https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%A9%E1%83%98%E1%83%A2%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%90ჩიტბატონა - რედაქტირების ისტორია2026-04-28T09:02:02Zამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიშიMediaWiki 1.19.24https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A9%E1%83%98%E1%83%A2%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%90&diff=249173&oldid=prevEchelidze: ახალი გვერდი: '''ჩიტბატონა''' '''ჩიტბატონა''' (ლათ. Carduelis carduelis Linnaeus, 1758) ...2025-06-09T12:31:44Z<p>ახალი გვერდი: <a href="/wikidict/index.php/%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98:Chitbatona.png" title="ფაილი:Chitbatona.png">'''ჩიტბატონა'''</a> '''ჩიტბატონა''' (ლათ. Carduelis carduelis Linnaeus, 1758) ...</p>
<p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>[[ფაილი:Chitbatona.png|thumb|'''ჩიტბატონა''']]<br />
'''ჩიტბატონა''' (ლათ. Carduelis carduelis Linnaeus, 1758) − ფრინველი, ფრინველთა გვარი [[ბეღურასნაირნი|ბეღურასნაირთა]] რიგიდან.<br />
ამ გვარიდან საქართველოში მოიპოვება ერთი სახეობა − ჩიტბატონა.<br />
* კლასი − ფრინველები (AVES)<br />
* რიგი − [[ბეღურასნაირნი]] (Passeriformes)<br />
* ოჯახი − [[მთიულასებრნი]] (Fringillidae)<br />
* გვარი − ჩიტბატონა (Carduelis)<br />
ჩიტბატონა პატარა ზომის ფრინველია, ფრთა 70-85 მმ-ია, კუდი — 45-60 მმ, [[ნისკარტი (ფრინველის)|ნისკარტი]] — 11-14 მმ, წონა — 13-20 გ. სქესობრივი დიმორფიზმი სიდიდესა და შეფერილობაში თითქმის შეუმჩნეველია. ზრდასრულ ფრინველს სახის ნაწილის ბუმბულები, თხემის წინა ნაწილი შუბლამდე და<br />
ყელი, ე. ი. ნისკარტის ირგვლივ ფართო ზოლი, მკვეთრი წითელი აქვს. მხოლოდ პირის კუთხეებთან არის შავი ლაქები. შავია აგრეთვე თხემი, ფრთის პატარა და საშუალო მფარავები, დიდი მფარავების ძირები, მომქნევების წვეროს ნაწილი და საჭის ბუმბულები. ფრთის დიდი მფარავების წვეროები და მომქნევების ძირები მკვეთრი [[ყვითელი (ფერი)|ყვითელი]]ა. მომქნევების წვეროებზე, საჭის 2-3 წყვილი ბუმბულის ძირში, კუდზედა ბუმბულებზე, კეფასა და ლოყებზე [[თეთრი (ფერი)|თეთრი]] ფერის ლაქებია. ზურგი მურაა, სხეულის გვერდები და მკერდი − ბაცი მოწაბლისფრო. ყელის გარდიგარდმო ბაცი მურა ლაქაა. სხეულის დანარჩენი ქვემო მხარე თეთრია. კონუსური ფორმის ნისკარტი მოვარდისფრო-ყვითელია, ხოლო ფეხები მოვარდისფრო-ხორცისფერი, დედალი შეფერილობით მამლის მსგავსია, მაგრამ ნაკლებად მკვეთრი. <br />
<br />
აღწერილია 20-მდე ქვესახეობა. [[საქართველო]]ში მოიპოვება კავკასიური ჩიტბატონა — C. c. brevirostris Sarudny, 1889 და ჩვეულებრივი ჩიტბატონა — C. c. carduelis Linn., 1758.<br />
<br />
====გავრცელება==== <br />
სახეობის ბუდობის არეალი მოიცავს თითქმის მთელ [[ევროპა]]ს, სკანდინავიის, [[ფინეთი]]სა და სსრკ ჩრდილოეთი ნაწილების გარდა. [[დასავლეთი]]თ მოიპოვება [[დიდი ბრიტანეთი|ბრიტანეთის]], აზორისა და კანარის კუნძულებზე. [[სამხრეთი]]თ ვრცელდება [[აფრიკა|აფრიკის]] ჩრდილოეთ სანაპიროებზე — [[მაროკო]]დან [[ეგვიპტე]]მდე, მცირე და წინა [[აზია]]ში, [[ირანი|ირანში]], [[ავღანეთი|ავღანეთში]], ბელუჯისტანში, ჰიმალაის დასავლეთ ნაწილში. სსრკ აზიურ ნაწილში გავრცელების ჩრდილოეთი საზღვარი აღწევს ტობოლსკამდე, ტომსკამდე, ენისეისკამდე და შემდეგ ბარნაულამდე; დასავლეთით — მინუსინსკის ქვაბულამდე და კრასნოიარსკამდე. არეალის ჩრდილოეთი რაიონებიდან გადამფრენია, ხოლო სამხრეთში — მობინადრე. საქართველოში კავკასიური ჩიტბატონა მობინადრეა, მაგრამ ახდენს სეზონურ ვერტიკალური მომთაბარეობას. ჩვეულებრივი ჩიტბატონა კი იპოვება როგორც მოზამთრე ფრინველი.<br />
<br />
====ბიოტოპი==== <br />
ბინადრობს ტყისპირებსა და ბუჩქნარებში, ბაღებსა და პარკებში, წიწვიანთა კორომებში, მდინარეთა ხეობებით აღწევს მთების ფერდობების ტყის ზემო საზღვრამდე, ზოგჯერ სუბალპურ ზონაშიც. ზამთარში ხშირად ინაცვლებს მინდვრებსა და ჭალებში, მაღალ ბალახნარებსა და ნარიან ადგილებში.<br />
<br />
====გამრავლება==== <br />
მაღალი [[ხე]]ების ჰორიზონტალურ ტოტებზე დედალი აკეთებს მოხდენილსა და მაგარ, სფერული ფორმის ბუდეს, ხმელი ბალახის, [[ხავსი]]ს, მღიერის, ხის ქერქისა და სხვა მასალისაგან. მამალი ბუდის აგებაში არ მონაწილეობს ან მხოლოდ ზოგჯერ მოაქვს ბუდისათვის ბალახის ღეროები. წელიწადში მრავლდება ორჯერ: პირველი გამრავლება მიმდინარეობს მაისის მეორე ნახევარში, ხოლო მეორე — ივნის-ივლისში. დებს 4-5 კვერცხს. კრუხად ჯდება მხოლოდ დედალი. საინკუბაციო პერიოდი 13-14 დღემდე გრძელდება.<br />
<br />
====კვება==== <br />
ჩიტბატონას საკვებს შეადგენს სარეველა მცენარეების − [[ნარი]]ს, [[ბურბუშელა]]ს, ბირკას, [[ოროვანდი]]ს, [[მჟაუნა]]ს და სხვათა [[თესლი|თესლები]]. ზაფხულში მრავლად კენკავს [[მწერები|მწერებსაც]], განსაკუთრებით ბარტყების გამოსაკვებად. <br />
<br />
====მნიშვნელობა====<br />
ჩიტბატონას დიდი სარგებლობა მოაქვს სარეველა მცენარეთა თესლებისა და მავნე მწერების მასობრივად განადგურებით. ლამაზი გარეგნობისა და სასიამოვნო გალობის გამო ჩიტბატონას დიდი ესთეტიკური მნიშვნელობაც აქვს, რის გამო ხშირად ჰყავთ გალიებშიც.<br />
<br />
==წყარო==<br />
[[საქართველოს ფრინველების სარკვევი]]<br />
[[კატეგორია:ფრინველთა გვარი]]<br />
[[კატეგორია:ფრინველები]]<br />
[[კატეგორია:ბეღურასნაირნი]]<br />
[[კატეგორია:მთიულასებრნი]]</div>Echelidze