https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%A1%E1%83%9E%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A1%E1%83%94%E1%83%97%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%90სპარსეთის არმია - რედაქტირების ისტორია2026-05-03T00:46:26Zამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიშიMediaWiki 1.19.24https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A1%E1%83%9E%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A1%E1%83%94%E1%83%97%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%90&diff=124271&oldid=prevTkenchoshvili: /* მძიმე კავალერია */2021-06-28T17:58:34Z<p><span dir="auto"><span class="autocomment">მძიმე კავალერია</span></span></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">17:58, 28 ივნისი 2021-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 36:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 36:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მძიმე კავალერიასთან ერთად სპარსელებმა დაიწყეს ეტლების გამოყენება, რომლის ბორბლებზე ცელებს ამაგრებდნენ. სწორ ველზე მძიმედ შეაბჯრული ცხენოსნები და ცელიანი ეტლები საზარელ ძალას წარმოადგენდა და მტრისათვის დიდი ზიანის მიყენება შეეძლო. სპარსელთა ჯარის განუყრელი ნაწილი იყო ბერძენი მოქირავნეები, რომლებიც დიდ როლს თამაშობდნენ ქვეყნის როგორც შიდა ასევე გარე საქმეებში და დიდი ძალა გააჩნდათ. ბერძენი მოქირავნეები სპარსელ ქვეითებზე ბევრად კარგად იყვნენ შეიარაღებულები და აღჭურვილი. ისინი ტრადიციული ბერძნული სტილით იბრძოდნენ [[ფალანგა|ფალანგაში]].  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მძიმე კავალერიასთან ერთად სპარსელებმა დაიწყეს ეტლების გამოყენება, რომლის ბორბლებზე ცელებს ამაგრებდნენ. სწორ ველზე მძიმედ შეაბჯრული ცხენოსნები და ცელიანი ეტლები საზარელ ძალას წარმოადგენდა და მტრისათვის დიდი ზიანის მიყენება შეეძლო. სპარსელთა ჯარის განუყრელი ნაწილი იყო ბერძენი მოქირავნეები, რომლებიც დიდ როლს თამაშობდნენ ქვეყნის როგორც შიდა ასევე გარე საქმეებში და დიდი ძალა გააჩნდათ. ბერძენი მოქირავნეები სპარსელ ქვეითებზე ბევრად კარგად იყვნენ შეიარაღებულები და აღჭურვილი. ისინი ტრადიციული ბერძნული სტილით იბრძოდნენ [[ფალანგა|ფალანგაში]].  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>სპარსეთის არმიაში სხვადასხვა ქვეყნიდან დაქირავებული მეომრების დიდი რაოდენობა იყო. ბერძნების გარდა აქ იყვნენ ბარბაროსული ქვეყნის წარმომადგენლები, რომელთაც რამდენიმე ანტიკური ისტორიკოსი „კარდაკის“ სახელით მოიხსენიებს. ზოგიერთი ისტორიკოსის აზრით კარდაკები ელიტალური დანაყოფი იყო და მეფის სასახლეს იცავდა. შეიძლება ეს უბრალოდ მთელი არმიის დასახელებაა, რადგან ისტორიული წყაროების მიხედვით კარდაკი 100000 ქვეითისა და 20000 ცხენოსნისაგან შედგებოდა.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>სპარსეთის არმიაში სხვადასხვა ქვეყნიდან დაქირავებული მეომრების დიდი რაოდენობა იყო. ბერძნების გარდა აქ იყვნენ ბარბაროსული ქვეყნის წარმომადგენლები, რომელთაც რამდენიმე <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ანტიკური<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>ისტორიკოსი „კარდაკის“ სახელით მოიხსენიებს. ზოგიერთი ისტორიკოსის აზრით კარდაკები ელიტალური დანაყოფი იყო და მეფის სასახლეს იცავდა. შეიძლება ეს უბრალოდ მთელი არმიის დასახელებაა, რადგან ისტორიული წყაროების მიხედვით კარდაკი 100000 ქვეითისა და 20000 ცხენოსნისაგან შედგებოდა.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div> </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div> </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div> </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td></tr>
</table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A1%E1%83%9E%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A1%E1%83%94%E1%83%97%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%90&diff=101158&oldid=prevTkenchoshvili 12:39, 14 მაისი 2020-ზე2020-05-14T12:39:36Z<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">12:39, 14 მაისი 2020-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 5:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 5:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* მონები (მარიკა).</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* მონები (მარიკა).</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>სპარსეთში [[სამხედრო სამსახური]] სავალდებულო იყო ყველასათვის, გლეხისათვისაც და დიდებულისთვისაც. სამხედრო სამსახურიდან [[მეომარი|მეომრის]] დათხოვნა მხოლოდ მეფეს შეეძლო. ხუთ წლამდე სპარსელი ბიჭები მამებს არ ენახვებოდნენ და სახლში ქალებისათვის განკუთვნილ ნაწილში ცხოვრობდნენ, შემდეგ მათ მშვილდ-ისრის ხმარებას და ცხენოსნობას ასწავლიდნენ.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>სპარსეთში [[სამხედრო სამსახური]] სავალდებულო იყო ყველასათვის, გლეხისათვისაც და დიდებულისთვისაც. სამხედრო სამსახურიდან [[მეომარი|მეომრის]] დათხოვნა მხოლოდ მეფეს შეეძლო. ხუთ წლამდე სპარსელი ბიჭები მამებს არ ენახვებოდნენ და სახლში ქალებისათვის განკუთვნილ ნაწილში ცხოვრობდნენ, შემდეგ მათ <ins class="diffchange diffchange-inline">[[მშვილდი|</ins>მშვილდ<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>-ისრის ხმარებას და ცხენოსნობას ასწავლიდნენ.  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ისტორიკოს სტრაბონის მიხედვით სპარსელები არმიაში მსახურს 24 წლის ასაკიდან იწყებდნენ და 4 წელიწადი მსახურობდნენ. ახალბედა ჯარისკაცები 50-კაციან [[რაზმი (სამხედრო)|რაზმებში]] ერთიანდებოდნენ. ყველა რაზმს დიდებულის ვაჟი მეთაურობდა. [[ქსენოფონტი|ქსენოფონტის]] მონაცემებით სპარსელები სამხედრო სამსახურში 17 წლის ასაკიდან მიდიოდნენ და 10 წელი მსახურობდნენ.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ისტორიკოს სტრაბონის მიხედვით სპარსელები არმიაში მსახურს 24 წლის ასაკიდან იწყებდნენ და 4 წელიწადი მსახურობდნენ. ახალბედა ჯარისკაცები 50-კაციან [[რაზმი (სამხედრო)|რაზმებში]] ერთიანდებოდნენ. ყველა რაზმს დიდებულის ვაჟი მეთაურობდა. [[ქსენოფონტი|ქსენოფონტის]] მონაცემებით სპარსელები სამხედრო სამსახურში 17 წლის ასაკიდან მიდიოდნენ და 10 წელი მსახურობდნენ.</div></td></tr>
</table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A1%E1%83%9E%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A1%E1%83%94%E1%83%97%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%90&diff=56743&oldid=prevTkenchoshvili 09:52, 4 ივლისი 2018-ზე2018-07-04T09:52:28Z<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">09:52, 4 ივლისი 2018-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ფაილი:Sparseuli armia qveiTebi.jpg|thumb|250პქ|ქვეითები სპარსეთის არმიაში]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''სპარსეთის არმია''' – სპარსეთის [[სახელმწიფო]] სისტემა შუა საუკუნოვანი ფეოდალიზმის მსგავსი იყო:  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''სპარსეთის არმია''' – სპარსეთის [[სახელმწიფო]] სისტემა შუა საუკუნოვანი ფეოდალიზმის მსგავსი იყო:  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* დიდებულები (აზატა),  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* დიდებულები (აზატა),  </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 9:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 10:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სპარსეთის არმია ხაზარაბებად (ხაზარა სპარსულად ნიშნავს ათასს) იყოფოდა. ათასეულს ხაზარაპატიში (ათასისთავი) მეთაურობდა. ათასეული ათ ასეულად (საგაბამ) იყოფოდა. ასეულები იყოფოდნენ დატაბამებად (ათეული). ათასეულის [[მეთაური|მეთაურს]] დამხმარეები ჰყავდა, რომლებიც დანაყოფის მართვაში ეხმარებოდნენ. ათი ათასეული (ბაივარაბი) 10000-იან შენაერთად ერთიანდებოდა. როდესაც მეომარი სპარსეთის ცხენოსან [[ჯარი|ჯარში]] ირიცხებოდა, ის სახელმწიფოსაგან ღებულობდა ცხენს.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სპარსეთის არმია ხაზარაბებად (ხაზარა სპარსულად ნიშნავს ათასს) იყოფოდა. ათასეულს ხაზარაპატიში (ათასისთავი) მეთაურობდა. ათასეული ათ ასეულად (საგაბამ) იყოფოდა. ასეულები იყოფოდნენ დატაბამებად (ათეული). ათასეულის [[მეთაური|მეთაურს]] დამხმარეები ჰყავდა, რომლებიც დანაყოფის მართვაში ეხმარებოდნენ. ათი ათასეული (ბაივარაბი) 10000-იან შენაერთად ერთიანდებოდა. როდესაც მეომარი სპარსეთის ცხენოსან [[ჯარი|ჯარში]] ირიცხებოდა, ის სახელმწიფოსაგან ღებულობდა ცხენს.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div> </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[ფაილი:Ukvdavebi.jpg|thumb|200პქ|უკვდავები]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>====უკვდავები====  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>====უკვდავები====  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სპარსეთის [[არმია|არმიის]] ყველაზე სახელგანთქმული და მძლავრი შენაერთი უკვდავთა [[გვარდია]] იყო. გვარდიამ ეს სახელი იმის გამო მიიღეს, რომ მათი რაოდენობა მუდმივად 10000 გახლდათ (როდესაც ნაწილი დაიხოცებოდა მაშინვე ავსებდნენ, ამიტომ უკვდავების რიცხვი არ იცვლებოდა).  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სპარსეთის [[არმია|არმიის]] ყველაზე სახელგანთქმული და მძლავრი შენაერთი უკვდავთა [[გვარდია]] იყო. გვარდიამ ეს სახელი იმის გამო მიიღეს, რომ მათი რაოდენობა მუდმივად 10000 გახლდათ (როდესაც ნაწილი დაიხოცებოდა მაშინვე ავსებდნენ, ამიტომ უკვდავების რიცხვი არ იცვლებოდა).  </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 24:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 25:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სპარსეთის სამეფოს ოლქებში, ანუ სატრაპიებში შეკრებილ ქვეითებს ტაკაბარა უწოდებდა. ასევე ამ სახელით მოიხსენიებდნენ თვითონ სპარსელ მსუბუქ ქვეით ჯარისკაცებს. ტაკაბარას მეომარს ჰქონდა მრგვალი ფარი, შუბი და [[მახვილი]]. ტაკაბარა სპარსეთის არმიის მთავარი ნაწილი იყო და რიცხოვნობით ყველა სხვა შენაერთს სჯობნიდა.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სპარსეთის სამეფოს ოლქებში, ანუ სატრაპიებში შეკრებილ ქვეითებს ტაკაბარა უწოდებდა. ასევე ამ სახელით მოიხსენიებდნენ თვითონ სპარსელ მსუბუქ ქვეით ჯარისკაცებს. ტაკაბარას მეომარს ჰქონდა მრგვალი ფარი, შუბი და [[მახვილი]]. ტაკაბარა სპარსეთის არმიის მთავარი ნაწილი იყო და რიცხოვნობით ყველა სხვა შენაერთს სჯობნიდა.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div> </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[ფაილი:Sparsuli sabrZolo etli.jpg|thumb|250პქ|სპარსული საბრძოლო ეტლის მოდელი]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>====მშვილდოსან-ფაროსნები ე.წ. ტაკაბარა====</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>====მშვილდოსან-ფაროსნები ე.წ. ტაკაბარა====</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მართალია დიდი ფარი სპარა სპარსელ მშვილდოსნებს მტრის ისრებისაგან იცავდა, მაგრამ არ შეეძლო მახვილისთვის და შუბისთვის გაეძლო, ამიტომ სპარსელ მშვილდოსნების რიგებში პოპულარული გახდა ნახევარმთვარისებური ხის და ტყავის ფარი ბრინჯაოს ნაწილებით. ასეთი ფარით შეიძლებოდა ხელჩართულ ბრძოლაში ჩართვა და მტრის დარტყმების მოგერიება. სპარსელები ასეთ ფარს „ტაკას“ უწოდებდნენ. ანალოგიურ ფარებს ბერძენი და მაკედონელი პელტასტებიც იყენებდნენ. ცხენოსანი-ფაროსნები.  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მართალია დიდი ფარი სპარა სპარსელ მშვილდოსნებს მტრის ისრებისაგან იცავდა, მაგრამ არ შეეძლო მახვილისთვის და შუბისთვის გაეძლო, ამიტომ სპარსელ მშვილდოსნების რიგებში პოპულარული გახდა ნახევარმთვარისებური ხის და ტყავის ფარი ბრინჯაოს ნაწილებით. ასეთი ფარით შეიძლებოდა ხელჩართულ ბრძოლაში ჩართვა და მტრის დარტყმების მოგერიება. სპარსელები ასეთ ფარს „ტაკას“ უწოდებდნენ. ანალოგიურ ფარებს ბერძენი და მაკედონელი პელტასტებიც იყენებდნენ. ცხენოსანი-ფაროსნები.  </div></td></tr>
</table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A1%E1%83%9E%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A1%E1%83%94%E1%83%97%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%90&diff=56734&oldid=prevTkenchoshvili 09:42, 4 ივლისი 2018-ზე2018-07-04T09:42:45Z<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">09:42, 4 ივლისი 2018-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 16:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 16:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>უკვდავთა [[შუბი|შუბების]] მიწაზე დასაბჯენ ბოლოს ვერცხლის ან ოქროს სფერო წარმოადგენდა. პირადად მეფის ეტლს ათასი შუბოსანი უკვდავი იცავდა, რომლებიც უკვდავთა შორის ყველაზე გამოცდილი ჯარისკაცები იყვნენ. მათ ოქროთი მორთული [[საბრძოლო იარაღი|იარაღი]] და [[აღჭურვილობა]] ჰქონდათ. მეფის ეტლის მცველი უკვდავების შუბების მიწაზე დასაბჯენ ბოლოზე დამაგრებული იყო ოქროსგან დამზადებული ვაშლის ფორმის ბირთვი, რის გამოც ამ ჯარისკაცებს „ვაშლოსნებს“ ეძახდნენ. სწორედ ამ ოქროს „ვაშლით“ გამოირჩეოდნენ ისინი სხვა უკვდავებისაგან. ეს სამხედრო შენაერთი მხოლოდ და მხოლოდ სპარსელი დედებულების ვაჟებისაგან შედგებოდა, დანარჩენი უკვდავები კი მაღალი სოციალური ფენის წარმომადგენლები არ გახლდნენ. ვაშლოსნების ათასეული ორ ნაწილად იყოფოდა: ერთი ნაწილი მეფის წინ იდგა, მეორე უკან. ქვეითი უკვდავების გარდაარსებობდა კიდევ ერთი ელიტალური შენაერთი, რომელიც 10000 შესანიშნავად აღჭურვილი და გაწვრთნილი მხედრისგან შედგებოდა. ცხენოსნები მაღალი ფენის წარმომადგენლები იყვნენ, რადგან სპარსელი დიდებულისთვის ფეხით სიარული და ბრძოლა სირცხვილად ითვლებოდა.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>უკვდავთა [[შუბი|შუბების]] მიწაზე დასაბჯენ ბოლოს ვერცხლის ან ოქროს სფერო წარმოადგენდა. პირადად მეფის ეტლს ათასი შუბოსანი უკვდავი იცავდა, რომლებიც უკვდავთა შორის ყველაზე გამოცდილი ჯარისკაცები იყვნენ. მათ ოქროთი მორთული [[საბრძოლო იარაღი|იარაღი]] და [[აღჭურვილობა]] ჰქონდათ. მეფის ეტლის მცველი უკვდავების შუბების მიწაზე დასაბჯენ ბოლოზე დამაგრებული იყო ოქროსგან დამზადებული ვაშლის ფორმის ბირთვი, რის გამოც ამ ჯარისკაცებს „ვაშლოსნებს“ ეძახდნენ. სწორედ ამ ოქროს „ვაშლით“ გამოირჩეოდნენ ისინი სხვა უკვდავებისაგან. ეს სამხედრო შენაერთი მხოლოდ და მხოლოდ სპარსელი დედებულების ვაჟებისაგან შედგებოდა, დანარჩენი უკვდავები კი მაღალი სოციალური ფენის წარმომადგენლები არ გახლდნენ. ვაშლოსნების ათასეული ორ ნაწილად იყოფოდა: ერთი ნაწილი მეფის წინ იდგა, მეორე უკან. ქვეითი უკვდავების გარდაარსებობდა კიდევ ერთი ელიტალური შენაერთი, რომელიც 10000 შესანიშნავად აღჭურვილი და გაწვრთნილი მხედრისგან შედგებოდა. ცხენოსნები მაღალი ფენის წარმომადგენლები იყვნენ, რადგან სპარსელი დიდებულისთვის ფეხით სიარული და ბრძოლა სირცხვილად ითვლებოდა.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">====სპარბარა====</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">ძველი აღმოსავლეთის ყველაზე ტრადიციული [[ტაქტიკა (სამხედრო ტერმინი)|ტაქტიკა]] მშვილდოსნების გამოყენება იყო. აღმოსავლეთში მშვილდოსნებს უფრო დიდი მნიშვნელობა ენიჭებოდათ ვიდრე დასავლეთში, სადაც უფრო ხელჩართული [[ბრძოლა|ბრძოლები]] მიმდინარეობდა. სპარსელი მშვილდოსნები წყვილებად მოქმედებდნენ. ერთს დიდი [[ფარი]] ეჭირა, მეორეს კი მშვილდ-ისარი. ფარიანი მეომარი მშვილდიანს იცავდა მტრის ისრებისაგან, დაცული, მეწყვილის ფარს ამოფარებული მშვილდოსანი კი მტერს [[ისარი|ისრებს]] უშენდა. ასეთ ფაროსან-მშვილდოსანი წყვილების რაზმებს სპარსელები „სპარბარას“ უწოდებდნენ (სპარა ამ მშვილდოსანთა წყვილის დიდ დამცავ ფარს ერქვა). </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">ბრძოლაში სპარბარა შემდეგნაირად მოქმედებდა: წინა რიგის მეომრები ფარებს აფარებდნენ მეორე რიგის მშეილდოსნებს, შემდეგ ისევ ფარიანები მოდიოდნენ, შემდეგ მშვილდოსნები და ა.შ. </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">სპარსეთის სამეფოს ოლქებში, ანუ სატრაპიებში შეკრებილ ქვეითებს ტაკაბარა უწოდებდა. ასევე ამ სახელით მოიხსენიებდნენ თვითონ სპარსელ მსუბუქ ქვეით ჯარისკაცებს. ტაკაბარას მეომარს ჰქონდა მრგვალი ფარი, შუბი და [[მახვილი]]. ტაკაბარა სპარსეთის არმიის მთავარი ნაწილი იყო და რიცხოვნობით ყველა სხვა შენაერთს სჯობნიდა.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">====მშვილდოსან-ფაროსნები ე.წ. ტაკაბარა====</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">მართალია დიდი ფარი სპარა სპარსელ მშვილდოსნებს მტრის ისრებისაგან იცავდა, მაგრამ არ შეეძლო მახვილისთვის და შუბისთვის გაეძლო, ამიტომ სპარსელ მშვილდოსნების რიგებში პოპულარული გახდა ნახევარმთვარისებური ხის და ტყავის ფარი ბრინჯაოს ნაწილებით. ასეთი ფარით შეიძლებოდა ხელჩართულ ბრძოლაში ჩართვა და მტრის დარტყმების მოგერიება. სპარსელები ასეთ ფარს „ტაკას“ უწოდებდნენ. ანალოგიურ ფარებს ბერძენი და მაკედონელი პელტასტებიც იყენებდნენ. ცხენოსანი-ფაროსნები. </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">დაახლოებით ძვ.წ. VI საუკუნიდან სპარსეთის ჯარში გაჩნდა ცხენოსანი-ფაროსნების დანაყოფი. მანამდე სპარსულ კავალერიას ფარები არ ჰქონდა. თავდაპირველად ფაროსან კაეალერიას საკები ანუ სკვითები იყენებდნენ, შემდეგ კი სპარსელებმაც დაიწყეს პატარა სპარა ფარების გამოყენება. ამას გარდა სპარსელთა კავალერია მსუბუქ [[აბჯარი|აბჯარსაც]] იყენებდა. </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">====მძიმე კავალერია====</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">სპარსელთა მსუბუქად შეიარაღებულ ქვეითებს არ შესწევდათ ძალა დიდხანს გაეძლოთ მტრის მძიმე ქვეითების შეტევისათვის (მაგალითად ბერძენ-სპარსელთა ომების დროს სპარსელთა მსუბუქი [[ქვეითი ჯარი]] ბერძენთა [[ჰოპლიტი|ჰოპლიტებს]] ვერ უძლებდა). სპარსელებს მძიმე ქვეითები არ ჰყოლიათ და მთელი ქვეითი არმია მსუბუქი მეომრებისაგან შედგებოდა. ამიტომ მტრის მძიმე ქვეითების წინააღმდეგ სპარსელებმა მძიმე კავალერია გამოიყენეს. </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">მძიმე კავალერიასთან ერთად სპარსელებმა დაიწყეს ეტლების გამოყენება, რომლის ბორბლებზე ცელებს ამაგრებდნენ. სწორ ველზე მძიმედ შეაბჯრული ცხენოსნები და ცელიანი ეტლები საზარელ ძალას წარმოადგენდა და მტრისათვის დიდი ზიანის მიყენება შეეძლო. სპარსელთა ჯარის განუყრელი ნაწილი იყო ბერძენი მოქირავნეები, რომლებიც დიდ როლს თამაშობდნენ ქვეყნის როგორც შიდა ასევე გარე საქმეებში და დიდი ძალა გააჩნდათ. ბერძენი მოქირავნეები სპარსელ ქვეითებზე ბევრად კარგად იყვნენ შეიარაღებულები და აღჭურვილი. ისინი ტრადიციული ბერძნული სტილით იბრძოდნენ [[ფალანგა|ფალანგაში]]. </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">სპარსეთის არმიაში სხვადასხვა ქვეყნიდან დაქირავებული მეომრების დიდი რაოდენობა იყო. ბერძნების გარდა აქ იყვნენ ბარბაროსული ქვეყნის წარმომადგენლები, რომელთაც რამდენიმე ანტიკური ისტორიკოსი „კარდაკის“ სახელით მოიხსენიებს. ზოგიერთი ისტორიკოსის აზრით კარდაკები ელიტალური დანაყოფი იყო და მეფის სასახლეს იცავდა. შეიძლება ეს უბრალოდ მთელი არმიის დასახელებაა, რადგან ისტორიული წყაროების მიხედვით კარდაკი 100000 ქვეითისა და 20000 ცხენოსნისაგან შედგებოდა. </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td></tr>
</table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A1%E1%83%9E%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A1%E1%83%94%E1%83%97%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%90&diff=56733&oldid=prevTkenchoshvili: /* წყარო */2018-07-04T09:34:02Z<p><span dir="auto"><span class="autocomment">წყარო</span></span></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">09:34, 4 ივლისი 2018-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 19:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 19:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ბიბლიის სამხედრო ენციკლოპედია]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ბიბლიის სამხედრო ენციკლოპედია]]</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:<del class="diffchange diffchange-inline">სპარსთის </del>არმია]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:<ins class="diffchange diffchange-inline">სპარსეთის </ins>არმია]]</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:სამხედრო ისტორია]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:სამხედრო ისტორია]]</div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[კატეგორია:სპარსეთის იმპერია]]</ins></div></td></tr>
</table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A1%E1%83%9E%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A1%E1%83%94%E1%83%97%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%90&diff=56732&oldid=prevTkenchoshvili: ახალი გვერდი: '''სპარსეთის არმია''' – სპარსეთის სახელმწიფო სისტემა შუა საუ...2018-07-04T09:33:19Z<p>ახალი გვერდი: '''სპარსეთის არმია''' – სპარსეთის <a href="/wikidict/index.php/%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%AE%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%9B%E1%83%AC%E1%83%98%E1%83%A4%E1%83%9D" title="სახელმწიფო">სახელმწიფო</a> სისტემა შუა საუ...</p>
<p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''სპარსეთის არმია''' – სპარსეთის [[სახელმწიფო]] სისტემა შუა საუკუნოვანი ფეოდალიზმის მსგავსი იყო: <br />
* დიდებულები (აზატა), <br />
* გლეხები (ბანდაკა) <br />
* მონები (მარიკა).<br />
<br />
სპარსეთში [[სამხედრო სამსახური]] სავალდებულო იყო ყველასათვის, გლეხისათვისაც და დიდებულისთვისაც. სამხედრო სამსახურიდან [[მეომარი|მეომრის]] დათხოვნა მხოლოდ მეფეს შეეძლო. ხუთ წლამდე სპარსელი ბიჭები მამებს არ ენახვებოდნენ და სახლში ქალებისათვის განკუთვნილ ნაწილში ცხოვრობდნენ, შემდეგ მათ მშვილდ-ისრის ხმარებას და ცხენოსნობას ასწავლიდნენ. <br />
<br />
ისტორიკოს სტრაბონის მიხედვით სპარსელები არმიაში მსახურს 24 წლის ასაკიდან იწყებდნენ და 4 წელიწადი მსახურობდნენ. ახალბედა ჯარისკაცები 50-კაციან [[რაზმი (სამხედრო)|რაზმებში]] ერთიანდებოდნენ. ყველა რაზმს დიდებულის ვაჟი მეთაურობდა. [[ქსენოფონტი|ქსენოფონტის]] მონაცემებით სპარსელები სამხედრო სამსახურში 17 წლის ასაკიდან მიდიოდნენ და 10 წელი მსახურობდნენ.<br />
<br />
სპარსეთის არმია ხაზარაბებად (ხაზარა სპარსულად ნიშნავს ათასს) იყოფოდა. ათასეულს ხაზარაპატიში (ათასისთავი) მეთაურობდა. ათასეული ათ ასეულად (საგაბამ) იყოფოდა. ასეულები იყოფოდნენ დატაბამებად (ათეული). ათასეულის [[მეთაური|მეთაურს]] დამხმარეები ჰყავდა, რომლებიც დანაყოფის მართვაში ეხმარებოდნენ. ათი ათასეული (ბაივარაბი) 10000-იან შენაერთად ერთიანდებოდა. როდესაც მეომარი სპარსეთის ცხენოსან [[ჯარი|ჯარში]] ირიცხებოდა, ის სახელმწიფოსაგან ღებულობდა ცხენს.<br />
<br />
====უკვდავები==== <br />
სპარსეთის [[არმია|არმიის]] ყველაზე სახელგანთქმული და მძლავრი შენაერთი უკვდავთა [[გვარდია]] იყო. გვარდიამ ეს სახელი იმის გამო მიიღეს, რომ მათი რაოდენობა მუდმივად 10000 გახლდათ (როდესაც ნაწილი დაიხოცებოდა მაშინვე ავსებდნენ, ამიტომ უკვდავების რიცხვი არ იცვლებოდა). <br />
<br />
უკვდავები მთელს სპარსეთში საუკეთესო მებრძოლები იყვნენ და კარგად ფლობდნენ ყველანაირ იარაღს. ისინი ყოველთვის თან ახლდნენ თავიანთ მეფეს და ბრძოლისას მტრისაგან იცავდნენ. მეფე მათ ყოველთვის არ აბრძოლებდა და მხოლოდ განსაკუთრებულ შემთხვევებში იყენებდა. ლაშქრობის დროს უკვდავების რაზმები მეფის გარშემო, წინ და უკან იდგნენ. ათას ცხენოსანს ათასი ქვეითი მისდევდა, შემდეგ ისევ ცხენოსნები იყვნენ, შემდეგ ქვეითები და ა.შ. უკვდავები მხოლოდ ქვეითები იყვნენ, ცხენოსნები კი სხვადასხვა დანაყოფიდან მეფის დაცვისთვის გამოყოფილი საუკეთესო [[კავალერია|საკავალერიო]] ნაწილები. <br />
<br />
უკვდავთა [[შუბი|შუბების]] მიწაზე დასაბჯენ ბოლოს ვერცხლის ან ოქროს სფერო წარმოადგენდა. პირადად მეფის ეტლს ათასი შუბოსანი უკვდავი იცავდა, რომლებიც უკვდავთა შორის ყველაზე გამოცდილი ჯარისკაცები იყვნენ. მათ ოქროთი მორთული [[საბრძოლო იარაღი|იარაღი]] და [[აღჭურვილობა]] ჰქონდათ. მეფის ეტლის მცველი უკვდავების შუბების მიწაზე დასაბჯენ ბოლოზე დამაგრებული იყო ოქროსგან დამზადებული ვაშლის ფორმის ბირთვი, რის გამოც ამ ჯარისკაცებს „ვაშლოსნებს“ ეძახდნენ. სწორედ ამ ოქროს „ვაშლით“ გამოირჩეოდნენ ისინი სხვა უკვდავებისაგან. ეს სამხედრო შენაერთი მხოლოდ და მხოლოდ სპარსელი დედებულების ვაჟებისაგან შედგებოდა, დანარჩენი უკვდავები კი მაღალი სოციალური ფენის წარმომადგენლები არ გახლდნენ. ვაშლოსნების ათასეული ორ ნაწილად იყოფოდა: ერთი ნაწილი მეფის წინ იდგა, მეორე უკან. ქვეითი უკვდავების გარდაარსებობდა კიდევ ერთი ელიტალური შენაერთი, რომელიც 10000 შესანიშნავად აღჭურვილი და გაწვრთნილი მხედრისგან შედგებოდა. ცხენოსნები მაღალი ფენის წარმომადგენლები იყვნენ, რადგან სპარსელი დიდებულისთვის ფეხით სიარული და ბრძოლა სირცხვილად ითვლებოდა.<br />
<br />
==წყარო==<br />
[[ბიბლიის სამხედრო ენციკლოპედია]]<br />
[[კატეგორია:სპარსთის არმია]]<br />
[[კატეგორია:სამხედრო ისტორია]]</div>Tkenchoshvili