https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%A2%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%9A%E1%83%9D%E1%83%92%E1%83%98%E1%83%90 2026-04-27T18:37:45Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A2%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%9A%E1%83%9D%E1%83%92%E1%83%98%E1%83%90&diff=251092&oldid=prev 2025-08-04T09:06:09Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">09:06, 4 აგვისტო 2025-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ტავტოლოგია – (ბერძნ.&#160; (ბერძნ. tautologis&lt;tautos - ერთი და იგივე და logos - სიტყვა), ერთი და იმავე ცნების ან აზრის გამეორება სხვა სიტყვებით; გამონათქვამის აზრობრივი სიჭარბე<del class="diffchange diffchange-inline">. </del>რომელიც ვლინდება მთელის ან მისი ნაწილის აზრობრივ დუბლირებაში. კერძოდ, სიტყვათშეხამების ერთ-ერთი, უფრო ვიწრო მნიშვნელობის მქონე, კომპონენტის, უპირატესად მსაზღვრელის, სემანტიკა აუცილებლობით ნაგულისხმებია მეორე. უფრო ფართო მნიშვნელობის მქონე, კომპონენტის სემანტიკაში, რის გამოც მსაზღვრელის დართვა ზედმეტი ხდება. ტავტოლოგიის მიზეზია ამა თუ იმ სიტყვის (ჩვეულებრივ, [[არსებითი სახელი]]) არაადეკვატური გაგება ან რეინტერპრეტაცია ამ სიტყვის მნიშვნელობის დავიწროების მიმართულებით, რის შედეგადაც მოსაუბრე საჭიროდ მიიჩნევს საზღვრულში თავისთავად ნაგულისხმები მსაზღვრელის დამატებას. ტავტოლოგია ჩნდება მაშინ, როდესაც საზღვრულად გამოყენებული უცხოური სიტყვის ზუსტი მნიშვნელობა მოსაუბრისათვის მთლად ნათელი</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">'''</ins>ტავტოლოგია<ins class="diffchange diffchange-inline">''' </ins>– (ბერძნ.&#160; (ბერძნ. tautologis&lt;tautos - ერთი და იგივე და logos - <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>სიტყვა<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>), ერთი და იმავე ცნების ან აზრის გამეორება სხვა სიტყვებით; გამონათქვამის აზრობრივი სიჭარბე<ins class="diffchange diffchange-inline">, </ins>რომელიც ვლინდება მთელის ან მისი ნაწილის აზრობრივ დუბლირებაში. კერძოდ, სიტყვათშეხამების ერთ-ერთი, უფრო ვიწრო მნიშვნელობის მქონე, კომპონენტის, უპირატესად მსაზღვრელის, <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>სემანტიკა<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>აუცილებლობით ნაგულისხმებია მეორე. უფრო ფართო მნიშვნელობის მქონე, კომპონენტის სემანტიკაში, რის გამოც მსაზღვრელის დართვა ზედმეტი ხდება. ტავტოლოგიის მიზეზია ამა თუ იმ სიტყვის (ჩვეულებრივ, [[არსებითი სახელი]]) არაადეკვატური გაგება ან რეინტერპრეტაცია ამ სიტყვის მნიშვნელობის დავიწროების მიმართულებით, რის შედეგადაც მოსაუბრე საჭიროდ მიიჩნევს საზღვრულში თავისთავად ნაგულისხმები მსაზღვრელის დამატებას. ტავტოლოგია ჩნდება მაშინ, როდესაც საზღვრულად გამოყენებული უცხოური სიტყვის ზუსტი მნიშვნელობა მოსაუბრისათვის მთლად ნათელი</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>არ არის. ამგვარი მსაზღვრელ-საზღვრულის შემცველი ტავტოლოგიური გამოთქმების ნიმუშებია: პირველი ვერნისაჟი („ვერნისაჟი“ თავად ნიშნავს პირველ გამოფენას), პირველი პიონერი, ადგილობრივი / მკვიდრი აბორიგენი. „ჩემი ავტოპორტრეტი დაეხატე“ და სხვ. თუმცა ტავტოლოგია ზოგჯერ მშობლიურ ნიადაგზედაც წარმოიქმნება. მაგ., გამოთქმების – პირველი პირმშოს, ერთადერთი პირმშოს – ხმარება ადასტურებს იმას, რომ სიტყვა „პირმშოს“ მნიშვნელობა ამ გამოთქმების გამომყენებლისათვის „შვილის“ სინონიმურია (და არა „პირველი შვილისა“).</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>არ არის. ამგვარი მსაზღვრელ-საზღვრულის შემცველი ტავტოლოგიური გამოთქმების ნიმუშებია: პირველი ვერნისაჟი („ვერნისაჟი“ თავად ნიშნავს პირველ გამოფენას), პირველი პიონერი, ადგილობრივი / მკვიდრი აბორიგენი. „ჩემი ავტოპორტრეტი დაეხატე“ და სხვ. თუმცა ტავტოლოგია ზოგჯერ მშობლიურ ნიადაგზედაც წარმოიქმნება. მაგ., გამოთქმების – პირველი პირმშოს, ერთადერთი პირმშოს – ხმარება ადასტურებს იმას, რომ სიტყვა „პირმშოს“ მნიშვნელობა ამ გამოთქმების გამომყენებლისათვის „შვილის“ სინონიმურია (და არა „პირველი შვილისა“).</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ტავტოლოგია ზოგჯერ თვით სინონიმთა გაუმართლებელი ხმარების გზით მიიღება (მაგ., მწამს და მჯერა&quot;. თავისი არსით ტავტოლოგიურია ზედიზედ, მიჯრით განლაგებული სინონიმებისგან შედგენილი ლექსიკური ერთეულები – [[კომპოზიტი (ლინგვისტიკა)|კომპოზიტები]] და სიტყვათშეხამებები: სვე-ბედი, ბედ-იღბალი, გზა-კვალი, უგზოუკვლოდ, ტყუილუბრალოდ, მორჩა და გათავდა (ან პირუკუ რიგით), კოხტად და ლამაზად და ა. შ.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ტავტოლოგია ზოგჯერ თვით <ins class="diffchange diffchange-inline">[[სინონიმი|</ins>სინონიმთა<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>გაუმართლებელი ხმარების გზით მიიღება (მაგ., მწამს და მჯერა&quot;. თავისი არსით ტავტოლოგიურია ზედიზედ, მიჯრით განლაგებული სინონიმებისგან შედგენილი ლექსიკური ერთეულები – [[კომპოზიტი (ლინგვისტიკა)|კომპოზიტები]] და სიტყვათშეხამებები: სვე-ბედი, ბედ-იღბალი, გზა-კვალი, უგზოუკვლოდ, ტყუილუბრალოდ, მორჩა და გათავდა (ან პირუკუ რიგით), კოხტად და ლამაზად და ა. შ.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ტავტოლოგიას ქმნის აგრეთვე ერთი და იმავე აზრის გამეორება წართქმითი და უკუთქმითი მსჯელობებით, რაც</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ტავტოლოგიას ქმნის აგრეთვე ერთი და იმავე აზრის გამეორება წართქმითი და უკუთქმითი მსჯელობებით, რაც</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>დამახასიათებელია შუა საუკუნეების მხატვრული ლიტერატურისათვის, განსაკუთრებით, სარაინდო და სახოტბო პოეზიისათვის. მაგ., „არ-ახალია. ძველია“; (ფატმანი) „პირმსუქანი არ-პირხმელი“.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>დამახასიათებელია შუა საუკუნეების მხატვრული <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ლიტერატურა|</ins>ლიტერატურისათვის<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>, განსაკუთრებით, სარაინდო და სახოტბო პოეზიისათვის. მაგ., „არ-ახალია. ძველია“; (ფატმანი) „პირმსუქანი არ-პირხმელი“.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სამეცნიერო და ოფიციალური სტილისათვის ტავტოლოგიური მსჯელობები მიუღებელია და, თუ იგი [[სტილისტიკა|სტილისტიკურ]] ხერხად არ არის გამოყენებული, მოსაუბრის არასაკმარის წიგნიერებაზე მეტყველებს.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სამეცნიერო და ოფიციალური სტილისათვის ტავტოლოგიური მსჯელობები მიუღებელია და, თუ იგი [[სტილისტიკა|სტილისტიკურ]] ხერხად არ არის გამოყენებული, მოსაუბრის არასაკმარის წიგნიერებაზე მეტყველებს.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 13:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 13:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ტავტოლოგია მეტყველების ფაქტია და ენობრივ უზუსს უფრო განეკუთვნება, ვიდრე ენობრივ სისტემასა და ნორმას.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ტავტოლოგია მეტყველების ფაქტია და ენობრივ უზუსს უფრო განეკუთვნება, ვიდრე ენობრივ სისტემასა და ნორმას.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ტავტოლოგია არ უნდა აირიოს ფსევდოტავტოლოგიაში, რომელიც სიტყვის ან სიტყვათშეხამების პირდაპირ, მექანიკურ გამეორებას გულისხმობს და მხატვრულ ლიტერატურაში პოეტური გამეორების სახით იხმარება ექსპრესიის გასაძლიერებლად. მაგ., „გათენდა! შეერთდით, შეერთდით,</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ტავტოლოგია არ უნდა აირიოს ფსევდოტავტოლოგიაში, რომელიც სიტყვის ან სიტყვათშეხამების პირდაპირ, მექანიკურ გამეორებას გულისხმობს და მხატვრულ ლიტერატურაში პოეტური გამეორების სახით იხმარება ექსპრესიის გასაძლიერებლად. მაგ., „გათენდა! შეერთდით, შეერთდით, შეერთდით! დროშები, დროშები, დროშები ჩქარა!“ ([[ტაბიძე გალაკტიონ|გ. ტაბიძე]]).</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>შეერთდით! დროშები, დროშები, დროშები ჩქარა!“ ([[ტაბიძე გალაკტიონ|გ. ტაბიძე]]).</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ლოგიკაში ტავტოლოგია სუბიექტისა და [[პრედიკატი]]ს აზრობრივ იგივეობაში ვლინდება.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ლოგიკაში ტავტოლოგია სუბიექტისა და [[პრედიკატი]]ს აზრობრივ იგივეობაში ვლინდება.</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A2%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%9A%E1%83%9D%E1%83%92%E1%83%98%E1%83%90&diff=219777&oldid=prev 2024-02-23T08:19:37Z

<p>ახალი გვერდი: ტავტოლოგია – (ბერძნ. (ბერძნ. tautologis&lt;tautos - ერთი და იგივე და logos - სიტყვ...</p> <p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>ტავტოლოგია – (ბერძნ. (ბერძნ. tautologis&lt;tautos - ერთი და იგივე და logos - სიტყვა), ერთი და იმავე ცნების ან აზრის გამეორება სხვა სიტყვებით; გამონათქვამის აზრობრივი სიჭარბე. რომელიც ვლინდება მთელის ან მისი ნაწილის აზრობრივ დუბლირებაში. კერძოდ, სიტყვათშეხამების ერთ-ერთი, უფრო ვიწრო მნიშვნელობის მქონე, კომპონენტის, უპირატესად მსაზღვრელის, სემანტიკა აუცილებლობით ნაგულისხმებია მეორე. უფრო ფართო მნიშვნელობის მქონე, კომპონენტის სემანტიკაში, რის გამოც მსაზღვრელის დართვა ზედმეტი ხდება. ტავტოლოგიის მიზეზია ამა თუ იმ სიტყვის (ჩვეულებრივ, [[არსებითი სახელი]]) არაადეკვატური გაგება ან რეინტერპრეტაცია ამ სიტყვის მნიშვნელობის დავიწროების მიმართულებით, რის შედეგადაც მოსაუბრე საჭიროდ მიიჩნევს საზღვრულში თავისთავად ნაგულისხმები მსაზღვრელის დამატებას. ტავტოლოგია ჩნდება მაშინ, როდესაც საზღვრულად გამოყენებული უცხოური სიტყვის ზუსტი მნიშვნელობა მოსაუბრისათვის მთლად ნათელი<br /> არ არის. ამგვარი მსაზღვრელ-საზღვრულის შემცველი ტავტოლოგიური გამოთქმების ნიმუშებია: პირველი ვერნისაჟი („ვერნისაჟი“ თავად ნიშნავს პირველ გამოფენას), პირველი პიონერი, ადგილობრივი / მკვიდრი აბორიგენი. „ჩემი ავტოპორტრეტი დაეხატე“ და სხვ. თუმცა ტავტოლოგია ზოგჯერ მშობლიურ ნიადაგზედაც წარმოიქმნება. მაგ., გამოთქმების – პირველი პირმშოს, ერთადერთი პირმშოს – ხმარება ადასტურებს იმას, რომ სიტყვა „პირმშოს“ მნიშვნელობა ამ გამოთქმების გამომყენებლისათვის „შვილის“ სინონიმურია (და არა „პირველი შვილისა“).<br /> <br /> ტავტოლოგია ზოგჯერ თვით სინონიმთა გაუმართლებელი ხმარების გზით მიიღება (მაგ., მწამს და მჯერა&quot;. თავისი არსით ტავტოლოგიურია ზედიზედ, მიჯრით განლაგებული სინონიმებისგან შედგენილი ლექსიკური ერთეულები – [[კომპოზიტი (ლინგვისტიკა)|კომპოზიტები]] და სიტყვათშეხამებები: სვე-ბედი, ბედ-იღბალი, გზა-კვალი, უგზოუკვლოდ, ტყუილუბრალოდ, მორჩა და გათავდა (ან პირუკუ რიგით), კოხტად და ლამაზად და ა. შ.<br /> <br /> ტავტოლოგიას ქმნის აგრეთვე ერთი და იმავე აზრის გამეორება წართქმითი და უკუთქმითი მსჯელობებით, რაც<br /> დამახასიათებელია შუა საუკუნეების მხატვრული ლიტერატურისათვის, განსაკუთრებით, სარაინდო და სახოტბო პოეზიისათვის. მაგ., „არ-ახალია. ძველია“; (ფატმანი) „პირმსუქანი არ-პირხმელი“.<br /> <br /> სამეცნიერო და ოფიციალური სტილისათვის ტავტოლოგიური მსჯელობები მიუღებელია და, თუ იგი [[სტილისტიკა|სტილისტიკურ]] ხერხად არ არის გამოყენებული, მოსაუბრის არასაკმარის წიგნიერებაზე მეტყველებს.<br /> <br /> გარდა წმინდა ლექსიკური ტავტოლოგიისა. არსებობს გრამატიკული და სიტყვაწარმოებითი ტავტოლოგიაც. განსაკუთრებით აშკარად ვლინდება იგი [[ზედსართავი სახელი|ზედსართავთა]] ხარისხების წარმოებისას, როცა ერთმანეთს ერწყმის ორგანული (აფიქსური) და აღწერითი წარმოება. მაგ., „ყველაზე უდიდესი“ ჭარბი წარმოებაა (უნდა იყოს: მხოლოდ „უდიდესი“ ან „ყველაზე დიდი“); „უფრო ნაკლები“ (უნდა იყოს: „უფრო ცოტა“ ან მხოლოდ „ნაკლები“).<br /> <br /> ტავტოლოგია მეტყველების ფაქტია და ენობრივ უზუსს უფრო განეკუთვნება, ვიდრე ენობრივ სისტემასა და ნორმას.<br /> <br /> ტავტოლოგია არ უნდა აირიოს ფსევდოტავტოლოგიაში, რომელიც სიტყვის ან სიტყვათშეხამების პირდაპირ, მექანიკურ გამეორებას გულისხმობს და მხატვრულ ლიტერატურაში პოეტური გამეორების სახით იხმარება ექსპრესიის გასაძლიერებლად. მაგ., „გათენდა! შეერთდით, შეერთდით,<br /> შეერთდით! დროშები, დროშები, დროშები ჩქარა!“ ([[ტაბიძე გალაკტიონ|გ. ტაბიძე]]).<br /> <br /> ლოგიკაში ტავტოლოგია სუბიექტისა და [[პრედიკატი]]ს აზრობრივ იგივეობაში ვლინდება.<br /> <br /> ''შ. აფრიდონიძე''<br /> <br /> <br /> <br /> ==ლიტერატურა== <br /> აფრიდონიძე შ. სიტყვა და კონტექსტი (მასალები ლექსიკონისათვის). – „ქსკს“. წგ. 7, თბ., 1985.<br /> <br /> ==წყარო==<br /> [[ქართული ენა: ენციკლოპედია]]<br /> [[კატეგორია:სტილისტიკა]]</div>

Tkenchoshvili