https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%A1%E1%83%9D%E1%83%A1%E1%83%A0%E1%83%A3%E1%83%A7%E1%83%9Dსოსრუყო - რედაქტირების ისტორია2026-04-26T06:36:41Zამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიშიMediaWiki 1.19.24https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A1%E1%83%9D%E1%83%A1%E1%83%A0%E1%83%A3%E1%83%A7%E1%83%9D&diff=214643&oldid=prevTkenchoshvili 20:48, 22 ნოემბერი 2023-ზე2023-11-22T20:48:35Z<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">20:48, 22 ნოემბერი 2023-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 15:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 15:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>გმირის სახელის ხალხური ახსნაა – „ქვის ვაჟი“ ან „მწყემსი სოსის ძე“. მეცნიერთა მიერ დღემდე შემოთავაზებული ლინგვისტური ეტიმოლოგიებიდან (ადიღურ-აფხაზური, ინდოევროპული, თურქული თუ ძველეგვიპტური ენების საფუძველზე) დამაჯერებლად არცერთი არ ითვლება. მ. და ზ. კუმახოვები</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>გმირის სახელის ხალხური ახსნაა – „ქვის ვაჟი“ ან „მწყემსი სოსის ძე“. მეცნიერთა მიერ დღემდე შემოთავაზებული ლინგვისტური ეტიმოლოგიებიდან (ადიღურ-აფხაზური, ინდოევროპული, თურქული თუ ძველეგვიპტური ენების საფუძველზე) დამაჯერებლად არცერთი არ ითვლება. მ. და ზ. კუმახოვები</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>თვლიან, რომ სახელის ფუძის დასავლურჩერქეზულ-უბიხური ვარიანტისთვის – Саусырыкъуэ/Саусыры-къуа – ამოსავალია შედარებით ღრმა ქრონოლოგიური დონე, ვიდრე საერთოადიღური ენობრივი ერთობაა. ეტიმოლოგიურად გამჭვირვალეა სახელის ფუძის ბოლოსართი, აფიქსი къуэ/къуа „ძე, ვაჟი“.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>თვლიან, რომ სახელის ფუძის დასავლურჩერქეზულ-უბიხური ვარიანტისთვის – Саусырыкъуэ/Саусыры-къуа – ამოსავალია შედარებით ღრმა ქრონოლოგიური დონე, ვიდრე საერთოადიღური ენობრივი ერთობაა. ეტიმოლოგიურად გამჭვირვალეა სახელის ფუძის ბოლოსართი, <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>აფიქსი<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>къуэ/къуа „ძე, ვაჟი“.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
</table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A1%E1%83%9D%E1%83%A1%E1%83%A0%E1%83%A3%E1%83%A7%E1%83%9D&diff=205241&oldid=prevTkenchoshvili 19:52, 28 სექტემბერი 2023-ზე2023-09-28T19:52:24Z<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">19:52, 28 სექტემბერი 2023-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:Sosruyos dabadeba.jpg|thumb|250პქ|'''სოსრუყოს დაბადება'''. ფ. პეტუვაში]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:Sosruyos dabadeba.jpg|thumb|250პქ|'''სოსრუყოს დაბადება'''. ფ. პეტუვაში]]</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>'''სოსრუყო / სოსრიყო''' ''(ადიღ. Саусырыкъуэ/Сосрыкъуэ; Сэтэнайкъо Саусырыкъо – „[[სათანაი]]ს ძე სოსრუყო“)'' – ჩერქეზული ნართული</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>'''სოსრუყო / სოსრიყო''' ''(ადიღ. Саусырыкъуэ/Сосрыкъуэ; Сэтэнайкъо Саусырыкъо – „[[სათანაი]]ს ძე სოსრუყო“)'' – ჩერქეზული ნართული <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ეპოსი]]ს</ins>, აგრეთვე აბაზური და აფხაზური ვერსიების ცენტრალური გმირი („[[სასრიყვა]]“), წარმოდგენილია ასევე სხვა ეროვნულ რედაქციებში (ვაინახ. „სესქა-სოლსა“, ბალყ.-ყარაჩ. „სოსრუყი/სოზარუყი“, ოს. „[[სოსლანი|სოსლან/სოზრიყო]]“).</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">ეპოსის</del>, აგრეთვე აბაზური და აფხაზური ვერსიების ცენტრალური გმირი („[[სასრიყვა]]“), წარმოდგენილია ასევე სხვა ეროვნულ რედაქციებში (ვაინახ. „სესქა-სოლსა“, ბალყ.-ყარაჩ. „სოსრუყი/სოზარუყი“, ოს. „[[სოსლანი|სოსლან/სოზრიყო]]“).</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ადიღურ ნართულ ეპოსში სოსრუყოს თქმულებათა ყველაზე დიდი ციკლი ეძღვნება. ამ ციკლის ზოგიერთი სიუჟეტი ოცზე მეტი ვარიანტით არის ცმობილი. სოსრუყოს პერსონაჟი ეპიკური გმირების უძველეს ტიპებს განეკუთვნება. მის სახელთან არის დაკავშირებული სასწაულებრივი დაბადების, უახლოეს ნათესავთან („ვაჟის წინააღმდეგ მამის ბრძოლის“ სიუჟეტური უნივერსალიის ერთ-ერთი მოდიფიკაცია) და მითიურ არსებებთან ბრძოლების, მიწიერი ბარაქის გაქრობის, აგრეთვე „კულტურული გმირობების“ (ცეცხლის მოპოვება, ფეტვის თესლის დაბრუნება, ნამგლის შექმნა, ნართებს შორის ახალი წეს-ჩვეულებების</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ადიღურ ნართულ ეპოსში სოსრუყოს <ins class="diffchange diffchange-inline">[[თქმულება|</ins>თქმულებათა<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>ყველაზე დიდი ციკლი ეძღვნება. ამ ციკლის ზოგიერთი <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>სიუჟეტი<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>ოცზე მეტი ვარიანტით არის ცმობილი. სოსრუყოს <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>პერსონაჟი<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>ეპიკური გმირების უძველეს ტიპებს განეკუთვნება. მის სახელთან არის დაკავშირებული სასწაულებრივი დაბადების, უახლოეს ნათესავთან („ვაჟის წინააღმდეგ მამის ბრძოლის“ სიუჟეტური უნივერსალიის ერთ-ერთი მოდიფიკაცია) და მითიურ არსებებთან ბრძოლების, მიწიერი ბარაქის გაქრობის, აგრეთვე „კულტურული გმირობების“ (ცეცხლის მოპოვება, ფეტვის თესლის დაბრუნება, ნამგლის შექმნა, ნართებს შორის ახალი წეს-ჩვეულებების</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>დამკვიდრება) სიუჟეტები.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>დამკვიდრება) სიუჟეტები. <ins class="diffchange diffchange-inline"> </ins>მკვლევართა ნაწილი სოსრუყოს პერსონაჟს განიხილავს, როგორც მზიური ბუნების მითოსურ პირველსახეს, ამასთან, ადიღურ წარმართულ ღვთაებასთან მის გენეტიკურ კავშირზეც მიუთითებს. სოსრუყოს შესახებ თქმულებების ციკლი ტრადიციული „ეპიკური ბიოგრაფიის“ მიხედვით არის აგებული: სასწაულებრივი დაბადება – გოლიათური ბავშვობა – პირველი მამაცობა – სიუჟეტთა სერიები გმირობებზე – ეთნოლოგიური, ზოგჯერ ყოფითი ხასიათის ნარატივები</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>მკვლევართა ნაწილი სოსრუყოს პერსონაჟს განიხილავს, როგორც მზიური ბუნების მითოსურ პირველსახეს, ამასთან, ადიღურ წარმართულ ღვთაებასთან მის გენეტიკურ კავშირზეც მიუთითებს. სოსრუყოს შესახებ თქმულებების ციკლი ტრადიციული „ეპიკური ბიოგრაფიის“ მიხედვით არის აგებული: სასწაულებრივი დაბადება – გოლიათური ბავშვობა – პირველი მამაცობა – სიუჟეტთა სერიები გმირობებზე – ეთნოლოგიური, ზოგჯერ ყოფითი ხასიათის ნარატივები</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>– გმირული სიკვდილი.  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>– გმირული სიკვდილი.  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:Sosruyos pirveli misvla nixasSi.jpg|thumb|250პქ|მარცხნივ|'''სოსრუყოს პირველი მისვლა ნიხასზე'''. ფ. პეტუვაში]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:Sosruyos pirveli misvla nixasSi.jpg|thumb|250პქ|მარცხნივ|'''სოსრუყოს პირველი მისვლა ნიხასზე'''. ფ. პეტუვაში]]</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>დანარჩენი გმირების შესახებ არსებულ ციკლებში იგი ეპიზოდური პერსონაჟის სახით გვხვდება და ხშირად თავისებურ ფუნქციას ასრულებს: მასთან შეპირისპირება – ეს არის ნებისმიერი სხვა გმირის ეპიკური იდეალიზაციის ხერხი. ამიტომ ასეთი ხასიათის თქმულებებში სოსრუყო მარცხდება.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>დანარჩენი გმირების შესახებ არსებულ ციკლებში იგი ეპიზოდური პერსონაჟის სახით გვხვდება და ხშირად თავისებურ ფუნქციას ასრულებს: მასთან შეპირისპირება – ეს არის ნებისმიერი სხვა გმირის ეპიკური იდეალიზაციის ხერხი. ამიტომ ასეთი ხასიათის თქმულებებში სოსრუყო მარცხდება.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ჩერქეზებში სოსრუყოს პოპულარობაზე მეტყველებს ის ფაქტიც, რომ შავიზღვის-პირეთიდან ცენტრალურ [[კავკასია|კავკასიის]]წინეთამდე მის სახელს არაერთი ტოპონიმი ატარებს.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ჩერქეზებში სოსრუყოს პოპულარობაზე მეტყველებს ის ფაქტიც, რომ შავიზღვის-პირეთიდან ცენტრალურ [[კავკასია|კავკასიის]]წინეთამდე მის სახელს არაერთი <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ტოპონიმი<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>ატარებს.  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>აღსანიშნავია, რომ ხალხური რწმენა-წარმოდგენები მას ადიღი მოთარეშეებისა და მოგზაურების მფარველადაც სახავდა. „უშიში გმირობა, გოლიათური ძალა, ომის წარმოების რაინდული თავშეკავების დაცვის შეხამება იდუმალ სამხედრო ეშმაკობასთან ნართ სოსრუყოს ჯიგიტი მთიელის უმაღლეს იდეალად აქცევდა...“ (ლ. ლავროვი).  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>აღსანიშნავია, რომ ხალხური რწმენა-წარმოდგენები მას ადიღი მოთარეშეებისა და მოგზაურების მფარველადაც სახავდა. „უშიში გმირობა, გოლიათური ძალა, ომის წარმოების რაინდული თავშეკავების დაცვის შეხამება იდუმალ სამხედრო ეშმაკობასთან ნართ სოსრუყოს ჯიგიტი მთიელის უმაღლეს იდეალად აქცევდა...“ (ლ. ლავროვი).  </div></td></tr>
</table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A1%E1%83%9D%E1%83%A1%E1%83%A0%E1%83%A3%E1%83%A7%E1%83%9D&diff=56749&oldid=prevEchelidze 09:56, 4 ივლისი 2018-ზე2018-07-04T09:56:07Z<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">09:56, 4 ივლისი 2018-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 29:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 29:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:მითოლოგია]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:მითოლოგია]]</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:კავკასიური მითები]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:კავკასიური მითები]]</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:<del class="diffchange diffchange-inline">აფხაზური </del>მითები]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:<ins class="diffchange diffchange-inline">ადიღური </ins>მითები]]</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ნართული ეპოსი]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ნართული ეპოსი]]</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ნართული ეპოსის პერსონაჟები]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ნართული ეპოსის პერსონაჟები]]</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:მითიური გმირები]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:მითიური გმირები]]</div></td></tr>
</table>Echelidzehttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A1%E1%83%9D%E1%83%A1%E1%83%A0%E1%83%A3%E1%83%A7%E1%83%9D&diff=56747&oldid=prevEchelidze 09:55, 4 ივლისი 2018-ზე2018-07-04T09:55:41Z<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">09:55, 4 ივლისი 2018-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ფაილი:Sosruyos dabadeba.jpg|thumb|250პქ|'''სოსრუყოს დაბადება'''. ფ. პეტუვაში]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''სოსრუყო / სოსრიყო''' ''(ადიღ. Саусырыкъуэ/Сосрыкъуэ; Сэтэнайкъо Саусырыкъо – „[[სათანაი]]ს ძე სოსრუყო“)'' – ჩერქეზული ნართული</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''სოსრუყო / სოსრიყო''' ''(ადიღ. Саусырыкъуэ/Сосрыкъуэ; Сэтэнайкъо Саусырыкъо – „[[სათანაი]]ს ძე სოსრუყო“)'' – ჩერქეზული ნართული</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ეპოსის, აგრეთვე აბაზური და აფხაზური ვერსიების ცენტრალური გმირი („[[სასრიყვა]]“), წარმოდგენილია ასევე სხვა ეროვნულ რედაქციებში (ვაინახ. „სესქა-სოლსა“, ბალყ.-ყარაჩ. „სოსრუყი/სოზარუყი“, ოს. „[[სოსლანი|სოსლან/სოზრიყო]]“).</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ეპოსის, აგრეთვე აბაზური და აფხაზური ვერსიების ცენტრალური გმირი („[[სასრიყვა]]“), წარმოდგენილია ასევე სხვა ეროვნულ რედაქციებში (ვაინახ. „სესქა-სოლსა“, ბალყ.-ყარაჩ. „სოსრუყი/სოზარუყი“, ოს. „[[სოსლანი|სოსლან/სოზრიყო]]“).</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 4:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 5:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ადიღურ ნართულ ეპოსში სოსრუყოს თქმულებათა ყველაზე დიდი ციკლი ეძღვნება. ამ ციკლის ზოგიერთი სიუჟეტი ოცზე მეტი ვარიანტით არის ცმობილი. სოსრუყოს პერსონაჟი ეპიკური გმირების უძველეს ტიპებს განეკუთვნება. მის სახელთან არის დაკავშირებული სასწაულებრივი დაბადების, უახლოეს ნათესავთან („ვაჟის წინააღმდეგ მამის ბრძოლის“ სიუჟეტური უნივერსალიის ერთ-ერთი მოდიფიკაცია) და მითიურ არსებებთან ბრძოლების, მიწიერი ბარაქის გაქრობის, აგრეთვე „კულტურული გმირობების“ (ცეცხლის მოპოვება, ფეტვის თესლის დაბრუნება, ნამგლის შექმნა, ნართებს შორის ახალი წეს-ჩვეულებების</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ადიღურ ნართულ ეპოსში სოსრუყოს თქმულებათა ყველაზე დიდი ციკლი ეძღვნება. ამ ციკლის ზოგიერთი სიუჟეტი ოცზე მეტი ვარიანტით არის ცმობილი. სოსრუყოს პერსონაჟი ეპიკური გმირების უძველეს ტიპებს განეკუთვნება. მის სახელთან არის დაკავშირებული სასწაულებრივი დაბადების, უახლოეს ნათესავთან („ვაჟის წინააღმდეგ მამის ბრძოლის“ სიუჟეტური უნივერსალიის ერთ-ერთი მოდიფიკაცია) და მითიურ არსებებთან ბრძოლების, მიწიერი ბარაქის გაქრობის, აგრეთვე „კულტურული გმირობების“ (ცეცხლის მოპოვება, ფეტვის თესლის დაბრუნება, ნამგლის შექმნა, ნართებს შორის ახალი წეს-ჩვეულებების</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>დამკვიდრება) სიუჟეტები.  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>დამკვიდრება) სიუჟეტები.  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div><del style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2"> </td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მკვლევართა ნაწილი სოსრუყოს პერსონაჟს განიხილავს, როგორც მზიური ბუნების მითოსურ პირველსახეს, ამასთან, ადიღურ წარმართულ ღვთაებასთან მის გენეტიკურ კავშირზეც მიუთითებს. სოსრუყოს შესახებ თქმულებების ციკლი ტრადიციული „ეპიკური ბიოგრაფიის“ მიხედვით არის აგებული: სასწაულებრივი დაბადება – გოლიათური ბავშვობა – პირველი მამაცობა – სიუჟეტთა სერიები გმირობებზე – ეთნოლოგიური, ზოგჯერ ყოფითი ხასიათის ნარატივები</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მკვლევართა ნაწილი სოსრუყოს პერსონაჟს განიხილავს, როგორც მზიური ბუნების მითოსურ პირველსახეს, ამასთან, ადიღურ წარმართულ ღვთაებასთან მის გენეტიკურ კავშირზეც მიუთითებს. სოსრუყოს შესახებ თქმულებების ციკლი ტრადიციული „ეპიკური ბიოგრაფიის“ მიხედვით არის აგებული: სასწაულებრივი დაბადება – გოლიათური ბავშვობა – პირველი მამაცობა – სიუჟეტთა სერიები გმირობებზე – ეთნოლოგიური, ზოგჯერ ყოფითი ხასიათის ნარატივები</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>– გმირული სიკვდილი.  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>– გმირული სიკვდილი.  </div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ფაილი:Sosruyos pirveli misvla nixasSi.jpg|thumb|250პქ|მარცხნივ|'''სოსრუყოს პირველი მისვლა ნიხასზე'''. ფ. პეტუვაში]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>დანარჩენი გმირების შესახებ არსებულ ციკლებში იგი ეპიზოდური პერსონაჟის სახით გვხვდება და ხშირად თავისებურ ფუნქციას ასრულებს: მასთან შეპირისპირება – ეს არის ნებისმიერი სხვა გმირის ეპიკური იდეალიზაციის ხერხი. ამიტომ ასეთი ხასიათის თქმულებებში სოსრუყო მარცხდება.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>დანარჩენი გმირების შესახებ არსებულ ციკლებში იგი ეპიზოდური პერსონაჟის სახით გვხვდება და ხშირად თავისებურ ფუნქციას ასრულებს: მასთან შეპირისპირება – ეს არის ნებისმიერი სხვა გმირის ეპიკური იდეალიზაციის ხერხი. ამიტომ ასეთი ხასიათის თქმულებებში სოსრუყო მარცხდება.</div></td></tr>
</table>Echelidzehttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A1%E1%83%9D%E1%83%A1%E1%83%A0%E1%83%A3%E1%83%A7%E1%83%9D&diff=56740&oldid=prevEchelidze: მომხმარებელმა Echelidze გვერდი „სოსრიყო“ გადაიტანა გვერდზე „სოსრუყო“ გადამისამართებაზე2018-07-04T09:50:09Z<p>მომხმარებელმა Echelidze გვერდი „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%A1%E1%83%9D%E1%83%A1%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%A7%E1%83%9D" class="mw-redirect" title="სოსრიყო">სოსრიყო“</a> გადაიტანა გვერდზე „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%A1%E1%83%9D%E1%83%A1%E1%83%A0%E1%83%A3%E1%83%A7%E1%83%9D" title="სოსრუყო">სოსრუყო“</a> გადამისამართებაზე</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr valign='top'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">09:50, 4 ივლისი 2018-ის ვერსია</td>
</tr></table>Echelidzehttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A1%E1%83%9D%E1%83%A1%E1%83%A0%E1%83%A3%E1%83%A7%E1%83%9D&diff=56737&oldid=prevEchelidze: მომხმარებელმა Echelidze გვერდი „სოსრუყო“ გადაიტანა გვერდზე „სოსრიყო“2018-07-04T09:49:48Z<p>მომხმარებელმა Echelidze გვერდი „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%A1%E1%83%9D%E1%83%A1%E1%83%A0%E1%83%A3%E1%83%A7%E1%83%9D" title="სოსრუყო">სოსრუყო“</a> გადაიტანა გვერდზე „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%A1%E1%83%9D%E1%83%A1%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%A7%E1%83%9D" class="mw-redirect" title="სოსრიყო">სოსრიყო“</a></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr valign='top'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">09:49, 4 ივლისი 2018-ის ვერსია</td>
</tr></table>Echelidzehttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A1%E1%83%9D%E1%83%A1%E1%83%A0%E1%83%A3%E1%83%A7%E1%83%9D&diff=56736&oldid=prevEchelidze: ახალი გვერდი: '''სოსრუყო / სოსრიყო''' ''(ადიღ. Саусырыкъуэ/Сосрыкъуэ; Сэтэнайкъо Саусырыкъо – ...2018-07-04T09:48:47Z<p>ახალი გვერდი: '''სოსრუყო / სოსრიყო''' ''(ადიღ. Саусырыкъуэ/Сосрыкъуэ; Сэтэнайкъо Саусырыкъо – ...</p>
<p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''სოსრუყო / სოსრიყო''' ''(ადიღ. Саусырыкъуэ/Сосрыкъуэ; Сэтэнайкъо Саусырыкъо – „[[სათანაი]]ს ძე სოსრუყო“)'' – ჩერქეზული ნართული<br />
ეპოსის, აგრეთვე აბაზური და აფხაზური ვერსიების ცენტრალური გმირი („[[სასრიყვა]]“), წარმოდგენილია ასევე სხვა ეროვნულ რედაქციებში (ვაინახ. „სესქა-სოლსა“, ბალყ.-ყარაჩ. „სოსრუყი/სოზარუყი“, ოს. „[[სოსლანი|სოსლან/სოზრიყო]]“).<br />
<br />
ადიღურ ნართულ ეპოსში სოსრუყოს თქმულებათა ყველაზე დიდი ციკლი ეძღვნება. ამ ციკლის ზოგიერთი სიუჟეტი ოცზე მეტი ვარიანტით არის ცმობილი. სოსრუყოს პერსონაჟი ეპიკური გმირების უძველეს ტიპებს განეკუთვნება. მის სახელთან არის დაკავშირებული სასწაულებრივი დაბადების, უახლოეს ნათესავთან („ვაჟის წინააღმდეგ მამის ბრძოლის“ სიუჟეტური უნივერსალიის ერთ-ერთი მოდიფიკაცია) და მითიურ არსებებთან ბრძოლების, მიწიერი ბარაქის გაქრობის, აგრეთვე „კულტურული გმირობების“ (ცეცხლის მოპოვება, ფეტვის თესლის დაბრუნება, ნამგლის შექმნა, ნართებს შორის ახალი წეს-ჩვეულებების<br />
დამკვიდრება) სიუჟეტები. <br />
<br />
მკვლევართა ნაწილი სოსრუყოს პერსონაჟს განიხილავს, როგორც მზიური ბუნების მითოსურ პირველსახეს, ამასთან, ადიღურ წარმართულ ღვთაებასთან მის გენეტიკურ კავშირზეც მიუთითებს. სოსრუყოს შესახებ თქმულებების ციკლი ტრადიციული „ეპიკური ბიოგრაფიის“ მიხედვით არის აგებული: სასწაულებრივი დაბადება – გოლიათური ბავშვობა – პირველი მამაცობა – სიუჟეტთა სერიები გმირობებზე – ეთნოლოგიური, ზოგჯერ ყოფითი ხასიათის ნარატივები<br />
– გმირული სიკვდილი. <br />
<br />
დანარჩენი გმირების შესახებ არსებულ ციკლებში იგი ეპიზოდური პერსონაჟის სახით გვხვდება და ხშირად თავისებურ ფუნქციას ასრულებს: მასთან შეპირისპირება – ეს არის ნებისმიერი სხვა გმირის ეპიკური იდეალიზაციის ხერხი. ამიტომ ასეთი ხასიათის თქმულებებში სოსრუყო მარცხდება.<br />
ჩერქეზებში სოსრუყოს პოპულარობაზე მეტყველებს ის ფაქტიც, რომ შავიზღვის-პირეთიდან ცენტრალურ [[კავკასია|კავკასიის]]წინეთამდე მის სახელს არაერთი ტოპონიმი ატარებს. <br />
<br />
აღსანიშნავია, რომ ხალხური რწმენა-წარმოდგენები მას ადიღი მოთარეშეებისა და მოგზაურების მფარველადაც სახავდა. „უშიში გმირობა, გოლიათური ძალა, ომის წარმოების რაინდული თავშეკავების დაცვის შეხამება იდუმალ სამხედრო ეშმაკობასთან ნართ სოსრუყოს ჯიგიტი მთიელის უმაღლეს იდეალად აქცევდა...“ (ლ. ლავროვი). <br />
<br />
ნართების შესახებ საუბრისას ხან-გირეი წერდა: „ჩერქეზებს ყავდათ წმინდანი ნართებიც. ყველაზე მეტად საუსრუყს ეთაყვანებოდნენ. ზამთრის გარკვეულ ღამეს მისი სახელობის ნადიმსაც კი აწყობდნენ. სასტუმრო ოთახში სოსრუყოსათვის საუკეთესო კერძები და სასმელი მიჰქონდათ, ხოლო თავლაში მისი ცხენისთვის განკუთვნილი თივა და [[ქერი]] ელაგა. თვლიდა რა სტუმრის მოსვლას კარგ ნიშნად, მასპინძელი სიხარულით უმასპინძლდებოდა მას“. ამასვე ადასტურებს ლ. ლჲულჲეც. საინტერესოა ითქვას, რომ, ლ. ლავროვის ცნობით, სულ ახლახან ადიღეში იყო ოჯახი, რომლის ქალები ვინმეს მიერ სოსრუყოს სახელის ხსენებაზე მუდამ ფეხზე დგებოდნენ. ეს ოჯახი თავს სოსრუყოს ნათესავად თვლიდა.<br />
<br />
გმირის სახელის ხალხური ახსნაა – „ქვის ვაჟი“ ან „მწყემსი სოსის ძე“. მეცნიერთა მიერ დღემდე შემოთავაზებული ლინგვისტური ეტიმოლოგიებიდან (ადიღურ-აფხაზური, ინდოევროპული, თურქული თუ ძველეგვიპტური ენების საფუძველზე) დამაჯერებლად არცერთი არ ითვლება. მ. და ზ. კუმახოვები<br />
თვლიან, რომ სახელის ფუძის დასავლურჩერქეზულ-უბიხური ვარიანტისთვის – Саусырыкъуэ/Саусыры-къуа – ამოსავალია შედარებით ღრმა ქრონოლოგიური დონე, ვიდრე საერთოადიღური ენობრივი ერთობაა. ეტიმოლოგიურად გამჭვირვალეა სახელის ფუძის ბოლოსართი, აფიქსი къуэ/къуа „ძე, ვაჟი“.<br />
<br />
<br />
==ლიტერატურა==<br />
Нартхэр. Адыгэ эпос. Т. 2. Мыекъуапэ, 1969.<br />
<br />
<br />
==წყარო==<br />
[[კავკასიის ხალხთა მითები და რიტუალები]] <br />
<br />
[[კატეგორია:მითოლოგია]]<br />
[[კატეგორია:კავკასიური მითები]]<br />
[[კატეგორია:აფხაზური მითები]]<br />
[[კატეგორია:ნართული ეპოსი]]<br />
[[კატეგორია:ნართული ეპოსის პერსონაჟები]]<br />
[[კატეგორია:მითიური გმირები]]</div>Echelidze