https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%A7%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%90 2026-04-26T02:30:31Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A7%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%90&diff=226936&oldid=prev 2024-05-19T13:47:14Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">13:47, 19 მაისი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 4:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 4:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ვახუშტი ბატონიშვილი]] საკმაოდ დაწვრილებით აღწერს მდინარის მთელ „თავგადასავალს“, მისი „დაბადებიდან“ რიონთან შეერთებამდე: „ხოლო გამოსდის ყვირილა ერწოს ტბას და მოდის ჩდილოდამ სამჴრეთად ჭალამდე, ჭალიდამ ნავარძეთამდე – აღმოსავლეთიდამ დასავლად, გრეხით: ნაგარძეთითამ შორაპნამდე – ჩდილოდამ სამჴრით; შორაპნიდამ რიონის შესართავამდე – აღმოსავლიდამ დასავლეთად და მცირედ ჩდილოთ კერძოდ მიწევით. არამედ (დის) საჩხერიდამ შორაპნამდე კლდოვანსა და მაღალს ჴრამოვანსა შინა და შორაპანს ქვეით – ფლატოვანს-ჭალოვანსა შინა. ამ ყვირილასა შინა იპყრობის თევზნი… ყოველნი, თვინიერ ზუთხისა, ხოლო საჩხერეს ზეით არს [[კალმახი|კალმახთა]] სიმრავლე და სხვა არარაი და არს სასმისად გემოიანი და შემრგო და თვინიერ უხმარი“.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ვახუშტი ბატონიშვილი]] საკმაოდ დაწვრილებით აღწერს მდინარის მთელ „თავგადასავალს“, მისი „დაბადებიდან“ რიონთან შეერთებამდე: „ხოლო გამოსდის ყვირილა ერწოს ტბას და მოდის ჩდილოდამ სამჴრეთად ჭალამდე, ჭალიდამ ნავარძეთამდე – აღმოსავლეთიდამ დასავლად, გრეხით: ნაგარძეთითამ შორაპნამდე – ჩდილოდამ სამჴრით; შორაპნიდამ რიონის შესართავამდე – აღმოსავლიდამ დასავლეთად და მცირედ ჩდილოთ კერძოდ მიწევით. არამედ (დის) საჩხერიდამ შორაპნამდე კლდოვანსა და მაღალს ჴრამოვანსა შინა და შორაპანს ქვეით – ფლატოვანს-ჭალოვანსა შინა. ამ ყვირილასა შინა იპყრობის თევზნი… ყოველნი, თვინიერ ზუთხისა, ხოლო საჩხერეს ზეით არს [[კალმახი|კალმახთა]] სიმრავლე და სხვა არარაი და არს სასმისად გემოიანი და შემრგო და თვინიერ უხმარი“.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ვახუშტი უყურადღებოდა არ ტოვებს მდინარის სახელწოდების წარმოშობის ისტორიასაც: „მდინარემან ამან მოიგო სახელი ესე თვისის ჩქარისა და კლდესა ზედა დინებითა. ვინათგან ხმოვანებს შორ სასმენელად“ უნდა აღინიშნოს, რომ მდინარე ყვირილის ამგვარი განმარტება ჯერ კიდევ ძველი ბერძენი ისტორიკოსების ნაწერებში გვხვდება. კერძოდ, ცნობილ ბიზანტიელ მწერალს, პროკოპი კესარიელს (VI ს.) ნათქვამი აქვს, რომ მდინარე რეონს (იგივე რიონი) ერთვის მდ. გლავიკოსი (გლაჳკოს). იგი ქართულად გადმოითარგმნება როგორც ყვირილი, ხმაური, ძახილი. საკითხავია, რომელი წყაროდან სარგებლობს ვახუშტი: იცოდა მან პროკოპი კესარიელის ეს ცნობა, თუ მის დროსაც არსებობდა ანალოგიური ხალხური ვერსია მდ. ყვირილის ზმნური ყვირილისაგან მომდინარეობის თაობაზე? არსებითი კი ამ შემთხვევაში ისაა, რომ მდ. ყვირილის [[ეტიმოლოგია]] სულ მცირე, VI საუკუნიდან უკვე ცნობილი ყოფილა. საინტერესოა, რომ ძველი ბერძნები ქართულ სახელებს ჩვეულებრივ თარგმნიდნენ, ან კალკირებას ახდენდნენ (შდრ. ჰიპპოს – ცხენისწყალი, როდოპოლის – ვარდციხე||ვარციხე; სარაპანის – შორაპანი, ბოას – ყვირილა…) სახელწოდება ყვირილა შინაარსობრივად იმდენად გამჭვირვალედ მოჩანს (ყვირილი, ძახილი, ხმაური…), რომ შესაძლებელია ვახუშტი ბატონიშვილს ამგვარი ეტიმოლოგია დამოუკიდებლად მოეხდინა (გასათვალისწინებელია ის ფაქტი, რომ სწავლული ბატონიშვილი გეოგრაფიული სახელების ახსნა-განმარტებით დიდად ყოფილა გატაცებული, რაზედაც მისი ათეულობით ეტიმოლოგია მეტყველებს). ყვირილის ვახუშტისეული განმარტება – „ვინათგან ხმოვანხებს შორ სასმენელად“ – დღეს სპეციალისტთა უდიდესი ნაწილის მიერ გაზიარებულია.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">==== სახელწოდება====</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ვახუშტი უყურადღებოდა არ ტოვებს მდინარის სახელწოდების წარმოშობის ისტორიასაც: „მდინარემან ამან მოიგო სახელი ესე თვისის ჩქარისა და კლდესა ზედა დინებითა. ვინათგან ხმოვანებს შორ სასმენელად“ უნდა აღინიშნოს, რომ მდინარე ყვირილის ამგვარი განმარტება ჯერ კიდევ ძველი ბერძენი ისტორიკოსების ნაწერებში გვხვდება. კერძოდ, ცნობილ ბიზანტიელ მწერალს, პროკოპი კესარიელს (VI ს.) ნათქვამი აქვს, რომ მდინარე რეონს (იგივე რიონი) ერთვის მდ. გლავიკოსი (გლაჳკოს). იგი ქართულად გადმოითარგმნება როგორც ყვირილი, ხმაური, ძახილი. საკითხავია, რომელი წყაროდან სარგებლობს ვახუშტი: იცოდა მან პროკოპი კესარიელის ეს ცნობა, თუ მის დროსაც არსებობდა ანალოგიური ხალხური ვერსია მდ. ყვირილის ზმნური ყვირილისაგან მომდინარეობის თაობაზე? არსებითი კი ამ შემთხვევაში ისაა, რომ მდ. ყვირილის [[ეტიმოლოგია]] სულ მცირე, VI საუკუნიდან უკვე ცნობილი ყოფილა. საინტერესოა, რომ ძველი ბერძნები ქართულ სახელებს ჩვეულებრივ თარგმნიდნენ, ან კალკირებას ახდენდნენ (შდრ. ჰიპპოს – ცხენისწყალი, როდოპოლის – ვარდციხე||ვარციხე; სარაპანის – შორაპანი, ბოას – ყვირილა…) სახელწოდება ყვირილა შინაარსობრივად იმდენად გამჭვირვალედ მოჩანს (ყვირილი, ძახილი, ხმაური…), რომ შესაძლებელია ვახუშტი ბატონიშვილს ამგვარი <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ეტიმოლოგია<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>დამოუკიდებლად მოეხდინა (გასათვალისწინებელია ის ფაქტი, რომ სწავლული ბატონიშვილი გეოგრაფიული სახელების ახსნა-განმარტებით დიდად ყოფილა გატაცებული, რაზედაც მისი ათეულობით ეტიმოლოგია მეტყველებს). ყვირილის ვახუშტისეული განმარტება – „ვინათგან ხმოვანხებს შორ სასმენელად“ – დღეს სპეციალისტთა უდიდესი ნაწილის მიერ გაზიარებულია.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>მდინარე-ხევებისათვის საკუთარი სახელების შერქმევა მათთვის დამახასიათებელი ნიშან-თვისებების მიხედვით ცნობილი ფაქტია მაგრამ ამ შემთხვევაში მდინარე ყვირილის სახელდების მოტივი წყლის ხმაურიანობასთან კავშირში განსახილველი არ უნდა იყოს. მდინარე ყვირილა წარმოქმნილი ჩანს ერთი რომელიმე კონკრეტული გეოგრაფიული ობიექტის (ტყის, მთის) საკუთარი სახელის მიხედვით. „ყვირილა“ უნდა იყოს ადგილი, სადაც ხშირად ირმის ყვირილი, ირემთა მაკეობის დროს ხარირემთა მიერ ამოჩემებული (დათეგრებული), სამყვირალო ადგილი (როგორც ჩანს, აქ არის მლაშე მინერალური წყაროები ან მლაშობი ადგილები).&#160; ყვირილა – „ხარირმების საყვირილო მთა“; „ირმებს საყვირილო მთის სიახლოვეს მომდინარე წყალი“. ნიშანდობლივად გვეჩვენება ამ თვალსაზრისით ბუნების დიდი მცოდნის &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>მდინარე-ხევებისათვის საკუთარი სახელების შერქმევა მათთვის დამახასიათებელი ნიშან-თვისებების მიხედვით ცნობილი ფაქტია მაგრამ ამ შემთხვევაში მდინარე ყვირილის სახელდების მოტივი წყლის ხმაურიანობასთან კავშირში განსახილველი არ უნდა იყოს. მდინარე ყვირილა წარმოქმნილი ჩანს ერთი რომელიმე კონკრეტული გეოგრაფიული ობიექტის (ტყის, მთის) საკუთარი სახელის მიხედვით. „ყვირილა“ უნდა იყოს ადგილი, სადაც ხშირად ირმის ყვირილი, ირემთა მაკეობის დროს ხარირემთა მიერ ამოჩემებული (დათეგრებული), სამყვირალო ადგილი (როგორც ჩანს, აქ არის მლაშე მინერალური წყაროები ან მლაშობი ადგილები).&#160; ყვირილა – „ხარირმების საყვირილო მთა“; „ირმებს საყვირილო მთის სიახლოვეს მომდინარე წყალი“. ნიშანდობლივად გვეჩვენება ამ თვალსაზრისით ბუნების დიდი მცოდნის <ins class="diffchange diffchange-inline"> </ins>ალ. არაბულის ნათქვამი: „ყვირილობის დროს ხარირემი ისეთ უბანს ირჩევს, სადაც წყალი ახლოს არისო“. საინტერესოა ისიც, რომ ვახუშტი ბატონიშვილი ამ მდინარეს ზოგჯერ „ყვირილის მდინარედ“ მოიხსენიებს.!) ეს ფაქტი ჩვენს მოსაზრებას თითქოს ერთგვარად ამაგრებს.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ალ. არაბულის ნათქვამი: „ყვირილობის დროს ხარირემი ისეთ უბანს ირჩევს, სადაც წყალი ახლოს არისო“. საინტერესოა ისიც, რომ ვახუშტი ბატონიშვილი ამ მდინარეს ზოგჯერ „ყვირილის მდინარედ“ მოიხსენიებს.!) ეს ფაქტი ჩვენს მოსაზრებას თითქოს ერთგვარად ამაგრებს.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>დასასრულ მკითხველს უნდა შევთავაზოთ კიდევ ერთი ვერსია: კერძოდ, ხომ არ შეიძლებოდა გვეფიქრა, რომ ყვირილა იყოს ხმაექოიანი, საყვირალა ადგილების აღმნიშვნელი კონკრეტული სახელწოდება, ტოპონიმი, რომელიც შემდგომ იქვე შორიახლოს ჩამომდინარე ხევის სახელადაც ქცეულა (მეორეული ნომინაცია)? თუ ჩვენ ამ ვერსიას გავიზიარებდით, მაშინ ჰიდრონიმი ყვირილა უნდა გავიგოთ როგორც სამყვირალო, საძახებელა, ღრუ ადგილების სიახლოვეს ჩამომდინარე წყალი, ხევი, „ყვირილა კლდეების მდინარე“. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>დასასრულ მკითხველს უნდა შევთავაზოთ კიდევ ერთი ვერსია: კერძოდ, ხომ არ შეიძლებოდა გვეფიქრა, რომ ყვირილა იყოს ხმაექოიანი, საყვირალა ადგილების აღმნიშვნელი კონკრეტული სახელწოდება, ტოპონიმი, რომელიც შემდგომ იქვე შორიახლოს ჩამომდინარე ხევის სახელადაც ქცეულა (მეორეული ნომინაცია)? თუ ჩვენ ამ ვერსიას გავიზიარებდით, მაშინ <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ჰიდრონიმი<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>ყვირილა უნდა გავიგოთ როგორც სამყვირალო, საძახებელა, ღრუ ადგილების სიახლოვეს ჩამომდინარე წყალი, ხევი, „ყვირილა კლდეების მდინარე“. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A7%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%90&diff=223689&oldid=prev 2024-04-21T19:22:05Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">19:22, 21 აპრილი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">ქ</del>[[ფაილი:YVIRILA.PNG|thumb|250პქ|ყვირილა]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:YVIRILA.PNG|thumb|250პქ|ყვირილა]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ყვირილა''' – [[მდინარე]] დასავლეთ საქართველოში, [[რიონი]]ს მარცხენა შენაკადი. სათავეს იღებს რაჭის ქედზე, ძირულას შესართავამდე ხეობაში მიედინება, შემდეგ — დაბლობზე. მდინარის სიგრძე 140 კმ-ია, აუზის ფართობი 3630 კმ², წყლის საშუალო ხარჯი — 61 მ³/წმ ზესტაფონთან, 90 მ³/წმ — შესართავთან. ძირითადად საზრდოობს წვიმის წყლებით.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ყვირილა''' – [[მდინარე]] დასავლეთ საქართველოში, [[რიონი]]ს მარცხენა შენაკადი. სათავეს იღებს რაჭის ქედზე, ძირულას შესართავამდე ხეობაში მიედინება, შემდეგ — დაბლობზე. მდინარის სიგრძე 140 კმ-ია, აუზის ფართობი 3630 კმ², წყლის საშუალო ხარჯი — 61 მ³/წმ ზესტაფონთან, 90 მ³/წმ — შესართავთან. ძირითადად საზრდოობს წვიმის წყლებით.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A7%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%90&diff=223688&oldid=prev 2024-04-21T19:20:30Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">19:20, 21 აპრილი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">ქ[[ფაილი:YVIRILA.PNG|thumb|250პქ|ყვირილა]]</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ყვირილა''' – [[მდინარე]] დასავლეთ საქართველოში, [[რიონი]]ს მარცხენა შენაკადი. სათავეს იღებს რაჭის ქედზე, ძირულას შესართავამდე ხეობაში მიედინება, შემდეგ — დაბლობზე. მდინარის სიგრძე 140 კმ-ია, აუზის ფართობი 3630 კმ², წყლის საშუალო ხარჯი — 61 მ³/წმ ზესტაფონთან, 90 მ³/წმ — შესართავთან. ძირითადად საზრდოობს წვიმის წყლებით.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ყვირილა''' – [[მდინარე]] დასავლეთ საქართველოში, [[რიონი]]ს მარცხენა შენაკადი. სათავეს იღებს რაჭის ქედზე, ძირულას შესართავამდე ხეობაში მიედინება, შემდეგ — დაბლობზე. მდინარის სიგრძე 140 კმ-ია, აუზის ფართობი 3630 კმ², წყლის საშუალო ხარჯი — 61 მ³/წმ ზესტაფონთან, 90 მ³/წმ — შესართავთან. ძირითადად საზრდოობს წვიმის წყლებით.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ვახუშტი ბატონიშვილი]] საკმაოდ დაწვრილებით აღწერს მდინარის მთელ „თავგადასავალს“, მისი „დაბადებიდან“ რიონთან შეერთებამდე: „ხოლო გამოსდის ყვირილა ერწოს ტბას და მოდის ჩდილოდამ სამჴრეთად ჭალამდე, ჭალიდამ ნავარძეთამდე – აღმოსავლეთიდამ დასავლად, გრეხით: ნაგარძეთითამ შორაპნამდე – ჩდილოდამ სამჴრით; შორაპნიდამ რიონის შესართავამდე &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ვახუშტი ბატონიშვილი]] საკმაოდ დაწვრილებით აღწერს მდინარის მთელ „თავგადასავალს“, მისი „დაბადებიდან“ რიონთან შეერთებამდე: „ხოლო გამოსდის ყვირილა ერწოს ტბას და მოდის ჩდილოდამ სამჴრეთად ჭალამდე, ჭალიდამ ნავარძეთამდე – აღმოსავლეთიდამ დასავლად, გრეხით: ნაგარძეთითამ შორაპნამდე – ჩდილოდამ სამჴრით; შორაპნიდამ რიონის შესართავამდე – აღმოსავლიდამ დასავლეთად და მცირედ ჩდილოთ კერძოდ მიწევით. არამედ (დის) საჩხერიდამ შორაპნამდე კლდოვანსა და მაღალს ჴრამოვანსა შინა და შორაპანს ქვეით – ფლატოვანს-ჭალოვანსა შინა. ამ ყვირილასა შინა იპყრობის თევზნი… ყოველნი, თვინიერ ზუთხისა, ხოლო საჩხერეს ზეით არს [[კალმახი|კალმახთა]] სიმრავლე და სხვა არარაი და არს სასმისად გემოიანი და შემრგო და თვინიერ უხმარი“.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>– აღმოსავლიდამ დასავლეთად და მცირედ ჩდილოთ კერძოდ მიწევით. არამედ (დის) საჩხერიდამ შორაპნამდე კლდოვანსა და მაღალს ჴრამოვანსა შინა და შორაპანს ქვეით – ფლატოვანს-ჭალოვანსა შინა. ამ ყვირილასა შინა იპყრობის თევზნი… ყოველნი, თვინიერ ზუთხისა, ხოლო საჩხერეს ზეით არს [[კალმახი|კალმახთა]] სიმრავლე და სხვა არარაი და არს სასმისად გემოიანი და შემრგო და თვინიერ უხმარი“.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ვახუშტი უყურადღებოდა არ ტოვებს მდინარის სახელწოდების წარმოშობის <del class="diffchange diffchange-inline">ისტორისაც</del>: „მდინარემან ამან მოიგო სახელი ესე თვისის &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ვახუშტი უყურადღებოდა არ ტოვებს მდინარის სახელწოდების წარმოშობის <ins class="diffchange diffchange-inline">ისტორიასაც</ins>: „მდინარემან ამან მოიგო სახელი ესე თვისის ჩქარისა და კლდესა ზედა დინებითა. ვინათგან ხმოვანებს შორ სასმენელად“ უნდა აღინიშნოს, რომ მდინარე ყვირილის ამგვარი განმარტება ჯერ კიდევ ძველი ბერძენი ისტორიკოსების ნაწერებში გვხვდება. კერძოდ, ცნობილ ბიზანტიელ მწერალს, <ins class="diffchange diffchange-inline">პროკოპი </ins>კესარიელს (VI ს.) ნათქვამი აქვს, რომ მდინარე რეონს (იგივე რიონი) ერთვის მდ. გლავიკოსი (გლაჳკოს). იგი ქართულად გადმოითარგმნება როგორც ყვირილი, ხმაური, ძახილი. საკითხავია, რომელი წყაროდან სარგებლობს ვახუშტი: იცოდა მან პროკოპი კესარიელის ეს ცნობა, თუ მის დროსაც არსებობდა ანალოგიური ხალხური ვერსია მდ. ყვირილის ზმნური ყვირილისაგან მომდინარეობის თაობაზე? არსებითი კი ამ შემთხვევაში ისაა, რომ მდ. ყვირილის [[ეტიმოლოგია]] სულ მცირე, VI საუკუნიდან უკვე ცნობილი ყოფილა. საინტერესოა, რომ ძველი ბერძნები ქართულ სახელებს ჩვეულებრივ თარგმნიდნენ, ან კალკირებას ახდენდნენ (შდრ. ჰიპპოს – ცხენისწყალი, როდოპოლის – ვარდციხე||ვარციხე; სარაპანის – შორაპანი, ბოას – ყვირილა…) სახელწოდება ყვირილა შინაარსობრივად იმდენად გამჭვირვალედ მოჩანს (ყვირილი, ძახილი, ხმაური…), რომ შესაძლებელია ვახუშტი ბატონიშვილს ამგვარი ეტიმოლოგია დამოუკიდებლად მოეხდინა (გასათვალისწინებელია ის ფაქტი, რომ სწავლული ბატონიშვილი გეოგრაფიული სახელების ახსნა-განმარტებით დიდად ყოფილა გატაცებული, რაზედაც მისი ათეულობით ეტიმოლოგია მეტყველებს). ყვირილის ვახუშტისეული განმარტება – „ვინათგან ხმოვანხებს შორ სასმენელად“ – დღეს სპეციალისტთა უდიდესი ნაწილის მიერ გაზიარებულია.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ჩქარისა და კლდესა ზედა დინებითა. ვინათგან ხმოვანებს შორ სასმენელად“ უნდა აღინიშნოს, რომ მდინარე ყვირილის ამგვარი განმარტება ჯერ კიდევ ძველი ბერძენი ისტორიკოსების ნაწერებში გვხვდება. კერძოდ, ცნობილ ბიზანტიელ მწერალს, <del class="diffchange diffchange-inline">პროკობი </del>კესარიელს (VI ს.) ნათქვამი აქვს, რომ მდინარე რეონს (იგივე რიონი) ერთვის მდ. გლავიკოსი (გლაჳკოს). იგი ქართულად გადმოითარგმნება როგორც ყვირილი, ხმაური, ძახილი. საკითხავია, რომელი წყაროდან სარგებლობს ვახუშტი: იცოდა მან პროკოპი კესარიელის ეს ცნობა, თუ მის დროსაც არსებობდა ანალოგიური ხალხური ვერსია მდ. ყვირილის ზმნური ყვირილისაგან მომდინარეობის თაობაზე? არსებითი კი ამ შემთხვევაში ისაა, რომ მდ. ყვირილის [[ეტიმოლოგია]] სულ მცირე, VI საუკუნიდან &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>უკვე ცნობილი ყოფილა. საინტერესოა, რომ ძველი ბერძნები ქართულ სახელებს ჩვეულებრივ თარგმნიდნენ, ან კალკირებას ახდენდნენ (შდრ. ჰიპპოს – ცხენისწყალი, როდოპოლის – ვარდციხე||ვარციხე; სარაპანის – შორაპანი, ბოას – ყვირილა…) სახელწოდება ყვირილა შინაარსობრივად იმდენად გამჭვირვალედ მოჩანს (ყვირილი, ძახილი, ხმაური…), რომ შესაძლებელია ვახუშტი ბატონიშვილს ამგვარი ეტიმოლოგია დამოუკიდებლად მოეხდინა (გასათვალისწინებელია ის ფაქტი, რომ სწავლული ბატონიშვილი გეოგრაფიული სახელების ახსნა-განმარტებით დიდად ყოფილა გატაცებული, რაზედაც მისი ათეულობით ეტიმოლოგია მეტყველებს). ყვირილის ვახუშტისეული განმარტება – „ვინათგან ხმოვანხებს შორ სასმენელად“ – დღეს სპეციალისტთა უდიდესი ნაწილის მიერ გაზიარებულია.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">მდინარე-ხევებისათვის საკუთარი სახელების შერქმევა მათთვის დამახასიათებელი ნიშან-თვისებების მიხედვით ცნობილი ფაქტია მაგრამ ამ შემთხვევაში მდინარე ყვირილის სახელდების მოტივი წყლის ხმაურიანობასთან კავშირში განსახილველი არ უნდა იყოს. მდინარე ყვირილა წარმოქმნილი ჩანს ერთი რომელიმე კონკრეტული გეოგრაფიული ობიექტის (ტყის, მთის) საკუთარი სახელის მიხედვით. „ყვირილა“ უნდა იყოს ადგილი, სადაც ხშირად ირმის ყვირილი, ირემთა მაკეობის დროს ხარირემთა მიერ ამოჩემებული (დათეგრებული), სამყვირალო ადგილი (როგორც ჩანს, აქ არის მლაშე მინერალური წყაროები ან მლაშობი ადგილები).&#160; ყვირილა – „ხარირმების საყვირილო მთა“; „ირმებს საყვირილო მთის სიახლოვეს მომდინარე წყალი“. ნიშანდობლივად გვეჩვენება ამ თვალსაზრისით ბუნების დიდი მცოდნის </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">ალ. არაბულის ნათქვამი: „ყვირილობის დროს ხარირემი ისეთ უბანს ირჩევს, სადაც წყალი ახლოს არისო“. საინტერესოა ისიც, რომ ვახუშტი ბატონიშვილი ამ მდინარეს ზოგჯერ „ყვირილის მდინარედ“ მოიხსენიებს.!) ეს ფაქტი ჩვენს მოსაზრებას თითქოს ერთგვარად ამაგრებს.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">დასასრულ მკითხველს უნდა შევთავაზოთ კიდევ ერთი ვერსია: კერძოდ, ხომ არ შეიძლებოდა გვეფიქრა, რომ ყვირილა იყოს ხმაექოიანი, საყვირალა ადგილების აღმნიშვნელი კონკრეტული სახელწოდება, ტოპონიმი, რომელიც შემდგომ იქვე შორიახლოს ჩამომდინარე ხევის სახელადაც ქცეულა (მეორეული ნომინაცია)? თუ ჩვენ ამ ვერსიას გავიზიარებდით, მაშინ ჰიდრონიმი ყვირილა უნდა გავიგოთ როგორც სამყვირალო, საძახებელა, ღრუ ადგილების სიახლოვეს ჩამომდინარე წყალი, ხევი, „ყვირილა კლდეების მდინარე“. </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">==წყარო==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[ქართულ ტოპონიმთა განმარტებით-ეტიმოლოგიური ლექსიკონი]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[კატეგორია:საქართველოს მდინარეები]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[კატეგორია:მდინარეები დასავლეთ საქართველოში]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[კატეგორია:მდინარეები შიდა ქართლში]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[კატეგორია:მდინარეები იმერეთში]]</ins></div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A7%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%90&diff=223686&oldid=prev 2024-04-20T19:22:13Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">19:22, 20 აპრილი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 6:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 6:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ვახუშტი უყურადღებოდა არ ტოვებს მდინარის სახელწოდების წარმოშობის ისტორისაც: „მდინარემან ამან მოიგო სახელი ესე თვისის &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ვახუშტი უყურადღებოდა არ ტოვებს მდინარის სახელწოდების წარმოშობის ისტორისაც: „მდინარემან ამან მოიგო სახელი ესე თვისის &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ჩქარისა და კლდესა ზედა დინებითა. ვინათგან ხმოვანებს შორ სასმენელად“ უნდა აღინიშნოს, რომ მდინარე ყვირილის ამგვარი განმარტება ჯერ კიდევ ძველი ბერძენი ისტორიკოსების ნაწერებში გვხვდება. კერძოდ, ცნობილ ბიზანტიელ მწერალს, პროკობი კესარიელს (VI ს.) ნათქვამი აქვს, რომ მდინარე რეონს (იგივე რიონი) ერთვის მდ. გლავიკოსი (გლაჳკოს). იგი ქართულად გადმოითარგმნება როგორც ყვირილი, ხმაური, ძახილი. საკითხავია, რომელი წყაროდან სარგებლობს ვახუშტი: იცოდა მან პროკოპი კესარიელის ეს ცნობა, თუ მის დროსაც არსებობდა ანალოგიური ხალხური ვერსია მდ. ყვირილის ზმნური ყვირილისაგან მომდინარეობის თაობაზე? არსებითი კი ამ შემთხვევაში ისაა, რომ მდ. ყვირილის [[ეტიმოლოგია]] სულ მცირე, VI საუკუნიდან &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ჩქარისა და კლდესა ზედა დინებითა. ვინათგან ხმოვანებს შორ სასმენელად“ უნდა აღინიშნოს, რომ მდინარე ყვირილის ამგვარი განმარტება ჯერ კიდევ ძველი ბერძენი ისტორიკოსების ნაწერებში გვხვდება. კერძოდ, ცნობილ ბიზანტიელ მწერალს, პროკობი კესარიელს (VI ს.) ნათქვამი აქვს, რომ მდინარე რეონს (იგივე რიონი) ერთვის მდ. გლავიკოსი (გლაჳკოს). იგი ქართულად გადმოითარგმნება როგორც ყვირილი, ხმაური, ძახილი. საკითხავია, რომელი წყაროდან სარგებლობს ვახუშტი: იცოდა მან პროკოპი კესარიელის ეს ცნობა, თუ მის დროსაც არსებობდა ანალოგიური ხალხური ვერსია მდ. ყვირილის ზმნური ყვირილისაგან მომდინარეობის თაობაზე? არსებითი კი ამ შემთხვევაში ისაა, რომ მდ. ყვირილის [[ეტიმოლოგია]] სულ მცირე, VI საუკუნიდან &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>უკვე ცნობილი ყოფილა. საინტერესოა, რომ ძველი ბერძნები ქართულ სახელებს ჩვეულებრივ თარგმნიდნენ, ან კალკირებას ახდენდნენ (შდრ. ჰიპპოს – ცხენისწყალი, როდოპოლის – ვარდციხე||ვარციხე; სარაპანის – შორაპანი, ბოას – ყვირილა…) სახელწოდება <del class="diffchange diffchange-inline">ყვი�რილა </del>შინაარსობრივად იმდენად გამჭვირვალედ მოჩანს (ყვირილი, ძახილი, ხმაური…), რომ შესაძლებელია ვახუშტი ბატონიშვილს ამგვარი ეტიმოლოგია დამოუკიდებლად მოეხდინა (გასათვალისწინებელია ის ფაქტი, რომ სწავლული ბატონიშვილი გეოგრაფიული სახელების ახსნა-განმარტებით დიდად ყოფილა გატაცებული, რაზედაც მისი ათეულობით ეტიმოლოგია მეტყველებს). ყვირილის ვახუშტისეული განმარტება – „ვინათგან ხმოვანხებს შორ სასმენელად“ – დღეს სპეციალისტთა უდიდესი ნაწილის მიერ გაზიარებულია.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>უკვე ცნობილი ყოფილა. საინტერესოა, რომ ძველი ბერძნები ქართულ სახელებს ჩვეულებრივ თარგმნიდნენ, ან კალკირებას ახდენდნენ (შდრ. ჰიპპოს – ცხენისწყალი, როდოპოლის – ვარდციხე||ვარციხე; სარაპანის – შორაპანი, ბოას – ყვირილა…) სახელწოდება <ins class="diffchange diffchange-inline">ყვირილა </ins>შინაარსობრივად იმდენად გამჭვირვალედ მოჩანს (ყვირილი, ძახილი, ხმაური…), რომ შესაძლებელია ვახუშტი ბატონიშვილს ამგვარი ეტიმოლოგია დამოუკიდებლად მოეხდინა (გასათვალისწინებელია ის ფაქტი, რომ სწავლული ბატონიშვილი გეოგრაფიული სახელების ახსნა-განმარტებით დიდად ყოფილა გატაცებული, რაზედაც მისი ათეულობით ეტიმოლოგია მეტყველებს). ყვირილის ვახუშტისეული განმარტება – „ვინათგან ხმოვანხებს შორ სასმენელად“ – დღეს სპეციალისტთა უდიდესი ნაწილის მიერ გაზიარებულია.</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A7%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%90&diff=223685&oldid=prev 2024-04-20T19:22:00Z

<p>ახალი გვერდი: &#039;&#039;&#039;ყვირილა&#039;&#039;&#039; – <a href="/wikidict/index.php/%E1%83%9B%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%94" title="მდინარე">მდინარე</a> დასავლეთ საქართველოში, <a href="/wikidict/index.php/%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%98" title="რიონი">რიონის</a> მარცხ...</p> <p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''ყვირილა''' – [[მდინარე]] დასავლეთ საქართველოში, [[რიონი]]ს მარცხენა შენაკადი. სათავეს იღებს რაჭის ქედზე, ძირულას შესართავამდე ხეობაში მიედინება, შემდეგ — დაბლობზე. მდინარის სიგრძე 140 კმ-ია, აუზის ფართობი 3630 კმ², წყლის საშუალო ხარჯი — 61 მ³/წმ ზესტაფონთან, 90 მ³/წმ — შესართავთან. ძირითადად საზრდოობს წვიმის წყლებით.<br /> <br /> [[ვახუშტი ბატონიშვილი]] საკმაოდ დაწვრილებით აღწერს მდინარის მთელ „თავგადასავალს“, მისი „დაბადებიდან“ რიონთან შეერთებამდე: „ხოლო გამოსდის ყვირილა ერწოს ტბას და მოდის ჩდილოდამ სამჴრეთად ჭალამდე, ჭალიდამ ნავარძეთამდე – აღმოსავლეთიდამ დასავლად, გრეხით: ნაგარძეთითამ შორაპნამდე – ჩდილოდამ სამჴრით; შორაპნიდამ რიონის შესართავამდე <br /> – აღმოსავლიდამ დასავლეთად და მცირედ ჩდილოთ კერძოდ მიწევით. არამედ (დის) საჩხერიდამ შორაპნამდე კლდოვანსა და მაღალს ჴრამოვანსა შინა და შორაპანს ქვეით – ფლატოვანს-ჭალოვანსა შინა. ამ ყვირილასა შინა იპყრობის თევზნი… ყოველნი, თვინიერ ზუთხისა, ხოლო საჩხერეს ზეით არს [[კალმახი|კალმახთა]] სიმრავლე და სხვა არარაი და არს სასმისად გემოიანი და შემრგო და თვინიერ უხმარი“.<br /> <br /> ვახუშტი უყურადღებოდა არ ტოვებს მდინარის სახელწოდების წარმოშობის ისტორისაც: „მდინარემან ამან მოიგო სახელი ესე თვისის <br /> ჩქარისა და კლდესა ზედა დინებითა. ვინათგან ხმოვანებს შორ სასმენელად“ უნდა აღინიშნოს, რომ მდინარე ყვირილის ამგვარი განმარტება ჯერ კიდევ ძველი ბერძენი ისტორიკოსების ნაწერებში გვხვდება. კერძოდ, ცნობილ ბიზანტიელ მწერალს, პროკობი კესარიელს (VI ს.) ნათქვამი აქვს, რომ მდინარე რეონს (იგივე რიონი) ერთვის მდ. გლავიკოსი (გლაჳკოს). იგი ქართულად გადმოითარგმნება როგორც ყვირილი, ხმაური, ძახილი. საკითხავია, რომელი წყაროდან სარგებლობს ვახუშტი: იცოდა მან პროკოპი კესარიელის ეს ცნობა, თუ მის დროსაც არსებობდა ანალოგიური ხალხური ვერსია მდ. ყვირილის ზმნური ყვირილისაგან მომდინარეობის თაობაზე? არსებითი კი ამ შემთხვევაში ისაა, რომ მდ. ყვირილის [[ეტიმოლოგია]] სულ მცირე, VI საუკუნიდან <br /> უკვე ცნობილი ყოფილა. საინტერესოა, რომ ძველი ბერძნები ქართულ სახელებს ჩვეულებრივ თარგმნიდნენ, ან კალკირებას ახდენდნენ (შდრ. ჰიპპოს – ცხენისწყალი, როდოპოლის – ვარდციხე||ვარციხე; სარაპანის – შორაპანი, ბოას – ყვირილა…) სახელწოდება ყვი�რილა შინაარსობრივად იმდენად გამჭვირვალედ მოჩანს (ყვირილი, ძახილი, ხმაური…), რომ შესაძლებელია ვახუშტი ბატონიშვილს ამგვარი ეტიმოლოგია დამოუკიდებლად მოეხდინა (გასათვალისწინებელია ის ფაქტი, რომ სწავლული ბატონიშვილი გეოგრაფიული სახელების ახსნა-განმარტებით დიდად ყოფილა გატაცებული, რაზედაც მისი ათეულობით ეტიმოლოგია მეტყველებს). ყვირილის ვახუშტისეული განმარტება – „ვინათგან ხმოვანხებს შორ სასმენელად“ – დღეს სპეციალისტთა უდიდესი ნაწილის მიერ გაზიარებულია.</div>

Tkenchoshvili