https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%A8%E1%83%A3%E1%83%90_%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%96%E1%83%94%E1%83%92%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%98 2026-05-06T13:51:32Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A8%E1%83%A3%E1%83%90_%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%96%E1%83%94%E1%83%92%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%98&diff=269839&oldid=prev 2026-04-18T18:58:04Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">წყარო</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">18:58, 18 აპრილი 2026-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 102:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 102:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ზეგნები]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ზეგნები]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:<del class="diffchange diffchange-inline">ზეგნები&#160; რუსეთში</del>]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:<ins class="diffchange diffchange-inline">რუსეთის გეოგრაფია</ins>]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ციმბირი]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ციმბირი]]</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A8%E1%83%A3%E1%83%90_%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%96%E1%83%94%E1%83%92%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%98&diff=269814&oldid=prev 2026-04-17T18:21:26Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">ბუნებრივი რესურსები</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">18:21, 17 აპრილი 2026-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 94:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 94:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>===== ბუნებრივი რესურსები =====</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>===== ბუნებრივი რესურსები =====</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>შუა ციმბირი მსოფლიო მასშტაბით <del class="diffchange diffchange-inline">გამოირჩეეა </del>ბუნებრივი რესურსების (როგორიც წიაღისეული, ისე არაწიაღისეული) მრავალგვარობით და <del class="diffchange diffchange-inline">სიმღიდრით</del>. მის წიაღშია შავი და [[ფერადი ლითონები]]ს, სათბობ-ენერგეტიკული რესურსების დიდი მარაგი, ასევე <del class="diffchange diffchange-inline">მდიღარია </del>[[ალმასი]]თ. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>შუა ციმბირი მსოფლიო მასშტაბით <ins class="diffchange diffchange-inline">გამოირჩევა </ins>ბუნებრივი რესურსების (როგორიც წიაღისეული, ისე არაწიაღისეული) მრავალგვარობით და <ins class="diffchange diffchange-inline">სიმდიდრით</ins>. მის წიაღშია შავი და [[ფერადი ლითონები]]ს, სათბობ-ენერგეტიკული რესურსების დიდი მარაგი, ასევე <ins class="diffchange diffchange-inline">მდიდარია </ins>[[ალმასი]]თ. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">შუა ციმბირი ძალიან მდიღარია წყლისა ღა ტყის რესურსებით, ძვირფასბეწვიანი ნადირით. საკმაოდ ნაირგეარია ნიადაგ-კლიმატური რესურსები, რომელიც უზრუნველყოფს ბოსტნეულის, საადრეო მარცელეული და საკვები კულტურების მოყეანას.</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">შუა ციმბირი ძალიან მდიდარია წყლისა და ტყის რესურსებით, ძვირფასბეწვიანი ნადირით. საკმაოდ ნაირგეარია ნიადაგ-კლიმატური რესურსები, რომელიც უზრუნველყოფს ბოსტნეულის, საადრეო მარცელეული და საკვები კულტურების მოყვანას.</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>== წყარო==</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>== წყარო==</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A8%E1%83%A3%E1%83%90_%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%96%E1%83%94%E1%83%92%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%98&diff=269813&oldid=prev 2026-04-17T18:10:53Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">ბუნებრივი რესურსები</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">18:10, 17 აპრილი 2026-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 94:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 94:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>===== ბუნებრივი რესურსები =====</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>===== ბუნებრივი რესურსები =====</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">შუა ციმბირი მსოფლიო მასშტაბით გამოირჩეეა ბუნებრივი რესურსების (როგორიც წიაღისეული, ისე არაწიაღისეული) მრავალგვარობით და სიმღიდრით. მის წიაღშია შავი და [[ფერადი ლითონები]]ს, სათბობ-ენერგეტიკული რესურსების დიდი მარაგი, ასევე მდიღარია [[ალმასი]]თ. </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">შუა ციმბირი ძალიან მდიღარია წყლისა ღა ტყის რესურსებით, ძვირფასბეწვიანი ნადირით. საკმაოდ ნაირგეარია ნიადაგ-კლიმატური რესურსები, რომელიც უზრუნველყოფს ბოსტნეულის, საადრეო მარცელეული და საკვები კულტურების მოყეანას.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">== წყარო==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[აზიის ფიზიკური გეოგრაფია]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[კატეგორია:ზეგნები]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[კატეგორია:ზეგნები&#160; რუსეთში]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[კატეგორია:ციმბირი]]</ins></div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A8%E1%83%A3%E1%83%90_%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%96%E1%83%94%E1%83%92%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%98&diff=269812&oldid=prev 2026-04-17T18:07:34Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">ნიადაგ-მცენარეული საფარი, ცხოველთა სამყარო და ბუნებრივი ზონები</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">18:07, 17 აპრილი 2026-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 89:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 89:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ცხოველთა სამყაროში გვხვდება როგორც ტაიგის, ისე ტუნდრის ბინადრები.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ცხოველთა სამყაროში გვხვდება როგორც ტაიგის, ისე ტუნდრის ბინადრები.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>შედარებით <del class="diffchange diffchange-inline">მცირე სიგანის</del>, მაგრამ უწყეეტ ზოლს ქმნის ტუნდრის ზონა. სუბარქტიკული სარტყლის ტიპური ტუნდრა ტაიმირის&#160; ნახევარკუნძულზე გადადის არქტიკულ ტუნდრაში. ჩრდილოეთი მიწის კუნძულები უკავია ყინულოვან და ქვიან (ცივ) უდაბნოებს.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>შედარებით <ins class="diffchange diffchange-inline">მცირესიგანის</ins>, მაგრამ უწყეეტ ზოლს ქმნის ტუნდრის ზონა. სუბარქტიკული სარტყლის ტიპური ტუნდრა ტაიმირის&#160; ნახევარკუნძულზე გადადის არქტიკულ ტუნდრაში. ჩრდილოეთი მიწის კუნძულები უკავია ყინულოვან და ქვიან (ცივ) უდაბნოებს.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ანალოგიურად დასავლეთ ციმბირის ვაკისა, ლანდშაფტის რეგიონული ნაირგვარობა შუა ციმბირის ტერიტორიაზე უმეტესწილად თანხვდება ზონალურ-ტიპოლოგიურ კონტრასტებს. ამ ნიშნით მის ფარგლებში გამოიყოფა ორი მსხვილი რეგიონი (რუსი ავტორების მიხედვით ორი ფიზიკურ-გეოგრაფიული პროვინცია): ტუნდრიან, ტყე-ტუსნდრიანი ჩრდილოეთი, მყინვარული რელიეფით და ტყიანი და ტყესტეპიანი სამხრეთი (გამყინვარების გარე), მეტწილად ეროზიულის რელიეფით თითოეული მათგანი მოიცავს ვრცელ ტერიტორიას და ხასიათდება ლანდშაფტის მნიშვნელოვანი შიდარეგიონული ნაირგვარობით, რაშიც მთავარ ფაქტორად გვევლინება რელიეფის ხასიათი. შესაბამისად, გამოყოფილი ფიზიკურ-გეოგრაფიული ოლქები შეესატყვისებიან ძირითად ოროგრაფიულ და მორფოსტრუქტურულ რეგიონებს.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ანალოგიურად დასავლეთ ციმბირის ვაკისა, ლანდშაფტის რეგიონული ნაირგვარობა შუა ციმბირის ტერიტორიაზე უმეტესწილად თანხვდება ზონალურ-ტიპოლოგიურ კონტრასტებს. ამ ნიშნით მის ფარგლებში გამოიყოფა ორი მსხვილი რეგიონი (რუსი ავტორების მიხედვით ორი ფიზიკურ-გეოგრაფიული პროვინცია): ტუნდრიან, ტყე-ტუსნდრიანი ჩრდილოეთი, მყინვარული რელიეფით და ტყიანი და ტყესტეპიანი სამხრეთი (გამყინვარების გარე), მეტწილად ეროზიულის რელიეფით<ins class="diffchange diffchange-inline">. </ins>თითოეული მათგანი მოიცავს ვრცელ ტერიტორიას და ხასიათდება ლანდშაფტის მნიშვნელოვანი შიდარეგიონული ნაირგვარობით, რაშიც მთავარ ფაქტორად გვევლინება რელიეფის ხასიათი. შესაბამისად, გამოყოფილი ფიზიკურ-გეოგრაფიული ოლქები შეესატყვისებიან ძირითად ოროგრაფიულ და მორფოსტრუქტურულ რეგიონებს.</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">===== ბუნებრივი რესურსები =====</ins></div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A8%E1%83%A3%E1%83%90_%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%96%E1%83%94%E1%83%92%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%98&diff=269811&oldid=prev 2026-04-17T18:02:16Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">ნიადაგ-მცენარეული საფარი, ცხოველთა სამყარო და ბუნებრივი ზონები</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">18:02, 17 აპრილი 2026-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 83:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 83:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სამხრეთ ტაიგას უკავია ანგარისა და ზემო ლენის აუზები. დასავლეთ ნაწილში, სადაც ჰავა შედარებით თბილია, ტყის მთავარი შემქმნელია ფიჭვი კორდიან-ეწერი ნიადაგებით. აღმოსავლეთ ნაწილში უფრო მკაცრი ჰავის პირობებში გაბატონებულია ლარიქსი. ორივეგან ქვეტყეში იზრდება მურყანი და დაურიის იელი.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სამხრეთ ტაიგას უკავია ანგარისა და ზემო ლენის აუზები. დასავლეთ ნაწილში, სადაც ჰავა შედარებით თბილია, ტყის მთავარი შემქმნელია ფიჭვი კორდიან-ეწერი ნიადაგებით. აღმოსავლეთ ნაწილში უფრო მკაცრი ჰავის პირობებში გაბატონებულია ლარიქსი. ორივეგან ქვეტყეში იზრდება მურყანი და დაურიის იელი.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ტყესტეპის ზონა შუა ციმბირის ტერიტორიაზე გავრცელების უწყეეტ არეალს არ წარმოქმნის. იგი <del class="diffchange diffchange-inline">სამსრეთ </del>ტაიგის ფარგლებში ცალკეული (კრასნოიარსკი, ირკუტსკი და სხვ.) მასივების სახით არის წარმოდგენილი. კუნძულოვანი გავრცელებით (მთათაშუა ქვაბულებში) ხასიათდება აგრეთვე სტეპური ლანდშაფტი. ცხოველთა სამყარო ტაიგის ზონაში ტუნდრასთან შედარებით უფრო მდიდარი და მრავალფეროვანია. განსაკუთრებით აღსანიშნავია ძვირფასბეწვიანი ნადირი.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ტყესტეპის ზონა შუა ციმბირის ტერიტორიაზე გავრცელების უწყეეტ არეალს არ წარმოქმნის. იგი <ins class="diffchange diffchange-inline">სამხრეთ </ins>ტაიგის ფარგლებში ცალკეული (კრასნოიარსკი, ირკუტსკი და სხვ.) მასივების სახით არის წარმოდგენილი. კუნძულოვანი გავრცელებით (მთათაშუა ქვაბულებში) ხასიათდება აგრეთვე სტეპური ლანდშაფტი. ცხოველთა სამყარო ტაიგის ზონაში ტუნდრასთან შედარებით უფრო მდიდარი და მრავალფეროვანია. განსაკუთრებით აღსანიშნავია ძვირფასბეწვიანი ნადირი.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ტაიგიდან ჩრდილოეთით სუბარქტიკეულ სარტყელში უწყვეტი ფართო ზოლი უკავია ტყეტუნდრისა და მეჩხერი ტყეების ზონას. ტყის ელემენტებიდან დამახასიათებელია დაურიის და ციმბირის ლარიქსი, რასთანაც შერწყმულია ტუნდრის ელემენტები – ხავსები, მღიერები, დაბუჩქული მურყანი, ტირიფი და ქონდარა არყი.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ტაიგიდან ჩრდილოეთით სუბარქტიკეულ სარტყელში უწყვეტი ფართო ზოლი უკავია ტყეტუნდრისა და მეჩხერი ტყეების ზონას. ტყის ელემენტებიდან დამახასიათებელია დაურიის და ციმბირის ლარიქსი, რასთანაც შერწყმულია ტუნდრის ელემენტები – ხავსები, მღიერები, დაბუჩქული მურყანი, ტირიფი და ქონდარა არყი.</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A8%E1%83%A3%E1%83%90_%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%96%E1%83%94%E1%83%92%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%98&diff=269810&oldid=prev 2026-04-17T17:59:51Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">ნიადაგ-მცენარეული საფარი, ცხოველთა სამყარო და ბუნებრივი ზონები</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">17:59, 17 აპრილი 2026-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 75:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 75:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>====ნიადაგ-მცენარეული საფარი, ცხოველთა სამყარო და ბუნებრივი ზონები====</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>====ნიადაგ-მცენარეული საფარი, ცხოველთა სამყარო და ბუნებრივი ზონები====</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>შუა ციმბირის ტერიტორიაზე ნათლად არის გამოხატული ლანდშაფტის ბიოგენური კომპონენტების და მათ მიერ შექმნილი ბუნებრივი ზონების განედური ცვლა. დაწყებული არქტიკული უდაბნოებით და ტყესტეპებით დამთავრებული. რეგიონის ტერიტორიის ნახევარზე მეტი უკავია ზომიერი სარტყლის ტყეების (ტაიგის) ზონას. შუა ციმბირული ტაიგა მკვეთრად კონტინენტურ ჰავასთან დაკავშირებით არსებითად განსხვავდება დასავლეთ ციმბირის ტაიგისაგან. აქაური ტაიგისს მთავარი შემქმნელია ნათელწიწვოვნები – და ურიის ლარიქსი და [[ფიჭვი]].&#160; <del class="diffchange diffchange-inline">კედარის</del>, <del class="diffchange diffchange-inline">ნაძვის </del>და <del class="diffchange diffchange-inline">სოჭის </del>ხვედრითი წილი შედარებით უმნიშვნელოა. ჭაობებს გაცილებით ნაკლები ფართობი უკავია, ხოლო მრავალწლიანი მზრალობა საყოველთაოდ გავრცელებულია.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>შუა ციმბირის ტერიტორიაზე ნათლად არის გამოხატული ლანდშაფტის ბიოგენური კომპონენტების და მათ მიერ შექმნილი ბუნებრივი ზონების განედური ცვლა. დაწყებული არქტიკული უდაბნოებით და ტყესტეპებით დამთავრებული. რეგიონის ტერიტორიის ნახევარზე მეტი უკავია ზომიერი სარტყლის ტყეების (ტაიგის) ზონას. შუა ციმბირული ტაიგა მკვეთრად კონტინენტურ ჰავასთან დაკავშირებით არსებითად განსხვავდება დასავლეთ ციმბირის ტაიგისაგან. აქაური ტაიგისს მთავარი შემქმნელია ნათელწიწვოვნები – და ურიის <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ლარიქსი<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>და [[ფიჭვი]].&#160; <ins class="diffchange diffchange-inline">[[კედარი]]ს</ins>, <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ნაძვი]]ს </ins>და <ins class="diffchange diffchange-inline">[[სოჭი]]ს </ins>ხვედრითი წილი შედარებით უმნიშვნელოა. ჭაობებს გაცილებით ნაკლები ფართობი უკავია, ხოლო მრავალწლიანი მზრალობა საყოველთაოდ გავრცელებულია.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ტაიგის ფარგლებში გამოიყოფა სამი ქვეზონა: ჩრდილოეთი, შუა და სამხრეთი. ჩრდილოეთი ქვეზონა უკავია დაჭაობებულ ლარიქსიან ტყეს. მთებში სიმაღლით მას ცვლის მთის ტუნდრა.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ტაიგის ფარგლებში გამოიყოფა სამი ქვეზონა: ჩრდილოეთი, შუა და სამხრეთი. ჩრდილოეთი ქვეზონა უკავია დაჭაობებულ ლარიქსიან ტყეს. მთებში სიმაღლით მას ცვლის მთის ტუნდრა.</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A8%E1%83%A3%E1%83%90_%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%96%E1%83%94%E1%83%92%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%98&diff=269809&oldid=prev 2026-04-17T17:48:13Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">მთავარი კლიმატწარმომქმნელი ფაქტორები და ჰავის ძირითადი ნიშნები.</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">17:48, 17 აპრილი 2026-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 45:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 45:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>განსაკუთრებული სიმკაცრით გამოირჩევა ზამთრის სეზონი. იანვრის საშუალო ტემპერატურა ნორმალურზე (საშუალო განედურთან შედარებით) 10-20-ით დაბალია და სამხრეთ-დასავლეთიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთისაკენ თანდათანობით ეცემა მინუს 20-დან 42° მდე. ღრმა ხეობებში და ჩაკეტილ ქვაბულებში თერმულ ინვერსიასთან დაკავშირებით აბსოლუტური მინიმუმი ეცემა მინუს 68°-მდე რაც მცირედ ჩამორჩება ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს სიცივის პოლუსს. დამახასიათებელია ტემპერატურის დიდი ამპლიტუდები და უარყოფითი წლიური სიდიდეები. წლიური ამპლიტუდა იაკუტიაში 62°-ს აღწევს, ხოლო პოლარული წრის განედზე -60°, საშუალო წლიური ტემპერატურა ჩელიუსკინის კონცხზე მინუს 15,6°; კრასნოიარსკში პლუს 0,8, ბრატსკში –&#160; მინუს 2,6°, იაკუტიაში მინუს 10,2°. ზამთარში რეგიონის ტერიტორიაზე წარმოიქმნება მსოფლიოს დასახლებულ ხმელეთზე ყველაზე ძლიერი ანტიციკლონი. ძლიერ ყინვებთან ერთად დამახასიათებელია მცირე ღრუბლიანობა. წლიური ნალექებიდან ცივ პერიოდზე მოდის მხოლოდ 20-25% (50-100მმ). დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ ნალექების რაოდენობა თანდათან კლებულობს და იაკუტიაში 50მმს არ აღემატება თოვლის საბურველის სიმძლავრე მცირეა და უმეტეს ნაწილზე 60სმ-ს არ აღემატება. ცენტრალური იაკუტიის დაბლობზე და საიანისპირეთში კიდევ უფრო ნაკლებია (30სმ), რაც ხელს უწყობს მრავალწლიანი მზრალობის განვითარებას. მცირე მოღრუბლულობის გამო მზის ნათების წლიური ხანგრძლივობა ნორმალურზე უფრო მაღალია. იაკუტიაში იგი 2099 საათს აღწევს, რაც მნიშვნელოვნად აღემატება მისგან ბევრად უფრო სამსრეთით მდებარე კისლოვოდსკის მაჩვენებელს (2007 საათი).&#160; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>განსაკუთრებული სიმკაცრით გამოირჩევა ზამთრის სეზონი. იანვრის საშუალო ტემპერატურა ნორმალურზე (საშუალო განედურთან შედარებით) 10-20-ით დაბალია და სამხრეთ-დასავლეთიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთისაკენ თანდათანობით ეცემა მინუს 20-დან 42° მდე. ღრმა ხეობებში და ჩაკეტილ ქვაბულებში თერმულ ინვერსიასთან დაკავშირებით აბსოლუტური მინიმუმი ეცემა მინუს 68°-მდე რაც მცირედ ჩამორჩება ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს სიცივის პოლუსს. დამახასიათებელია ტემპერატურის დიდი ამპლიტუდები და უარყოფითი წლიური სიდიდეები. წლიური ამპლიტუდა იაკუტიაში 62°-ს აღწევს, ხოლო პოლარული წრის განედზე -60°, საშუალო წლიური ტემპერატურა ჩელიუსკინის კონცხზე მინუს 15,6°; კრასნოიარსკში პლუს 0,8, ბრატსკში –&#160; მინუს 2,6°, იაკუტიაში მინუს 10,2°. ზამთარში რეგიონის ტერიტორიაზე წარმოიქმნება მსოფლიოს დასახლებულ ხმელეთზე ყველაზე ძლიერი ანტიციკლონი. ძლიერ ყინვებთან ერთად დამახასიათებელია მცირე ღრუბლიანობა. წლიური ნალექებიდან ცივ პერიოდზე მოდის მხოლოდ 20-25% (50-100მმ). დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ ნალექების რაოდენობა თანდათან კლებულობს და იაკუტიაში 50მმს არ აღემატება თოვლის საბურველის სიმძლავრე მცირეა და უმეტეს ნაწილზე 60სმ-ს არ აღემატება. ცენტრალური იაკუტიის დაბლობზე და საიანისპირეთში კიდევ უფრო ნაკლებია (30სმ), რაც ხელს უწყობს მრავალწლიანი მზრალობის განვითარებას. მცირე მოღრუბლულობის გამო მზის ნათების წლიური ხანგრძლივობა ნორმალურზე უფრო მაღალია. იაკუტიაში იგი 2099 საათს აღწევს, რაც მნიშვნელოვნად აღემატება მისგან ბევრად უფრო სამსრეთით მდებარე კისლოვოდსკის მაჩვენებელს (2007 საათი).&#160; &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>გაზაფხულზე მკვეთრად ხშირდება და ძლიერდება არქტიკიდან ცივი ჰაერის ტალღების შემოჭრა, რაც <del class="diffchange diffchange-inline">იწეეეს </del>ტემპერატურის ძლიერ დაცემას.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>გაზაფხულზე მკვეთრად ხშირდება და ძლიერდება არქტიკიდან ცივი ჰაერის ტალღების შემოჭრა, რაც <ins class="diffchange diffchange-inline">იწვევს </ins>ტემპერატურის ძლიერ დაცემას.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ზაფხული ჩრდილოეთში გრილია, ხოლო ტერიტორიის ძირითად ნაწილზე – თბილი, სამხრეთ განედებში ნორმალურზე უფრო მაღალი ტემპერატურით, გაბატონებულია პოლარული კონტინენტური ჰაერის მასები. ივლისის საშუალო ტემპერატურა ნორმალურზე 4-6-ით მაღალია. ყინულოვანი ოკეანის სანაპიროზე იგი პლუს 1-<del class="diffchange diffchange-inline">4&quot;</del>-ია, ტყის ზონის ჩრდილოეთ საზღვარზე – პლუს 12-<del class="diffchange diffchange-inline">14</del>, სამხრეთისაკენ იგი მატულობს 17-19°-მდე, რაც ამ განედებზე მსოფლიო მასშტაბით ყველაზე მაღალია. მაქსიმალური ტემპერატურა <del class="diffchange diffchange-inline">ალწევს </del>პლუს 39°. დამახასიათებელია ტემპერატურის ძლიერი რყევადობა. სამხრეთში დღისით ცხელა (პლუს 25-30°), ხოლო ღამით გრილა. ქვაბულების ძირზე თვით ივლისშიაც მოსალოდნელია წაყინვები. მზისაგან მიღებული სითბოს რაოდენობა განედურად დიდ ფარგლებში იცვლება. აქტიურ ტემპერატურათა ჯამი ჩრდილოეთ პერიფერიაზე ნულის ტოლია, ხოლო სამხრეთში 1600°.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ზაფხული ჩრდილოეთში გრილია, ხოლო ტერიტორიის ძირითად ნაწილზე – თბილი, სამხრეთ განედებში ნორმალურზე უფრო მაღალი ტემპერატურით, გაბატონებულია პოლარული კონტინენტური ჰაერის მასები. ივლისის საშუალო ტემპერატურა ნორმალურზე 4-6-ით მაღალია. ყინულოვანი ოკეანის სანაპიროზე იგი პლუს 1-<ins class="diffchange diffchange-inline">4°</ins>-ია, ტყის ზონის ჩრდილოეთ საზღვარზე – პლუს 12-<ins class="diffchange diffchange-inline">14°</ins>, სამხრეთისაკენ იგი მატულობს 17-19°-მდე, რაც ამ განედებზე მსოფლიო მასშტაბით ყველაზე მაღალია. მაქსიმალური ტემპერატურა <ins class="diffchange diffchange-inline">აღწევს </ins>პლუს 39°. დამახასიათებელია ტემპერატურის ძლიერი რყევადობა. სამხრეთში დღისით ცხელა (პლუს 25-30°), ხოლო ღამით გრილა. ქვაბულების ძირზე თვით ივლისშიაც მოსალოდნელია წაყინვები. მზისაგან მიღებული სითბოს რაოდენობა განედურად დიდ ფარგლებში იცვლება. აქტიურ ტემპერატურათა ჯამი ჩრდილოეთ პერიფერიაზე ნულის ტოლია, ხოლო სამხრეთში 1600°.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ზაფხულში შუა ციმბირის ზეგანზე მყარდება დაბალი წნევა, რის გამოც უფრო აქტიური ხდება არქტიკულ ფრონტთან დაკავშირებული ციკლონური პროცესები, რაც განსაზღვრავს შედარებით ღრუბლიან და ნალექიან ამინდებს. მასზე მოდის ნალექების წლიური ნორმის 75-80% (200-400მმ). მთებში ნალექების რაოდენობა მატულობს, პუტორანის პლატოზე 600-700მმ-მდე, ენისეის ჭიუხზე –500მმ.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ზაფხულში შუა ციმბირის ზეგანზე მყარდება დაბალი წნევა, რის გამოც უფრო აქტიური ხდება არქტიკულ ფრონტთან დაკავშირებული ციკლონური პროცესები, რაც განსაზღვრავს შედარებით ღრუბლიან და ნალექიან ამინდებს. მასზე მოდის ნალექების წლიური ნორმის 75-80% (200-400მმ). მთებში ნალექების რაოდენობა მატულობს, პუტორანის პლატოზე 600-700მმ-მდე, ენისეის ჭიუხზე –500მმ.</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A8%E1%83%A3%E1%83%90_%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%96%E1%83%94%E1%83%92%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%98&diff=269808&oldid=prev 2026-04-17T17:43:35Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">მთავარი კლიმატწარმომქმნელი ფაქტორები და ჰავის ძირითადი ნიშნები.</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">17:43, 17 აპრილი 2026-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 45:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 45:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>განსაკუთრებული სიმკაცრით გამოირჩევა ზამთრის სეზონი. იანვრის საშუალო ტემპერატურა ნორმალურზე (საშუალო განედურთან შედარებით) 10-20-ით დაბალია და სამხრეთ-დასავლეთიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთისაკენ თანდათანობით ეცემა მინუს 20-დან 42° მდე. ღრმა ხეობებში და ჩაკეტილ ქვაბულებში თერმულ ინვერსიასთან დაკავშირებით აბსოლუტური მინიმუმი ეცემა მინუს 68°-მდე რაც მცირედ ჩამორჩება ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს სიცივის პოლუსს. დამახასიათებელია ტემპერატურის დიდი ამპლიტუდები და უარყოფითი წლიური სიდიდეები. წლიური ამპლიტუდა იაკუტიაში 62°-ს აღწევს, ხოლო პოლარული წრის განედზე -60°, საშუალო წლიური ტემპერატურა ჩელიუსკინის კონცხზე მინუს 15,6°; კრასნოიარსკში პლუს 0,8, ბრატსკში –&#160; მინუს 2,6°, იაკუტიაში მინუს 10,2°. ზამთარში რეგიონის ტერიტორიაზე წარმოიქმნება მსოფლიოს დასახლებულ ხმელეთზე ყველაზე ძლიერი ანტიციკლონი. ძლიერ ყინვებთან ერთად დამახასიათებელია მცირე ღრუბლიანობა. წლიური ნალექებიდან ცივ პერიოდზე მოდის მხოლოდ 20-25% (50-100მმ). დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ ნალექების რაოდენობა თანდათან კლებულობს და იაკუტიაში 50მმს არ აღემატება თოვლის საბურველის სიმძლავრე მცირეა და უმეტეს ნაწილზე 60სმ-ს არ აღემატება. ცენტრალური იაკუტიის დაბლობზე და საიანისპირეთში კიდევ უფრო ნაკლებია (30სმ), რაც ხელს უწყობს მრავალწლიანი მზრალობის განვითარებას. მცირე მოღრუბლულობის გამო მზის ნათების წლიური ხანგრძლივობა ნორმალურზე უფრო მაღალია. იაკუტიაში იგი 2099 საათს აღწევს, რაც მნიშვნელოვნად აღემატება მისგან ბევრად უფრო სამსრეთით მდებარე კისლოვოდსკის მაჩვენებელს (2007 საათი).&#160; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>განსაკუთრებული სიმკაცრით გამოირჩევა ზამთრის სეზონი. იანვრის საშუალო ტემპერატურა ნორმალურზე (საშუალო განედურთან შედარებით) 10-20-ით დაბალია და სამხრეთ-დასავლეთიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთისაკენ თანდათანობით ეცემა მინუს 20-დან 42° მდე. ღრმა ხეობებში და ჩაკეტილ ქვაბულებში თერმულ ინვერსიასთან დაკავშირებით აბსოლუტური მინიმუმი ეცემა მინუს 68°-მდე რაც მცირედ ჩამორჩება ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს სიცივის პოლუსს. დამახასიათებელია ტემპერატურის დიდი ამპლიტუდები და უარყოფითი წლიური სიდიდეები. წლიური ამპლიტუდა იაკუტიაში 62°-ს აღწევს, ხოლო პოლარული წრის განედზე -60°, საშუალო წლიური ტემპერატურა ჩელიუსკინის კონცხზე მინუს 15,6°; კრასნოიარსკში პლუს 0,8, ბრატსკში –&#160; მინუს 2,6°, იაკუტიაში მინუს 10,2°. ზამთარში რეგიონის ტერიტორიაზე წარმოიქმნება მსოფლიოს დასახლებულ ხმელეთზე ყველაზე ძლიერი ანტიციკლონი. ძლიერ ყინვებთან ერთად დამახასიათებელია მცირე ღრუბლიანობა. წლიური ნალექებიდან ცივ პერიოდზე მოდის მხოლოდ 20-25% (50-100მმ). დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ ნალექების რაოდენობა თანდათან კლებულობს და იაკუტიაში 50მმს არ აღემატება თოვლის საბურველის სიმძლავრე მცირეა და უმეტეს ნაწილზე 60სმ-ს არ აღემატება. ცენტრალური იაკუტიის დაბლობზე და საიანისპირეთში კიდევ უფრო ნაკლებია (30სმ), რაც ხელს უწყობს მრავალწლიანი მზრალობის განვითარებას. მცირე მოღრუბლულობის გამო მზის ნათების წლიური ხანგრძლივობა ნორმალურზე უფრო მაღალია. იაკუტიაში იგი 2099 საათს აღწევს, რაც მნიშვნელოვნად აღემატება მისგან ბევრად უფრო სამსრეთით მდებარე კისლოვოდსკის მაჩვენებელს (2007 საათი).&#160; &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>გაზაფხულზე <del class="diffchange diffchange-inline">მევეთრალ ხშირღება </del>და <del class="diffchange diffchange-inline">ძლიერლღება </del>არქტიკიდან ცივი ჰაერის ტალღების შემოჭრა, რაც იწეეეს ტემპერატურის ძლიერ დაცემას.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>გაზაფხულზე <ins class="diffchange diffchange-inline">მკვეთრად ხშირდება </ins>და <ins class="diffchange diffchange-inline">ძლიერდება </ins>არქტიკიდან ცივი ჰაერის ტალღების შემოჭრა, რაც იწეეეს ტემპერატურის ძლიერ დაცემას.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ზაფხული ჩრდილოეთში გრილია, ხოლო ტერიტორიის ძირითად ნაწილზე – თბილი, სამხრეთ განედებში ნორმალურზე უფრო მაღალი ტემპერატურით, გაბატონებულია პოლარული კონტინენტური ჰაერის მასები. ივლისის საშუალო ტემპერატურა ნორმალურზე 4-6-ით მაღალია. ყინულოვანი ოკეანის სანაპიროზე იგი პლუს 1-4&quot;-ია, ტყის ზონის ჩრდილოეთ საზღვარზე – პლუს 12-14, სამხრეთისაკენ იგი მატულობს 17-19°-მდე, რაც ამ განედებზე მსოფლიო მასშტაბით ყველაზე მაღალია. მაქსიმალური ტემპერატურა ალწევს პლუს 39°. დამახასიათებელია ტემპერატურის ძლიერი რყევადობა. სამხრეთში დღისით ცხელა (პლუს 25-30°), ხოლო ღამით გრილა. ქვაბულების ძირზე თვით ივლისშიაც მოსალოდნელია წაყინვები. მზისაგან მიღებული სითბოს რაოდენობა განედურად დიდ ფარგლებში იცვლება. აქტიურ ტემპერატურათა ჯამი ჩრდილოეთ პერიფერიაზე ნულის ტოლია, ხოლო სამხრეთში 1600°.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ზაფხული ჩრდილოეთში გრილია, ხოლო ტერიტორიის ძირითად ნაწილზე – თბილი, სამხრეთ განედებში ნორმალურზე უფრო მაღალი ტემპერატურით, გაბატონებულია პოლარული კონტინენტური ჰაერის მასები. ივლისის საშუალო ტემპერატურა ნორმალურზე 4-6-ით მაღალია. ყინულოვანი ოკეანის სანაპიროზე იგი პლუს 1-4&quot;-ია, ტყის ზონის ჩრდილოეთ საზღვარზე – პლუს 12-14, სამხრეთისაკენ იგი მატულობს 17-19°-მდე, რაც ამ განედებზე მსოფლიო მასშტაბით ყველაზე მაღალია. მაქსიმალური ტემპერატურა ალწევს პლუს 39°. დამახასიათებელია ტემპერატურის ძლიერი რყევადობა. სამხრეთში დღისით ცხელა (პლუს 25-30°), ხოლო ღამით გრილა. ქვაბულების ძირზე თვით ივლისშიაც მოსალოდნელია წაყინვები. მზისაგან მიღებული სითბოს რაოდენობა განედურად დიდ ფარგლებში იცვლება. აქტიურ ტემპერატურათა ჯამი ჩრდილოეთ პერიფერიაზე ნულის ტოლია, ხოლო სამხრეთში 1600°.</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A8%E1%83%A3%E1%83%90_%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%96%E1%83%94%E1%83%92%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%98&diff=269807&oldid=prev 2026-04-17T17:41:15Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">მთავარი კლიმატწარმომქმნელი ფაქტორები და ჰავის ძირითადი ნიშნები.</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">17:41, 17 აპრილი 2026-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 43:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 43:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>შუა ციმბირის ჰავის მთავარი ნიშანია სიმკაცრე და მკვეთრი კონტინენტურობა, რაც განსაზღვრულია მისი გეოგრაფიული მდებარეობით და რელიეფის ხასიათით. რეგიონი მდებარეობს ციმბირის ცენტრში, რომელიც თბილი ოკეანეების გავლენას მოკლებულია, ხოლო ჩრდილო ყინულოვანი ოკეანიდან მონაბერი არქტიკული ჰაერი დაუბრკოლებლივ ვრცელდება მთელ ტერიტორიაზე.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>შუა ციმბირის ჰავის მთავარი ნიშანია სიმკაცრე და მკვეთრი კონტინენტურობა, რაც განსაზღვრულია მისი გეოგრაფიული მდებარეობით და რელიეფის ხასიათით. რეგიონი მდებარეობს ციმბირის ცენტრში, რომელიც თბილი ოკეანეების გავლენას მოკლებულია, ხოლო ჩრდილო ყინულოვანი ოკეანიდან მონაბერი არქტიკული ჰაერი დაუბრკოლებლივ ვრცელდება მთელ ტერიტორიაზე.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>განსაკუთრებული სიმკაცრით გამოირჩევა ზამთრის სეზონი. იანვრის საშუალო ტემპერატურა ნორმალურზე (საშუალო განედურთან შედარებით) 10-20-ით დაბალია და სამხრეთ-დასავლეთიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთისაკენ თანდათანობით ეცემა მინუს 20-დან 42° მდე. ღრმა ხეობებში და ჩაკეტილ ქვაბულებში თერმულ ინვერსიასთან დაკავშირებით აბსოლუტური მინიმუმი ეცემა მინუს 68°-მდე რაც მცირედ ჩამორჩება ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს სიცივის პოლუსს. დამახასიათებელია ტემპერატურის დიდი ამპლიტუდები და უარყოფითი წლიური სიდიდეები. წლიური ამპლიტუდა იაკუტიაში 62°-ს აღწევს, ხოლო პოლარული წრის განედზე -60°, საშუალო წლიური ტემპერატურა ჩელიუსკინის კონცხზე მინუს 15,6°; კრასნოიარსკში პლუს 0,8, ბრატსკში –&#160; მინუს 2,6°, იაკუტიაში მინუს 10,2°. ზამთარში რეგიონის ტერიტორიაზე წარმოიქმნება მსოფლიოს დასახლებულ ხმელეთზე ყველაზე ძლიერი ანტიციკლონი. ძლიერ ყინვებთან ერთად დამახასიათებელია მცირე ღრუბლიანობა. წლიური ნალექებიდან <del class="diffchange diffchange-inline">ციე </del>პერიოდზე მოდის მხოლოდ 20-25% (50-100მმ). დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ ნალექების რაოდენობა თანდათან კლებულობს და იაკუტიაში 50მმს არ აღემატება თოვლის საბურველის სიმძლავრე მცირეა და უმეტეს ნაწილზე 60სმ-ს არ აღემატება. ცენტრალური იაკუტიის დაბლობზე და საიანისპირეთში კიდევ უფრო ნაკლებია (30სმ), რაც ხელს უწყობს მრავალწლიანი მზრალობის განვითარებას. მცირე მოღრუბლულობის გამო მზის ნათების წლიური ხანგრძლივობა ნორმალურზე უფრო მაღალია. იაკუტიაში იგი 2099 საათს აღწევს, რაც მნიშვნელოვნად აღემატება მისგან ბევრად უფრო სამსრეთით მდებარე კისლოვოდსკის მაჩვენებელს (2007 საათი).&#160; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>განსაკუთრებული სიმკაცრით გამოირჩევა ზამთრის სეზონი. იანვრის საშუალო ტემპერატურა ნორმალურზე (საშუალო განედურთან შედარებით) 10-20-ით დაბალია და სამხრეთ-დასავლეთიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთისაკენ თანდათანობით ეცემა მინუს 20-დან 42° მდე. ღრმა ხეობებში და ჩაკეტილ ქვაბულებში თერმულ ინვერსიასთან დაკავშირებით აბსოლუტური მინიმუმი ეცემა მინუს 68°-მდე რაც მცირედ ჩამორჩება ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს სიცივის პოლუსს. დამახასიათებელია ტემპერატურის დიდი ამპლიტუდები და უარყოფითი წლიური სიდიდეები. წლიური ამპლიტუდა იაკუტიაში 62°-ს აღწევს, ხოლო პოლარული წრის განედზე -60°, საშუალო წლიური ტემპერატურა ჩელიუსკინის კონცხზე მინუს 15,6°; კრასნოიარსკში პლუს 0,8, ბრატსკში –&#160; მინუს 2,6°, იაკუტიაში მინუს 10,2°. ზამთარში რეგიონის ტერიტორიაზე წარმოიქმნება მსოფლიოს დასახლებულ ხმელეთზე ყველაზე ძლიერი ანტიციკლონი. ძლიერ ყინვებთან ერთად დამახასიათებელია მცირე ღრუბლიანობა. წლიური ნალექებიდან <ins class="diffchange diffchange-inline">ცივ </ins>პერიოდზე მოდის მხოლოდ 20-25% (50-100მმ). დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ ნალექების რაოდენობა თანდათან კლებულობს და იაკუტიაში 50მმს არ აღემატება თოვლის საბურველის სიმძლავრე მცირეა და უმეტეს ნაწილზე 60სმ-ს არ აღემატება. ცენტრალური იაკუტიის დაბლობზე და საიანისპირეთში კიდევ უფრო ნაკლებია (30სმ), რაც ხელს უწყობს მრავალწლიანი მზრალობის განვითარებას. მცირე მოღრუბლულობის გამო მზის ნათების წლიური ხანგრძლივობა ნორმალურზე უფრო მაღალია. იაკუტიაში იგი 2099 საათს აღწევს, რაც მნიშვნელოვნად აღემატება მისგან ბევრად უფრო სამსრეთით მდებარე კისლოვოდსკის მაჩვენებელს (2007 საათი).&#160; &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>გაზაფხულზე მევეთრალ ხშირღება და ძლიერლღება არქტიკიდან ცივი ჰაერის ტალღების შემოჭრა, რაც იწეეეს ტემპერატურის ძლიერ დაცემას.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>გაზაფხულზე მევეთრალ ხშირღება და ძლიერლღება არქტიკიდან ცივი ჰაერის ტალღების შემოჭრა, რაც იწეეეს ტემპერატურის ძლიერ დაცემას.</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A8%E1%83%A3%E1%83%90_%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%96%E1%83%94%E1%83%92%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%98&diff=269806&oldid=prev 2026-04-17T17:39:46Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">მთავარი კლიმატწარმომქმნელი ფაქტორები და ჰავის ძირითადი ნიშნები.</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">17:39, 17 აპრილი 2026-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 43:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 43:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>შუა ციმბირის ჰავის მთავარი ნიშანია სიმკაცრე და მკვეთრი კონტინენტურობა, რაც განსაზღვრულია მისი გეოგრაფიული მდებარეობით და რელიეფის ხასიათით. რეგიონი მდებარეობს ციმბირის ცენტრში, რომელიც თბილი ოკეანეების გავლენას მოკლებულია, ხოლო ჩრდილო ყინულოვანი ოკეანიდან მონაბერი არქტიკული ჰაერი დაუბრკოლებლივ ვრცელდება მთელ ტერიტორიაზე.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>შუა ციმბირის ჰავის მთავარი ნიშანია სიმკაცრე და მკვეთრი კონტინენტურობა, რაც განსაზღვრულია მისი გეოგრაფიული მდებარეობით და რელიეფის ხასიათით. რეგიონი მდებარეობს ციმბირის ცენტრში, რომელიც თბილი ოკეანეების გავლენას მოკლებულია, ხოლო ჩრდილო ყინულოვანი ოკეანიდან მონაბერი არქტიკული ჰაერი დაუბრკოლებლივ ვრცელდება მთელ ტერიტორიაზე.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>განსაკუთრებული სიმკაცრით გამოირჩევა ზამთრის სეზონი. იანვრის საშუალო ტემპერატურა ნორმალურზე (საშუალო განედურთან შედარებით) 10-20-ით დაბალია და სამხრეთ-დასავლეთიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთისაკენ თანდათანობით ეცემა მინუს 20-დან 42° <del class="diffchange diffchange-inline">მღე</del>. ღრმა ხეობებში და ჩაკეტილ ქვაბულებში თერმულ ინვერსიასთან დაკავშირებით აბსოლუტური მინიმუმი ეცემა მინუს 68°-მდე რაც მცირედ ჩამორჩება ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს სიცივის პოლუსს. დამახასიათებელია ტემპერატურის დიდი ამპლიტუდები და უარყოფითი წლიური სიდიდეები. წლიური ამპლიტუდა იაკუტიაში 62°-ს აღწევს, ხოლო პოლარული წრის განედზე -60°, საშუალო წლიური ტემპერატურა ჩელიუსკინის კონცხზე მინუს 15,6°; კრასნოიარსკში პლუს 0,8, ბრატსკში –&#160; მინუს 2,6°, იაკუტიაში მინუს 10,2°. ზამთარში რეგიონის ტერიტორიაზე წარმოიქმნება მსოფლიოს დასახლებულ ხმელეთზე ყველაზე ძლიერი ანტიციკლონი. ძლიერ ყინვებთან ერთად დამახასიათებელია მცირე ღრუბლიანობა. წლიური ნალექებიდან ციე პერიოდზე მოდის მხოლოდ 20-25% (50-100მმ). დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ ნალექების რაოდენობა თანდათან კლებულობს და იაკუტიაში 50მმს არ აღემატება თოვლის საბურველის სიმძლავრე მცირეა და უმეტეს ნაწილზე 60სმ-ს არ აღემატება. ცენტრალური იაკუტიის დაბლობზე და საიანისპირეთში კიდევ უფრო ნაკლებია (30სმ), რაც ხელს უწყობს მრავალწლიანი მზრალობის განვითარებას. მცირე მოღრუბლულობის გამო მზის ნათების წლიური ხანგრძლივობა ნორმალურზე უფრო მაღალია. იაკუტიაში იგი 2099 საათს აღწევს, რაც მნიშვნელოვნად აღემატება მისგან ბევრად უფრო სამსრეთით მდებარე კისლოვოდსკის მაჩვენებელს (2007 საათი).&#160; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>განსაკუთრებული სიმკაცრით გამოირჩევა ზამთრის სეზონი. იანვრის საშუალო ტემპერატურა ნორმალურზე (საშუალო განედურთან შედარებით) 10-20-ით დაბალია და სამხრეთ-დასავლეთიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთისაკენ თანდათანობით ეცემა მინუს 20-დან 42° <ins class="diffchange diffchange-inline">მდე</ins>. ღრმა ხეობებში და ჩაკეტილ ქვაბულებში თერმულ ინვერსიასთან დაკავშირებით აბსოლუტური მინიმუმი ეცემა მინუს 68°-მდე რაც მცირედ ჩამორჩება ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს სიცივის პოლუსს. დამახასიათებელია ტემპერატურის დიდი ამპლიტუდები და უარყოფითი წლიური სიდიდეები. წლიური ამპლიტუდა იაკუტიაში 62°-ს აღწევს, ხოლო პოლარული წრის განედზე -60°, საშუალო წლიური ტემპერატურა ჩელიუსკინის კონცხზე მინუს 15,6°; კრასნოიარსკში პლუს 0,8, ბრატსკში –&#160; მინუს 2,6°, იაკუტიაში მინუს 10,2°. ზამთარში რეგიონის ტერიტორიაზე წარმოიქმნება მსოფლიოს დასახლებულ ხმელეთზე ყველაზე ძლიერი ანტიციკლონი. ძლიერ ყინვებთან ერთად დამახასიათებელია მცირე ღრუბლიანობა. წლიური ნალექებიდან ციე პერიოდზე მოდის მხოლოდ 20-25% (50-100მმ). დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ ნალექების რაოდენობა თანდათან კლებულობს და იაკუტიაში 50მმს არ აღემატება თოვლის საბურველის სიმძლავრე მცირეა და უმეტეს ნაწილზე 60სმ-ს არ აღემატება. ცენტრალური იაკუტიის დაბლობზე და საიანისპირეთში კიდევ უფრო ნაკლებია (30სმ), რაც ხელს უწყობს მრავალწლიანი მზრალობის განვითარებას. მცირე მოღრუბლულობის გამო მზის ნათების წლიური ხანგრძლივობა ნორმალურზე უფრო მაღალია. იაკუტიაში იგი 2099 საათს აღწევს, რაც მნიშვნელოვნად აღემატება მისგან ბევრად უფრო სამსრეთით მდებარე კისლოვოდსკის მაჩვენებელს (2007 საათი).&#160; &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>გაზაფხულზე მევეთრალ ხშირღება და ძლიერლღება არქტიკიდან ცივი ჰაერის ტალღების შემოჭრა, რაც იწეეეს ტემპერატურის ძლიერ დაცემას.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>გაზაფხულზე მევეთრალ ხშირღება და ძლიერლღება არქტიკიდან ცივი ჰაერის ტალღების შემოჭრა, რაც იწეეეს ტემპერატურის ძლიერ დაცემას.</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili