https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%A8%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%A0%E1%83%9C%E1%83%98შაშვისებრნი - რედაქტირების ისტორია2026-04-28T16:37:21Zამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიშიMediaWiki 1.19.24https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A8%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%A0%E1%83%9C%E1%83%98&diff=247985&oldid=prevEchelidze: ახალი გვერდი: '''შაშვისებრნი''' (ლათ. Turdidae) − ფრინველთა ოჯახი [[ბეღურასნაირნი|ბე...2025-05-19T11:18:36Z<p>ახალი გვერდი: '''შაშვისებრნი''' (ლათ. Turdidae) − ფრინველთა ოჯახი [[ბეღურასნაირნი|ბე...</p>
<p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''შაშვისებრნი''' (ლათ. Turdidae) − ფრინველთა ოჯახი [[ბეღურასნაირნი|ბეღურასნაირთა]] რიგიდან.<br />
ოჯახში გაერთიანებულია პატარა და საშუალო სიდიდის ფრინველთა დიდი ჯგუფი. გარეგნულად ისინი საკმაოდ ნაირგვარია, მაგრამ აქვთ რიგი საერთო ნიშნები: თავი პატარა, [[ნისკარტი (ფრინველის)|ნისკარტი]] შედარებით წვრილი, მაგარი და ნისკარტზედას ქედი ოდნავ ამობურცული. უმრავლეს შემთხვევაში ნისკარტი მწერიჭამია ტიპისაა. ნესტოების ხვრელები ღია და მოგრძოა. პირველი რიგის მომქნევები 10-ია. მათ შორის პირველი რედიმენტულია და მეტ-ნაკლები სიდიდისა. კუდი ბოლოში პირდაპირაა მოკვეთილი. გვხვდება საფეხუროვანი ან მცირედ ამოკვეთილიც. საჭის ბუმბულების რაოდენობა მეტწილად 12-ია, მაგრამ არის 10 და 14-იც. გალო წვრილია, მაგრამ მაგარი, წინიდან დაფარულია მთლიანი ფირფიტით, რომელიც ზოგჯერ მხოლოდ ქვემო ნაწილში იყოფა განივ ფარებად. ბუმბულსაფარველის შეფერილობა უმთავრესად სადაა, თუმცა მრავალი ტროპიკული სახეობის ფრინველი მკვეთრი შეფერილობისაა. სქესობრივი დიმორფიზმი ზოგიერთს კარგად, ხოლო სხვებს სრულიად არა აქვთ გამოხატული.<br />
<br />
შაშვისებრნი ბინადრობენ ნაირგვარ ბიოტოპში. უმრავლესობა ტყისა და ბუჩქნარების ფორმებია და მოიპოვებიან როგორც ტროპიკულ, ისე ზომიერი სარტყლის ტყეებში. არიან მთებისა და ველების, უდაბნოებისა და ტუნდრის, აგრეთვე კულტურული [[ლანდშაფტი]]ს ფორმებიც. სახეობების უმრავლესობა [[ჩრდილოეთი]] განედებიდან გადამფრენია, ხოლო [[სამხრეთი|სამხრეთში]] მობინადრენი.<br />
<br />
[[მონოგამია|მონოგამიური]] ფრინველებია. წელიწადში მრავლდებიან ერთხელ, ზოგიერთი – ორჯერაც. აკეთებენ ღია, ჯამის ფორმის ბუდეს [[ხე]]ებზე, ბუჩქებზე, კლდის ნაპრალებში და სხვაგან. ბუდის აგებასა და კრუხობაში მამლები არ მონაწილეობენ, მაგრამ კვებავენ დედლებს და შემდეგ ეხმარებიან მათ ბარტყების გამოკვებაშიც.<br />
<br />
სახეობების უმრავლესობა მწერიჭამიებია. ზოგიერთი შემოდგომასა და ზამთარში ძირითადად კენკრათი იკვებებიან. ეს ფრინველები დიდ როლს ასრულებენ იმ მცენარეთა გავრცელებაში, რომელთა კენკრითაც იკვებებიან, რადგან მრავალი თესლი ფრინველის მომნელებელ ორგანოებში არა მარტო ინარჩუნებენ, არამედ იმაღლებენ კიდეც აღმოცენების უნარს. ამ ფრინველებს დიდი სარგებლობა მოაქვთ სახალხო მეურნეობისათვის მავნე [[მწერები]]ს განადგურებითაც. ამასთან, დიდია მათი ესთეტიკური მნიშვნელობაც, რამდენადაც ყველაზე კარგი მგალობლებია.<br />
<br />
შაშვისებრნი გავრცელებული არიან მთელ დედამიწაზე, გარდა [[ანტარქტიდა|ანტარქტიდისა]] და [[ახალი ზელანდია|ახალი ზელანდიისა]]. უმრავლესობა მაინც პალეარქტიკაშია.<br />
<br />
შაშვისებრთა სისტემატიკა ბოლომდე დამუშავებული არაა და ავტორთა შორის აზრთა დიდი სხვადასხვაობაა. ზოგი მათგანი ამ ოჯახში აერთიანებს ისეთ ფრინველებსაც, რომლებიც სხვების აზრით დამოუკიდებელი ოჯახებია, თუმცა მათ აქვთ ერთგვარი ნათესაური ნიშნებიც. უმრავლეს შემთხვევაში ოჯახში აერთიანებენ 25-ზე მეტ გვარს 300-ზე მეტი სახეობით. [[საქართველო]]ში მოიპოვება 8 გვარის წარმომადგენლები.<br />
*[[შაშვი]]<br />
*[[კლდის შაშვი]]<br />
*[[მეღორღია]]<br />
*[[ოვსადი]]<br />
*[[ბოლოცეცხლა]]<br />
*[[ბულბული]]<br />
*[[ცისფერგულა]]<br />
*[[გულწითელა]]<br />
<br />
==წყარო==<br />
[[საქართველოს ფრინველების სარკვევი]]<br />
[[კატეგორია:ფრინველთა ოჯახი]]<br />
[[კატეგორია:ბეღურასნაირნი]]<br />
[[კატეგორია:შაშვისებრნი]]</div>Echelidze