https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%A8%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%9B%E1%83%A6%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%94 2026-06-12T06:40:59Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A8%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%9B%E1%83%A6%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%94&diff=170376&oldid=prev 2022-10-25T12:12:29Z

<p>ახალი გვერდი: <a href="/wikidict/index.php/%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98:ShiomRvime.JPG" title="ფაილი:ShiomRvime.JPG">შიომღვიმე</a> &#039;&#039;&#039;შიომღვიმე&#039;&#039;&#039; – (ინგლ. Siomgvime), ადრე...</p> <p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>[[ფაილი:ShiomRvime.JPG|thumb|250პქ|შიომღვიმე]]<br /> '''შიომღვიმე''' – (ინგლ. Siomgvime), ადრეფეოდალური ხანის [[საქართველო]]ს ერთ-ერთი თვალსაჩინო ხუროთმოძღვრების ძეგლი, სამონასტრო კომპლექსი. მდებარეობს [[ქართლი|ქართლში]], მცხეთის მუნიციპალიტეტში, ქ. [[მცხეთა|მცხეთის]] დასავლეთიოთ 8 კმ-ში, მდინარე მტკვრის მარცხენა ნაპირზე. კომპლექსში შემავალი ნაგებობებია: იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია, [[სამრეკლო]], შიოს სასაფლაო-ეკლესია, ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარი [[კოშკი]]თ, სატრაპეზო, კლდეში ნაკვეთი [[მღვიმე|მღვიმეები]], ჯვრის ამაღლების ეკლესია, [[წყარო]], წყალსადენი და ბერების საცხოვრებელი [[სენაკი|სენაკები]].<br /> <br /> ====ისტორია====<br /> [[ფაილი:Wminda shio.JPG|thumb|მარცხნივ| 100პქ|წმინდა შიო XIX საუკუნის ფრესკაზე]]<br /> დააარსა VI საუკუნის II ნახევარში ერთ-ერთმა [[ასურელი მამები|ასურელმა მამამ]] შიომ. როგორც წყაროები გადმოგვცემენ, შიოს თავისი სიცოცხლის უკანასკნელი წლები ბნელ და ღრმა მღვიმეში გაუტარებია. გარდაცვალების შემდეგ, თანახმად [[ანდერძი|ანდერძისა]], იქვე დაუსაფლავებიათ (აქედანაა სახელწოდება „შიოს მღვიმე”, „შიომღვიმე”). მისი საფლავი შიომღვიმეში წმინდა ადგილად მიიჩნევა.<br /> <br /> XI საუკუნის შუაწლებში მონასტერი თურქ-სელჩუკებმა იავარქმნეს. საუკუნის ბოლოს კი მეფე [[ბაგრატ IV]] მამულების ბოძებით დაეხმარა მონასტერს. 1123 წელს საქართველოს მეფემ [[დავით აღმაშენებელი|დავით აღმაშენებელმა]] მონასტერს დამოუკიდებლობა, სასამართლო შეუვალობა და დიდძალი ქონება უბოძა. XI-XIV საუკუნეებში შიომღვიმე სამეცნიერო-მწიგნობრივი მოღვაწეობის ერთ-ერთი ცენტრი გახდა. XII საუკუნეში აქ მოღვაწეობდა ცნობილი [[ქართველები|ქართველი]] ფილოსოფოსი, მთარგმნელი და მეცნიერი [[არსენ იყალთოელი]]. XIV საუკუნეში მეფე [[გიორგი ბრწყინვალე]]მ შიომღვიმე მეფისადმი თავდადებისთვის დიდგვაროვან ფეოდალს ზევდგინიძე-ამილახვარს გადასცა საკუთრებად და XIX საუკუნემდე იგი [[ამილახვრები|ამილახვრების]] მფლობელობაში იყო. დაწყებული XIII საუკუნიდან დამთავრებული XVII საუკუნემდე მონასტერი ბევრჯერ დაარბიეს ხორეზმელებმა, სპარსელებმა, ლეკებმა, ოსმალებმა (ყოველთვის მოღალატე ქართველი დიდებულების დახმარებით) და სხვებმა, მაგრამ ქართველი ხალხისა და მეფეების ძალისხმევით იგი კვლავ ცოცხლდებოდა, თუმცა ძველი სიძლიერე აღარ შერჩა. ამჟამად აქ მამათა მონასტერი ფუნქციონირებს.<br /> <br /> ====იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია====<br /> [[ფაილი:ShiomRvime 4.JPG|thumb|იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია]] <br /> კომპლექსში შემავალი იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია VI საუკუნის [[ჯვარ-გუმბათოვანი ნაგებობა|ჯვარგუმბათოვანი ნაგებობაა]] გეგმაში ზომებით 13,5x7,8 მ. ნაშენია [[რიყის ქვა|რიყისა]] და ნატეხი ქვით. გეგმას საფუძვლად უდევს ჯვარი, რომლის მოხაზულობა გარედანაც იკითხება. აღმოსავლეთით [[აფსიდი]]ა. ჯვრის მკლავების [[კამარა|კამარები]] ნალისებრი მოხაზულობისაა. შეკრული კამარებით შედგენილი [[გუმბათი]] დაფუძნებულია ოთხსარკმლიან, რვაწახნაგოვან [[გუმბათის ყელი|გუმბათის ყელზე]], რომელიც თავის მხრივ ეყრდნობა ჯვრის მკლავების [[კედელი|კედლებს]]. კედლებიდან გუმბათის ყელზე გადასვლა განხორციელებულია ორრიგა [[თაღი|თაღების]] მეშვეობით. ეკლესიაზე სამხრეთით მიშენებულია ორი მცირე ზომის სამწირვალო. ეკლესიის დასავლეთის მკლავში, სამხრეთით გაჭრილია გასასვლელი, რომელიც ერთნიშიან მართკუთხა [[საკურთხეველი|საკურთხეველში]] გადის. [[ნიში|ნიშში]] შემორჩენილია შუა საუკუნეებში შესრულებული [[წმინდანები|წმინდანის]] გამოსახულება. ჩრდილოეთიდან ეკლესიას კარიბჭე, ორი [[საძვალე]]-სამლოცველო და სამრეკლო ეკვრის. კარიბჭე თაღებიანი [[ნაგებობა]]ა. ცალკე აღნიშვნის ღირსია 1010-1033 წლებში [[კათოლიკოსი|კათოლიკოს]] მელქისედეკ I-ის მიერ მოჩუქურთმებული ქვის [[ფილა|ფილებისგან]] გაკეთებული [[კანკელი]] რელიეფური გამოსახულებებით, რომლებიც შუა საუკუნეების ქართული [[ქანდაკება|ქანდაკებისა]] და [[ორნამენტი|ორნამენტების]] საუკეთესო ნიმუშთა შორისაა (კანკელი ამჟამად განთავსებულია საქართველოს ხელოვნების მუზეუმში).<br /> <br /> ==== ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარი ====<br /> [[ფაილი:Siomrvime 5.JPG|thumb|მარცხნივ|250პქ|ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარი]]<br /> იოანე ნათლისმცემლის ეკლესიის ჩრდილო-აღმოსავლეთით დგას ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარი (ზემო ეკლესია) აგებული XII საუკუნის დასაწყისში (1103-1133 წწ.) მეფე დავით აღმაშენებლის განკარგულებით. იგი თავდაპირველად გუმბათიანი ყოფილა. 1612-1614 წლებში [[ირანი]]ს მმართველის [[შაჰ-აბას I|შახ-აბასი]]ს შემოსევის შედეგად პირწმინდად დანგრეული ტაძარი, არსებულ [[საძირკველი (ნაგებობის)|საძირკველზე]] ახლად ააშენეს, ხოლო 1733 წელს განაახლეს ამილახვრებმა. ნაგებობა სამნავიანი [[ბაზილიკა]]ა აღმოსავლეთით სამი აფსიდით, [[კონქი]]თ, [[სამკვეთლო]]თი და სადიაკვნეთი. დიდი ზომის მაღალ საკურთხეველს ეკვრის განიერი [[ბემა]]. დასავლეთით [[ნართექსი]]ა, ხოლო მის თავზე მონასტრის წინამძღვრის ოთახი, რომელიც ტაძრის შიდა სივრცეს [[სარკმელი|სარკმლით]] უკავშირდება. დასავლეთისა და სამხრეთის ფასადებზე მორთული კარია.<br /> <br /> 1901-1903 წლებში იოანე ნათლისმცემლისა და ღვთისმშობლის ეკლესიები ლეონიდე ეპისკოპოსის დაკვეთით მოხატა რუსმა მხატვარმა ნიკოლაი ანდრეევმა.<br /> <br /> ==== ამაღლების ეკლესია ====<br /> [[ფაილი:ShiomRvime 6.JPG|thumb|150პქ|სამრეკლო]]<br /> მონასტრის სამხრეთ-აღმოსავლეთით დგას XII საუკუნის ჯვრის ამაღლების, [[აგური (სამშენებლო მასალა)|აგური]]თ ნაგები, დარბაზული ეკლესია (8,5x5 მ). კედლებზე შემორჩენილია თავდაპირველი მოხატულობისა და XIII საუკუნის [[ფრესკა|ფრესკების]] ფრაგმენტები, რომლებსაც ახლავს შინაარსის ამსახველი ასომთავრული წარწერა. ფრესკები ნათელი მკაფიო ფერებითაა შესრულებული. ეკლესიაზე ჩრდილოეთით მიშენებულია აგურის ორსართულიანი ნაგებობა (4,6x3,8 მ), რომლის პირველი სართულის კედელში შესასვლელი კარია გაჭრილი. მეორე სართულზე ოთხივე მხრივ თაღებით გახსნილი სამრეკლოა კონუსური [[სახურავი]]თ. 1733 წელს აშენებული სამრეკლო ორსართულიანია. პირველი სართული კვადრატული ფორმისაა ნაგები ნატეხი ქვითა და აგურით, ხოლო მეორე სართული აგურის შეისრული თაღებით გახსნილი ექვსწახნაგა ფანჩატურია (სურ. 6. სამრეკლო). XI საუკუნეში მღვიმეს, სადაც პირველად შიო დაბინავდა, ეკლესია დააშენეს (1,85x1,77 მ) კარითა და ერთი პატარა სარკმლით, რომელიც მოგვიანებით იოანე ნათლისმცემლის ეკლესიას შეუერთეს.<br /> <br /> ==== სატრაპეზო, სენაკები და მღვიმეები ====<br /> იოანე ნათლისმცემლის ეკლესიის სამხრეთით დგას სატრაპეზო (19,5x9,92 მ), რომელზეც VII-IX, XII და XVII საუკუნეების სამშენებლო ფენა შეიმჩნევა. კედლები მორთულია დეკორატიული თაღებით. ჩრდილო-დასავლეთის თაღთან, კედელში ჩასმულია მცირე ზომის ფილა ჯვრის რელიეფური გამოსახულებითა და ასომთავრული წარწერით. ბერების საცხოვრებელი სენაკები კლდეში ნაკვეთი, გარკვეული სისტემით განლაგებული, მღვიმეები იყო, რომლებიც ერთმანეთს უკავშირდებოდნენ [[გვირაბი|გვირაბებითა]] და აივნისებრი გასასვლელებით (ამჟამად ჩანგრეულია). ქვევიდან ქვაბებში ვერტიკალური გვირაბებით და ხის ასატანი კიბეებით ადიოდნენ. შიო მღვიმის მონასტერი წყლით მარაგდებოდა სოფელ სხალტბიდან [[თიხა|თიხის]] [[მილი (მშენებლობა)|მილებით]] გაყვანილი წყალსადენით, რომელიც [[თამარ მეფე|მეფე თამარის]] დროს, 1202 წელს აიგო და იმ დროის საინჟინრო ხელოვნების ძალიან მაღალ დონეზე მეტყველებს. სხალტბა-შიომღვიმის წყალსადენის ნაწილი გადახურულ [[არხი (წყალსატარი)|არხში]] გადიოდა, ნაწილი – მთაში გამოკაფული გვირაბით მთის მეორე ფერდობს ამარაგებდა წყლით.<br /> <br /> <br /> <br /> ==წყარო==<br /> [[სამშენებლო ენციკლოპედიური ლექსიკონი]]<br /> <br /> [[კატეგორია:საქართველოს არქიტექტურული ძეგლები]]<br /> [[კატეგორია:საქართველოს ეკლესია-მონასტრები]]<br /> [[კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები]]</div>

Tkenchoshvili