მზადდებოდა სკვნილი ====
 სკვნილის დასამზადებლად ვარდის ფურცლებს სპილენძის სანაყში ნაყავდნენ, დანაყილ მასას ტენიან ადგილას დგამენ, მანამ სანამ იგი მუქ, წებოვან მასად არ გადაიქცევა. ამ მასისგან აკეთებენ ბურთებს, ხვრეტენ და აშრობენ. გამშრალ და გამხმარ ბურთებს აცვამენ ძაფზე და მათგან ამზადებენ სკვნილს. ამგვარი მასისგან აღმოსავლეთში ამზადებდნენ ქისებს, რომლებსაც ოქროთი და აბრეშუმით ალამაზებდნენ. სულხან-საბა ვარდის სინონიმად ასახელებს როდს და მიუთითებს მის ბერძნულ წარმომავლობაზე. როგორც ცნობილია, საქართველოში სანაყებს როდინი, ფილი, [[ქვიჯა]] ეწოდებოდა. არსებობდა რაიმე პროდუქტის დასანაყად დამზადებული სანაყი, მაგ. [[ნიორი|ნივრისათვის]], ქუმელის ზეთის მისაღებად. როდინი და ფილი დიდი სანაყებია, ხოლო ქვიჯა - პატარა. გვინდა გამოვთქვათ თამამი მოსაზრება; ხომ არ ნიშნავდა როდინი ვარდის სანაყს? ანუ ხომ არ იყო იგი სანაყი, რომელიც სპეციალურად ვარდის ფურცლების დასანაყად იყო გამიზნული? მით უფრო, თუ გავითვალიწინებთ, რომ ჩვენში, როგორც ითქვა, არსებობდა გარკვეული პროდუქტებისთვის განკუთვნილი სანაყები. ამის გარდა, ქართულში არსებობს ინ [[სუფიქსი]] (ის პარალელურად), რომელიც ისტორიულად ნათესაობითი ბრუნვის ნიშანი იყო და ამჟამად ფუძესთანაა შეზრდილი. თუ ჩვენი მოსაზრება სწორია, ხომ არ შეიძლება ვივარაუდოთ, რომ როდ-ინ-ი ვარდის სანაყი იყო? ვარდის ფურცლებისგან როზარის დღესაც ამზადებენ ამერიკაში. იგი მისი დამზადების ძველი ამერიკული წესი ყოფილა, რომელიც კათოლიკე ბერ-მონაზონთა თაობებს გადაეცემოდა და ჩვენამდეც მოაღწია. თავის მხრივ, ევროპაში იგი აღმოსავლეთიდან უნდა შესულიყო. ფიქრობენ, რომ ამერიკაში ეს წესი ფრანცისკანელმა ბერებმა შეიტანეს, როდესაც კალიფორნიაში დამკვიდრდნენ. ამერიკაში ვარდის ფურცლებს უმატებენ წყალს და ფერმენტაციის ბუნებრივი პროცესის მეშვეობით 4-6 კვირაში ამზადებენ სკვნილს. ვარდის ბურთებს ამზადებენ ხელით. ამ ბურთებს ვარდის ქვებს (rose stones) უწოდებენ. ისინი ინარჩუნებენ სურნელს და სასიამოვნო შესახედაობა აქვთ. ვარდის როზარები ღირშესანიშნავი თარიღის სამახსოვროდ კეთდება (დაბადების დღის, ბავშვის შეძენის, ქორწილის და სხვა).

@@ ხაზი 26: / ხაზი 26: @@
 სკვნილი სხვადასხვა მასალისგან მზადდებოდა და მზადდება, კერძოდ: შალის ძაფისაგან, მინისაგან, ძვირფასი ქვებისაგან: ქარვისგან, [[გიშერი|გიშრისგან]] და სხვა. [[სარდიონი]]ს, მარგალიტის, [[ძოწი]]ს და მარჯნის სკვნილების ევროპაში ყოფილა გავრცელებული. ისინი ასევე მზადდებოდა ხის, ძვლის ან სხვადასხვა მცენარეებისაგან, როგორიცაა: ღვთისმშობლის ცრემლები, იობის ცრემლები (Coix Lacry ma-jobi L), კრიალოსნის მოლი, ანუ კაკბის საკენკელა, (Lithospermum officinale L; purpureo-coeruleum L), Abrus pecatorius L., რომელსაც რუსები ჩოტოჩნიკს უწოდებენ, [[ფინიკი]]სა და [[ზეთისხილი]]ს კურკებისაგან და სხვ.
+===== ღვთისმშობლის ცრემლები =====
 ღვთისმშობლის ცრემლებს დღეს ჩვენში კარგად იცნობენ. მისი ქართული სახელწოდება რუსულის კალკი უნდა იყოს (богородицинны слезки). ქართულად მას, მხედველობაში თუ არ მივიღებთ დიალექტურ ნაირსახეობებს, ძირითადად „ჩალამძივი“ ეწოდება, [[აჭარა]]ში მას „თესპეს მძივსაც“ უწოდებენ, ჭანურად კი „ფესფიღი“ ჰქვია. ვინაიდან თურქულად კრიალოსანს „თასბა“ „თასპა“ ეწოდება. „თესპეს მძივიც“ და „თესფიღიც“ სკვნილის დასამზადებლად სახმარ მცენაერს უნდა ნიშნავდეს. ალბათ ისიც ნიშანდობლივია, რომ ღვთისმშობლის ცრემლები (როგორც მას დღეს ვუწოდებთ) აჭარასა და [[გურია]]ში მოდის უხვად, რაც კიდევაც აისახა მცენარის დიალექტურ სახელწოდებაში. [[კირიონ II კათოლიკოს-პატრიარქი|კათოლიკოს პატრიარქ კირიონ II]]-ს ერთ-ერთ ფოტოზე ნიჟარების სკვნილი უმშვენებს ხელს. საბასთან ვხვდებით ე.წ. ჭიქის, ანუ [[თიხა|თიხის]] კრიალოსანს, რაც გარკვეული მასალითა და ტექნოლოგიით დამუშავებულ სკვნილზე მიუთითებს.

@@ ხაზი 26: / ხაზი 26: @@
 სკვნილი სხვადასხვა მასალისგან მზადდებოდა და მზადდება, კერძოდ: შალის ძაფისაგან, მინისაგან, ძვირფასი ქვებისაგან: ქარვისგან, [[გიშერი|გიშრისგან]] და სხვა. [[სარდიონი]]ს, მარგალიტის, [[ძოწი]]ს და მარჯნის სკვნილების ევროპაში ყოფილა გავრცელებული. ისინი ასევე მზადდებოდა ხის, ძვლის ან სხვადასხვა მცენარეებისაგან, როგორიცაა: ღვთისმშობლის ცრემლები, იობის ცრემლები (Coix Lacry ma-jobi L), კრიალოსნის მოლი, ანუ კაკბის საკენკელა, (Lithospermum officinale L; purpureo-coeruleum L), Abrus pecatorius L., რომელსაც რუსები ჩოტოჩნიკს უწოდებენ, [[ფინიკი]]სა და [[ზეთისხილი]]ს კურკებისაგან და სხვ.
-===== ღვთისმშობლის ცრემლები =====
 ღვთისმშობლის ცრემლებს დღეს ჩვენში კარგად იცნობენ. მისი ქართული სახელწოდება რუსულის კალკი უნდა იყოს (богородицинны слезки). ქართულად მას, მხედველობაში თუ არ მივიღებთ დიალექტურ ნაირსახეობებს, ძირითადად „ჩალამძივი“ ეწოდება, [[აჭარა]]ში მას „თესპეს მძივსაც“ უწოდებენ, ჭანურად კი „ფესფიღი“ ჰქვია. ვინაიდან თურქულად კრიალოსანს „თასბა“ „თასპა“ ეწოდება. „თესპეს მძივიც“ და „თესფიღიც“ სკვნილის დასამზადებლად სახმარ მცენაერს უნდა ნიშნავდეს. ალბათ ისიც ნიშანდობლივია, რომ ღვთისმშობლის ცრემლები (როგორც მას დღეს ვუწოდებთ) აჭარასა და [[გურია]]ში მოდის უხვად, რაც კიდევაც აისახა მცენარის დიალექტურ სახელწოდებაში. [[კირიონ II კათოლიკოს-პატრიარქი|კათოლიკოს პატრიარქ კირიონ II]]-ს ერთ-ერთ ფოტოზე ნიჟარების სკვნილი უმშვენებს ხელს. საბასთან ვხვდებით ე.წ. ჭიქის, ანუ [[თიხა|თიხის]] კრიალოსანს, რაც გარკვეული მასალითა და ტექნოლოგიით დამუშავებულ სკვნილზე მიუთითებს.

@@ ხაზი 52: / ხაზი 52: @@
 ამგვარად, ვარდის გვირგვინი არის მოწამებრივი გვირგვინი და ნიშანი იმ ჯილდოსი, რომელსაც მარადიული ნეტარი სიცოცხლე ჰქვია. სწორედ ამგვარ მოწამეებზე, რომლებმაც საკუთარი სისხლით ქრისტე დაამოწმეს, დგას მიწიერი კათოლიკე ეკლესიის ერთიანი საკურთხეველი და სწორედ მათი ერთობა წარმოადგენს ზეციურ სასუფეველს მოწამეებისა, რომლებიც ტახტზე დიდებით მჯდომ უფალს ჭვრეტენ. მაგრამ მათ რიცხვს, რა თქმა უნდა, მხოლოდ სიკვდილმისჯილი, წამებით აღსრულებული მოწამეები არ მიეკუთვნებიან. ასეთები არიან ის ბერ-მონაზვნები, წმ. მამები და დედები, რომლებიც სიცოცხლეშივე ახერხებენ დათრგუნონ ხორციელი მოთხოვნილებები, იქცნენ მოწამეებად და აქედანვე შეუერთდნენ ღმერთს, მათი ჯილდო მოწამეობრივი გვირგვინია. იგი ვარდის გვირგვინია და ჩვენი აზრით, მატერიალური სახე აქვს. ეს არის სკვნილი, რაზედაც პირდაპირ მიუთითებს მისი ერთ-ერთი ბერძნული სახელწოდება: ρόδινος στέφανος, რაც ვარდისგან დაწნულ გვირგვინს ნიშნავს, ასევე გერმანული Rosenskranz სკვნილი რომ გვირგვინს უკავშირდება, კარგად ჩანს მისი ფრანგული და ინგლისური სახელწოდებებიდან: chapelet, chaplet. მარტიროლოგიურ ეკლის გვრიგვინს ნიშნავს ლათინური სიტყვა Astragalus და კორონა. სკვნილის მოწამეებთან კავშირს, ვფიქრობთ, მისი ზემოთ ხსნებეული 12 ფოჩი და ბერძნული მარტირიაც უნდა უსვამდეს ხაზს. სკვნილის ვარდთან კავშირს ადასტურებს rosaire, rosary, Rosenkranz და სავარდის სემანტიკა.
-სკვნილის დასამზადებლად ვარდის ფურცლებს სპილენძის სანაყში ნაყავდნენ, დანაყილ მასას ტენიან ადგილას დგამენ, მანამ სანამ იგი მუქ, წებოვან მასად არ გადაიქცევა. ამ მასისგან აკეთებენ ბურთებს, ხვრეტენ და აშრობენ. გამშრალ და გამხმარ ბურთებს აცვამენ ძაფზე და მათგან ამზადებენ სკვნილს. ამგვარი მასისგან აღმოსავლეთში ამზადებდნენ ქისებს, რომლებსაც ოქროთი და აბრეშუმით ალამაზებდნენ. სულხან-საბა ვარდის სინონიმად ასახელებს როდს და მიუთითებს მის ბერძნულ წარმომავლობაზე. როგორც ცნობილია, საქართველოში სანაყებს როდინი, ფილი, [[ქვიჯა]] ეწოდებოდა. არსებობდა რაიმე პროდუქტის დასანაყად დამზადებული სანაყი, მაგ. [[ნიორი|ნივრისათვის]], ქუმელის ზეთის მისაღებად. როდინი და ფილი დიდი სანაყებია, ხოლო ქვიჯა - პატარა. გვინდა გამოვთქვათ თამამი მოსაზრება; ხომ არ ნიშნავდა როდინი ვარდის სანაყს? ანუ ხომ არ იყო იგი სანაყი, რომელიც სპეციალურად ვარდის ფურცლების დასანაყად იყო გამიზნული? მით უფრო, თუ გავითვალიწინებთ, რომ ჩვენში, როგორც ითქვა, არსებობდა გარკვეული პროდუქტებისთვის განკუთვნილი სანაყები. ამის გარდა, ქართულში არსებობს ინ სუფიქსი (ის პარალელურად), რომელიც ისტორიულად ნათესაობითი ბრუნვის ნიშანი იყო და ამჟამად ფუძესთანაა შეზრდილი. თუ ჩვენი მოსაზრება სწორია, ხომ არ შეიძლება ვივარაუდოთ, რომ როდ-ინ-ი ვარდის სანაყი იყო? ვარდის ფურცლებისგან როზარის დღესაც ამზადებენ ამერიკაში. იგი მისი დამზადების ძველი ამერიკული წესი ყოფილა, რომელიც კათოლიკე ბერ-მონაზონთა თაობებს გადაეცემოდა და ჩვენამდეც მოაღწია. თავის მხრივ, ევროპაში იგი აღმოსავლეთიდან უნდა შესულიყო. ფიქრობენ, რომ ამერიკაში ეს წესი ფრანცისკანელმა ბერებმა შეიტანეს, როდესაც კალიფორნიაში დამკვიდრდნენ. ამერიკაში ვარდის ფურცლებს უმატებენ წყალს და ფერმენტაციის ბუნებრივი პროცესის მეშვეობით 4-6 კვირაში ამზადებენ სკვნილს. ვარდის ბურთებს ამზადებენ ხელით. ამ ბურთებს ვარდის ქვებს (rose stones) უწოდებენ. ისინი ინარჩუნებენ სურნელს და სასიამოვნო შესახედაობა აქვთ. ვარდის როზარები ღირშესანიშნავი თარიღის სამახსოვროდ კეთდება (დაბადების დღის, ბავშვის შეძენის, ქორწილის და სხვა).
+სკვნილის დასამზადებლად ვარდის ფურცლებს სპილენძის სანაყში ნაყავდნენ, დანაყილ მასას ტენიან ადგილას დგამენ, მანამ სანამ იგი მუქ, წებოვან მასად არ გადაიქცევა. ამ მასისგან აკეთებენ ბურთებს, ხვრეტენ და აშრობენ. გამშრალ და გამხმარ ბურთებს აცვამენ ძაფზე და მათგან ამზადებენ სკვნილს. ამგვარი მასისგან აღმოსავლეთში ამზადებდნენ ქისებს, რომლებსაც ოქროთი და აბრეშუმით ალამაზებდნენ. სულხან-საბა ვარდის სინონიმად ასახელებს როდს და მიუთითებს მის ბერძნულ წარმომავლობაზე. როგორც ცნობილია, საქართველოში სანაყებს როდინი, ფილი, [[ქვიჯა]] ეწოდებოდა. არსებობდა რაიმე პროდუქტის დასანაყად დამზადებული სანაყი, მაგ. [[ნიორი|ნივრისათვის]], ქუმელის ზეთის მისაღებად. როდინი და ფილი დიდი სანაყებია, ხოლო ქვიჯა - პატარა. გვინდა გამოვთქვათ თამამი მოსაზრება; ხომ არ ნიშნავდა როდინი ვარდის სანაყს? ანუ ხომ არ იყო იგი სანაყი, რომელიც სპეციალურად ვარდის ფურცლების დასანაყად იყო გამიზნული? მით უფრო, თუ გავითვალიწინებთ, რომ ჩვენში, როგორც ითქვა, არსებობდა გარკვეული პროდუქტებისთვის განკუთვნილი სანაყები. ამის გარდა, ქართულში არსებობს ინ [[სუფიქსი]] (ის პარალელურად), რომელიც ისტორიულად ნათესაობითი ბრუნვის ნიშანი იყო და ამჟამად ფუძესთანაა შეზრდილი. თუ ჩვენი მოსაზრება სწორია, ხომ არ შეიძლება ვივარაუდოთ, რომ როდ-ინ-ი ვარდის სანაყი იყო? ვარდის ფურცლებისგან როზარის დღესაც ამზადებენ ამერიკაში. იგი მისი დამზადების ძველი ამერიკული წესი ყოფილა, რომელიც კათოლიკე ბერ-მონაზონთა თაობებს გადაეცემოდა და ჩვენამდეც მოაღწია. თავის მხრივ, ევროპაში იგი აღმოსავლეთიდან უნდა შესულიყო. ფიქრობენ, რომ ამერიკაში ეს წესი ფრანცისკანელმა ბერებმა შეიტანეს, როდესაც კალიფორნიაში დამკვიდრდნენ. ამერიკაში ვარდის ფურცლებს უმატებენ წყალს და ფერმენტაციის ბუნებრივი პროცესის მეშვეობით 4-6 კვირაში ამზადებენ სკვნილს. ვარდის ბურთებს ამზადებენ ხელით. ამ ბურთებს ვარდის ქვებს (rose stones) უწოდებენ. ისინი ინარჩუნებენ სურნელს და სასიამოვნო შესახედაობა აქვთ. ვარდის როზარები ღირშესანიშნავი თარიღის სამახსოვროდ კეთდება (დაბადების დღის, ბავშვის შეძენის, ქორწილის და სხვა).
 ყოველივე ზემოთქმულიდან გამომდინარე, შეგვიძლია ვთქვათ, რომ სკვნილი აღმოსავლეთის ეკლესიაში IV საუკუნეში ბერ-მონაზვნურ სამონასტრო ცხოვრებასთან დაკავშირებით უნდა გაჩენილიყო. ადრე შუა საუკუნეებში იგი ლოცვების თვლის მარტივი იარაღიდან მარტიროლოგიურ ვარდის, განსაკუთრებით კი წითელი ვარდის, გვირგვინს უნდა დაკავშირებოდა და მოწამეობრივი ცხოვრების თეოლოგიური მნიშვნელობა გამოეხატა. ასე რომ, სკვნილი არის ვარდის გვირგვინი, მარადიული ნეტარი სიცოცხლე, რომლითაც მორწმუნე ღვთისათვის, [[სათნო]] ცხოვრებისათვის და მისი უწყვეტი დამოწმებისათვის ჯილდოვდება.

@@ ხაზი 48: / ხაზი 48: @@
 იმის გასარკვევად, თუ როგორ განიხილავს ქრისტიანობა ვარდის თავდაპირველ მნიშვნელობას, მოვიხმობთ წმ. ბასილის კომენტარებს შესაქმეზე: „და თქუა ღმერთმან: აჰა, მიგცე თქუენ ყოველი თივა სათესავი მთესველი თესლისაჲ, რომელ არს ზედა ყოვლისა ქუეყანისა. და ყოველი ხეჲ, რომელსა აქუს თავსა შორის თჳსსა ნაყოფი თესლისა სათესავი თქუენდა იყოს საჭმელად“. წმ. ბასილი ამ მუხლს შემდეგნაირად განმარტავს: „უფლის სიტყვებზე გახშირდა ბუჩქები, ამოვიდა მიწიდან ყოველი ხე (ფიჭვი, კედარი, კვიპაროსი, nebru). ყოველი მცირე ხე უცბად ხშირი და დატოტვილი გახდა. გაჩნდნენ გვირგვინისთვის საჭირო მცენარეები: ვარდები, მირტები და დაფნა, რაც მანამდე დედამიწაზე არ არსებობდა. ყველა მცენარემ მხოლოდ მათთვის დამახასიათებელი ნიშან-თვისებებით ერთბაშად დაიწყო სიცოცხლე. მაგრამ ვარდი უეკლო იყო. ეკალი მას მგოვიანებით გაუჩნდა, რათა სიმშვენიერი გვერდით მუდამ გვქონდეს ცოდვის განცდა და გვახსოვდეს ცოდვა, რის გამოც დედამიწა ჩვენს შრომაზე გვიბრუნებს „ეკალს და კუროჲსთავს“ (დაბ. 3,18). როგორც ვხედავთ, ვარდი სამოთხის ყვავილია, რომელიც თავის მიწიერ გამოვლინებაში ეკლებით ხარობს. წმ. [[ბასილი დიდი]]ს განმარტებიდანაც ჩანს, რომ ვარდისგან იწვნებოდა გვირგვინები. საყოველთაოდაა ცნობილი, რომ რომის იმპერიაში სასიხარულო და სამგლოვიარო შემთხვევებში და რელიგიური დანიშნულებით ყვავილებისაგან კეთდებოდა გვირგვინი, რომელსაც ადამიანები და სამსხვერპლო ცხოველები ატარებდნენ. ასევე ცნობილია, რომ იგი იყო დიდების ნიშანი. ქრისტიანულ [[სიმბოლიკა]]ში ძირითადად ორი ფერის: თეთრი და წითელი ვარდი ფიგურირებს. თეთრი სიწმინდისა და უბიწოების ნიშანია, წითელი ვარდი კი ჯვარზე დაღვრილი ქრისტეს სისხლის სიმბოლოა. სამოთხის ვარდს ჯვარსაც უკავშირებენ, რომელზეც მაცხოვარი აწამეს.
-„...ადრექრისტიანული ხანის ხატოვან ლექსიკონში ხშირად ჯვარი და ვარდი გაიგივებულია ერთმანეთთან და გამოიყენება ერთნაირ კონტექსტში ან ერთმანეთის შემცვლელადაც კი“ (კ.მაჩაბელი). და ვინაიდან ვარდი ადრე შუასაუკუნეებში სიცოცხლის ხედ მოიაზრებოდა, ვფიქრობთ, იგი ჯვრის ერთ-ერთ მცენარეულ სიმბოლოდ იქცა, რომელმაც თავის თავში წამების, მკვდრეთით აღდგომისა და მარადიული სიცოცხლის სემანტიკა მოიცვა. უფრო მეტიც, ამგვარ სემანტიკას კონკრეტულად წითელი ვარდი უნდა ასახიერებდეს. აქვე გვსურს აღვნიშნოთ, რომ ქრისტიანული ტაძრების დიდ უმეტესობაზე, მათ შორის საქართველოშიც გვხვდება ე.წ. რვაფურცელა ვარდული, როემლიც, როგორც ცნობილია, ტერმინ როზეტის შესატყვისია. ვფიქრობთ, იგი ტერმინ ვარდს უნდა გულისხმობდეს და მისი სიმბოლიკის ამსახველი უნდა იყოს. როზეტით სწორედ ვარდი უნდა იყოს ტაძრებზე გამოსახული, ხოლო მისი მრგვლოვანი ფორმა, გარშემოწერილობა და რვა ფურცელი მარადიული იმქვეყნიური სიცოცხლის სიმბოლური შინაარსის გამომხატველი უნდა იყოს. ამგვარი შეხედულებები ნათლად აისახა მიცვალებულთა დაკავშირებულ რწმენა-წარმოდგენებში. ამიტომ ვარდი იმქვეყნიური მარადიული სიცოცხლის, მკვდრეთით აღდგომის სიმბოლოცაა. რომში ვარდების გირლიანდებით რთავდნენ მიცვალებულთა საფლავებს, რის გამოც ამ რიტუალს Rosaria ან Rosalia ეწოდებოდა. წმ. ალექსანდრეს აკლდამაზე გამოსახული ყოფილა ვარდის სამი ბუჩქი, რომელთაგან ერთ-ერთზე მტრედი იჯდა. ტუნისშიც ვხვდებით საფლავის ქვებს, რომლებზეც ვარდები და მტრედებია გამოსახული. მოზაიკურ ეპიტაფიებზე გამოსახულია ვარდები, მის ტოტებზე გვირგვინი, მტრედი და ძვირფასი თვლებით მოოჭვილი, ვარდებში აღმართული ჯვარი. ვარდი უხვადაა გამოხატული კატაკომბებში, ვფიქრობთ, ვარდის ძირითადი ქრისტიანული სიმბოლიკა, რომელიც III საუკუნის ბოლოს კვიპრიანე კართაგენელის თხზულებაში მოწამეთა შესახებ ჩნდება (Ad Marteyres - მოწამეთათვის), არის დასისხლიანებული მოწამე, ხოლო ვარდისგან დაწნული გვირგვინი, მოწამის სამკაული, ჯილდო ღვთის სიტყვის დამოწმებისა და ბოროტზე გამარჯვების ნიშნად. თავად პირველი მოწამის, წმ. სტეფანეს, სახელიც ხომ გვირგვინს ნიშნავს. ძალზე საყურადღებოდ მიგვაჩნია ცნობა, რომელიც კ. კეკელიძის ნაშრომში ამოვიკითხეთ. კერძოდ, წმ. ათინოგენეზე მსჯელობისას იგი წერს, რომ „ვარდავარი უნდა ნიშნავდეს ვარდისაგან გაკეთებულს ან შეთხზულ სამკაულს, იგულისხმება მარტიროლოგიაში „მოწამეობრივი გვირგვინი“, რომლითაც შემკულ იქნა ათინაგე“. ვფიქრობთ, ამ მოსაზრებას მრავალი წმინდანის ცხოვრება, თუ მათ მიმართ აღვლენილი ლოცვა განამტკიცებს. მაგ.: „ვითარცა ვარდთაგან ეკალთასა აღმოცენდი წმიდაო ბარბარე“. წმიდა მოწამეთა: ბიძინა, შალვა და ელიზბარის ცხოვრებაში ვკითხულობთ: „ღვაწლით გამობრწყინვებულნი ელვარედ ბრწყინავენ და მარადჟამ კამკამებენ ჩაუვალ მნათობთა მსგავსად. ისინი შროშანისა და მეწამული ვარდების მსგავსად ძოწეულისფრად სისხლით შეღებილნი მდიდრულად ყვავიან და ჩვენს ეკლესიებს სურნელებას უხვად აფრქვევენ“. ზემოთქმულიდან და ამ ფაქტიდან გამომდინარე, რომ წითელი ვარდი ცეცხლში დამწვარ წმიდნანებს უკავშირდებოდა (მათი ფერფლი წითელ ვარდებად გადაიქცეოდა), მატრიროლოგიური გვირგვინი წითელი ვარდებისგან უნდა ყოფილიყო დაწნული. ვარდის გვირგვინი ზეციური სიხარულის, სათნოებისათვის მიღებული ჯილდოს სიმბოლოა.
+„...ადრექრისტიანული ხანის ხატოვან ლექსიკონში ხშირად ჯვარი და ვარდი გაიგივებულია ერთმანეთთან და გამოიყენება ერთნაირ კონტექსტში ან ერთმანეთის შემცვლელადაც კი“ (კ.მაჩაბელი). და ვინაიდან ვარდი ადრე შუასაუკუნეებში სიცოცხლის ხედ მოიაზრებოდა, ვფიქრობთ, იგი ჯვრის ერთ-ერთ მცენარეულ სიმბოლოდ იქცა, რომელმაც თავის თავში წამების, მკვდრეთით აღდგომისა და მარადიული სიცოცხლის [[სემანტიკა]] მოიცვა. უფრო მეტიც, ამგვარ სემანტიკას კონკრეტულად წითელი ვარდი უნდა ასახიერებდეს. აქვე გვსურს აღვნიშნოთ, რომ ქრისტიანული ტაძრების დიდ უმეტესობაზე, მათ შორის საქართველოშიც გვხვდება ე.წ. რვაფურცელა ვარდული, როემლიც, როგორც ცნობილია, ტერმინ როზეტის შესატყვისია. ვფიქრობთ, იგი ტერმინ ვარდს უნდა გულისხმობდეს და მისი სიმბოლიკის ამსახველი უნდა იყოს. როზეტით სწორედ ვარდი უნდა იყოს ტაძრებზე გამოსახული, ხოლო მისი მრგვლოვანი ფორმა, გარშემოწერილობა და რვა ფურცელი მარადიული იმქვეყნიური სიცოცხლის სიმბოლური შინაარსის გამომხატველი უნდა იყოს. ამგვარი შეხედულებები ნათლად აისახა მიცვალებულთა დაკავშირებულ რწმენა-წარმოდგენებში. ამიტომ ვარდი იმქვეყნიური მარადიული სიცოცხლის, მკვდრეთით აღდგომის სიმბოლოცაა. რომში ვარდების გირლიანდებით რთავდნენ მიცვალებულთა საფლავებს, რის გამოც ამ რიტუალს Rosaria ან Rosalia ეწოდებოდა. წმ. ალექსანდრეს აკლდამაზე გამოსახული ყოფილა ვარდის სამი ბუჩქი, რომელთაგან ერთ-ერთზე მტრედი იჯდა. ტუნისშიც ვხვდებით საფლავის ქვებს, რომლებზეც ვარდები და მტრედებია გამოსახული. მოზაიკურ ეპიტაფიებზე გამოსახულია ვარდები, მის ტოტებზე გვირგვინი, მტრედი და ძვირფასი თვლებით მოოჭვილი, ვარდებში აღმართული ჯვარი. ვარდი უხვადაა გამოხატული კატაკომბებში, ვფიქრობთ, ვარდის ძირითადი ქრისტიანული სიმბოლიკა, რომელიც III საუკუნის ბოლოს კვიპრიანე კართაგენელის თხზულებაში მოწამეთა შესახებ ჩნდება (Ad Marteyres - მოწამეთათვის), არის დასისხლიანებული მოწამე, ხოლო ვარდისგან დაწნული გვირგვინი, მოწამის სამკაული, ჯილდო ღვთის სიტყვის დამოწმებისა და ბოროტზე გამარჯვების ნიშნად. თავად პირველი მოწამის, წმ. სტეფანეს, სახელიც ხომ გვირგვინს ნიშნავს. ძალზე საყურადღებოდ მიგვაჩნია ცნობა, რომელიც კ. კეკელიძის ნაშრომში ამოვიკითხეთ. კერძოდ, წმ. ათინოგენეზე მსჯელობისას იგი წერს, რომ „ვარდავარი უნდა ნიშნავდეს ვარდისაგან გაკეთებულს ან შეთხზულ სამკაულს, იგულისხმება მარტიროლოგიაში „მოწამეობრივი გვირგვინი“, რომლითაც შემკულ იქნა ათინაგე“. ვფიქრობთ, ამ მოსაზრებას მრავალი წმინდანის ცხოვრება, თუ მათ მიმართ აღვლენილი ლოცვა განამტკიცებს. მაგ.: „ვითარცა ვარდთაგან ეკალთასა აღმოცენდი წმიდაო ბარბარე“. წმიდა მოწამეთა: ბიძინა, შალვა და ელიზბარის ცხოვრებაში ვკითხულობთ: „ღვაწლით გამობრწყინვებულნი ელვარედ ბრწყინავენ და მარადჟამ კამკამებენ ჩაუვალ მნათობთა მსგავსად. ისინი შროშანისა და მეწამული ვარდების მსგავსად ძოწეულისფრად სისხლით შეღებილნი მდიდრულად ყვავიან და ჩვენს ეკლესიებს სურნელებას უხვად აფრქვევენ“. ზემოთქმულიდან და ამ ფაქტიდან გამომდინარე, რომ წითელი ვარდი ცეცხლში დამწვარ წმიდნანებს უკავშირდებოდა (მათი ფერფლი წითელ ვარდებად გადაიქცეოდა), მატრიროლოგიური გვირგვინი წითელი ვარდებისგან უნდა ყოფილიყო დაწნული. ვარდის გვირგვინი ზეციური სიხარულის, სათნოებისათვის მიღებული ჯილდოს სიმბოლოა.
 ამგვარად, ვარდის გვირგვინი არის მოწამებრივი გვირგვინი და ნიშანი იმ ჯილდოსი, რომელსაც მარადიული ნეტარი სიცოცხლე ჰქვია. სწორედ ამგვარ მოწამეებზე, რომლებმაც საკუთარი სისხლით ქრისტე დაამოწმეს, დგას მიწიერი კათოლიკე ეკლესიის ერთიანი საკურთხეველი და სწორედ მათი ერთობა წარმოადგენს ზეციურ სასუფეველს მოწამეებისა, რომლებიც ტახტზე დიდებით მჯდომ უფალს ჭვრეტენ. მაგრამ მათ რიცხვს, რა თქმა უნდა, მხოლოდ სიკვდილმისჯილი, წამებით აღსრულებული მოწამეები არ მიეკუთვნებიან. ასეთები არიან ის ბერ-მონაზვნები, წმ. მამები და დედები, რომლებიც სიცოცხლეშივე ახერხებენ დათრგუნონ ხორციელი მოთხოვნილებები, იქცნენ მოწამეებად და აქედანვე შეუერთდნენ ღმერთს, მათი ჯილდო მოწამეობრივი გვირგვინია. იგი ვარდის გვირგვინია და ჩვენი აზრით, მატერიალური სახე აქვს. ეს არის სკვნილი, რაზედაც პირდაპირ მიუთითებს მისი ერთ-ერთი ბერძნული სახელწოდება: ρόδινος στέφανος, რაც ვარდისგან დაწნულ გვირგვინს ნიშნავს, ასევე გერმანული Rosenskranz სკვნილი რომ გვირგვინს უკავშირდება, კარგად ჩანს მისი ფრანგული და ინგლისური სახელწოდებებიდან: chapelet, chaplet. მარტიროლოგიურ ეკლის გვრიგვინს ნიშნავს ლათინური სიტყვა Astragalus და კორონა. სკვნილის მოწამეებთან კავშირს, ვფიქრობთ, მისი ზემოთ ხსნებეული 12 ფოჩი და ბერძნული მარტირიაც უნდა უსვამდეს ხაზს. სკვნილის ვარდთან კავშირს ადასტურებს rosaire, rosary, Rosenkranz და სავარდის სემანტიკა.

@@ ხაზი 42: / ხაზი 42: @@
 საინტერესოდ გვეჩვენება გადმოცემა, რომლის მიხედვით IX საუკუნეში ირლანდიაში ბერები ყოველდღე მთელ დავითნს კითხულობდნენ. ადგილობრივ მოსახლეოაბასაც სურდა მათთან ერთად ლოცვა, მაგრამ წერა-კითხვის უცოდინარობის გამო მხოლოდ „უფლის ლოცვასა“ და „გიხაროდენ მიმადლებულოს“ ამბობდნენ, თანაც საერო ცხოვრება მათ მხოლოდ პერიოდული, წყვეტილი ლოცვის საშუალებას აძლევდა. ვინაიდან ყოფითი საქმიანობა მლოცველს იძულებულს ხდიდა ლოცვა შეეწყვიტა, ჩანთით პატარა ქვებს ან ნასკვებიან ძაფებს ატარებდა, რაზედაც ლოცვებს ითვლიდა. ეს ქვები და ნასკვები უადრეს როზადებად ითვლებიან.
-ევორპაში როზარი წერილობით წყაროებში პირველად XIII საუკუნეში „წმ. მარიამის მისტიკური ვარდების ბაღის“ მნიშვნელობით იყო ნახმარი. როზარის ეტიმოლოგია ვარდს უკავშირდება, კერძოდ, ვარდების გირლიანდებს, რომლებითაც ღვთისმშობელს რთავდნენ. უნებლიეთ გვახსენდება „უჭკნობ ყვავილად“ წოდებული რუსული [[მართლმადიდებლობა|მართლმადიდებლური]] [[ხატი]], რომელზეც ღვთისმშობელს მარცხენა ხელში დიდი, ყვავილოვანი (სხვადასხვა ყვავილებისგან შემდგარი, მათ შორის ვარდიც) თაიგული უჭირავს ხელში. როზარის კათოლიკურ სამყაროში სხვა სახელწოდებებიც ჰქონდა: პატერნოსტრა, ღვთისმშობლის ფსალმუნები ან გვირგვინი. ინგლისში ზღვის ნაპირებთან იზრდება მარადმწვანე ყვავილოვანი ბუჩქი ორზმარი, ანუ ზღვის ვარდი (ზოგჯერ მარიამის ვარდსაც უწოდებენ), რომელიც საუკეთესოდ მაშინ იფურჩქნება, როდესაც ზღვის ხმაური ისმის. როზმარი შობის ღამეს ყვავის.
+ევორპაში როზარი წერილობით წყაროებში პირველად XIII საუკუნეში „წმ. მარიამის მისტიკური ვარდების ბაღის“ მნიშვნელობით იყო ნახმარი. როზარის [[ეტიმოლოგია]] ვარდს უკავშირდება, კერძოდ, ვარდების გირლიანდებს, რომლებითაც ღვთისმშობელს რთავდნენ. უნებლიეთ გვახსენდება „უჭკნობ ყვავილად“ წოდებული რუსული [[მართლმადიდებლობა|მართლმადიდებლური]] [[ხატი]], რომელზეც ღვთისმშობელს მარცხენა ხელში დიდი, ყვავილოვანი (სხვადასხვა ყვავილებისგან შემდგარი, მათ შორის ვარდიც) თაიგული უჭირავს ხელში. როზარის კათოლიკურ სამყაროში სხვა სახელწოდებებიც ჰქონდა: პატერნოსტრა, ღვთისმშობლის ფსალმუნები ან გვირგვინი. ინგლისში ზღვის ნაპირებთან იზრდება მარადმწვანე ყვავილოვანი ბუჩქი ორზმარი, ანუ ზღვის ვარდი (ზოგჯერ მარიამის ვარდსაც უწოდებენ), რომელიც საუკეთესოდ მაშინ იფურჩქნება, როდესაც ზღვის ხმაური ისმის. როზმარი შობის ღამეს ყვავის.
 ვარდი და შროშანი აღმოსავლეთში ყვავილების დედოფლად ითვლებოდა. სირიასა და პალესტინაში მრავალი სახის ველური ვარდი იზრდებოდა. ვარდისაგან ამზადებდნენ ნელსაცხებელს; მას სამკურნალოდაც ხმარობდნენ. თ. გამყრელიძისა და ვ. ივანოვის აზრით, ვარდის ინდოევროპული სახელწოდება უნდა აღნიშნავდეს, როგორც კულტურულ მცენარეს, რომლის ყვავილისაგან თავდაპირველად ხდიდნენ ზეთს, ასევე ველურ ვარდს, ანუ           ასკილს. სიმბოლურადაც ისინი ერთნი არიან. შორშანთან ერთად ვარდის და სხვა მცენარეთა, განსაკუთრებით თეთრი ფერის ყვავილთა, კავშირი ღვთისმშობელთან საყოველთაოდაა ცნობილი. თუმცა ეს საკითხი მრავლისმომცველია, მასზე მსჯელობა ცალკე საუბრის და კვლევის თემაა და სცილდება წინამდებარე სტატიის ფარგლებს.

@@ ხაზი 46: / ხაზი 46: @@
 ვარდი და შროშანი აღმოსავლეთში ყვავილების დედოფლად ითვლებოდა. სირიასა და პალესტინაში მრავალი სახის ველური ვარდი იზრდებოდა. ვარდისაგან ამზადებდნენ ნელსაცხებელს; მას სამკურნალოდაც ხმარობდნენ. თ. გამყრელიძისა და ვ. ივანოვის აზრით, ვარდის ინდოევროპული სახელწოდება უნდა აღნიშნავდეს, როგორც კულტურულ მცენარეს, რომლის ყვავილისაგან თავდაპირველად ხდიდნენ ზეთს, ასევე ველურ ვარდს, ანუ           ასკილს. სიმბოლურადაც ისინი ერთნი არიან. შორშანთან ერთად ვარდის და სხვა მცენარეთა, განსაკუთრებით თეთრი ფერის ყვავილთა, კავშირი ღვთისმშობელთან საყოველთაოდაა ცნობილი. თუმცა ეს საკითხი მრავლისმომცველია, მასზე მსჯელობა ცალკე საუბრის და კვლევის თემაა და სცილდება წინამდებარე სტატიის ფარგლებს.
-იმის გასარკვევად, თუ როგორ განიხილავს ქრისტიანობა ვარდის თავდაპირველ მნიშვნელობას, მოვიხმობთ წმ. ბასილის კომენტარებს შესაქმეზე: „და თქუა ღმერთმან: აჰა, მიგცე თქუენ ყოველი თივა სათესავი მთესველი თესლისაჲ, რომელ არს ზედა ყოვლისა ქუეყანისა. და ყოველი ხეჲ, რომელსა აქუს თავსა შორის თჳსსა ნაყოფი თესლისა სათესავი თქუენდა იყოს საჭმელად“. წმ. ბასილი ამ მუხლს შემდეგნაირად განმარტავს: „უფლის სიტყვებზე გახშირდა ბუჩქები, ამოვიდა მიწიდან ყოველი ხე (ფიჭვი, კედარი, კვიპაროსი, nebru). ყოველი მცირე ხე უცბად ხშირი და დატოტვილი გახდა. გაჩნდნენ გვირგვინისთვის საჭირო მცენარეები: ვარდები, მირტები და დაფნა, რაც მანამდე დედამიწაზე არ არსებობდა. ყველა მცენარემ მხოლოდ მათთვის დამახასიათებელი ნიშან-თვისებებით ერთბაშად დაიწყო სიცოცხლე. მაგრამ ვარდი უეკლო იყო. ეკალი მას მგოვიანებით გაუჩნდა, რათა სიმშვენიერი გვერდით მუდამ გვქონდეს ცოდვის [[განცდა]] და გვახსოვდეს ცოდვა, რის გამოც დედამიწა ჩვენს შრომაზე გვიბრუნებს „ეკალს და კუროჲსთავს“ (დაბ. 3,18). როგორც ვხედავთ, ვარდი სამოთხის ყვავილია, რომელიც თავის მიწიერ გამოვლინებაში ეკლებით ხარობს. წმ. [[ბასილი დიდი]]ს განმარტებიდანაც ჩანს, რომ ვარდისგან იწვნებოდა გვირგვინები. საყოველთაოდაა ცნობილი, რომ რომის იმპერიაში სასიხარულო და სამგლოვიარო შემთხვევებში და რელიგიური დანიშნულებით ყვავილებისაგან კეთდებოდა გვირგვინი, რომელსაც ადამიანები და სამსხვერპლო ცხოველები ატარებდნენ. ასევე ცნობილია, რომ იგი იყო დიდების ნიშანი. ქრისტიანულ სიმბოლიკაში ძირითადად ორი ფერის: თეთრი და წითელი ვარდი ფიგურირებს. თეთრი სიწმინდისა და უბიწოების ნიშანია, წითელი ვარდი კი ჯვარზე დაღვრილი ქრისტეს სისხლის სიმბოლოა. სამოთხის ვარდს ჯვარსაც უკავშირებენ, რომელზეც მაცხოვარი აწამეს.
+იმის გასარკვევად, თუ როგორ განიხილავს ქრისტიანობა ვარდის თავდაპირველ მნიშვნელობას, მოვიხმობთ წმ. ბასილის კომენტარებს შესაქმეზე: „და თქუა ღმერთმან: აჰა, მიგცე თქუენ ყოველი თივა სათესავი მთესველი თესლისაჲ, რომელ არს ზედა ყოვლისა ქუეყანისა. და ყოველი ხეჲ, რომელსა აქუს თავსა შორის თჳსსა ნაყოფი თესლისა სათესავი თქუენდა იყოს საჭმელად“. წმ. ბასილი ამ მუხლს შემდეგნაირად განმარტავს: „უფლის სიტყვებზე გახშირდა ბუჩქები, ამოვიდა მიწიდან ყოველი ხე (ფიჭვი, კედარი, კვიპაროსი, nebru). ყოველი მცირე ხე უცბად ხშირი და დატოტვილი გახდა. გაჩნდნენ გვირგვინისთვის საჭირო მცენარეები: ვარდები, მირტები და დაფნა, რაც მანამდე დედამიწაზე არ არსებობდა. ყველა მცენარემ მხოლოდ მათთვის დამახასიათებელი ნიშან-თვისებებით ერთბაშად დაიწყო სიცოცხლე. მაგრამ ვარდი უეკლო იყო. ეკალი მას მგოვიანებით გაუჩნდა, რათა სიმშვენიერი გვერდით მუდამ გვქონდეს ცოდვის განცდა და გვახსოვდეს ცოდვა, რის გამოც დედამიწა ჩვენს შრომაზე გვიბრუნებს „ეკალს და კუროჲსთავს“ (დაბ. 3,18). როგორც ვხედავთ, ვარდი სამოთხის ყვავილია, რომელიც თავის მიწიერ გამოვლინებაში ეკლებით ხარობს. წმ. [[ბასილი დიდი]]ს განმარტებიდანაც ჩანს, რომ ვარდისგან იწვნებოდა გვირგვინები. საყოველთაოდაა ცნობილი, რომ რომის იმპერიაში სასიხარულო და სამგლოვიარო შემთხვევებში და რელიგიური დანიშნულებით ყვავილებისაგან კეთდებოდა გვირგვინი, რომელსაც ადამიანები და სამსხვერპლო ცხოველები ატარებდნენ. ასევე ცნობილია, რომ იგი იყო დიდების ნიშანი. ქრისტიანულ სიმბოლიკაში ძირითადად ორი ფერის: თეთრი და წითელი ვარდი ფიგურირებს. თეთრი სიწმინდისა და უბიწოების ნიშანია, წითელი ვარდი კი ჯვარზე დაღვრილი ქრისტეს სისხლის სიმბოლოა. სამოთხის ვარდს ჯვარსაც უკავშირებენ, რომელზეც მაცხოვარი აწამეს.
 „...ადრექრისტიანული ხანის ხატოვან ლექსიკონში ხშირად ჯვარი და ვარდი გაიგივებულია ერთმანეთთან და გამოიყენება ერთნაირ კონტექსტში ან ერთმანეთის შემცვლელადაც კი“ (კ.მაჩაბელი). და ვინაიდან ვარდი ადრე შუასაუკუნეებში სიცოცხლის ხედ მოიაზრებოდა, ვფიქრობთ, იგი ჯვრის ერთ-ერთ მცენარეულ სიმბოლოდ იქცა, რომელმაც თავის თავში წამების, მკვდრეთით აღდგომისა და მარადიული სიცოცხლის სემანტიკა მოიცვა. უფრო მეტიც, ამგვარ სემანტიკას კონკრეტულად წითელი ვარდი უნდა ასახიერებდეს. აქვე გვსურს აღვნიშნოთ, რომ ქრისტიანული ტაძრების დიდ უმეტესობაზე, მათ შორის საქართველოშიც გვხვდება ე.წ. რვაფურცელა ვარდული, როემლიც, როგორც ცნობილია, ტერმინ როზეტის შესატყვისია. ვფიქრობთ, იგი ტერმინ ვარდს უნდა გულისხმობდეს და მისი სიმბოლიკის ამსახველი უნდა იყოს. როზეტით სწორედ ვარდი უნდა იყოს ტაძრებზე გამოსახული, ხოლო მისი მრგვლოვანი ფორმა, გარშემოწერილობა და რვა ფურცელი მარადიული იმქვეყნიური სიცოცხლის სიმბოლური შინაარსის გამომხატველი უნდა იყოს. ამგვარი შეხედულებები ნათლად აისახა მიცვალებულთა დაკავშირებულ რწმენა-წარმოდგენებში. ამიტომ ვარდი იმქვეყნიური მარადიული სიცოცხლის, მკვდრეთით აღდგომის სიმბოლოცაა. რომში ვარდების გირლიანდებით რთავდნენ მიცვალებულთა საფლავებს, რის გამოც ამ რიტუალს Rosaria ან Rosalia ეწოდებოდა. წმ. ალექსანდრეს აკლდამაზე გამოსახული ყოფილა ვარდის სამი ბუჩქი, რომელთაგან ერთ-ერთზე მტრედი იჯდა. ტუნისშიც ვხვდებით საფლავის ქვებს, რომლებზეც ვარდები და მტრედებია გამოსახული. მოზაიკურ ეპიტაფიებზე გამოსახულია ვარდები, მის ტოტებზე გვირგვინი, მტრედი და ძვირფასი თვლებით მოოჭვილი, ვარდებში აღმართული ჯვარი. ვარდი უხვადაა გამოხატული კატაკომბებში, ვფიქრობთ, ვარდის ძირითადი ქრისტიანული სიმბოლიკა, რომელიც III საუკუნის ბოლოს კვიპრიანე კართაგენელის თხზულებაში მოწამეთა შესახებ ჩნდება (Ad Marteyres - მოწამეთათვის), არის დასისხლიანებული მოწამე, ხოლო ვარდისგან დაწნული გვირგვინი, მოწამის სამკაული, ჯილდო ღვთის სიტყვის დამოწმებისა და ბოროტზე გამარჯვების ნიშნად. თავად პირველი მოწამის, წმ. სტეფანეს, სახელიც ხომ გვირგვინს ნიშნავს. ძალზე საყურადღებოდ მიგვაჩნია ცნობა, რომელიც კ. კეკელიძის ნაშრომში ამოვიკითხეთ. კერძოდ, წმ. ათინოგენეზე მსჯელობისას იგი წერს, რომ „ვარდავარი უნდა ნიშნავდეს ვარდისაგან გაკეთებულს ან შეთხზულ სამკაულს, იგულისხმება მარტიროლოგიაში „მოწამეობრივი გვირგვინი“, რომლითაც შემკულ იქნა ათინაგე“. ვფიქრობთ, ამ მოსაზრებას მრავალი წმინდანის ცხოვრება, თუ მათ მიმართ აღვლენილი ლოცვა განამტკიცებს. მაგ.: „ვითარცა ვარდთაგან ეკალთასა აღმოცენდი წმიდაო ბარბარე“. წმიდა მოწამეთა: ბიძინა, შალვა და ელიზბარის ცხოვრებაში ვკითხულობთ: „ღვაწლით გამობრწყინვებულნი ელვარედ ბრწყინავენ და მარადჟამ კამკამებენ ჩაუვალ მნათობთა მსგავსად. ისინი შროშანისა და მეწამული ვარდების მსგავსად ძოწეულისფრად სისხლით შეღებილნი მდიდრულად ყვავიან და ჩვენს ეკლესიებს სურნელებას უხვად აფრქვევენ“. ზემოთქმულიდან და ამ ფაქტიდან გამომდინარე, რომ წითელი ვარდი ცეცხლში დამწვარ წმიდნანებს უკავშირდებოდა (მათი ფერფლი წითელ ვარდებად გადაიქცეოდა), მატრიროლოგიური გვირგვინი წითელი ვარდებისგან უნდა ყოფილიყო დაწნული. ვარდის გვირგვინი ზეციური სიხარულის, სათნოებისათვის მიღებული ჯილდოს სიმბოლოა.