https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%9B%E1%83%97%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%94%E1%83%97%E1%83%98 2026-05-02T11:55:03Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%9B%E1%83%97%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%94%E1%83%97%E1%83%98&diff=270452&oldid=prev 2026-04-22T19:19:56Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">მცენარეული საფარი და ცხოველთა სამყარო</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">19:19, 22 აპრილი 2026-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 25:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 25:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==== მცენარეული საფარი და ცხოველთა სამყარო ====</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==== მცენარეული საფარი და ცხოველთა სამყარო ====</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>მცნარეულობა ძლიერ მეჩხერია, უმეტესად ბალიშა ფორმის და მიწაზე გართხმული (ტიბეტური ისლი – კობრეზია, კერინჩხი და სხვ), მხოლოდ მდინარეთა ხეობებში შეხვდებით ბუჩქნარებს, ტერიტორია ძლიერ მეჩხრად არის <del class="diffchange diffchange-inline">ღასახლებული</del>. მოსახლეობის საქმიანობის მთავარი სახეა საძოვრული მეცხოველეობა, აშენებენ იაკს, [[ცხვარი|ცხვარს]] და თხას. ცენტრალურ და დასავლეთ ტიბეტში ბუნებრივი ლანდშაფტის სიმაღლებრივი ცვლა (ზონალურობა) არსებითად გამოხატული არ არის. მაღალმთის ცივ უდაბნოს ცვლის მუდმივი თოვლისა და ყინულების (ნივალური) ზონა.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>მცნარეულობა ძლიერ მეჩხერია, უმეტესად ბალიშა ფორმის და მიწაზე გართხმული (ტიბეტური ისლი – კობრეზია, კერინჩხი და სხვ), მხოლოდ მდინარეთა ხეობებში შეხვდებით ბუჩქნარებს, ტერიტორია ძლიერ მეჩხრად არის <ins class="diffchange diffchange-inline">დასახლებული</ins>. მოსახლეობის საქმიანობის მთავარი სახეა საძოვრული მეცხოველეობა, აშენებენ იაკს, [[ცხვარი|ცხვარს]] და თხას. ცენტრალურ და დასავლეთ ტიბეტში ბუნებრივი ლანდშაფტის სიმაღლებრივი ცვლა (ზონალურობა) არსებითად გამოხატული არ არის. მაღალმთის ცივ უდაბნოს ცვლის მუდმივი თოვლისა და ყინულების (ნივალური) ზონა.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ბევრად უფრო მრავალფეროვანია აღმოსავლეთი და სამხრეთი ტიბეტის ლანდშაფტები, სადაც ნათლად არის გამოხატული ველური ბუნების ცვლა სიმაღლის მიხედეით. ქვაბულებში სტეპური <del class="diffchange diffchange-inline">ლახდშაფტია </del>გავრცელებული, დაბალი ღა საშუალო მთიანი ზონები ტყეებს (ფართოფოთლოვან, შერეულ და წიწვოვან) უკავია, რომელშიც დიდ როლს ასრულებს ჰიმალაური და სამხრეთ ჩინური <del class="diffchange diffchange-inline">სახეობები–მარაღმწვანე </del>მუხები, მაგნოლია, ცუგა და სხვ. მაღალმთიანი სარტყელი უკავია სუბალპური ტყე- <del class="diffchange diffchange-inline">მღელო</del>-ბუჩქნარის და ალპურ მდელოთა ლანდმაფტებს. მთიანეთის ეს ნაწილი შედარებით მჭიდროდ არის დასახლებული და სამეურნეო საქმიანობაც უფრო მრავალსახოვანია (სარწყავი და ურწყავი მიწათმოქმედება, მეცხოველეობა, ხე-ტყის მეურნეობა და სხვ).</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ბევრად უფრო მრავალფეროვანია აღმოსავლეთი და სამხრეთი ტიბეტის ლანდშაფტები, სადაც ნათლად არის გამოხატული ველური ბუნების ცვლა სიმაღლის მიხედეით. ქვაბულებში სტეპური <ins class="diffchange diffchange-inline">ლანდშაფტია </ins>გავრცელებული, დაბალი ღა საშუალო მთიანი ზონები ტყეებს (ფართოფოთლოვან, შერეულ და წიწვოვან) უკავია, რომელშიც დიდ როლს ასრულებს ჰიმალაური და სამხრეთ ჩინური <ins class="diffchange diffchange-inline">სახეობები –მარადმწვანე </ins>მუხები, მაგნოლია, ცუგა და სხვ. მაღალმთიანი სარტყელი უკავია სუბალპური ტყე- <ins class="diffchange diffchange-inline">მდელო</ins>-ბუჩქნარის და ალპურ მდელოთა ლანდმაფტებს. მთიანეთის ეს ნაწილი შედარებით მჭიდროდ არის დასახლებული და სამეურნეო საქმიანობაც უფრო მრავალსახოვანია (სარწყავი და ურწყავი მიწათმოქმედება, მეცხოველეობა, ხე-ტყის მეურნეობა და სხვ).</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>სამხრეთ ტიბეტში ტენის ზრდასთან ერთად მნიშვნელოვანი ფაქტორია სითბოს მატება. იგი ხასიათდება ხშირი ეროზიული დანაწევრებით. აქედან იღებენ სათავეს სამხრეთ აზიის ყველაზე <del class="diffchange diffchange-inline">დიღი </del>მდინარეები – ინდი სატლეჯით და ბრაჰმაპუტრა (ცანგპო). ბრაჰმაპუტრა მსოფლიოს ყველაზე მაღალმთიანი დიდი მდინარეა. ტერიტორია შედარებით დაბალმთიანია, რომლის მნიშვნელოვანი ნაწილი (დასავლეთი) უკავია მთის ნაირბალახოვან-მარცვლოვან სტეპებს. ხოლო აღმოსავლეთი ნაწილი – ტყის ლანდშაფტს ([[ალვის ხე]], [[ტირიფი]], [[იალღუნი]], [[ქაცვი]] და სხვა). ცხოველთა სამყარო მდიდარია და შედგება მეზობელი რეგიონებისათვის (ჰიმალაი, ირანის მთიანეთი, მთიანი ჩინეთი) დამახასიათებელი ბინადრებისაგან –&#160; ჯიქი, ჰიმალაის შავი დათვი, ანტილოპას სხვადასხა სახეობა და სხვა. ასევე მდიდარია ფრინველთა ფაუნა, <del class="diffchange diffchange-inline">მდისარეებში </del>სარეწაო მნიშენელობის [[თევზი]]ა.: სამხრეთ ტიბეტის ხეობები, ქვაბულები და დაბალმთიანი <del class="diffchange diffchange-inline">ზოხნა </del>მჭიდროდ არის დასახლებული, განსაკუთრებით ბრაჰმაპუტრას ხეობა, რომელიც&#160; წარმოადგენ, ტიბეტის ავტონომიური რესპუბლიკის (ჩინეთი) მთავარ განსახლების და სამეურნეო რაიონს. მოჰყავთ მარცვლეული კულტურები (ძირითაღაღ ქერი და [[ხორბალი]]), ბაღჩეული, ხეხილი და სხვა.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>სამხრეთ ტიბეტში ტენის ზრდასთან ერთად მნიშვნელოვანი ფაქტორია სითბოს მატება. იგი ხასიათდება ხშირი ეროზიული დანაწევრებით. აქედან იღებენ სათავეს სამხრეთ აზიის ყველაზე <ins class="diffchange diffchange-inline">დიდი </ins>მდინარეები – ინდი სატლეჯით და ბრაჰმაპუტრა (ცანგპო). ბრაჰმაპუტრა მსოფლიოს ყველაზე მაღალმთიანი დიდი მდინარეა. ტერიტორია შედარებით დაბალმთიანია, რომლის მნიშვნელოვანი ნაწილი (დასავლეთი) უკავია მთის ნაირბალახოვან-მარცვლოვან სტეპებს. ხოლო აღმოსავლეთი ნაწილი – ტყის ლანდშაფტს ([[ალვის ხე]], [[ტირიფი]], [[იალღუნი]], [[ქაცვი]] და სხვა). ცხოველთა სამყარო მდიდარია და შედგება მეზობელი რეგიონებისათვის (ჰიმალაი, ირანის მთიანეთი, მთიანი ჩინეთი) დამახასიათებელი ბინადრებისაგან –&#160; ჯიქი, ჰიმალაის შავი დათვი, ანტილოპას სხვადასხა სახეობა და სხვა. ასევე მდიდარია ფრინველთა ფაუნა, <ins class="diffchange diffchange-inline">მდინარეებში </ins>სარეწაო მნიშენელობის [[თევზი]]ა.: სამხრეთ ტიბეტის ხეობები, ქვაბულები და დაბალმთიანი <ins class="diffchange diffchange-inline">ზონა </ins>მჭიდროდ არის დასახლებული, განსაკუთრებით ბრაჰმაპუტრას ხეობა, რომელიც&#160; წარმოადგენ, ტიბეტის ავტონომიური რესპუბლიკის (ჩინეთი) მთავარ განსახლების და სამეურნეო რაიონს. მოჰყავთ მარცვლეული კულტურები (ძირითაღაღ ქერი და [[ხორბალი]]), ბაღჩეული, ხეხილი და სხვა.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ტიბეტის ბუნებრივი რესურსებიდან მთავარია ბუნებრივი <del class="diffchange diffchange-inline">საძოერები</del>, ხოლო სამხრეთ და <del class="diffchange diffchange-inline">სამსრეთ</del>-აღმოსავლეთ ნაწილში წყლისა და ხე-ტყის რესურსები.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">==== ბუნებრივი რესურსები ====</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ტიბეტის ბუნებრივი რესურსებიდან მთავარია ბუნებრივი <ins class="diffchange diffchange-inline">საძოვრები</ins>, ხოლო სამხრეთ და <ins class="diffchange diffchange-inline">სამხრეთ</ins>-აღმოსავლეთ ნაწილში წყლისა და ხე-ტყის რესურსები.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>== წყარო==</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>== წყარო==</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%9B%E1%83%97%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%94%E1%83%97%E1%83%98&diff=270451&oldid=prev 2026-04-22T19:14:40Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">მცენარეული საფარი და ცხოველთა სამყარო</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">19:14, 22 აპრილი 2026-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 25:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 25:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==== მცენარეული საფარი და ცხოველთა სამყარო ====</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==== მცენარეული საფარი და ცხოველთა სამყარო ====</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>მცნარეულობა ძლიერ მეჩხერია, უმეტესად ბალიშა ფორმის და მიწაზე გართხმული (ტიბეტური ისლი – კობრეზია, კერინჩხი და სხვ), მხოლოდ მდინარეთა ხეობებში <del class="diffchange diffchange-inline">შეხედებით </del>ბუჩქნარებს, ტერიტორია ძლიერ მეჩხრად არის ღასახლებული. მოსახლეობის საქმიანობის მთავარი სახეა საძოვრული მეცხოველეობა, აშენებენ იაკს, [[ცხვარი|ცხვარს]] და თხას. ცენტრალურ და დასავლეთ ტიბეტში ბუნებრივი ლანდშაფტის სიმაღლებრივი ცვლა (ზონალურობა) არსებითად გამოხატული არ არის. მაღალმთის ცივ უდაბნოს ცვლის მუდმივი თოვლისა და ყინულების (ნივალური) ზონა.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>მცნარეულობა ძლიერ მეჩხერია, უმეტესად ბალიშა ფორმის და მიწაზე გართხმული (ტიბეტური ისლი – კობრეზია, კერინჩხი და სხვ), მხოლოდ მდინარეთა ხეობებში <ins class="diffchange diffchange-inline">შეხვდებით </ins>ბუჩქნარებს, ტერიტორია ძლიერ მეჩხრად არის ღასახლებული. მოსახლეობის საქმიანობის მთავარი სახეა საძოვრული მეცხოველეობა, აშენებენ იაკს, [[ცხვარი|ცხვარს]] და თხას. ცენტრალურ და დასავლეთ ტიბეტში ბუნებრივი ლანდშაფტის სიმაღლებრივი ცვლა (ზონალურობა) არსებითად გამოხატული არ არის. მაღალმთის ცივ უდაბნოს ცვლის მუდმივი თოვლისა და ყინულების (ნივალური) ზონა.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ბევრად უფრო მრავალფეროვანია აღმოსავლეთი და სამხრეთი ტიბეტის ლანდშაფტები, სადაც ნათლად არის გამოხატული ველური ბუნების ცვლა სიმაღლის მიხედეით. ქვაბულებში სტეპური ლახდშაფტია გავრცელებული, დაბალი ღა საშუალო მთიანი ზონები ტყეებს (ფართოფოთლოვან, შერეულ და წიწვოვან) უკავია, რომელშიც დიდ როლს ასრულებს ჰიმალაური და სამხრეთ ჩინური სახეობები–მარაღმწვანე მუხები, მაგნოლია, ცუგა და სხვ. მაღალმთიანი სარტყელი უკავია სუბალპური ტყე- მღელო-ბუჩქნარის და ალპურ მდელოთა ლანდმაფტებს. მთიანეთის ეს ნაწილი შედარებით მჭიდროდ არის დასახლებული და სამეურნეო საქმიანობაც უფრო მრავალსახოვანია (სარწყავი და ურწყავი მიწათმოქმედება, მეცხოველეობა, ხე-ტყის მეურნეობა და სხვ).</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ბევრად უფრო მრავალფეროვანია აღმოსავლეთი და სამხრეთი ტიბეტის ლანდშაფტები, სადაც ნათლად არის გამოხატული ველური ბუნების ცვლა სიმაღლის მიხედეით. ქვაბულებში სტეპური ლახდშაფტია გავრცელებული, დაბალი ღა საშუალო მთიანი ზონები ტყეებს (ფართოფოთლოვან, შერეულ და წიწვოვან) უკავია, რომელშიც დიდ როლს ასრულებს ჰიმალაური და სამხრეთ ჩინური სახეობები–მარაღმწვანე მუხები, მაგნოლია, ცუგა და სხვ. მაღალმთიანი სარტყელი უკავია სუბალპური ტყე- მღელო-ბუჩქნარის და ალპურ მდელოთა ლანდმაფტებს. მთიანეთის ეს ნაწილი შედარებით მჭიდროდ არის დასახლებული და სამეურნეო საქმიანობაც უფრო მრავალსახოვანია (სარწყავი და ურწყავი მიწათმოქმედება, მეცხოველეობა, ხე-ტყის მეურნეობა და სხვ).</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%9B%E1%83%97%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%94%E1%83%97%E1%83%98&diff=270450&oldid=prev 2026-04-22T19:14:00Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">ზედაპირული ჩამონადენის ხასიათი</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">19:14, 22 აპრილი 2026-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 22:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 22:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ჰავის სიმშრალესთან დაკავშირებით მუდმივი თოვლის საზღვარი ძალიან მაღლა გადის, განსაკუთრებით დასავლეთ და ცენტრალურ ტიბეტში (5000-6000 მ), ამ მხრივ იგი მხოლოღ ცენტრალურ ანდებს ჩამორჩება მიუხედავად ამისა, ტიბეტში თანამედროვე გამყინვარებას მნიშვნელოვანი ფართობი უკავია) განსაკუთრებით დასავლეთ და სამხრეთ ნაწილში, რაც გამო- წვეულია მისი ზედაპირის განსაკუთრებული ჰიბსომეტრიული განვითარებით და სამხრეთ ნაწილში ნალექების მნიშვნელოვანი რაოდენობით.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ჰავის სიმშრალესთან დაკავშირებით მუდმივი თოვლის საზღვარი ძალიან მაღლა გადის, განსაკუთრებით დასავლეთ და ცენტრალურ ტიბეტში (5000-6000 მ), ამ მხრივ იგი მხოლოღ ცენტრალურ ანდებს ჩამორჩება მიუხედავად ამისა, ტიბეტში თანამედროვე გამყინვარებას მნიშვნელოვანი ფართობი უკავია) განსაკუთრებით დასავლეთ და სამხრეთ ნაწილში, რაც გამო- წვეულია მისი ზედაპირის განსაკუთრებული ჰიბსომეტრიული განვითარებით და სამხრეთ ნაწილში ნალექების მნიშვნელოვანი რაოდენობით.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>მაღალმთის სტეპებისა და უდაბნოთა ერთგვაროვასი ლანდშაფტის ფონზე ხშირი მყინვარები, თოვლნარები და ტბები ქმნიან მკვეთრად გამორჩეულ თეთრ და ლურჯ ლაქებს. ლასდშაფტურად არსებითად განსხვავებულია ცენტრალური და დასავლეთი ტიბეტი და, მეორე მხრივ, აღმოსავლეთი და <del class="diffchange diffchange-inline">სამსრეთი </del>ტიბეტი. ცენტრალური და დასავლეთი ტიბეტი უმეტესად უკავია მაღალი მთის ცივი უდაბნოს ლანდშაფტს, მრავალწლიანი მზრალობის ფართო განვითარებით და ქვათა ნაყარებით. თანამედროვე გეოთმორფოლოგიური პროცესებიდან მთავარია ყინვითი გამოფიტვა. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>მაღალმთის სტეპებისა და უდაბნოთა ერთგვაროვასი ლანდშაფტის ფონზე ხშირი მყინვარები, თოვლნარები და ტბები ქმნიან მკვეთრად გამორჩეულ თეთრ და ლურჯ ლაქებს. ლასდშაფტურად არსებითად განსხვავებულია ცენტრალური და დასავლეთი ტიბეტი და, მეორე მხრივ, აღმოსავლეთი და <ins class="diffchange diffchange-inline">სამხრეთი </ins>ტიბეტი. ცენტრალური და დასავლეთი ტიბეტი უმეტესად უკავია მაღალი მთის ცივი უდაბნოს ლანდშაფტს, მრავალწლიანი მზრალობის ფართო განვითარებით და ქვათა ნაყარებით. თანამედროვე გეოთმორფოლოგიური პროცესებიდან მთავარია ყინვითი გამოფიტვა.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==== მცენარეული საფარი და ცხოველთა სამყარო ====</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==== მცენარეული საფარი და ცხოველთა სამყარო ====</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%9B%E1%83%97%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%94%E1%83%97%E1%83%98&diff=270449&oldid=prev 2026-04-22T19:12:56Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">ჰავა</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">19:12, 22 აპრილი 2026-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 14:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 14:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>აღმოსავლეთ და სამხრეთი მიმართულებით ჰავა მნიშვნელოვან ცვლილებას განიცდის. მატულობს ნალექები და სითბო, რაც გამოწვეულია ხეობებით [[ინდოეთის ოკეანე|ინდოეთის ოკეანი]]დან მუსონის შემოჭრით (ზაფხულში) და უფრო სამხრეთული მდებარეობით, აგრეთვე შედარებით ნაკლები სიმაღლით. სამხრეთ-აღმოსავლეთ მიმართულებით ნალექების რაოდენობა 500-1000 მმ-მდე მატულობს. ზაფხული გრილი და თბილია (პლუეს 16-17°). ზამთარი ზომიერად ყინვიანია, ზამთრის თვეების საშუალო ტემპერატურა დაახლოებით ნულია.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>აღმოსავლეთ და სამხრეთი მიმართულებით ჰავა მნიშვნელოვან ცვლილებას განიცდის. მატულობს ნალექები და სითბო, რაც გამოწვეულია ხეობებით [[ინდოეთის ოკეანე|ინდოეთის ოკეანი]]დან მუსონის შემოჭრით (ზაფხულში) და უფრო სამხრეთული მდებარეობით, აგრეთვე შედარებით ნაკლები სიმაღლით. სამხრეთ-აღმოსავლეთ მიმართულებით ნალექების რაოდენობა 500-1000 მმ-მდე მატულობს. ზაფხული გრილი და თბილია (პლუეს 16-17°). ზამთარი ზომიერად ყინვიანია, ზამთრის თვეების საშუალო ტემპერატურა დაახლოებით ნულია.</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==== ზედაპირული ჩამონადენის ხასიათი ====</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==== ზედაპირული ჩამონადენის ხასიათი ====</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ზედაპირული ჩამონადენის ხასიათი ნათლად ასახავს ჰავისა და რელიეფის ნაირგვარობას, მეოთხეულში პერიფერიული მთაგრეხილების აზევების შედეგად დასავლეთ, ცენტრალურ და ჩრდილოეთ ტიბეტმა განიცადა ჰავის მკვეთრი გამშრალება და წარმოიქმნა შიგა ჩამონადენის ცალკეული აუზები, რომლებიც მუდმივ ჩამონადენიან მდინარეებს მეტწილად მოკლებულია. შედარებით ტენიანი სამხრეთი და აღმოსავლეთი რეგიონები გამოირჩევა განვითარებული ჰიდროგრაფიული ქსელით, რომელიც მიეკუთენება წყნარი და ინდოეთის ოკეანეთა აუზებს მის ფარგლებში ხედება აზიის უდიდეს მდინარეთა (იანძის, ბრაჰმაპუტრას, ხუანხეს, მეკონგის, ინდის) ზემო აუზები.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ზედაპირული ჩამონადენის ხასიათი ნათლად ასახავს ჰავისა და რელიეფის ნაირგვარობას, მეოთხეულში პერიფერიული მთაგრეხილების აზევების შედეგად დასავლეთ, ცენტრალურ და ჩრდილოეთ ტიბეტმა განიცადა ჰავის მკვეთრი გამშრალება და წარმოიქმნა შიგა ჩამონადენის ცალკეული აუზები, რომლებიც მუდმივ ჩამონადენიან მდინარეებს მეტწილად მოკლებულია. შედარებით ტენიანი სამხრეთი და აღმოსავლეთი რეგიონები გამოირჩევა განვითარებული ჰიდროგრაფიული ქსელით, რომელიც მიეკუთენება წყნარი და ინდოეთის ოკეანეთა აუზებს მის ფარგლებში ხედება აზიის უდიდეს მდინარეთა (იანძის, ბრაჰმაპუტრას, ხუანხეს, მეკონგის, ინდის) ზემო აუზები.</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%9B%E1%83%97%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%94%E1%83%97%E1%83%98&diff=270448&oldid=prev 2026-04-22T19:09:39Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">ჰავა</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">19:09, 22 აპრილი 2026-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 14:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 14:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>აღმოსავლეთ და სამხრეთი მიმართულებით ჰავა მნიშვნელოვან ცვლილებას განიცდის. მატულობს ნალექები და სითბო, რაც გამოწვეულია ხეობებით [[ინდოეთის ოკეანე|ინდოეთის ოკეანი]]დან მუსონის შემოჭრით (ზაფხულში) და უფრო სამხრეთული მდებარეობით, აგრეთვე შედარებით ნაკლები სიმაღლით. სამხრეთ-აღმოსავლეთ მიმართულებით ნალექების რაოდენობა 500-1000 მმ-მდე მატულობს. ზაფხული გრილი და თბილია (პლუეს 16-17°). ზამთარი ზომიერად ყინვიანია, ზამთრის თვეების საშუალო ტემპერატურა დაახლოებით ნულია.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>აღმოსავლეთ და სამხრეთი მიმართულებით ჰავა მნიშვნელოვან ცვლილებას განიცდის. მატულობს ნალექები და სითბო, რაც გამოწვეულია ხეობებით [[ინდოეთის ოკეანე|ინდოეთის ოკეანი]]დან მუსონის შემოჭრით (ზაფხულში) და უფრო სამხრეთული მდებარეობით, აგრეთვე შედარებით ნაკლები სიმაღლით. სამხრეთ-აღმოსავლეთ მიმართულებით ნალექების რაოდენობა 500-1000 მმ-მდე მატულობს. ზაფხული გრილი და თბილია (პლუეს 16-17°). ზამთარი ზომიერად ყინვიანია, ზამთრის თვეების საშუალო ტემპერატურა დაახლოებით ნულია.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">==== ზედაპირული ჩამონადენის ხასიათი ====</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ზედაპირული ჩამონადენის ხასიათი ნათლად ასახავს ჰავისა და რელიეფის ნაირგვარობას, მეოთხეულში პერიფერიული მთაგრეხილების აზევების შედეგად დასავლეთ, ცენტრალურ და ჩრდილოეთ ტიბეტმა განიცადა ჰავის მკვეთრი გამშრალება და წარმოიქმნა შიგა ჩამონადენის ცალკეული აუზები, რომლებიც მუდმივ ჩამონადენიან მდინარეებს მეტწილად მოკლებულია. შედარებით ტენიანი სამხრეთი და აღმოსავლეთი რეგიონები გამოირჩევა განვითარებული ჰიდროგრაფიული ქსელით, რომელიც მიეკუთენება წყნარი და ინდოეთის ოკეანეთა აუზებს მის ფარგლებში ხედება აზიის უდიდეს მდინარეთა (იანძის, ბრაჰმაპუტრას, ხუანხეს, მეკონგის, ინდის) ზემო აუზები.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">'''</del>ზედაპირული ჩამონადენის ხასიათი<del class="diffchange diffchange-inline">''' </del>ნათლად ასახავს ჰავისა და რელიეფის ნაირგვარობას, მეოთხეულში პერიფერიული მთაგრეხილების აზევების შედეგად დასავლეთ, ცენტრალურ და ჩრდილოეთ ტიბეტმა განიცადა ჰავის მკვეთრი გამშრალება და წარმოიქმნა შიგა ჩამონადენის ცალკეული აუზები, რომლებიც მუდმივ ჩამონადენიან მდინარეებს მეტწილად მოკლებულია. შედარებით ტენიანი სამხრეთი და აღმოსავლეთი რეგიონები გამოირჩევა განვითარებული ჰიდროგრაფიული ქსელით, რომელიც მიეკუთენება წყნარი და ინდოეთის ოკეანეთა აუზებს მის ფარგლებში ხედება აზიის უდიდეს მდინარეთა (იანძის, ბრაჰმაპუტრას, ხუანხეს, მეკონგის, ინდის) ზემო აუზები.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ტიბეტის მთიანეთში ბევრი ნარჩენი ტბაა, რომლებიც სათავეს აძლევეს პატარა მდინარეებს. მათი უმეტესობა მლაშეა და ხასიათდება დონეების ძლიერი სეზონური რყევადობით. ბევრი მათგანი დამშრალა და გადაქცეულა მლაშობ ჭაობებად. ყველაზე დიდი ტბებიდან აღსანიშნავია მაღალმთიანი (4500 მ) ტბები სილინგ-ცო, ნამ-ცო) და სხვ. ტბებში სხვადასხვა მარილების მნიშვნელოვანი მარაგია,</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ტიბეტის მთიანეთში ბევრი ნარჩენი ტბაა, რომლებიც სათავეს აძლევეს პატარა მდინარეებს. მათი უმეტესობა მლაშეა და ხასიათდება დონეების ძლიერი სეზონური რყევადობით. ბევრი მათგანი დამშრალა და გადაქცეულა მლაშობ ჭაობებად. ყველაზე დიდი ტბებიდან აღსანიშნავია მაღალმთიანი (4500 მ) ტბები სილინგ-ცო, ნამ-ცო) და სხვ. ტბებში სხვადასხვა მარილების მნიშვნელოვანი მარაგია,</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 24:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 23:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მაღალმთის სტეპებისა და უდაბნოთა ერთგვაროვასი ლანდშაფტის ფონზე ხშირი მყინვარები, თოვლნარები და ტბები ქმნიან მკვეთრად გამორჩეულ თეთრ და ლურჯ ლაქებს. ლასდშაფტურად არსებითად განსხვავებულია ცენტრალური და დასავლეთი ტიბეტი და, მეორე მხრივ, აღმოსავლეთი და სამსრეთი ტიბეტი. ცენტრალური და დასავლეთი ტიბეტი უმეტესად უკავია მაღალი მთის ცივი უდაბნოს ლანდშაფტს, მრავალწლიანი მზრალობის ფართო განვითარებით და ქვათა ნაყარებით. თანამედროვე გეოთმორფოლოგიური პროცესებიდან მთავარია ყინვითი გამოფიტვა. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მაღალმთის სტეპებისა და უდაბნოთა ერთგვაროვასი ლანდშაფტის ფონზე ხშირი მყინვარები, თოვლნარები და ტბები ქმნიან მკვეთრად გამორჩეულ თეთრ და ლურჯ ლაქებს. ლასდშაფტურად არსებითად განსხვავებულია ცენტრალური და დასავლეთი ტიბეტი და, მეორე მხრივ, აღმოსავლეთი და სამსრეთი ტიბეტი. ცენტრალური და დასავლეთი ტიბეტი უმეტესად უკავია მაღალი მთის ცივი უდაბნოს ლანდშაფტს, მრავალწლიანი მზრალობის ფართო განვითარებით და ქვათა ნაყარებით. თანამედროვე გეოთმორფოლოგიური პროცესებიდან მთავარია ყინვითი გამოფიტვა. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">==== მცენარეული საფარი და ცხოველთა სამყარო ====</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მცნარეულობა ძლიერ მეჩხერია, უმეტესად ბალიშა ფორმის და მიწაზე გართხმული (ტიბეტური ისლი – კობრეზია, კერინჩხი და სხვ), მხოლოდ მდინარეთა ხეობებში შეხედებით ბუჩქნარებს, ტერიტორია ძლიერ მეჩხრად არის ღასახლებული. მოსახლეობის საქმიანობის მთავარი სახეა საძოვრული მეცხოველეობა, აშენებენ იაკს, [[ცხვარი|ცხვარს]] და თხას. ცენტრალურ და დასავლეთ ტიბეტში ბუნებრივი ლანდშაფტის სიმაღლებრივი ცვლა (ზონალურობა) არსებითად გამოხატული არ არის. მაღალმთის ცივ უდაბნოს ცვლის მუდმივი თოვლისა და ყინულების (ნივალური) ზონა.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მცნარეულობა ძლიერ მეჩხერია, უმეტესად ბალიშა ფორმის და მიწაზე გართხმული (ტიბეტური ისლი – კობრეზია, კერინჩხი და სხვ), მხოლოდ მდინარეთა ხეობებში შეხედებით ბუჩქნარებს, ტერიტორია ძლიერ მეჩხრად არის ღასახლებული. მოსახლეობის საქმიანობის მთავარი სახეა საძოვრული მეცხოველეობა, აშენებენ იაკს, [[ცხვარი|ცხვარს]] და თხას. ცენტრალურ და დასავლეთ ტიბეტში ბუნებრივი ლანდშაფტის სიმაღლებრივი ცვლა (ზონალურობა) არსებითად გამოხატული არ არის. მაღალმთის ცივ უდაბნოს ცვლის მუდმივი თოვლისა და ყინულების (ნივალური) ზონა.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 31:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 31:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ტიბეტის ბუნებრივი რესურსებიდან მთავარია ბუნებრივი საძოერები, ხოლო სამხრეთ და სამსრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში წყლისა და ხე-ტყის რესურსები.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ტიბეტის ბუნებრივი რესურსებიდან მთავარია ბუნებრივი საძოერები, ხოლო სამხრეთ და სამსრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში წყლისა და ხე-ტყის რესურსები.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div><del style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2">&#160;</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>== წყარო==</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>== წყარო==</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%9B%E1%83%97%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%94%E1%83%97%E1%83%98&diff=270447&oldid=prev 2026-04-22T19:07:38Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">ზედაპირული ჩამონადენის ხასიათი</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">19:07, 22 აპრილი 2026-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 15:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 15:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>აღმოსავლეთ და სამხრეთი მიმართულებით ჰავა მნიშვნელოვან ცვლილებას განიცდის. მატულობს ნალექები და სითბო, რაც გამოწვეულია ხეობებით [[ინდოეთის ოკეანე|ინდოეთის ოკეანი]]დან მუსონის შემოჭრით (ზაფხულში) და უფრო სამხრეთული მდებარეობით, აგრეთვე შედარებით ნაკლები სიმაღლით. სამხრეთ-აღმოსავლეთ მიმართულებით ნალექების რაოდენობა 500-1000 მმ-მდე მატულობს. ზაფხული გრილი და თბილია (პლუეს 16-17°). ზამთარი ზომიერად ყინვიანია, ზამთრის თვეების საშუალო ტემპერატურა დაახლოებით ნულია.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>აღმოსავლეთ და სამხრეთი მიმართულებით ჰავა მნიშვნელოვან ცვლილებას განიცდის. მატულობს ნალექები და სითბო, რაც გამოწვეულია ხეობებით [[ინდოეთის ოკეანე|ინდოეთის ოკეანი]]დან მუსონის შემოჭრით (ზაფხულში) და უფრო სამხრეთული მდებარეობით, აგრეთვე შედარებით ნაკლები სიმაღლით. სამხრეთ-აღმოსავლეთ მიმართულებით ნალექების რაოდენობა 500-1000 მმ-მდე მატულობს. ზაფხული გრილი და თბილია (პლუეს 16-17°). ზამთარი ზომიერად ყინვიანია, ზამთრის თვეების საშუალო ტემპერატურა დაახლოებით ნულია.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">==== </del>ზედაპირული ჩამონადენის ხასიათი ====</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">'''</ins>ზედაპირული ჩამონადენის ხასიათი<ins class="diffchange diffchange-inline">''' ნათლად ასახავს ჰავისა და რელიეფის ნაირგვარობას, მეოთხეულში პერიფერიული მთაგრეხილების აზევების შედეგად დასავლეთ, ცენტრალურ და ჩრდილოეთ ტიბეტმა განიცადა ჰავის მკვეთრი გამშრალება და წარმოიქმნა შიგა ჩამონადენის ცალკეული აუზები, რომლებიც მუდმივ ჩამონადენიან მდინარეებს მეტწილად მოკლებულია. შედარებით ტენიანი სამხრეთი და აღმოსავლეთი რეგიონები გამოირჩევა განვითარებული ჰიდროგრაფიული ქსელით, რომელიც მიეკუთენება წყნარი და ინდოეთის ოკეანეთა აუზებს მის ფარგლებში ხედება აზიის უდიდეს მდინარეთა (იანძის, ბრაჰმაპუტრას, ხუანხეს, მეკონგის, ინდის) ზემო აუზები.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">ტიბეტის მთიანეთში ბევრი ნარჩენი ტბაა, რომლებიც სათავეს აძლევეს პატარა მდინარეებს. მათი უმეტესობა მლაშეა და ხასიათდება დონეების ძლიერი სეზონური რყევადობით. ბევრი მათგანი დამშრალა და გადაქცეულა მლაშობ ჭაობებად. ყველაზე დიდი ტბებიდან აღსანიშნავია მაღალმთიანი (4500 მ) ტბები სილინგ-ცო, ნამ-ცო) და სხვ. ტბებში სხვადასხვა მარილების მნიშვნელოვანი მარაგია,</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">ჰავის სიმშრალესთან დაკავშირებით მუდმივი თოვლის საზღვარი ძალიან მაღლა გადის, განსაკუთრებით დასავლეთ და ცენტრალურ ტიბეტში (5000-6000 მ), ამ მხრივ იგი მხოლოღ ცენტრალურ ანდებს ჩამორჩება მიუხედავად ამისა, ტიბეტში თანამედროვე გამყინვარებას მნიშვნელოვანი ფართობი უკავია) განსაკუთრებით დასავლეთ და სამხრეთ ნაწილში, რაც გამო- წვეულია მისი ზედაპირის განსაკუთრებული ჰიბსომეტრიული განვითარებით და სამხრეთ ნაწილში ნალექების მნიშვნელოვანი რაოდენობით.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">მაღალმთის სტეპებისა და უდაბნოთა ერთგვაროვასი ლანდშაფტის ფონზე ხშირი მყინვარები, თოვლნარები და ტბები ქმნიან მკვეთრად გამორჩეულ თეთრ და ლურჯ ლაქებს. ლასდშაფტურად არსებითად განსხვავებულია ცენტრალური და დასავლეთი ტიბეტი და, მეორე მხრივ, აღმოსავლეთი და სამსრეთი ტიბეტი. ცენტრალური და დასავლეთი ტიბეტი უმეტესად უკავია მაღალი მთის ცივი უდაბნოს ლანდშაფტს, მრავალწლიანი მზრალობის ფართო განვითარებით და ქვათა ნაყარებით. თანამედროვე გეოთმორფოლოგიური პროცესებიდან მთავარია ყინვითი გამოფიტვა. </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">მცნარეულობა ძლიერ მეჩხერია, უმეტესად ბალიშა ფორმის და მიწაზე გართხმული (ტიბეტური ისლი – კობრეზია, კერინჩხი და სხვ), მხოლოდ მდინარეთა ხეობებში შეხედებით ბუჩქნარებს, ტერიტორია ძლიერ მეჩხრად არის ღასახლებული. მოსახლეობის საქმიანობის მთავარი სახეა საძოვრული მეცხოველეობა, აშენებენ იაკს, [[ცხვარი|ცხვარს]] და თხას. ცენტრალურ და დასავლეთ ტიბეტში ბუნებრივი ლანდშაფტის სიმაღლებრივი ცვლა (ზონალურობა) არსებითად გამოხატული არ არის. მაღალმთის ცივ უდაბნოს ცვლის მუდმივი თოვლისა და ყინულების (ნივალური) ზონა.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">ბევრად უფრო მრავალფეროვანია აღმოსავლეთი და სამხრეთი ტიბეტის ლანდშაფტები, სადაც ნათლად არის გამოხატული ველური ბუნების ცვლა სიმაღლის მიხედეით. ქვაბულებში სტეპური ლახდშაფტია გავრცელებული, დაბალი ღა საშუალო მთიანი ზონები ტყეებს (ფართოფოთლოვან, შერეულ და წიწვოვან) უკავია, რომელშიც დიდ როლს ასრულებს ჰიმალაური და სამხრეთ ჩინური სახეობები–მარაღმწვანე მუხები, მაგნოლია, ცუგა და სხვ. მაღალმთიანი სარტყელი უკავია სუბალპური ტყე- მღელო-ბუჩქნარის და ალპურ მდელოთა ლანდმაფტებს. მთიანეთის ეს ნაწილი შედარებით მჭიდროდ არის დასახლებული და სამეურნეო საქმიანობაც უფრო მრავალსახოვანია (სარწყავი და ურწყავი მიწათმოქმედება, მეცხოველეობა, ხე-ტყის მეურნეობა და სხვ).</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">სამხრეთ ტიბეტში ტენის ზრდასთან ერთად მნიშვნელოვანი ფაქტორია სითბოს მატება. იგი ხასიათდება ხშირი ეროზიული დანაწევრებით. აქედან იღებენ სათავეს სამხრეთ აზიის ყველაზე დიღი მდინარეები – ინდი სატლეჯით და ბრაჰმაპუტრა (ცანგპო). ბრაჰმაპუტრა მსოფლიოს ყველაზე მაღალმთიანი დიდი მდინარეა. ტერიტორია შედარებით დაბალმთიანია, რომლის მნიშვნელოვანი ნაწილი (დასავლეთი) უკავია მთის ნაირბალახოვან-მარცვლოვან სტეპებს. ხოლო აღმოსავლეთი ნაწილი – ტყის ლანდშაფტს ([[ალვის ხე]], [[ტირიფი]], [[იალღუნი]], [[ქაცვი]] და სხვა). ცხოველთა სამყარო მდიდარია და შედგება მეზობელი რეგიონებისათვის (ჰიმალაი, ირანის მთიანეთი, მთიანი ჩინეთი) დამახასიათებელი ბინადრებისაგან –&#160; ჯიქი, ჰიმალაის შავი დათვი, ანტილოპას სხვადასხა სახეობა და სხვა. ასევე მდიდარია ფრინველთა ფაუნა, მდისარეებში სარეწაო მნიშენელობის [[თევზი]]ა.: სამხრეთ ტიბეტის ხეობები, ქვაბულები და დაბალმთიანი ზოხნა მჭიდროდ არის დასახლებული, განსაკუთრებით ბრაჰმაპუტრას ხეობა, რომელიც&#160; წარმოადგენ, ტიბეტის ავტონომიური რესპუბლიკის (ჩინეთი) მთავარ განსახლების და სამეურნეო რაიონს. მოჰყავთ მარცვლეული კულტურები (ძირითაღაღ ქერი და [[ხორბალი]]), ბაღჩეული, ხეხილი და სხვა.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">ტიბეტის ბუნებრივი რესურსებიდან მთავარია ბუნებრივი საძოერები, ხოლო სამხრეთ და სამსრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში წყლისა და ხე-ტყის რესურსები.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>== <ins class="diffchange diffchange-inline">წყარო</ins>==</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[აზიის ფიზიკური გეოგრაფია]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[კატეგორია:მთათა სისტემა აზიაში]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[კატეგორია:მთათა სისტემა ჩინეთში]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[კატეგორია:ტიბეტი]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[კატეგორია:ჩინეთი]]</ins></div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%9B%E1%83%97%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%94%E1%83%97%E1%83%98&diff=270446&oldid=prev 2026-04-22T18:38:00Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">ჰავა</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">18:38, 22 აპრილი 2026-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 11:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 11:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==== ჰავა ====</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==== ჰავა ====</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">ჰავა მაღალმთიანი მკაცრი და უმეტეს ნაწილში მკვეთრად კონტინენტურია. დიდი სიმაღლე და ოკეანეების გავლენისაგან მაღალმთიანი ქედებით იზოლირება განსაზღვრავს ჰავის ძლიერ სიმშრალეს და ატმოსფეროს გაიშვიათებას, რაც თავის მხრივ განაპირობებს ტემპერატურების ძლიერ რყევადობას,. დაბალი ტემპერატურების საერთო ფონზე. ჰავის აღნიშნული ნიშნები ყველაზე უფრო ტიპიურია ცენტრალური, დასავლეთი და ჩრდილო ტიბეტისათვის, სადაც ნალექების წლიური რაოდენობა 250 მმ არ აღემატება და იგი უმეტესად ზაფხულის თვეებში მოდის. ხშირად თოვლის სახით. თბილი პერიოდი ხანმოკლეა, რომლის დროსაც ხშირია წაყინვები. ზაფხულის თვეების საშუალო ტემპერატურა პლუს 10-16° ფარგლებშია, ამასთან დღისით ტემპერატურამ შეიძლება აიწიოს პლუს 30°-მდე, ღამით კი ხშირად ტემპერატურა ნულს ქვემოთ ეცემა. ზამთარი ხანგრძლივი და ყინვიანია, საშუალოდ მინუს 35°-მდე. თოვლის მდგრადი საბურველი იშვიათი მოვლენაა, რის გამოც გრუნტი მნიშვნელოვან სიღრმემდე იყინება.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">აღმოსავლეთ და სამხრეთი მიმართულებით ჰავა მნიშვნელოვან ცვლილებას განიცდის. მატულობს ნალექები და სითბო, რაც გამოწვეულია ხეობებით [[ინდოეთის ოკეანე|ინდოეთის ოკეანი]]დან მუსონის შემოჭრით (ზაფხულში) და უფრო სამხრეთული მდებარეობით, აგრეთვე შედარებით ნაკლები სიმაღლით. სამხრეთ-აღმოსავლეთ მიმართულებით ნალექების რაოდენობა 500-1000 მმ-მდე მატულობს. ზაფხული გრილი და თბილია (პლუეს 16-17°). ზამთარი ზომიერად ყინვიანია, ზამთრის თვეების საშუალო ტემპერატურა დაახლოებით ნულია.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">==== ზედაპირული ჩამონადენის ხასიათი ====</ins></div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%9B%E1%83%97%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%94%E1%83%97%E1%83%98&diff=270445&oldid=prev 2026-04-22T18:31:44Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">რელიეფი</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">18:31, 22 აპრილი 2026-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 6:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 6:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>რეგიონის რელიეფის მეზო და მიკრო ფორმების ჩამოყალიბებაში მთავარი როლი შეასრულა ეგზოგენურმა პროცესებმა (ეროზია, ფიზიკური გამოფიტვა, დენუდაცია, ეოლური პროცესები და სხვ.) მნიშენელოვანი რელიეფწარმომქმნელი ფაქტორი იყო მეოთხეული (ძველი) გამყინვარება.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>რეგიონის რელიეფის მეზო და მიკრო ფორმების ჩამოყალიბებაში მთავარი როლი შეასრულა ეგზოგენურმა პროცესებმა (ეროზია, ფიზიკური გამოფიტვა, დენუდაცია, ეოლური პროცესები და სხვ.) მნიშენელოვანი რელიეფწარმომქმნელი ფაქტორი იყო მეოთხეული (ძველი) გამყინვარება.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ტიბეტის მთიანეთი (უფრო სწორად ტიბეტის ზეგანი) შემოფარგლულია მსოფლიოში უმაღლესი მთიანი სისტემებით (სამხრეთიდან ჰიმალაის, ჩრდილოეთიდან კუნლუნის მთათა სისტემით, დასავლეთიდან – პამირის და ყარაყორუმის მთიანეთებით და აღმოსავლეთიდან სინო-ტიბეტის მთებით) რამაც განსაზლერა მისი ჰავის და მთლიანად ლანდშაფტების ძირითადი ნიშნები. ტიბეტის სამხრეთ კიდეზე აღმართული ქედთა სისტემა ცნობილია ტრანსჰიმალაის საერთო სახელწოდებით. ჰიმალაისაგან იგი გამოყოფილია [[ბრაჰმაპუტრა]]ს (ცანგპოს), სატლელჯისა და [[ინდი]]ს განიერი გასწვრივი ხეობებით. ყველაზე მაღალი ქედების მწვერვალები 7000 მ აღემატება, თანამედროვე გეომორფოლოგიური პროცესებიდან ტრანსჰიმალაის ჩრდილო კალთებზე უმთავრესია ფიზიკური გამოფიტვა და დენუდაცია, ხოლო შედარებით ტენიან <del class="diffchange diffchange-inline">სამსრეთ </del>კალთებზე – ეროზია. ტრანსჰიმალაის ფარგლებში (ბრაჰმაპუტრას ერთ-ერთი შენაკადის ხეობაში) მდებარეობს მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე მაღალმთიანი დედაქალაქი (ტიბეტის ავტონომიური რესპუბლიკის) - ლხასა (3650მ).</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ტიბეტის მთიანეთი (უფრო სწორად ტიბეტის ზეგანი) შემოფარგლულია მსოფლიოში უმაღლესი მთიანი სისტემებით (სამხრეთიდან ჰიმალაის, ჩრდილოეთიდან კუნლუნის მთათა სისტემით, დასავლეთიდან – პამირის და ყარაყორუმის მთიანეთებით და აღმოსავლეთიდან სინო-ტიბეტის მთებით) რამაც განსაზლერა მისი ჰავის და მთლიანად ლანდშაფტების ძირითადი ნიშნები. ტიბეტის სამხრეთ კიდეზე აღმართული ქედთა სისტემა ცნობილია ტრანსჰიმალაის საერთო სახელწოდებით. ჰიმალაისაგან იგი გამოყოფილია [[ბრაჰმაპუტრა]]ს (ცანგპოს), სატლელჯისა და [[ინდი]]ს განიერი გასწვრივი ხეობებით. ყველაზე მაღალი ქედების მწვერვალები 7000 მ აღემატება, თანამედროვე გეომორფოლოგიური პროცესებიდან ტრანსჰიმალაის ჩრდილო კალთებზე უმთავრესია ფიზიკური გამოფიტვა და დენუდაცია, ხოლო შედარებით ტენიან <ins class="diffchange diffchange-inline">სამხრეთ </ins>კალთებზე – ეროზია. ტრანსჰიმალაის ფარგლებში (ბრაჰმაპუტრას ერთ-ერთი შენაკადის ხეობაში) მდებარეობს მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე მაღალმთიანი დედაქალაქი (ტიბეტის ავტონომიური რესპუბლიკის) - ლხასა (3650მ).</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>რელიეფის და მთლიანად ლანდშაფტის ხასიათით არსებითად განსხვავებულია, ერთი <del class="diffchange diffchange-inline">მხრიე</del>, ცენტრალური და დასავლეთი ტიბეტი (ჩანგტანი), ხოლო მეორე მხრივ, <del class="diffchange diffchange-inline">აღმოსაელეთ </del>ტიბეტი (სიკანი) ცენტრალური და დასავლეთი ტიბეტის ზედაპირი გაცილებით უფრო სუსტად არის დანაწევრებული, საშუალოდ 4500-5000 მ- მდეა აზევებული. მის რელიეფში შერწყეულია მოგლუვებული ქედები და ტექტონიკური ქვაბულები, რომელთა ნაწილი <del class="diffchange diffchange-inline">ავსებლია </del>ფხვიერი მასალით, ნაწილი კი გაუმდინარ ტბებს უკავია. აღმოსავლეთი ტიბეტის ზედაპირი ძლიერ არის დანაწევრებული ტექტონიკური და ეროზიული ხეობებით. ურთიერთპარალელური მაღალმთიანი ქედები ერთმანეთისაგან გამოყოფილია აზიის უდიდესი მდინარეების – [[იანძი]]ს, [[ხუანხე]]ს და [[მეკონგი]]ს ხეობებით. აღმოსავლეთ ტიბეტის <del class="diffchange diffchange-inline">ჩრღილოეთი </del>ნაწილი გეოგრაფიულ ლიტერატურაში ცნობილია სინო-ტიბეტის მთების სახელწოდებით, ხოლო იანძის ზემო დინებიდან სამხრეთით მას აგრძელებს იუნან- გუიჩჟოუს მთიანეთი.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>რელიეფის და მთლიანად ლანდშაფტის ხასიათით არსებითად განსხვავებულია, ერთი <ins class="diffchange diffchange-inline">მხრივ</ins>, ცენტრალური და დასავლეთი ტიბეტი (ჩანგტანი), ხოლო მეორე მხრივ, <ins class="diffchange diffchange-inline">აღმოსავლეთ </ins>ტიბეტი (სიკანი) ცენტრალური და დასავლეთი ტიბეტის ზედაპირი გაცილებით უფრო სუსტად არის დანაწევრებული, საშუალოდ 4500-5000 მ- მდეა აზევებული. მის რელიეფში შერწყეულია მოგლუვებული ქედები და ტექტონიკური ქვაბულები, რომელთა ნაწილი <ins class="diffchange diffchange-inline">ავსებულია </ins>ფხვიერი მასალით, ნაწილი კი გაუმდინარ ტბებს უკავია. აღმოსავლეთი ტიბეტის ზედაპირი ძლიერ არის დანაწევრებული ტექტონიკური და ეროზიული ხეობებით. ურთიერთპარალელური მაღალმთიანი ქედები ერთმანეთისაგან გამოყოფილია <ins class="diffchange diffchange-inline">[[აზია|</ins>აზიის<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>უდიდესი მდინარეების – [[იანძი]]ს, [[ხუანხე]]ს და [[მეკონგი]]ს ხეობებით. აღმოსავლეთ ტიბეტის <ins class="diffchange diffchange-inline">ჩრდილოეთი </ins>ნაწილი გეოგრაფიულ ლიტერატურაში ცნობილია სინო-ტიბეტის მთების სახელწოდებით, ხოლო იანძის ზემო დინებიდან სამხრეთით მას აგრძელებს იუნან-გუიჩჟოუს მთიანეთი.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==== ჰავა ====</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==== ჰავა ====</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%9B%E1%83%97%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%94%E1%83%97%E1%83%98&diff=270444&oldid=prev 2026-04-22T18:27:06Z

<p>ახალი გვერდი: &#039;&#039;&#039;ტიბეტის მთიანეთი&#039;&#039;&#039; – მსოფლიოში ყველაზე მაღალი და ყველაზე ვ...</p> <p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''ტიბეტის მთიანეთი''' – მსოფლიოში ყველაზე მაღალი და ყველაზე ვრცელი მთიანეთი. მას უკავია ცენტრალური აზიის სამხრეთი ნაწილი. მისი სამხრეთი და სამხრეთ-დასავლეთი საზღვარი გასდევს ჰიმალაის ჩრდილოეთ მთისძირებს, ჩრდილოეთით ვრცელდება კუნლუნის სისტემაში შემავალი ქედების ჩრდილოეთ მთისძირებამდე, დასავლეთ მხარეზე ესაზღვრება პამირისა და ჰინდიყუშის მთები, აღმოსავლეთით ვრცელდება სინო-ტიბეტის მთების აღმოსავლეთ მთის ძირებამდე.<br /> <br /> ==== რელიეფი ====<br /> ტიბეტის მთიანეთი ხასიათდება ძალიან რთული ტექტონიკური აგებულებით, თანაც ნათლად არის გამოხატული მისი ამგები სტრუქტურების ასაკობრივ-განედური ზონალურობა: ჩრდილოეთი ნაწილი შექმნილია უმეტესად პალეოზოური ნაოჭა სტრუქტურებით, შუა ნაწილი – მეზოზოური, ხოლო სამხრეთი – კაინოზოური ნაოჭა სტრუქტურებით. თანამედროვე [[რელიეფი (გეოგრაფია)|რელიეფი]]ს ჩამოყალიბებაში მთავარი როლი შეასრულა ნეოტექტონიკურმა ვერტიკალურ-დიფერენციალურმა მოძრაობამ. ჯერ კიდეე კაინოზოურში ახლანდელი ტიბეტის მთიანეთის ადგილას მოსწორებული ტერიტორია (პენეპლენი) იყო, რომელიც თითქმის ზღვის დოსეზე მდებარეობდა. ნეოტექტონიკური მოძრაობის შედეგად ტიბეტის ცოკოლი (პენეპლენი) აზევებულ იქნა 4000-4500მ-მდე, ხოლო მისი შემომფარგვლელი ქედები 6000-7000მ-მდე, რასაც შედეგად მოჰყვა [[ცენტრალური აზია|ცენტრალურ აზიაში]] ჰავის გამშრალება და მკვეთრად არიდული ლანდშაფტის ჩამოყალიბება. ტიბეტის ზედაპირი აზევების აქტიურ თემას ინარჩუნებს თანამედროვე ეპოქაშიც, საუკუნეში ერთ მეტრზე მეტი სიჩქარით.<br /> <br /> რეგიონის რელიეფის მეზო და მიკრო ფორმების ჩამოყალიბებაში მთავარი როლი შეასრულა ეგზოგენურმა პროცესებმა (ეროზია, ფიზიკური გამოფიტვა, დენუდაცია, ეოლური პროცესები და სხვ.) მნიშენელოვანი რელიეფწარმომქმნელი ფაქტორი იყო მეოთხეული (ძველი) გამყინვარება.<br /> <br /> ტიბეტის მთიანეთი (უფრო სწორად ტიბეტის ზეგანი) შემოფარგლულია მსოფლიოში უმაღლესი მთიანი სისტემებით (სამხრეთიდან ჰიმალაის, ჩრდილოეთიდან კუნლუნის მთათა სისტემით, დასავლეთიდან – პამირის და ყარაყორუმის მთიანეთებით და აღმოსავლეთიდან სინო-ტიბეტის მთებით) რამაც განსაზლერა მისი ჰავის და მთლიანად ლანდშაფტების ძირითადი ნიშნები. ტიბეტის სამხრეთ კიდეზე აღმართული ქედთა სისტემა ცნობილია ტრანსჰიმალაის საერთო სახელწოდებით. ჰიმალაისაგან იგი გამოყოფილია [[ბრაჰმაპუტრა]]ს (ცანგპოს), სატლელჯისა და [[ინდი]]ს განიერი გასწვრივი ხეობებით. ყველაზე მაღალი ქედების მწვერვალები 7000 მ აღემატება, თანამედროვე გეომორფოლოგიური პროცესებიდან ტრანსჰიმალაის ჩრდილო კალთებზე უმთავრესია ფიზიკური გამოფიტვა და დენუდაცია, ხოლო შედარებით ტენიან სამსრეთ კალთებზე – ეროზია. ტრანსჰიმალაის ფარგლებში (ბრაჰმაპუტრას ერთ-ერთი შენაკადის ხეობაში) მდებარეობს მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე მაღალმთიანი დედაქალაქი (ტიბეტის ავტონომიური რესპუბლიკის) - ლხასა (3650მ).<br /> <br /> რელიეფის და მთლიანად ლანდშაფტის ხასიათით არსებითად განსხვავებულია, ერთი მხრიე, ცენტრალური და დასავლეთი ტიბეტი (ჩანგტანი), ხოლო მეორე მხრივ, აღმოსაელეთ ტიბეტი (სიკანი) ცენტრალური და დასავლეთი ტიბეტის ზედაპირი გაცილებით უფრო სუსტად არის დანაწევრებული, საშუალოდ 4500-5000 მ- მდეა აზევებული. მის რელიეფში შერწყეულია მოგლუვებული ქედები და ტექტონიკური ქვაბულები, რომელთა ნაწილი ავსებლია ფხვიერი მასალით, ნაწილი კი გაუმდინარ ტბებს უკავია. აღმოსავლეთი ტიბეტის ზედაპირი ძლიერ არის დანაწევრებული ტექტონიკური და ეროზიული ხეობებით. ურთიერთპარალელური მაღალმთიანი ქედები ერთმანეთისაგან გამოყოფილია აზიის უდიდესი მდინარეების – [[იანძი]]ს, [[ხუანხე]]ს და [[მეკონგი]]ს ხეობებით. აღმოსავლეთ ტიბეტის ჩრღილოეთი ნაწილი გეოგრაფიულ ლიტერატურაში ცნობილია სინო-ტიბეტის მთების სახელწოდებით, ხოლო იანძის ზემო დინებიდან სამხრეთით მას აგრძელებს იუნან- გუიჩჟოუს მთიანეთი.<br /> <br /> ==== ჰავა ====</div>

Tkenchoshvili