ქართლის ცხოვრება - რედაქტირების ისტორია

Tkenchoshvili 15:40, 21 სექტემბერი 2024-ზე

2024-09-21T15:40:09Z

Tkenchoshvili: /* წყარო */

2024-05-23T09:41:09Z

‎წყარო

Tkenchoshvili: /* „ქართლის ცხოვრების“ თარგმანები */

2023-09-24T13:09:06Z

‎„ქართლის ცხოვრების“ თარგმანები

Tkenchoshvili 09:13, 4 მარტი 2022-ზე

2022-03-04T09:13:17Z

Tkenchoshvili: /* „ქართლის ცხოვრების“ თარგმანები */

2021-04-06T19:30:47Z

‎„ქართლის ცხოვრების“ თარგმანები

Tkenchoshvili 09:03, 24 მარტი 2021-ზე

2021-03-24T09:03:23Z

Tkenchoshvili 10:38, 11 მარტი 2021-ზე

2021-03-11T10:38:49Z

Tkenchoshvili 09:35, 5 ნოემბერი 2020-ზე

2020-11-05T09:35:57Z

Tkenchoshvili: /* ქართლის ცხოვრების ნუსხები */

2020-11-05T09:24:26Z

‎ქართლის ცხოვრების ნუსხები

Tkenchoshvili: /* „ქართლის ცხოვრების“ თარგმანები */

2020-11-05T09:23:43Z

‎„ქართლის ცხოვრების“ თარგმანები

@@ ხაზი 11: / ხაზი 11: @@
 არსებობს „ქართლის ცხოვრების“ ორი ციკლი, ე. წ. „ძველი ქართლის ცხოვრება“, და „ქართლის ცხოვრების გაგრძელება“. „ძველ ქართლის ცხოვრებაში“ გადმოცემულია საქართველოს ისტორია უძველესი დროიდან XIV საუკუნემდე. ხოლო „ქართლის ცხოვრების გაგრძელება“ XVIII საუკუნის დასაწყისში [[ვახტანგ VI]]-ს დავალებით შეადგინა ე.წ. სწავლულ კაცთ კომისიამ ბერი ეგნატაშვილის მეთურობით მას ხშირად შეცდომით უწოდებენ „ახალ ქართლის ცხოვრებას“.
-„ძველი ციკლის“ თხზულებები: ლეონტი მროველის „ცხოვრება ქართველთა მეფეთა და პირველთაგანთა მამათა და ნათესავთა“, „ნინოს მიერ ქართლის მოქცევა“;  ჯუანშერის „ცხოვრება და მოქალაქობა ვახტანგ გორგასლისა“; ლეონტი მროველის  „წამება წმიდისა და დიდებულისა მოწამისა არჩილისი“; „მატიანე ქართლისა“; „ცხოვრება მეფეთ-მეფისა დავითისი“; სუმბატ დავითის ძის „ცხოვრება და უწყება ბაგრატონიანთა“; „ლაშა გიორგის დროინდელი მატიანე“; თამარის პირველი ისტორიკოსის  „ისტორიანი და აზმანი შარავანდედთანი“;  [[ბასილი ეზოსმოძღვარი|ბასილი ეზოსმოძღვრის]] „ცხოვრება მეფეთ-მეფისა თამარისი“; ჟამთააღმწერლის „ასწლოვანი ისტორია“ (სათაური პირობითია). ეს უკანასკნელი თხზულება XIV საუკუნის დასაწყისით, გიორგი ბრწყინვალის გამეფებით, მთავრდება
+„ძველი ციკლის“ თხზულებები: ლეონტი მროველის „ცხოვრება ქართველთა მეფეთა და პირველთაგანთა მამათა და ნათესავთა“, „ნინოს მიერ ქართლის მოქცევა“;  ჯუანშერის „ცხოვრება და მოქალაქობა ვახტანგ გორგასლისა“; ლეონტი მროველის  „წამება წმიდისა და დიდებულისა მოწამისა არჩილისი“; „მატიანე ქართლისა“; „[[ცხოვრება მეფეთ მეფისა დავითისი|ცხოვრება მეფეთ-მეფისა დავითისი]]“; სუმბატ დავითის ძის „ცხოვრება და უწყება ბაგრატონიანთა“; „ლაშა გიორგის დროინდელი მატიანე“; თამარის პირველი ისტორიკოსის  „[[ისტორიანი და აზმანი შარავანდედთანი]]“;  [[ბასილი ეზოსმოძღვარი|ბასილი ეზოსმოძღვრის]] „[[ცხოვრება მეფეთ მეფისა თამარისი|ცხოვრება მეფეთ-მეფისა თამარისი]]“; ჟამთააღმწერლის „ასწლოვანი ისტორია“ (სათაური პირობითია). ეს უკანასკნელი თხზულება XIV საუკუნის დასაწყისით, გიორგი ბრწყინვალის გამეფებით, მთავრდება
 [[ახალი ქართლის ცხოვრება|ახალი „ქართლის ცხოვრების“]] შექმნას ოც წელზე მეტი დრო მონდომებია. ვახტანგ VI-ის დროინდელი ნუსხები აშკარად მიუთითებენ იმ დიდ შრომაზე, რომელიც „მეცნიერ კაცებს“ განუხორციელებიათ. ნიშანდობლივია ის გარემოებაც, რომ „ქართლის ცხოვრება“ იმდროინდელი ქართველი საზოგადოების ყურადღების არეალში მოექცა. გაჩნდნენ ამ ძეგლის გადაწერის დამკვეთები და შემსრულებლები. ვახუშტი ბაგრატიონი საგანგებოდ აღნიშნავდა „ქართლის ცხოვრების“ ნუსხების სიმრავლეს: „დედანი იგი მატიანისა შეურყევლად ჰგიეს, არა ერთი, არამედ მრავალი“.

@@ ხაზი 111: / ხაზი 111: @@
 == წყარო ==
-ქართლის ცხოვრება/ საქ. მეცნ. ეროვნ. აკად., საქ. ისტორ. წყაროების კომისია, საქ. ისტორიკოსთა ეროვნ. კომ-ტი ; მთ. რედ. როინ მეტრეველი; სარედ. კოლ.: მედეა აბაშიძე [და სხვ.]; [ტექსტები გამოსაც. მოამზადეს: მიხეილ ქავთარია [და სხვ.]; ბიბლიოგრ. შემდგ. ვალერი სილოგავა; საძ. შემდგ. ნესტან ბაგაური; მხატვ. შოთა ნიორაძე; ილ. ბუბა კუდავა]. - თბილისი: მერიდიანი: არტანუჯი, 2008. - 830 გვ.
+ქართლის ცხოვრება
 [[კატეგორია:საქართველოს ისტორია]]

@@ ხაზი 54: / ხაზი 54: @@
 == „ქართლის ცხოვრების“ თარგმანები ==
-არსებობდ „ქართლის ცხოვრების“ XII საუკუნის სომხური თარგმანი;
+არსებობდ „ქართლის ცხოვრების“ XII საუკუნის სომხური [[თარგმანი]];
 „ქართლის ცხოვრებაში“ შესული ცალკეული თხზულებანი ითარგმნა რუსულ  ვლ. ახვლედიანი, გ. წულაია,  [[შანიძე მზექალა|მზ. შანიძე]], მ. ლორთქიფანიძე, [[კეკელიძე კორნელი|კ. კეკელიძე,]] ვ. დონდუა და სხვ) ფრანგულ ([[ბროსე მარი|მ. ბროსე]]), გერმანულ (გ. პეჩი) და ინგლისურ (კ. ვივიენი) ენებზე.

@@ ხაზი 9: / ხაზი 9: @@
 „ქართლის ცხოვრებაში“ შემავალი თხზულებები სხვადასხვა დროს, სხვადასხვა ავტორის მიერ არის დაწერილი. ყველა ცალკე აღებული თხზულება არა მარტო უპირველესი მნიშვნელობის ისტორიული წყაროა, არამედ ყველა მათგანი ქართული ისტორიოგრაფიის ძეგლია.
-არსებობს „ქართლის ცხოვრების“ ორი ციკლი, ე. წ. „ძველი ქართლის ცხოვრება“, და „ქართლის ცხოვრების გაგრძელება“. „ძველ ქართლის ცხოვრებაში“ გადმოცემულია საქართველოს ისტორია უძველესი დროიდან XIV საუკუნემდე. ხოლო „ქართლის ცხოვრების გაგრძელება“ XVIII საუკუნის დასაწყისში ვახტანგ VI-ს დავალებით შეადგინა ე.წ. სწავლულ კაცთ კომისიამ ბერი ეგნატაშვილის მეთურობით მას ხშირად შეცდომით უწოდებენ „ახალ ქართლის ცხოვრებას“.
+არსებობს „ქართლის ცხოვრების“ ორი ციკლი, ე. წ. „ძველი ქართლის ცხოვრება“, და „ქართლის ცხოვრების გაგრძელება“. „ძველ ქართლის ცხოვრებაში“ გადმოცემულია საქართველოს ისტორია უძველესი დროიდან XIV საუკუნემდე. ხოლო „ქართლის ცხოვრების გაგრძელება“ XVIII საუკუნის დასაწყისში [[ვახტანგ VI]]-ს დავალებით შეადგინა ე.წ. სწავლულ კაცთ კომისიამ ბერი ეგნატაშვილის მეთურობით მას ხშირად შეცდომით უწოდებენ „ახალ ქართლის ცხოვრებას“.
 „ძველი ციკლის“ თხზულებები: ლეონტი მროველის „ცხოვრება ქართველთა მეფეთა და პირველთაგანთა მამათა და ნათესავთა“, „ნინოს მიერ ქართლის მოქცევა“;  ჯუანშერის „ცხოვრება და მოქალაქობა ვახტანგ გორგასლისა“; ლეონტი მროველის  „წამება წმიდისა და დიდებულისა მოწამისა არჩილისი“; „მატიანე ქართლისა“; „ცხოვრება მეფეთ-მეფისა დავითისი“; სუმბატ დავითის ძის „ცხოვრება და უწყება ბაგრატონიანთა“; „ლაშა გიორგის დროინდელი მატიანე“; თამარის პირველი ისტორიკოსის  „ისტორიანი და აზმანი შარავანდედთანი“;  [[ბასილი ეზოსმოძღვარი|ბასილი ეზოსმოძღვრის]] „ცხოვრება მეფეთ-მეფისა თამარისი“; ჟამთააღმწერლის „ასწლოვანი ისტორია“ (სათაური პირობითია). ეს უკანასკნელი თხზულება XIV საუკუნის დასაწყისით, გიორგი ბრწყინვალის გამეფებით, მთავრდება

@@ ხაზი 56: / ხაზი 56: @@
 არსებობდ „ქართლის ცხოვრების“ XII საუკუნის სომხური თარგმანი;
-„ქართლის ცხოვრებაში“ შესული ცალკეული თხზულებანი ითარგმნა რუსულ  ვლ. ახვლედიანი, გ. წულაია,  [[შანიძე მზექალა|მზ. შანიძე]], მ. ლორთქიფანიძე, [[კეკელიძე კორნელი|კ. კეკელიძე,]] ვ. დონდუა და სხვ) ფრანგულ (მ. ბროსე), გერმანულ (გ. პეჩი) და ინგლისურ (კ. ვივიენი) ენებზე.
+„ქართლის ცხოვრებაში“ შესული ცალკეული თხზულებანი ითარგმნა რუსულ  ვლ. ახვლედიანი, გ. წულაია,  [[შანიძე მზექალა|მზ. შანიძე]], მ. ლორთქიფანიძე, [[კეკელიძე კორნელი|კ. კეკელიძე,]] ვ. დონდუა და სხვ) ფრანგულ ([[ბროსე მარი|მ. ბროსე]]), გერმანულ (გ. პეჩი) და ინგლისურ (კ. ვივიენი) ენებზე.
 == ქართლის ცხოვრების გამოცემები: ==

@@ ხაზი 1: / ხაზი 1: @@
 '''„ქართლის ცხოვრება“''' - [[საქართველო|საქართველოს]] ისტორიის უმთავრესი წერილობითი წყარო, ისტორიულ თხზულებათა და მატეანეთა კრებული.
-„ქართლის ცხოვრებაში“ სხვადასხვა ავტორის ისტორიული თხზულებანი ქრონოლოგიური თანამიმდევრობითაა შეტანილი, რაც ერთიანი ისტორიის სურათის წარმოჩენის საშუალებას იძლევა. „ქართლის ცხოვრების“ მნიშვნელობა იზრდება იმით, რომ მასში უშუალოდ [[საქართველო|საქართველოსა]] და [[ქართველები|ქართველების]] ისტორიის გარდა გადმოცემულია ცნობები სხვადასხვა ქვეყნისა და ხალხის (სომხების, აზერბაიჯანელების, ოსების, ყაბარდოელების, ლეკებისა და დაღესტნის სხვა ხალხების, ბერძნების, რომაელების, სპარსელების, არაბების, ბიზანტიელების, ოსმალების, მონღოლებისა და სხვ.) წარსულის შესახებ.
+„ქართლის ცხოვრებაში“ სხვადასხვა ავტორის ისტორიული თხზულებანი ქრონოლოგიური თანამიმდევრობითაა შეტანილი, რაც ერთიანი ისტორიის სურათის წარმოჩენის საშუალებას იძლევა. „ქართლის ცხოვრების“ მნიშვნელობა იზრდება იმით, რომ მასში უშუალოდ საქართველოსა და [[ქართველები|ქართველების]] ისტორიის გარდა გადმოცემულია ცნობები სხვადასხვა ქვეყნისა და ხალხის (სომხების, აზერბაიჯანელების, ოსების, ყაბარდოელების, ლეკებისა და დაღესტნის სხვა ხალხების, ბერძნების, რომაელების, სპარსელების, არაბების, ბიზანტიელების, ოსმალების, მონღოლებისა და სხვ.) წარსულის შესახებ.
 „ქართლის ცხოვრება“ შედგენილია XII საუკუნის პირველ მეოთხედში. (არსებობს სხვა მოსაზრებებიც - ზოგიერთი მკვლევარის აზრით „ქართლის ცხოვრება“ შეადგინეს VII-VIII, VIII-IX, X ან XI-XII საუკუნეების მიჯნაზე).
@@ ხაზი 11: / ხაზი 11: @@
 არსებობს „ქართლის ცხოვრების“ ორი ციკლი, ე. წ. „ძველი ქართლის ცხოვრება“, და „ქართლის ცხოვრების გაგრძელება“. „ძველ ქართლის ცხოვრებაში“ გადმოცემულია საქართველოს ისტორია უძველესი დროიდან XIV საუკუნემდე. ხოლო „ქართლის ცხოვრების გაგრძელება“ XVIII საუკუნის დასაწყისში ვახტანგ VI-ს დავალებით შეადგინა ე.წ. სწავლულ კაცთ კომისიამ ბერი ეგნატაშვილის მეთურობით მას ხშირად შეცდომით უწოდებენ „ახალ ქართლის ცხოვრებას“.
-„ძველი ციკლის“ თხზულებები: ლეონტი მროველის „ცხოვრება ქართველთა მეფეთა და პირველთაგანთა მამათა და ნათესავთა“, „ნინოს მიერ ქართლის მოქცევა“];  ჯუანშერის „ცხოვრება და მოქალაქობა ვახტანგ გორგასლისა“; ლეონტი მროველის  „წამება წმიდისა და დიდებულისა მოწამისა არჩილისი“; „მატიანე ქართლისა“; „ცხოვრება მეფეთ-მეფისა დავითისი“; სუმბატ დავითის ძის „ცხოვრება და უწყება ბაგრატონიანთა“; „ლაშა გიორგის დროინდელი მატიანე“; თამარის პირველი ისტორიკოსის  „ისტორიანი და აზმანი შარავანდედთანი“;  ბასილი ეზოსმოძღვრის „ცხოვრება მეფეთ-მეფისა თამარისი“; ჟამთააღმწერლის „ასწლოვანი ისტორია“ (სათაური პირობითია). ეს უკანასკნელი თხზულება XIV საუკუნის დასაწყისით, გიორგი ბრწყინვალის გამეფებით, მთავრდება
+„ძველი ციკლის“ თხზულებები: ლეონტი მროველის „ცხოვრება ქართველთა მეფეთა და პირველთაგანთა მამათა და ნათესავთა“, „ნინოს მიერ ქართლის მოქცევა“;  ჯუანშერის „ცხოვრება და მოქალაქობა ვახტანგ გორგასლისა“; ლეონტი მროველის  „წამება წმიდისა და დიდებულისა მოწამისა არჩილისი“; „მატიანე ქართლისა“; „ცხოვრება მეფეთ-მეფისა დავითისი“; სუმბატ დავითის ძის „ცხოვრება და უწყება ბაგრატონიანთა“; „ლაშა გიორგის დროინდელი მატიანე“; თამარის პირველი ისტორიკოსის  „ისტორიანი და აზმანი შარავანდედთანი“;  ბასილი ეზოსმოძღვრის „ცხოვრება მეფეთ-მეფისა თამარისი“; ჟამთააღმწერლის „ასწლოვანი ისტორია“ (სათაური პირობითია). ეს უკანასკნელი თხზულება XIV საუკუნის დასაწყისით, გიორგი ბრწყინვალის გამეფებით, მთავრდება
-ახალი „ქართლის ცხოვრების“ შექმნას ოც წელზე მეტი დრო მონდომებია. ვახტანგ VI-ის დროინდელი ნუსხები აშკარად მიუთითებენ იმ დიდ შრომაზე, რომელიც „მეცნიერ კაცებს“ განუხორციელებიათ. ნიშანდობლივია ის გარემოებაც, რომ „ქართლის ცხოვრება“ იმდროინდელი ქართველი საზოგადოების ყურადღების არეალში მოექცა. გაჩნდნენ ამ ძეგლის გადაწერის დამკვეთები და შემსრულებლები. ვახუშტი ბაგრატიონი საგანგებოდ აღნიშნავდა „ქართლის ცხოვრების“ ნუსხების სიმრავლეს: „დედანი იგი მატიანისა შეურყევლად ჰგიეს, არა ერთი, არამედ მრავალი“.
+[[ახალი ქართლის ცხოვრება|ახალი „ქართლის ცხოვრების“]] შექმნას ოც წელზე მეტი დრო მონდომებია. ვახტანგ VI-ის დროინდელი ნუსხები აშკარად მიუთითებენ იმ დიდ შრომაზე, რომელიც „მეცნიერ კაცებს“ განუხორციელებიათ. ნიშანდობლივია ის გარემოებაც, რომ „ქართლის ცხოვრება“ იმდროინდელი ქართველი საზოგადოების ყურადღების არეალში მოექცა. გაჩნდნენ ამ ძეგლის გადაწერის დამკვეთები და შემსრულებლები. ვახუშტი ბაგრატიონი საგანგებოდ აღნიშნავდა „ქართლის ცხოვრების“ ნუსხების სიმრავლეს: „დედანი იგი მატიანისა შეურყევლად ჰგიეს, არა ერთი, არამედ მრავალი“.
 -59 წლებში აკადემიკოსმა [[სიმონ ყაუხჩიშვილი|სიმონ ყაუხჩიშვილმა]] გამოსცა იმ დროს ცნობილი ყველა ძირითადი ხელნაწერის მიხედვით კრიტიკულად დადგენილი „ქართლის ცხოვრების“ ტექსტი. ამ პუბლიკაციამ დიდი როლი შეასრულა როგორც საერთოდ საქართველოს ისტორიის კვლევის საქმეში, ასევე საკუთრივ ძეგლის ტექსტოლოგიურ-წყაროთმცოდნეობით შესწავლაში.

←წინა ვერსია		09:35, 5 ნოემბერი 2020-ის ვერსია
ხაზი 1:		ხაზი 1:
−	'''„ქართლის ცხოვრება“'''] - [[საქართველო\|საქართველოს]] ისტორიის უმთავრესი წერილობითი წყარო, ისტორიულ თხზულებათა და მატეანეთა კრებული.	+	'''„ქართლის ცხოვრება“''' - [[საქართველო\|საქართველოს]] ისტორიის უმთავრესი წერილობითი წყარო, ისტორიულ თხზულებათა და მატეანეთა კრებული.

	„ქართლის ცხოვრებაში“ სხვადასხვა ავტორის ისტორიული თხზულებანი ქრონოლოგიური თანამიმდევრობითაა შეტანილი, რაც ერთიანი ისტორიის სურათის წარმოჩენის საშუალებას იძლევა. „ქართლის ცხოვრების“ მნიშვნელობა იზრდება იმით, რომ მასში უშუალოდ [[საქართველო\|საქართველოსა]] და [[ქართველები\|ქართველების]] ისტორიის გარდა გადმოცემულია ცნობები სხვადასხვა ქვეყნისა და ხალხის (სომხების, აზერბაიჯანელების, ოსების, ყაბარდოელების, ლეკებისა და დაღესტნის სხვა ხალხების, ბერძნების, რომაელების, სპარსელების, არაბების, ბიზანტიელების, ოსმალების, მონღოლებისა და სხვ.) წარსულის შესახებ.		„ქართლის ცხოვრებაში“ სხვადასხვა ავტორის ისტორიული თხზულებანი ქრონოლოგიური თანამიმდევრობითაა შეტანილი, რაც ერთიანი ისტორიის სურათის წარმოჩენის საშუალებას იძლევა. „ქართლის ცხოვრების“ მნიშვნელობა იზრდება იმით, რომ მასში უშუალოდ [[საქართველო\|საქართველოსა]] და [[ქართველები\|ქართველების]] ისტორიის გარდა გადმოცემულია ცნობები სხვადასხვა ქვეყნისა და ხალხის (სომხების, აზერბაიჯანელების, ოსების, ყაბარდოელების, ლეკებისა და დაღესტნის სხვა ხალხების, ბერძნების, რომაელების, სპარსელების, არაბების, ბიზანტიელების, ოსმალების, მონღოლებისა და სხვ.) წარსულის შესახებ.

@@ ხაზი 21: / ხაზი 21: @@
 '''ვახტანგამდელი ნუსხები:'''
-* ანასეული  - A (XV ს.),
+* [[ანასეული ქართლის ცხოვრება |ანასეული]]  - A (XV ს.),
 * მარიამისეული - M (1633-1646 წწ.),