https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%A9%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%95%E1%83%98_%E1%83%92%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%90ჩვეულებრივი გრატა - რედაქტირების ისტორია2026-05-09T14:40:41Zამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიშიMediaWiki 1.19.24https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A9%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%95%E1%83%98_%E1%83%92%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%90&diff=248890&oldid=prevEchelidze: ახალი გვერდი: '''ჩვეულებრივი გრატა''' '''ჩვეულებრივი გრატა''...2025-06-03T18:23:43Z<p>ახალი გვერდი: <a href="/wikidict/index.php/%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98:Chveulebrivi_grata.png" title="ფაილი:Chveulebrivi grata.png">'''ჩვეულებრივი გრატა'''</a> '''ჩვეულებრივი გრატა''...</p>
<p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>[[ფაილი:Chveulebrivi grata.png|thumb|'''ჩვეულებრივი გრატა''']]<br />
'''ჩვეულებრივი გრატა''' (ლათ. Emberiza citrinella Linnaeus, 1758) – ფრინველი [[ბეღურასნაირნი|ბეღურასნაირთა]] რიგიდან.<br />
* კლასი − ფრინველები (AVES)<br />
* რიგი − [[ბეღურასნაირნი]] (Passeriformes)<br />
* ოჯახი − [[გრატასებრნი]] (Emberizidae)<br />
* გვარი − [[გრატა]] (Emberiza)<br />
ჩვეულებრივი გრატა დაახლოებით ბეღურასოდენა ფრინველია; ფრთა 85-95 მმ-ია, კუდი – 65-85 მმ, [[ნისკარტი (ფრინველის)|ნისკარტი]] – 10-12 მმ, წონა – 25–30 გ. მამალი დიდია დედალზე. სქესობრივი დიმორფიზმი შეფერილობაშიცაა გამოხატული. ზრდასრული მამალი გამრავლების პერიოდში ზურგის მხარეს მურაა, ფართო ღერძულა ზოლებით. კუდზედა ბუმბულები წაბლისფერია. თხემი და თავის გვერდები [[ყვითელი (ფერი)|ყვითელი]]ა, მაგრამ თხემის გვერდებზე, შუბლზე, თვალებისა და ყურების უკან შავი ზოლებია. სხეულის ქვემო მხარე მკვეთრი ყვითელია, მურა და ღია წაბლისფერი განივი ზოლებით ჩიჩახვზე, მკერდის ზემო ნაწილსა და ყელის გვერდებზე. მომქნევები მუქი მურაა, ყვითელი ვიწრო არშიებით პირველი რიგის მომქნევების გარეთა მარაოებზე და ფართო ჟანგისფერი არშიებით მეორე რიგის მომქნევებზე. საჭის ბუმბულები მურაა, მაგრამ კიდურა ორი წყვილის შიგნითა მარაოებზე დიდი [[თეთრი (ფერი)|თეთრი]] ლაქებია. ზამთარში ზემო მხარე მორუხოა, თხემზე ბევრია შავი წინწკლები, ჩიჩახვი მოწაბლისფროა, არამკაფიო ლაქებით. ნისკარტი მუქი რქისფერია, ფეხები – ღია მურა ფერის. დედალი უფრო მკრთალი შეფერილობისაა, თხემი მურა ფერის აქვს, მოყვითალო ელფერით. სხეულის ქვემო მხარეს წაბლისფერი არაა.<br />
<br />
აღწერილია 2 ქვესახეობა. [[საქართველო]]ში მოიპოვება აღმოსავლური ჩვეულებრივი გრატა – E. c. erythrogenis Brehm, 1855. <br />
<br />
====გავრცელება==== <br />
სახეობის ბუდობის არეალი მოიცავს [[ევროპა]]სა და [[აზია]]ს, [[დასავლეთი]]თ [[დიდი ბრიტანეთი]]დან და [[საფრანგეთი]]დან, [[აღმოსავლეთი]]თ ბაიკალის ტბამდე. [[ჩრდილოეთი]]თ აღწევს თითქმის პოლარულ წრემდე, ხოლო [[სამხრეთი]]თ – ჩრდილოეთ [[ესპანეთი|ესპანეთამდე]] და [[პორტუგალია]]მდე, შემდეგ ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროებამდე, ჩრდილოეთ [[იტალია]]მდე, იუგოსლავიამდე, [[უნგრეთი|უნგრეთამდე]], სსრ კავშირში არის ბესარაბიაში, [[უკრაინა]]ში, მდ. ურალის შუა წელზე, დასავლეთი ციმბირის სამხრეთ საზღვარზე, ალტაიში, ტუვის ავტონომიურ ოლქსა და ირკუტსკში. გარდა ამისა, იზოლირებულად არის ჩრდილო-დასავლეთ [[კავკასია]]ში და [[ირანი|ირანში]]. ზამთარში ჩრდილოეთი რაიონებიდან ინაცვლებს სამხრეთისაკენ და მოიპოვება მთელ ევროპაში, კავკასიაში, [[ალჟირი|ალჟირსა]] და [[ტუნისი|ტუნისში]], შუა აზიასა და ჩრდილოეთ [[მონღოლეთი|მონგოლეთში]]. საქართველოში ცნობილია, როგორც მოზამთრე ფრინველი.<br />
<br />
====ბიოტოპი==== <br />
ბინადრობს ნაკაფებში, მეჩხერ ტყეებში, ტყისპირებში, ბუჩქნარიან ველებში, ზოგან ჭალებშიც. ვერტიკალურად ვრცელდება სუბალპურ ველებამდე – 2000 მ-ის სიმაღლეზე ზღვის დონიდან.<br />
<br />
====გამრავლება==== <br />
ბუდობს ცალკეულ წყვილებად მიწაზე, ბუჩქნარებში, განმარტოებით მდგომ ხის ძირში ან სრულიად უტყეო ადგილას. მიწის პატარა ჩაღრმავებაში დედალი აკეთებს ბუდეს ხმელი ბალახისა და სხვა მცენარეული მასალისაგან. წელიწადში ნორმალურად ორჯერ მრავლდება. პირველი გამრავლება მიმდინარეობს აპრილ-მაისში, ხოლო მეორე – ივნისის მეორე ნახევარში. დებს 4-5 კვერცხს. კრუხად ჯდება დედალი, მაგრამ მოკლე ხნით მას ზოგჯერ ცვლის მამალიც. საინკუბაციო პერიოდი 12-14 დღეს გრძელდება.<br />
<br />
====კვება====<br />
ჩვეულებრივი გრატას საკვების შედგენილობა ცვალებადობს სეზონების მიხედვით. შემოდგომით და ზამთარში იკვებება ნაირგვარი სარეველა, აგრეთვე ჩაცვენილი კულტურულ მცენარეთა თესლებით. ზაფხულში, განსაკუთრებით გამრავლების პერიოდში ჭამს მეტწილად [[მწერები|მწერებს]] და ბალახის მწვანე ყლორტებს.<br />
<br />
====მნიშვნელობა==== <br />
მავნე მწერებისა და სარეველა მცენარეთა თესლების მასობრივად განადგურებით სარგებლობა მოაქვს სახალხო მეურნეობისათვის. აქვს ესთეტიკური მნიშვნელობაც როგორც ლამაზი გარეგნობისა და კარგ მგალობელს.<br />
<br />
==წყარო==<br />
[[საქართველოს ფრინველების სარკვევი]]<br />
[[კატეგორია:ფრინველები]]<br />
[[კატეგორია:ბეღურასნაირნი]]<br />
[[კატეგორია:გრატასებრნი]]<br />
[[კატეგორია:გრატა]]</div>Echelidze