https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%A2%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A1%E1%83%99%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%A4%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%90 2026-04-28T01:44:42Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A2%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A1%E1%83%99%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%A4%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%90&diff=219970&oldid=prev 2024-02-25T20:41:00Z

<p>ახალი გვერდი: &#039;&#039;&#039;ტრანსკრიფცია&#039;&#039;&#039; – (ლათ. . transcribere – გადაწერა), 1.ერთი [[ენა (მეტყველე...</p> <p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''ტრანსკრიფცია''' – (ლათ. . transcribere – გადაწერა), <br /> <br /> 1.ერთი [[ენა (მეტყველება)|ენის]] ფონემათა სხვა [[ენა (მეტყველება)|ენის]] გრაფემებით მაქსიმალური სიზუსტით, ცალსახად გადმოცემის [[ლინგვისტიკა|ლინგვისტური]] ხერხი (ვიწრო გაგებით); ზეპირი [[მეტყველება|მეტყველების]] გარკვეული მონაკვეთის ([[ბგერა|ბგერის]], [[მარცვალი (გრამატიკა)|მარცვლის]], [[სიტყვა|სიტყვის]], ფრაზის, წინადადების, ვრცელი ტექსტის) გრაფიკული ჩაწერა (ფართო გაგებით); <br /> <br /> 2. ტრანსკრიფცია ზოგჯერ უმართებულოდ იხმარება [[ტრანსლიტერაცია|ტრანსლიტერაციის]] მნიშვნელობითაც. <br /> <br /> ზეპირი მეტყველების ჩასაწერი ობიექტის – [[ბგერა|ბგერისა]] თუ [[ინტონაცია|ინტონაციის]] – მიხედვით განარჩევენ საკუთრივ ბგერობრივ (ე.წ. სეგმენტურ და ინტონაციურ (სუპერსეგმენტურ, ანუ ზესეგმენტურ) ტრანსკრიფციებს. ბგერობრივ ნიშან-თვისებათა გათვალისწინებით გამოყოფენ ფონემატურ ტრანსკრიფციას – [[სიტყვა|სიტყვის]] ან [[მორფემა|მორფემის]] ფონემური შედგენილობის მიხედვით (ირიბ // ან კუთხოვან «» ფრჩხილებში) და ფონეტიკურ ტრანსკრიფციას – ბგერათა ფონეტიკურ თავისებურებათა მიხედვით [კვადრატულ ფრჩხილებში]. ბგერით ერთეულთა დახასიათების ხერხის თვალსაზრისით განარჩევენ ანალიზურ და სინთეზურ ტრანსკრიფციებს. მათგან პრაქტიკული გავრცელების მხრივ უფრო პერსპექტიულია სინთეზური ტრანსკრიფცია, რომელიც ბგერას განიხილავს ერთ მთლიან ერთეულად, თუმცა ანალიტიზმის ელემენტებსაც შეიცავს, რამდენადაც არაგრაფემული პირობითი (ე. წ დიაკრიტიკული) ნიშნების გამოყენებას არ გამორიცხავს. <br /> <br /> ბგერობრივი (სეგმენტური) ტრანსკრიფციის ძირითადი პრინციპია გამოყენებული ნიშნის ცალსახა შესაბამისობა ტრანსკრიბირებულ (ტრანსკრიფციას დაქვემდებარებულ) ბგერასთან. ცალსახობა აქ გულისხმობს ბგერისა და [[ასო (ნიშანი)|ასო]]ს და, პირუკუ – ასოსა და ბგერის შეუქცევად (თითო თითოსთან) შესაბამისობას. ბგერების ნაირგვარ ფონეტიკურ თავისებურებათა სუსტი ტრანსკრიბირებისათვის გამოიყენება არაგრაფემული ნიშნების სისტემა. მაგ., ხმოვანთა სიგრძის ნიშანია ჰორიზონტალური ხაზი ასოს თავზე, უმლაუტისა – ჰორიზონტალური <br /> ორწერტილი იმავე ადგილას (მაგ. ორივე ეს ნიშანი ცალკე და ერთად საჭიროა სვანური ხმოვნების გადმოსაცემად) [[თანხმოვნები|თანხმოვანთა]] შიშინობის გადმოსაცემად იხმარება ˇ ნიშანი ასოს თავზე სიმკვეთრისა – წერტილი ასოს ქვემოთ. ზოგჯერ ორივე ეს ნიშანი ერთადაა საჭირო ლაბიალიზებული ასოს ზედა მარჯვენა კუთხეში და ა. შ.<br /> <br /> ფონეტიკური ტრანსკრიფცია თაეისი არსით მეცნიერულია და მისი ეს უპირატესობა ეკონომიკური თვალსაზრისითაც აშკარაა: იგი ფაქტობრივ მონოგრაფემულობის პრინციპს ეფუძჩება. რაც მას განარჩევს [[ტრანსლიტერაცია|ტრანსლიტერაციისაგან]]. <br /> <br /> წმინდა პრაქტიკული (უპირატესად არასამეცნიერო) მიზნებით იყენებენ ე.წ. პრაქტიკულ ტრანსკრიფციას, რომელიც ფაქტობრივ იგივეა, რაც ტრანსლიტერაცია. განსხვავება ამ [[ტერმინი|ტერმინებს]] შორის ისაა, რომ ტრანსკრიფცია უცხო ენის ბგერათა წარმოთქმის საკუთარ ენაზე რეპროდუქციას ემსახურება და მონოგრაფემულობის (ერთასოიანი გამოსახულების) პრინციპს ემყარება, ხოლო ტრანსლიტერაცია უცხოენოვანი დაწერილობის მშობლიურ ენაზე ასო-ასო გადატანას ისახავს მიზნად და საამისოდ 2 (ზოგჯერ 3) გრაფემის გამოყენებასაც არ გაურბის. ორსავე შემთხვევაში ძირითად საბაზო ენად საერთაშორისო პრაქტიკაში გამოიყენება ლათინური (აქედან ტერმინები: ლათინიზაცია, რომანიზაცია). <br /> <br /> ''შ. აფრიდონიძე''<br /> <br /> <br /> ==წყარო==<br /> [[ქართული ენა: ენციკლოპედია]]<br /> [[კატეგორია:ენათმეცნიერება]]<br /> [[კატეგორია:ტრანსკრიფცია]]</div>

Tkenchoshvili