https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%92%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%A4%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%94%E1%83%A0_III 2026-04-28T18:48:45Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%92%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%A4%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%94%E1%83%A0_III&diff=232309&oldid=prev 2024-07-28T18:57:12Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">18:57, 28 ივლისი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:Tiglathpileser III.jpg|thumb|250პქ|ტიგლათფილესერ III]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:Tiglathpileser III.jpg|thumb|250პქ|ტიგლათფილესერ III]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ტიგლათფილესერ III''' -&#160; (ძვ.წ. 745-727) – [[ასურეთი|ასურეთის]] მეფე. <del class="diffchange diffchange-inline">ტიგლათფალასარ </del>III-მ ძალაუფლება [[სამოქალაქო ომი|სამოქალაქო ომის]] შემდეგად ჩაიგდო ხელში. თავისი მეფობის დასაწყისში მან ასურეთში რიგი რეფორმები გაატარა, რამაც ხელი შეუწყო მისი მმართველობის განმტკიცებას და [[ასურეთის სამეფო|ასურეთის იმპერიის]] სიძლიერეს. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ტიგლათფილესერ III''' -&#160; (ძვ.წ. 745-727) – [[ასურეთი|ასურეთის]] მეფე. <ins class="diffchange diffchange-inline">ტიგლათფილესერ </ins>III-მ ძალაუფლება [[სამოქალაქო ომი|სამოქალაქო ომის]] შემდეგად ჩაიგდო ხელში. თავისი მეფობის დასაწყისში მან ასურეთში რიგი რეფორმები გაატარა, რამაც ხელი შეუწყო მისი მმართველობის განმტკიცებას და [[ასურეთის სამეფო|ასურეთის იმპერიის]] სიძლიერეს. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მეფემ ასურეთის დიდი იმპერია უამრავ პროვინციად დაანაწილა და თითოეულს მმართველი დაუყენა, რითაც გაამარტივა უშველებელი ტერიტორიის მართვა. ტიგლათფალასარმა [[არმია|არმიაშიც]] მოახდინა რეფორმა. არმია შეივსო [[მოხალისეობა (სამხედრო ტერმინი)|მოხალისეებით]] და სამხედრო კოლონისტებით. რასაც ემატებოდა მეფის [[რეგულარული არმია|რეგულარული ჯარის]] ნაწილები. ასურელები ჯარს შესანიშნავად წვრთნიდნენ და აიარაღებდნენ რკინის მტკიცე [[საბრძოლო იარაღი|იარაღით]]. ასურელები იყვნენ პირველები მსოფლიოში, ვინც მასშტაბურად გამოიყენეს რკინის [[შეიარაღება]]. ასურელებს მიეწერება ასევე რეგულარული ჯარის ორი ახალი ტიპის შენაერთის, რეგულარული [[კავალერია|კავალერიისა]] და შავი სამუშაოს შემსრულებლების ჩამოყალიბება. კავალერიამ წარმატებით ჩაანაცვლა საბრძოლო ეტლები. ცხენოსნებს უფრო სწრაფი, მოულოდნელი და ძლიერი [[დარტყმა (სამხედრო)|დარტყმის]] მიყენება შეეძლოთ ვიდრე ეტლოსნებს. ბრძოლიდან გაქცეულ მტერსაც სწორედ კავალერია მისდევდა. შავი სამუშაოს შემსრულებელი ჯარისკაცები ბევრად აიოლებდნენ ჯარის გადაადგილებას, ისინი აკეთებდნენ გზებს, ხიდებს, [[ალყა|ალყის]] დროს [[მიწაყრილი|მიწაყრილებს]], სამხედრო მანქანებსაც კი. ასურეთის არმიას გააჩნდა იმ დროის ყველაზე თანამედროვე საალყო შეიარაღება: საალყო კოშკები, [[კატაპულტა (სატყორცნი მანქანა)|კატაპულტები]] და [[ტარანი (სანგრევი იარაღი)|ტარანები]]. ჯარს ჩვეულებრივ ტახტის მემკვიდრე მეთაურობდა. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მეფემ ასურეთის დიდი იმპერია უამრავ პროვინციად დაანაწილა და თითოეულს მმართველი დაუყენა, რითაც გაამარტივა უშველებელი ტერიტორიის მართვა. ტიგლათფალასარმა [[არმია|არმიაშიც]] მოახდინა რეფორმა. არმია შეივსო [[მოხალისეობა (სამხედრო ტერმინი)|მოხალისეებით]] და სამხედრო კოლონისტებით. რასაც ემატებოდა მეფის [[რეგულარული არმია|რეგულარული ჯარის]] ნაწილები. ასურელები ჯარს შესანიშნავად წვრთნიდნენ და აიარაღებდნენ რკინის მტკიცე [[საბრძოლო იარაღი|იარაღით]]. ასურელები იყვნენ პირველები მსოფლიოში, ვინც მასშტაბურად გამოიყენეს რკინის [[შეიარაღება]]. ასურელებს მიეწერება ასევე რეგულარული ჯარის ორი ახალი ტიპის შენაერთის, რეგულარული [[კავალერია|კავალერიისა]] და შავი სამუშაოს შემსრულებლების ჩამოყალიბება. კავალერიამ წარმატებით ჩაანაცვლა საბრძოლო ეტლები. ცხენოსნებს უფრო სწრაფი, მოულოდნელი და ძლიერი [[დარტყმა (სამხედრო)|დარტყმის]] მიყენება შეეძლოთ ვიდრე ეტლოსნებს. ბრძოლიდან გაქცეულ მტერსაც სწორედ კავალერია მისდევდა. შავი სამუშაოს შემსრულებელი ჯარისკაცები ბევრად აიოლებდნენ ჯარის გადაადგილებას, ისინი აკეთებდნენ გზებს, ხიდებს, [[ალყა|ალყის]] დროს [[მიწაყრილი|მიწაყრილებს]], სამხედრო მანქანებსაც კი. ასურეთის არმიას გააჩნდა იმ დროის ყველაზე თანამედროვე საალყო შეიარაღება: საალყო კოშკები, [[კატაპულტა (სატყორცნი მანქანა)|კატაპულტები]] და [[ტარანი (სანგრევი იარაღი)|ტარანები]]. ჯარს ჩვეულებრივ ტახტის მემკვიდრე მეთაურობდა. &#160;</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%92%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%A4%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%94%E1%83%A0_III&diff=232308&oldid=prev 2024-07-28T18:56:52Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">18:56, 28 ივლისი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 6:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 6:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მეფე ტიგლათფალასარ III იმპერიის შორეული კუთხეებიდან ხალხს ცენტრალურ რაიონებში კომპაქტურად ასახლებდა, ხოლო ვინც გადაწყვეტდა თავის სამშობლოში დარჩენას, მას დიდი გადასახადები უნდა ეხადა. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მეფე ტიგლათფალასარ III იმპერიის შორეული კუთხეებიდან ხალხს ცენტრალურ რაიონებში კომპაქტურად ასახლებდა, ხოლო ვინც გადაწყვეტდა თავის სამშობლოში დარჩენას, მას დიდი გადასახადები უნდა ეხადა. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">ტილგათფალასარ </del>III კარგი [[მხედართმთავარი]] იყო და მისი მეთაურობით ასურელებმა რამდენიმე წარმატებული ლაშქრობა აწარმოეს. პირველი ლაშქრობა მეფემ [[ბაბილონი|ბაბილონის]] დასახმარებლად გამართა. მან [[ქალდეა|ქალდეველები]] და [[ელამი (სახელმწიფო)|ელამელები]] სასტიკად დაამარცხა, ხოლო ტყვეების დიდი ნაწილი ასურეთში გადაასახლა. ამის შემდეგ ბაბილონი ტიგლათფალასარის ვასალი გახდა და მეფემ ასურეთის მეფის ტიტულის გარდა „შუმერისა და აქადის“ მეფის ტიტულიც მიიღო. ამის შემდეგ ასურელებმა ილაშქრეს აღმოსავლეთით და დაიპყრეს რამდენიმე პატარა სახელმწიფო. მათთან [[ბრძოლა]] არც ისე ადვილი აღმოჩნდა, რადგან მტერი მთებში იყო გახიზნული და იქიდან [[პარტიზანული ომი|პარტიზანული გამოხტომებით]] ცდილობდა თავის ქვეყნის გადარჩენას. საბოლოოდ ტიგლათფალასარმა გაიმარჯვა და ზოგიერთი ამ ქვეყნის მეფე ტყვედ აიყვანა. ასურელებისგან თავის გადასარჩენად ზოგიერთმა აღმოსავლეთის სამეფომ დიდი ხარკი იკისრა. ამის შემდეგ <del class="diffchange diffchange-inline">ტიგლათფალასარ </del>III-მ თავისი უძლეველი არმია ურარტუს სამეფოსკენ მიმართა. მან ძვ.წ. 743 წელს, არპადის ბრძოლაში გაანადგურა ურარტუს მეფე სარდური მისთვის მოკავშირეებთან ერთად. ამ ბრძოლის შემდეგ მან დიდი სიმდიდრე მოიხვეჭა არპადთან დამარცხებული ურარტუს მოკავშირეებისგან. ასურელებს ხარკი მოართვა [[იუდეა|იუდეის]] მეფე ახაზისგან. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">ტიგლათფილესერ </ins>III კარგი [[მხედართმთავარი]] იყო და მისი მეთაურობით ასურელებმა რამდენიმე წარმატებული ლაშქრობა აწარმოეს. პირველი ლაშქრობა მეფემ [[ბაბილონი|ბაბილონის]] დასახმარებლად გამართა. მან [[ქალდეა|ქალდეველები]] და [[ელამი (სახელმწიფო)|ელამელები]] სასტიკად დაამარცხა, ხოლო ტყვეების დიდი ნაწილი ასურეთში გადაასახლა. ამის შემდეგ ბაბილონი ტიგლათფალასარის ვასალი გახდა და მეფემ ასურეთის მეფის ტიტულის გარდა „შუმერისა და აქადის“ მეფის ტიტულიც მიიღო. ამის შემდეგ ასურელებმა ილაშქრეს აღმოსავლეთით და დაიპყრეს რამდენიმე პატარა სახელმწიფო. მათთან [[ბრძოლა]] არც ისე ადვილი აღმოჩნდა, რადგან მტერი მთებში იყო გახიზნული და იქიდან [[პარტიზანული ომი|პარტიზანული გამოხტომებით]] ცდილობდა თავის ქვეყნის გადარჩენას. საბოლოოდ ტიგლათფალასარმა გაიმარჯვა და ზოგიერთი ამ ქვეყნის მეფე ტყვედ აიყვანა. ასურელებისგან თავის გადასარჩენად ზოგიერთმა აღმოსავლეთის სამეფომ დიდი ხარკი იკისრა. ამის შემდეგ <ins class="diffchange diffchange-inline">ტიგლათფილესერ </ins>III-მ თავისი უძლეველი არმია ურარტუს სამეფოსკენ მიმართა. მან ძვ.წ. 743 წელს, არპადის ბრძოლაში გაანადგურა ურარტუს მეფე სარდური მისთვის მოკავშირეებთან ერთად. ამ ბრძოლის შემდეგ მან დიდი სიმდიდრე მოიხვეჭა არპადთან დამარცხებული ურარტუს მოკავშირეებისგან. ასურელებს ხარკი მოართვა [[იუდეა|იუდეის]] მეფე ახაზისგან. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ძვ.წ. 739 წელს ასურეთის ძლევამოსილი მეფე აჯანყებულ სამეფოებს ებრძოდა და გამარჯვებაც მოიპოვა, ხოლო ძვ.წ. 737 წელს ილაშქრა მიდიაში. ძვ.წ. 736 წელს კი ასურეთის ჩრდილოეთ საზღვრები გაამაგრა და იქ მცხოვრები ტომები დაიმორჩილა.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ძვ.წ. 739 წელს ასურეთის ძლევამოსილი მეფე აჯანყებულ სამეფოებს ებრძოდა და გამარჯვებაც მოიპოვა, ხოლო ძვ.წ. 737 წელს ილაშქრა მიდიაში. ძვ.წ. 736 წელს კი ასურეთის ჩრდილოეთ საზღვრები გაამაგრა და იქ მცხოვრები ტომები დაიმორჩილა.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 12:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 12:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ძვ.წ. 735 წელს ტიგლათფილასარმა კვლავ გაილაშქრა ურარტუს მეფის, [[სარდურ II]]-ის და მისი მოკავშირეების წინააღმდეგ. ასურელებმა დაამარცხეს სარდური და შეიჭრნენ მის ტერიტორიაზე. ტიგლათფალასარმა ურარტუს მიწების დიდი ნაწილი წაართვა და ასურეთს მიუერთა. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ძვ.წ. 735 წელს ტიგლათფილასარმა კვლავ გაილაშქრა ურარტუს მეფის, [[სარდურ II]]-ის და მისი მოკავშირეების წინააღმდეგ. ასურელებმა დაამარცხეს სარდური და შეიჭრნენ მის ტერიტორიაზე. ტიგლათფალასარმა ურარტუს მიწების დიდი ნაწილი წაართვა და ასურეთს მიუერთა. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ურარტუს შემდეგ ასურელებმა ილაშქრეს სირიასა და [[ქანაანი|ქანაანში]], სადაც ისრაელის მეფე [[ფეკახი|ფეკახმა]] და არამის მეფე [[რეცინ II|რეცინმა]] კავშირი შეკრეს <del class="diffchange diffchange-inline">ტიგლათფალასარ </del>III-ის წინააღმდეგ. მათ მხარეს იყვნენ [[ედომი|ედომისა]] და ღაზის მეფეებიც. მოკავშირეებმა ვერ მოახერხეს იუდეის დაყოლიება კავშირისთვის მხარდასაჭერად და [[ალყა]] შემოარტყეს მის დედაქალაქ [[იერუსალიმი|იერუსალიმს]]. იუდეის მეფე [[ახაზი|ახაზმა]] დახმარება სთხოვა ასურელებს. ძვ.წ. 734 წელს ტიგლათფალასარ III-მ ძლიერი [[დარტყმა (სამხედრო)|დარტყმა]] მიაყენა მოკავშირეებს და აიძულა ისინი იუდეას გასცლოდნენ. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ურარტუს შემდეგ ასურელებმა ილაშქრეს სირიასა და [[ქანაანი|ქანაანში]], სადაც ისრაელის მეფე [[ფეკახი|ფეკახმა]] და არამის მეფე [[რეცინ II|რეცინმა]] კავშირი შეკრეს <ins class="diffchange diffchange-inline">ტიგლათფილესერ </ins>III-ის წინააღმდეგ. მათ მხარეს იყვნენ [[ედომი|ედომისა]] და ღაზის მეფეებიც. მოკავშირეებმა ვერ მოახერხეს იუდეის დაყოლიება კავშირისთვის მხარდასაჭერად და [[ალყა]] შემოარტყეს მის დედაქალაქ [[იერუსალიმი|იერუსალიმს]]. იუდეის მეფე [[ახაზი|ახაზმა]] დახმარება სთხოვა ასურელებს. ძვ.წ. 734 წელს ტიგლათფალასარ III-მ ძლიერი [[დარტყმა (სამხედრო)|დარტყმა]] მიაყენა მოკავშირეებს და აიძულა ისინი იუდეას გასცლოდნენ. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ძვ.წ. 733-732 წლებში ასურელები [[არამელები|არამელებს]] ებრძოდნენ. მათ აიღეს არამის დედაქალაქი [[დამასკო]], რეცინი მოკლეს და [[სირია]] დაიპყრეს. <del class="diffchange diffchange-inline">ტიგლათფალასარ </del>III-მ ხელი შეუწყო [[ისრაელი|ისრაელში]] ამბოხის გაღვივებას. აჯანყებულებმა მოკლეს მეფე ფეკახი და ტახტზე ასურეთის მომხრე [[ოსია (ისრაელის მეფე)|ოსია]] დასვეს. ყველა სხვა ახლო აღმოსავლეთის სახელმწიფომ ასურეთს დიდი ხარკი მიართვა. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ძვ.წ. 733-732 წლებში ასურელები [[არამელები|არამელებს]] ებრძოდნენ. მათ აიღეს არამის დედაქალაქი [[დამასკო]], რეცინი მოკლეს და [[სირია]] დაიპყრეს. <ins class="diffchange diffchange-inline">ტიგლათფილესერ </ins>III-მ ხელი შეუწყო [[ისრაელი|ისრაელში]] ამბოხის გაღვივებას. აჯანყებულებმა მოკლეს მეფე ფეკახი და ტახტზე ასურეთის მომხრე [[ოსია (ისრაელის მეფე)|ოსია]] დასვეს. ყველა სხვა ახლო აღმოსავლეთის სახელმწიფომ ასურეთს დიდი ხარკი მიართვა. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ძვ.წ. 731 წელს ასურელებმა ილაშქრეს ბაბილონში, დაამარცხეს ქალდეეელები და 154000 ქალდეეელი ტყვედ წაიყვანეს ამის შემდეგ ტიგლათფალასარმა კიდევ რამდენიმე მცირე ლაშქრობა მოაწყო. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ძვ.წ. 731 წელს ასურელებმა ილაშქრეს ბაბილონში, დაამარცხეს ქალდეეელები და 154000 ქალდეეელი ტყვედ წაიყვანეს ამის შემდეგ ტიგლათფალასარმა კიდევ რამდენიმე მცირე ლაშქრობა მოაწყო. &#160;</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%92%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%A4%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%94%E1%83%A0_III&diff=232307&oldid=prev 2024-07-28T18:56:09Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">18:56, 28 ივლისი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:Tiglathpileser III.jpg|thumb|250პქ|<del class="diffchange diffchange-inline">ტიგლათფალასარ </del>III]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:Tiglathpileser III.jpg|thumb|250პქ|<ins class="diffchange diffchange-inline">ტიგლათფილესერ </ins>III]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>'''<del class="diffchange diffchange-inline">ტიგლათფალასარ </del>III''' -&#160; (ძვ.წ. 745-727) – [[ასურეთი|ასურეთის]] მეფე. ტიგლათფალასარ III-მ ძალაუფლება [[სამოქალაქო ომი|სამოქალაქო ომის]] შემდეგად ჩაიგდო ხელში. თავისი მეფობის დასაწყისში მან ასურეთში რიგი რეფორმები გაატარა, რამაც ხელი შეუწყო მისი მმართველობის განმტკიცებას და [[ასურეთის სამეფო|ასურეთის იმპერიის]] სიძლიერეს. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>'''<ins class="diffchange diffchange-inline">ტიგლათფილესერ </ins>III''' -&#160; (ძვ.წ. 745-727) – [[ასურეთი|ასურეთის]] მეფე. ტიგლათფალასარ III-მ ძალაუფლება [[სამოქალაქო ომი|სამოქალაქო ომის]] შემდეგად ჩაიგდო ხელში. თავისი მეფობის დასაწყისში მან ასურეთში რიგი რეფორმები გაატარა, რამაც ხელი შეუწყო მისი მმართველობის განმტკიცებას და [[ასურეთის სამეფო|ასურეთის იმპერიის]] სიძლიერეს. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მეფემ ასურეთის დიდი იმპერია უამრავ პროვინციად დაანაწილა და თითოეულს მმართველი დაუყენა, რითაც გაამარტივა უშველებელი ტერიტორიის მართვა. ტიგლათფალასარმა [[არმია|არმიაშიც]] მოახდინა რეფორმა. არმია შეივსო [[მოხალისეობა (სამხედრო ტერმინი)|მოხალისეებით]] და სამხედრო კოლონისტებით. რასაც ემატებოდა მეფის [[რეგულარული არმია|რეგულარული ჯარის]] ნაწილები. ასურელები ჯარს შესანიშნავად წვრთნიდნენ და აიარაღებდნენ რკინის მტკიცე [[საბრძოლო იარაღი|იარაღით]]. ასურელები იყვნენ პირველები მსოფლიოში, ვინც მასშტაბურად გამოიყენეს რკინის [[შეიარაღება]]. ასურელებს მიეწერება ასევე რეგულარული ჯარის ორი ახალი ტიპის შენაერთის, რეგულარული [[კავალერია|კავალერიისა]] და შავი სამუშაოს შემსრულებლების ჩამოყალიბება. კავალერიამ წარმატებით ჩაანაცვლა საბრძოლო ეტლები. ცხენოსნებს უფრო სწრაფი, მოულოდნელი და ძლიერი [[დარტყმა (სამხედრო)|დარტყმის]] მიყენება შეეძლოთ ვიდრე ეტლოსნებს. ბრძოლიდან გაქცეულ მტერსაც სწორედ კავალერია მისდევდა. შავი სამუშაოს შემსრულებელი ჯარისკაცები ბევრად აიოლებდნენ ჯარის გადაადგილებას, ისინი აკეთებდნენ გზებს, ხიდებს, [[ალყა|ალყის]] დროს [[მიწაყრილი|მიწაყრილებს]], სამხედრო მანქანებსაც კი. ასურეთის არმიას გააჩნდა იმ დროის ყველაზე თანამედროვე საალყო შეიარაღება: საალყო კოშკები, [[კატაპულტა (სატყორცნი მანქანა)|კატაპულტები]] და [[ტარანი (სანგრევი იარაღი)|ტარანები]]. ჯარს ჩვეულებრივ ტახტის მემკვიდრე მეთაურობდა. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მეფემ ასურეთის დიდი იმპერია უამრავ პროვინციად დაანაწილა და თითოეულს მმართველი დაუყენა, რითაც გაამარტივა უშველებელი ტერიტორიის მართვა. ტიგლათფალასარმა [[არმია|არმიაშიც]] მოახდინა რეფორმა. არმია შეივსო [[მოხალისეობა (სამხედრო ტერმინი)|მოხალისეებით]] და სამხედრო კოლონისტებით. რასაც ემატებოდა მეფის [[რეგულარული არმია|რეგულარული ჯარის]] ნაწილები. ასურელები ჯარს შესანიშნავად წვრთნიდნენ და აიარაღებდნენ რკინის მტკიცე [[საბრძოლო იარაღი|იარაღით]]. ასურელები იყვნენ პირველები მსოფლიოში, ვინც მასშტაბურად გამოიყენეს რკინის [[შეიარაღება]]. ასურელებს მიეწერება ასევე რეგულარული ჯარის ორი ახალი ტიპის შენაერთის, რეგულარული [[კავალერია|კავალერიისა]] და შავი სამუშაოს შემსრულებლების ჩამოყალიბება. კავალერიამ წარმატებით ჩაანაცვლა საბრძოლო ეტლები. ცხენოსნებს უფრო სწრაფი, მოულოდნელი და ძლიერი [[დარტყმა (სამხედრო)|დარტყმის]] მიყენება შეეძლოთ ვიდრე ეტლოსნებს. ბრძოლიდან გაქცეულ მტერსაც სწორედ კავალერია მისდევდა. შავი სამუშაოს შემსრულებელი ჯარისკაცები ბევრად აიოლებდნენ ჯარის გადაადგილებას, ისინი აკეთებდნენ გზებს, ხიდებს, [[ალყა|ალყის]] დროს [[მიწაყრილი|მიწაყრილებს]], სამხედრო მანქანებსაც კი. ასურეთის არმიას გააჩნდა იმ დროის ყველაზე თანამედროვე საალყო შეიარაღება: საალყო კოშკები, [[კატაპულტა (სატყორცნი მანქანა)|კატაპულტები]] და [[ტარანი (სანგრევი იარაღი)|ტარანები]]. ჯარს ჩვეულებრივ ტახტის მემკვიდრე მეთაურობდა. &#160;</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%92%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%A4%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%94%E1%83%A0_III&diff=232305&oldid=prev 2024-07-28T18:55:44Z

<p>მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%92%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A0_III" class="mw-redirect" title="ტიგლათფალასარ III">ტიგლათფალასარ III“</a> გადაიტანა გვერდზე „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%92%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%A4%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%94%E1%83%A0_III" title="ტიგლათფილესერ III">ტიგლათფილესერ III“</a> გადამის...</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr valign='top'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">18:55, 28 ივლისი 2024-ის ვერსია</td> </tr></table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%92%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%A4%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%94%E1%83%A0_III&diff=232303&oldid=prev 2024-07-28T18:55:33Z

<p>მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%92%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%A4%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%94%E1%83%A0_III" title="ტიგლათფილესერ III">ტიგლათფილესერ III“</a> გადაიტანა გვერდზე „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%92%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A0_III" class="mw-redirect" title="ტიგლათფალასარ III">ტიგლათფალასარ III“</a> გადამის...</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr valign='top'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">18:55, 28 ივლისი 2024-ის ვერსია</td> </tr></table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%92%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%A4%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%94%E1%83%A0_III&diff=232301&oldid=prev 2024-07-28T18:55:20Z

<p>მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%92%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A0_III" class="mw-redirect" title="ტიგლათფალასარ III">ტიგლათფალასარ III“</a> გადაიტანა გვერდზე „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%92%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%A4%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%94%E1%83%A0_III" title="ტიგლათფილესერ III">ტიგლათფილესერ III“</a></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr valign='top'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">18:55, 28 ივლისი 2024-ის ვერსია</td> </tr></table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%92%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%A4%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%94%E1%83%A0_III&diff=232300&oldid=prev 2024-07-28T18:50:44Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">18:50, 28 ივლისი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 10:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 10:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ძვ.წ. 739 წელს ასურეთის ძლევამოსილი მეფე აჯანყებულ სამეფოებს ებრძოდა და გამარჯვებაც მოიპოვა, ხოლო ძვ.წ. 737 წელს ილაშქრა მიდიაში. ძვ.წ. 736 წელს კი ასურეთის ჩრდილოეთ საზღვრები გაამაგრა და იქ მცხოვრები ტომები დაიმორჩილა.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ძვ.წ. 739 წელს ასურეთის ძლევამოსილი მეფე აჯანყებულ სამეფოებს ებრძოდა და გამარჯვებაც მოიპოვა, ხოლო ძვ.წ. 737 წელს ილაშქრა მიდიაში. ძვ.წ. 736 წელს კი ასურეთის ჩრდილოეთ საზღვრები გაამაგრა და იქ მცხოვრები ტომები დაიმორჩილა.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ძვ.წ. 735 წელს ტიგლათფილასარმა კვლავ გაილაშქრა ურარტუს მეფის, სარდურ II-ის და მისი მოკავშირეების წინააღმდეგ. ასურელებმა დაამარცხეს სარდური და შეიჭრნენ მის ტერიტორიაზე. ტიგლათფალასარმა ურარტუს მიწების დიდი ნაწილი წაართვა და ასურეთს მიუერთა. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ძვ.წ. 735 წელს ტიგლათფილასარმა კვლავ გაილაშქრა ურარტუს მეფის, <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>სარდურ II<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>-ის და მისი მოკავშირეების წინააღმდეგ. ასურელებმა დაამარცხეს სარდური და შეიჭრნენ მის ტერიტორიაზე. ტიგლათფალასარმა ურარტუს მიწების დიდი ნაწილი წაართვა და ასურეთს მიუერთა. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ურარტუს შემდეგ ასურელებმა ილაშქრეს სირიასა და [[ქანაანი|ქანაანში]], სადაც ისრაელის მეფე [[ფეკახი|ფეკახმა]] და არამის მეფე [[რეცინ II|რეცინმა]] კავშირი შეკრეს ტიგლათფალასარ III-ის წინააღმდეგ. მათ მხარეს იყვნენ [[ედომი|ედომისა]] და ღაზის მეფეებიც. მოკავშირეებმა ვერ მოახერხეს იუდეის დაყოლიება კავშირისთვის მხარდასაჭერად და [[ალყა]] შემოარტყეს მის დედაქალაქ [[იერუსალიმი|იერუსალიმს]]. იუდეის მეფე [[ახაზი|ახაზმა]] დახმარება სთხოვა ასურელებს. ძვ.წ. 734 წელს ტიგლათფალასარ III-მ ძლიერი [[დარტყმა (სამხედრო)|დარტყმა]] მიაყენა მოკავშირეებს და აიძულა ისინი იუდეას გასცლოდნენ. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ურარტუს შემდეგ ასურელებმა ილაშქრეს სირიასა და [[ქანაანი|ქანაანში]], სადაც ისრაელის მეფე [[ფეკახი|ფეკახმა]] და არამის მეფე [[რეცინ II|რეცინმა]] კავშირი შეკრეს ტიგლათფალასარ III-ის წინააღმდეგ. მათ მხარეს იყვნენ [[ედომი|ედომისა]] და ღაზის მეფეებიც. მოკავშირეებმა ვერ მოახერხეს იუდეის დაყოლიება კავშირისთვის მხარდასაჭერად და [[ალყა]] შემოარტყეს მის დედაქალაქ [[იერუსალიმი|იერუსალიმს]]. იუდეის მეფე [[ახაზი|ახაზმა]] დახმარება სთხოვა ასურელებს. ძვ.წ. 734 წელს ტიგლათფალასარ III-მ ძლიერი [[დარტყმა (სამხედრო)|დარტყმა]] მიაყენა მოკავშირეებს და აიძულა ისინი იუდეას გასცლოდნენ. &#160;</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%92%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%A4%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%94%E1%83%A0_III&diff=56784&oldid=prev 2018-07-04T11:23:28Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">11:23, 4 ივლისი 2018-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 12:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 12:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ძვ.წ. 735 წელს ტიგლათფილასარმა კვლავ გაილაშქრა ურარტუს მეფის, სარდურ II-ის და მისი მოკავშირეების წინააღმდეგ. ასურელებმა დაამარცხეს სარდური და შეიჭრნენ მის ტერიტორიაზე. ტიგლათფალასარმა ურარტუს მიწების დიდი ნაწილი წაართვა და ასურეთს მიუერთა. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ძვ.წ. 735 წელს ტიგლათფილასარმა კვლავ გაილაშქრა ურარტუს მეფის, სარდურ II-ის და მისი მოკავშირეების წინააღმდეგ. ასურელებმა დაამარცხეს სარდური და შეიჭრნენ მის ტერიტორიაზე. ტიგლათფალასარმა ურარტუს მიწების დიდი ნაწილი წაართვა და ასურეთს მიუერთა. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ურარტუს შემდეგ ასურელებმა ილაშქრეს სირიასა და [[ქანაანი|ქანაანში]], სადაც ისრაელის მეფე ფეკახმა და არამის მეფე [[რეცინ II|რეცინმა]] კავშირი შეკრეს ტიგლათფალასარ III-ის წინააღმდეგ. მათ მხარეს იყვნენ [[ედომი|ედომისა]] და ღაზის მეფეებიც. მოკავშირეებმა ვერ მოახერხეს იუდეის დაყოლიება კავშირისთვის მხარდასაჭერად და [[ალყა]] შემოარტყეს მის დედაქალაქ [[იერუსალიმი|იერუსალიმს]]. იუდეის მეფე [[ახაზი|ახაზმა]] დახმარება სთხოვა ასურელებს. ძვ.წ. 734 წელს ტიგლათფალასარ III-მ ძლიერი [[დარტყმა (სამხედრო)|დარტყმა]] მიაყენა მოკავშირეებს და აიძულა ისინი იუდეას გასცლოდნენ. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ურარტუს შემდეგ ასურელებმა ილაშქრეს სირიასა და [[ქანაანი|ქანაანში]], სადაც ისრაელის მეფე <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ფეკახი|</ins>ფეკახმა<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>და არამის მეფე [[რეცინ II|რეცინმა]] კავშირი შეკრეს ტიგლათფალასარ III-ის წინააღმდეგ. მათ მხარეს იყვნენ [[ედომი|ედომისა]] და ღაზის მეფეებიც. მოკავშირეებმა ვერ მოახერხეს იუდეის დაყოლიება კავშირისთვის მხარდასაჭერად და [[ალყა]] შემოარტყეს მის დედაქალაქ [[იერუსალიმი|იერუსალიმს]]. იუდეის მეფე [[ახაზი|ახაზმა]] დახმარება სთხოვა ასურელებს. ძვ.წ. 734 წელს ტიგლათფალასარ III-მ ძლიერი [[დარტყმა (სამხედრო)|დარტყმა]] მიაყენა მოკავშირეებს და აიძულა ისინი იუდეას გასცლოდნენ. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%92%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%A4%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%94%E1%83%A0_III&diff=56757&oldid=prev 2018-07-04T10:40:32Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">10:40, 4 ივლისი 2018-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ფაილი:Tiglathpileser III.jpg|thumb|250პქ|ტიგლათფალასარ III]]</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ტიგლათფალასარ III''' -&#160; (ძვ.წ. 745-727) – [[ასურეთი|ასურეთის]] მეფე. ტიგლათფალასარ III-მ ძალაუფლება [[სამოქალაქო ომი|სამოქალაქო ომის]] შემდეგად ჩაიგდო ხელში. თავისი მეფობის დასაწყისში მან ასურეთში რიგი რეფორმები გაატარა, რამაც ხელი შეუწყო მისი მმართველობის განმტკიცებას და [[ასურეთის სამეფო|ასურეთის იმპერიის]] სიძლიერეს. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ტიგლათფალასარ III''' -&#160; (ძვ.წ. 745-727) – [[ასურეთი|ასურეთის]] მეფე. ტიგლათფალასარ III-მ ძალაუფლება [[სამოქალაქო ომი|სამოქალაქო ომის]] შემდეგად ჩაიგდო ხელში. თავისი მეფობის დასაწყისში მან ასურეთში რიგი რეფორმები გაატარა, რამაც ხელი შეუწყო მისი მმართველობის განმტკიცებას და [[ასურეთის სამეფო|ასურეთის იმპერიის]] სიძლიერეს. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%92%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%A4%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%94%E1%83%A0_III&diff=56755&oldid=prev 2018-07-04T10:26:24Z

<p>ახალი გვერდი: &#039;&#039;&#039;ტიგლათფალასარ III&#039;&#039;&#039; - (ძვ.წ. 745-727) – <a href="/wikidict/index.php/%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%97%E1%83%98" class="mw-redirect" title="ასურეთი">ასურეთის</a> მეფე. ტიგლა...</p> <p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''ტიგლათფალასარ III''' - (ძვ.წ. 745-727) – [[ასურეთი|ასურეთის]] მეფე. ტიგლათფალასარ III-მ ძალაუფლება [[სამოქალაქო ომი|სამოქალაქო ომის]] შემდეგად ჩაიგდო ხელში. თავისი მეფობის დასაწყისში მან ასურეთში რიგი რეფორმები გაატარა, რამაც ხელი შეუწყო მისი მმართველობის განმტკიცებას და [[ასურეთის სამეფო|ასურეთის იმპერიის]] სიძლიერეს. <br /> <br /> მეფემ ასურეთის დიდი იმპერია უამრავ პროვინციად დაანაწილა და თითოეულს მმართველი დაუყენა, რითაც გაამარტივა უშველებელი ტერიტორიის მართვა. ტიგლათფალასარმა [[არმია|არმიაშიც]] მოახდინა რეფორმა. არმია შეივსო [[მოხალისეობა (სამხედრო ტერმინი)|მოხალისეებით]] და სამხედრო კოლონისტებით. რასაც ემატებოდა მეფის [[რეგულარული არმია|რეგულარული ჯარის]] ნაწილები. ასურელები ჯარს შესანიშნავად წვრთნიდნენ და აიარაღებდნენ რკინის მტკიცე [[საბრძოლო იარაღი|იარაღით]]. ასურელები იყვნენ პირველები მსოფლიოში, ვინც მასშტაბურად გამოიყენეს რკინის [[შეიარაღება]]. ასურელებს მიეწერება ასევე რეგულარული ჯარის ორი ახალი ტიპის შენაერთის, რეგულარული [[კავალერია|კავალერიისა]] და შავი სამუშაოს შემსრულებლების ჩამოყალიბება. კავალერიამ წარმატებით ჩაანაცვლა საბრძოლო ეტლები. ცხენოსნებს უფრო სწრაფი, მოულოდნელი და ძლიერი [[დარტყმა (სამხედრო)|დარტყმის]] მიყენება შეეძლოთ ვიდრე ეტლოსნებს. ბრძოლიდან გაქცეულ მტერსაც სწორედ კავალერია მისდევდა. შავი სამუშაოს შემსრულებელი ჯარისკაცები ბევრად აიოლებდნენ ჯარის გადაადგილებას, ისინი აკეთებდნენ გზებს, ხიდებს, [[ალყა|ალყის]] დროს [[მიწაყრილი|მიწაყრილებს]], სამხედრო მანქანებსაც კი. ასურეთის არმიას გააჩნდა იმ დროის ყველაზე თანამედროვე საალყო შეიარაღება: საალყო კოშკები, [[კატაპულტა (სატყორცნი მანქანა)|კატაპულტები]] და [[ტარანი (სანგრევი იარაღი)|ტარანები]]. ჯარს ჩვეულებრივ ტახტის მემკვიდრე მეთაურობდა. <br /> <br /> მეფე ტიგლათფალასარ III იმპერიის შორეული კუთხეებიდან ხალხს ცენტრალურ რაიონებში კომპაქტურად ასახლებდა, ხოლო ვინც გადაწყვეტდა თავის სამშობლოში დარჩენას, მას დიდი გადასახადები უნდა ეხადა. <br /> <br /> ტილგათფალასარ III კარგი [[მხედართმთავარი]] იყო და მისი მეთაურობით ასურელებმა რამდენიმე წარმატებული ლაშქრობა აწარმოეს. პირველი ლაშქრობა მეფემ [[ბაბილონი|ბაბილონის]] დასახმარებლად გამართა. მან [[ქალდეა|ქალდეველები]] და [[ელამი (სახელმწიფო)|ელამელები]] სასტიკად დაამარცხა, ხოლო ტყვეების დიდი ნაწილი ასურეთში გადაასახლა. ამის შემდეგ ბაბილონი ტიგლათფალასარის ვასალი გახდა და მეფემ ასურეთის მეფის ტიტულის გარდა „შუმერისა და აქადის“ მეფის ტიტულიც მიიღო. ამის შემდეგ ასურელებმა ილაშქრეს აღმოსავლეთით და დაიპყრეს რამდენიმე პატარა სახელმწიფო. მათთან [[ბრძოლა]] არც ისე ადვილი აღმოჩნდა, რადგან მტერი მთებში იყო გახიზნული და იქიდან [[პარტიზანული ომი|პარტიზანული გამოხტომებით]] ცდილობდა თავის ქვეყნის გადარჩენას. საბოლოოდ ტიგლათფალასარმა გაიმარჯვა და ზოგიერთი ამ ქვეყნის მეფე ტყვედ აიყვანა. ასურელებისგან თავის გადასარჩენად ზოგიერთმა აღმოსავლეთის სამეფომ დიდი ხარკი იკისრა. ამის შემდეგ ტიგლათფალასარ III-მ თავისი უძლეველი არმია ურარტუს სამეფოსკენ მიმართა. მან ძვ.წ. 743 წელს, არპადის ბრძოლაში გაანადგურა ურარტუს მეფე სარდური მისთვის მოკავშირეებთან ერთად. ამ ბრძოლის შემდეგ მან დიდი სიმდიდრე მოიხვეჭა არპადთან დამარცხებული ურარტუს მოკავშირეებისგან. ასურელებს ხარკი მოართვა [[იუდეა|იუდეის]] მეფე ახაზისგან. <br /> <br /> ძვ.წ. 739 წელს ასურეთის ძლევამოსილი მეფე აჯანყებულ სამეფოებს ებრძოდა და გამარჯვებაც მოიპოვა, ხოლო ძვ.წ. 737 წელს ილაშქრა მიდიაში. ძვ.წ. 736 წელს კი ასურეთის ჩრდილოეთ საზღვრები გაამაგრა და იქ მცხოვრები ტომები დაიმორჩილა.<br /> <br /> ძვ.წ. 735 წელს ტიგლათფილასარმა კვლავ გაილაშქრა ურარტუს მეფის, სარდურ II-ის და მისი მოკავშირეების წინააღმდეგ. ასურელებმა დაამარცხეს სარდური და შეიჭრნენ მის ტერიტორიაზე. ტიგლათფალასარმა ურარტუს მიწების დიდი ნაწილი წაართვა და ასურეთს მიუერთა. <br /> <br /> ურარტუს შემდეგ ასურელებმა ილაშქრეს სირიასა და [[ქანაანი|ქანაანში]], სადაც ისრაელის მეფე ფეკახმა და არამის მეფე [[რეცინ II|რეცინმა]] კავშირი შეკრეს ტიგლათფალასარ III-ის წინააღმდეგ. მათ მხარეს იყვნენ [[ედომი|ედომისა]] და ღაზის მეფეებიც. მოკავშირეებმა ვერ მოახერხეს იუდეის დაყოლიება კავშირისთვის მხარდასაჭერად და [[ალყა]] შემოარტყეს მის დედაქალაქ [[იერუსალიმი|იერუსალიმს]]. იუდეის მეფე [[ახაზი|ახაზმა]] დახმარება სთხოვა ასურელებს. ძვ.წ. 734 წელს ტიგლათფალასარ III-მ ძლიერი [[დარტყმა (სამხედრო)|დარტყმა]] მიაყენა მოკავშირეებს და აიძულა ისინი იუდეას გასცლოდნენ. <br /> <br /> <br /> ძვ.წ. 733-732 წლებში ასურელები [[არამელები|არამელებს]] ებრძოდნენ. მათ აიღეს არამის დედაქალაქი [[დამასკო]], რეცინი მოკლეს და [[სირია]] დაიპყრეს. ტიგლათფალასარ III-მ ხელი შეუწყო [[ისრაელი|ისრაელში]] ამბოხის გაღვივებას. აჯანყებულებმა მოკლეს მეფე ფეკახი და ტახტზე ასურეთის მომხრე [[ოსია (ისრაელის მეფე)|ოსია]] დასვეს. ყველა სხვა ახლო აღმოსავლეთის სახელმწიფომ ასურეთს დიდი ხარკი მიართვა. <br /> <br /> ძვ.წ. 731 წელს ასურელებმა ილაშქრეს ბაბილონში, დაამარცხეს ქალდეეელები და 154000 ქალდეეელი ტყვედ წაიყვანეს ამის შემდეგ ტიგლათფალასარმა კიდევ რამდენიმე მცირე ლაშქრობა მოაწყო. <br /> <br /> ასურეთის ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული ხელმწიფე ძვ.წ. 727 წელს გარდაიცვალა 18 წლიანი მმართველობის შემდეგ. <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> ==წყარო==<br /> [[ბიბლიის სამხედრო ენციკლოპედია]]<br /> [[კატეგორია:ასურეთის მეფეები]]<br /> [[კატეგორია:მეფეები ბიბლიაში]]<br /> [[კატეგორია:ასურეთის სამეფოს სამხედრო მოღვაწეები]]</div>

Tkenchoshvili