https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%AA%E1%83%AE%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%AD%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%90ცხვარიჭამია - რედაქტირების ისტორია2026-04-28T02:47:19Zამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიშიMediaWiki 1.19.24https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%AA%E1%83%AE%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%AD%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%90&diff=227721&oldid=prevTkenchoshvili 14:33, 26 მაისი 2024-ზე2024-05-26T14:33:20Z<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">14:33, 26 მაისი 2024-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ცხვარიჭამია''' – სოფელი [[საქართველო]]ში, მცხეთის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: თეზამი, კევლიანი, მშრალხევი, ლელუბანი, მამკოდა). გაშენებულია საბადურის ქედის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კალთებზე, მდინარე თეზმის ხეობაში, ზღვის დონიდან 1180 მეტრზე. სოფლის ძველთაძველი სახელი ზვარეთი ყოფილა.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ცხვარიჭამია''' – სოფელი [[საქართველო]]ში, მცხეთის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: თეზამი, კევლიანი, მშრალხევი, ლელუბანი, მამკოდა). გაშენებულია საბადურის ქედის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კალთებზე, <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>მდინარე<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>თეზმის ხეობაში, ზღვის დონიდან 1180 მეტრზე. სოფლის ძველთაძველი სახელი ზვარეთი ყოფილა.  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">==== სახელწოდბა ====</ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ადგილობრივ საკმაოდ პოპულარულია გადმოცემა, რომლის მიხედვითაც სოფლის სახელწოდება ხშირ ლეიანობასთან ყოფილა დაკავშირებული; „აქ გადმოდენილა ლეკი. ვეძახით სალეკო გორას, იქიდანა სცოდნიათ მოსვლა. არბევდენ სოფლებს. ეგენი გადენილან არაგვგაღმაც, არაგვგამოღმა ხო იმათი ლუკმა იყო. ართმევდენ ხალხს პირუტყვს, რაც რამეს დაითავისებდენ, მიჰქონებიათ. ხოლოთ ბანაკი აქა ჰქონიათ, ამ ჩვენ სოფელში; ახლოშივე მდგარან. დატაცებული ცხვარ-ძროხა აქ მაჰყოლებიათ გამოულეველათ ჰქონიათ ცხვრის ხორცი, ერთავათ ცხვარსა შჭამდენ, დაჰკლამდენ და იყვნენ ერთ ამბავში. მაუქვივნებიათ ცხვარიჭამია“ (ივ. წოწკურაშვილი, 1974 წ.)</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ადგილობრივ საკმაოდ პოპულარულია გადმოცემა, რომლის მიხედვითაც სოფლის სახელწოდება ხშირ ლეიანობასთან ყოფილა დაკავშირებული; „აქ გადმოდენილა ლეკი. ვეძახით სალეკო გორას, იქიდანა სცოდნიათ მოსვლა. არბევდენ სოფლებს. ეგენი გადენილან არაგვგაღმაც, არაგვგამოღმა ხო იმათი ლუკმა იყო. ართმევდენ ხალხს პირუტყვს, რაც რამეს დაითავისებდენ, მიჰქონებიათ. ხოლოთ ბანაკი აქა ჰქონიათ, ამ ჩვენ სოფელში; ახლოშივე მდგარან. დატაცებული ცხვარ-ძროხა აქ მაჰყოლებიათ გამოულეველათ ჰქონიათ ცხვრის ხორცი, ერთავათ ცხვარსა შჭამდენ, დაჰკლამდენ და იყვნენ ერთ ამბავში. მაუქვივნებიათ ცხვარიჭამია“ (ივ. წოწკურაშვილი, 1974 წ.)</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
</table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%AA%E1%83%AE%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%AD%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%90&diff=223424&oldid=prevTkenchoshvili 12:08, 18 აპრილი 2024-ზე2024-04-18T12:08:41Z<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">12:08, 18 აპრილი 2024-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 3:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 3:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ადგილობრივ საკმაოდ პოპულარულია გადმოცემა, რომლის მიხედვითაც სოფლის სახელწოდება ხშირ ლეიანობასთან ყოფილა დაკავშირებული; „აქ გადმოდენილა ლეკი. ვეძახით სალეკო გორას, იქიდანა სცოდნიათ მოსვლა. არბევდენ სოფლებს. ეგენი გადენილან არაგვგაღმაც, არაგვგამოღმა ხო იმათი ლუკმა იყო. ართმევდენ ხალხს პირუტყვს, რაც რამეს დაითავისებდენ, მიჰქონებიათ. ხოლოთ ბანაკი აქა ჰქონიათ, ამ ჩვენ სოფელში; ახლოშივე მდგარან. დატაცებული ცხვარ-ძროხა აქ მაჰყოლებიათ გამოულეველათ ჰქონიათ ცხვრის ხორცი, ერთავათ ცხვარსა შჭამდენ, დაჰკლამდენ და იყვნენ ერთ ამბავში. მაუქვივნებიათ ცხვარიჭამია“ (ივ. წოწკურაშვილი, 1974 წ.)</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ადგილობრივ საკმაოდ პოპულარულია გადმოცემა, რომლის მიხედვითაც სოფლის სახელწოდება ხშირ ლეიანობასთან ყოფილა დაკავშირებული; „აქ გადმოდენილა ლეკი. ვეძახით სალეკო გორას, იქიდანა სცოდნიათ მოსვლა. არბევდენ სოფლებს. ეგენი გადენილან არაგვგაღმაც, არაგვგამოღმა ხო იმათი ლუკმა იყო. ართმევდენ ხალხს პირუტყვს, რაც რამეს დაითავისებდენ, მიჰქონებიათ. ხოლოთ ბანაკი აქა ჰქონიათ, ამ ჩვენ სოფელში; ახლოშივე მდგარან. დატაცებული ცხვარ-ძროხა აქ მაჰყოლებიათ გამოულეველათ ჰქონიათ ცხვრის ხორცი, ერთავათ ცხვარსა შჭამდენ, დაჰკლამდენ და იყვნენ ერთ ამბავში. მაუქვივნებიათ ცხვარიჭამია“ (ივ. წოწკურაშვილი, 1974 წ.)</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">რანაკლებ </del>პოპულარულია მეორე გადმოცემა, რომლის მიხედვით ცხვარიჭამია ადამიანის პიროვნული სახელი ყოფილა: „ეს სოფელი სუ  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">არანაკლებ </ins>პოპულარულია მეორე გადმოცემა, რომლის მიხედვით ცხვარიჭამია ადამიანის პიროვნული სახელი ყოფილა: „ეს სოფელი სუ პირველათ გაუშენებია ერთ მწყემს; იმისათვი სახელათ უძახნია ცხვარიჭამია, ჯერზე წლის თოხლი თურმე არა ჰკმაობდა და ცხვარიჭამია მაუქვივნებიათ. ის რო აღარა ყოფილა, ახლა სოფლისათვი დაურვმევიათ იმისი სახელი“ (მ. ჩოხელი, 1974 წ.)</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>პირველათ გაუშენებია ერთ მწყემს; იმისათვი სახელათ უძახნია ცხვარიჭამია, ჯერზე წლის თოხლი თურმე არა ჰკმაობდა და ცხვარიჭამია მაუქვივნებიათ. ის რო აღარა ყოფილა, ახლა სოფლისათვი დაურვმევიათ იმისი სახელი“ (მ. ჩოხელი, 1974 წ.)</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ქართული ენა|ქართულ ენაში]] მართლაც გვაქვს ანალოგიური წარმოშობის ანთროპონიმები (ზაქიჭამია, ბატკნიჭამია…), მაგრამ ამ შემთხვევაში, ვფიქრობთ, სულ სხვა ვითარებასთან გვაქვს საქმე ცხვარიჭამია სოფელს უნდა შერქმეოდა არა პიროვნული სახელის, არამედ ადგილის სახელის მიხედვით. ცხვარიჭამია, ჩვენი აზრით, ისევეა წარმოქმნილი, როგორც ხარიკალია (ბორჯომის რ.), კაციჭამია  და სხვა მისთ. ცხვარიჭამია, ამრიგად, უნდა გაგიზიაროთ ადგილად. სადაც მგელი ან სხვა მტაცებელი ნადირი ხშირად ჭამს (იტაცებს) ცხვარს; „სა–მგლე ადგილები“.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ქართული ენა|ქართულ ენაში]] მართლაც გვაქვს ანალოგიური წარმოშობის ანთროპონიმები (ზაქიჭამია, ბატკნიჭამია…), მაგრამ ამ შემთხვევაში, ვფიქრობთ, სულ სხვა ვითარებასთან გვაქვს საქმე ცხვარიჭამია სოფელს უნდა შერქმეოდა არა პიროვნული სახელის, არამედ ადგილის სახელის მიხედვით. ცხვარიჭამია, ჩვენი აზრით, ისევეა წარმოქმნილი, როგორც ხარიკალია (ბორჯომის რ.), კაციჭამია  და სხვა მისთ. ცხვარიჭამია, ამრიგად, უნდა გაგიზიაროთ ადგილად. სადაც მგელი ან სხვა მტაცებელი ნადირი ხშირად ჭამს (იტაცებს) ცხვარს; „სა–მგლე ადგილები“.</div></td></tr>
</table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%AA%E1%83%AE%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%AD%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%90&diff=223423&oldid=prevTkenchoshvili: ახალი გვერდი: '''ცხვარიჭამია''' – სოფელი საქართველოში, მცხეთის მუნიციპალი...2024-04-18T12:06:21Z<p>ახალი გვერდი: '''ცხვარიჭამია''' – სოფელი <a href="/wikidict/index.php/%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%9D" title="საქართველო">საქართველოში</a>, მცხეთის მუნიციპალი...</p>
<p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''ცხვარიჭამია''' – სოფელი [[საქართველო]]ში, მცხეთის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: თეზამი, კევლიანი, მშრალხევი, ლელუბანი, მამკოდა). გაშენებულია საბადურის ქედის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კალთებზე, მდინარე თეზმის ხეობაში, ზღვის დონიდან 1180 მეტრზე. სოფლის ძველთაძველი სახელი ზვარეთი ყოფილა. <br />
<br />
ადგილობრივ საკმაოდ პოპულარულია გადმოცემა, რომლის მიხედვითაც სოფლის სახელწოდება ხშირ ლეიანობასთან ყოფილა დაკავშირებული; „აქ გადმოდენილა ლეკი. ვეძახით სალეკო გორას, იქიდანა სცოდნიათ მოსვლა. არბევდენ სოფლებს. ეგენი გადენილან არაგვგაღმაც, არაგვგამოღმა ხო იმათი ლუკმა იყო. ართმევდენ ხალხს პირუტყვს, რაც რამეს დაითავისებდენ, მიჰქონებიათ. ხოლოთ ბანაკი აქა ჰქონიათ, ამ ჩვენ სოფელში; ახლოშივე მდგარან. დატაცებული ცხვარ-ძროხა აქ მაჰყოლებიათ გამოულეველათ ჰქონიათ ცხვრის ხორცი, ერთავათ ცხვარსა შჭამდენ, დაჰკლამდენ და იყვნენ ერთ ამბავში. მაუქვივნებიათ ცხვარიჭამია“ (ივ. წოწკურაშვილი, 1974 წ.)<br />
<br />
რანაკლებ პოპულარულია მეორე გადმოცემა, რომლის მიხედვით ცხვარიჭამია ადამიანის პიროვნული სახელი ყოფილა: „ეს სოფელი სუ <br />
პირველათ გაუშენებია ერთ მწყემს; იმისათვი სახელათ უძახნია ცხვარიჭამია, ჯერზე წლის თოხლი თურმე არა ჰკმაობდა და ცხვარიჭამია მაუქვივნებიათ. ის რო აღარა ყოფილა, ახლა სოფლისათვი დაურვმევიათ იმისი სახელი“ (მ. ჩოხელი, 1974 წ.)<br />
<br />
[[ქართული ენა|ქართულ ენაში]] მართლაც გვაქვს ანალოგიური წარმოშობის ანთროპონიმები (ზაქიჭამია, ბატკნიჭამია…), მაგრამ ამ შემთხვევაში, ვფიქრობთ, სულ სხვა ვითარებასთან გვაქვს საქმე ცხვარიჭამია სოფელს უნდა შერქმეოდა არა პიროვნული სახელის, არამედ ადგილის სახელის მიხედვით. ცხვარიჭამია, ჩვენი აზრით, ისევეა წარმოქმნილი, როგორც ხარიკალია (ბორჯომის რ.), კაციჭამია და სხვა მისთ. ცხვარიჭამია, ამრიგად, უნდა გაგიზიაროთ ადგილად. სადაც მგელი ან სხვა მტაცებელი ნადირი ხშირად ჭამს (იტაცებს) ცხვარს; „სა–მგლე ადგილები“.<br />
<br />
აქვე გვინდა წარმოვადგინოთ სხვაგვარი ახსნაც. მთიულურ დიალექტში დაცულია [[ტერმინი]] ბატკნიჭამია − სახელია ერთგვარი თეთრბუსუსებიანი ბალახისა, რომელიც ბატკნებს აბრუებს და ხოცავს (იხ. ლია კაიშაური, მთიულურის დარგობრივი ლექსიკა, თბ. 1967, გვ.185). როგორც ჩანს, ძველ ზვარეთშიც გავრცელებული უნდა ყოფილიყო ამგვარი შხამა ბალახი, რომელიც ცხვარს (ბატკანს) ხოცავდა და ადგილსაც მიტომ შერქმევია ცხვარიჭამია. ამ ახსნათაგან უპირატესობა, ჩვენი ფიქრით, პირველ ვერსიას უნდა მივაკუთვნოთ.<br />
<br />
==წყარო==<br />
[[ქართულ ტოპონიმთა განმარტებით-ეტიმოლოგიური ლექსიკონი]]<br />
[[კატეგორია:საქართველოს სოფლები]]<br />
[[კატეგორია:სოფლები მცხეთის მუნიციპალიტეტში]]<br />
[[კატეგორია:სოფლები აღმოსავლეთ საქართველოში]]<br />
[[კატეგორია:სოფლები მცხეთა-მთიანეთის მხარეში]]</div>Tkenchoshvili