https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%AA%E1%83%AE%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98ცხინვალი - რედაქტირების ისტორია2026-06-16T16:13:20Zამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიშიMediaWiki 1.19.24https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%AA%E1%83%AE%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98&diff=227767&oldid=prevTkenchoshvili 15:31, 26 მაისი 2024-ზე2024-05-26T15:31:14Z<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">15:31, 26 მაისი 2024-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 5:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 5:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>გაბელისძემ და მისმა ძმამ – საყდრის ამილახორმა შესწირეს სვეტიცხოველს ქრცხილოანში მცხოვრები ლალასძე და ერგნეთში მცხოვრები ჯოხასძე მათი მამულებითურთ“ „კრცხინვალელი ურია ესტატე მოწმე იყო გოგია თევდორესშვილის მიერ ბახუტა ჩივაძისათვის მიცემული მიწის ნასყიდობის წიგნისა“, – ნათქვამია XVII ს-ის ერთ დოკუმენტში.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>გაბელისძემ და მისმა ძმამ – საყდრის ამილახორმა შესწირეს სვეტიცხოველს ქრცხილოანში მცხოვრები ლალასძე და ერგნეთში მცხოვრები ჯოხასძე მათი მამულებითურთ“ „კრცხინვალელი ურია ესტატე მოწმე იყო გოგია თევდორესშვილის მიერ ბახუტა ჩივაძისათვის მიცემული მიწის ნასყიდობის წიგნისა“, – ნათქვამია XVII ს-ის ერთ დოკუმენტში.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">==== სახელწოდება ====</ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ტოპონიმი]] ქრცხილ-ვან-ი (ქრცხილ-ოვან-ი), როგორც ეს სარწმუნოდ არის სპეციალისტთა ([[ნიკო მარი|ნ. მარი]], [[ივანე ჯავახიშვილი|ივ. ჯავახიშვილი]], [[აკაკი შანიძე|აკ. შანიძე]]) მიერ გარკვეული, წარმომდგარია მცენარე ქრცხილის ძველი ქართული სახელისაგან ქრცხილა||კრცხილა. [[ფუძე (ლინგვისტიკა)|ფუძეზე]] დართულია ძველივე -ოვან [[სუფიქსი]] (ქრცხილ-ოვან-ი), რომლის თავკიდური [[ო]] [[ხმოვნები|ხმოვნის]] ჩავარდნის შემდეგ ქრცხილვანი მიგვიღია. მაგრამ სახელწოდების ფონეტიკური  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ტოპონიმი]] ქრცხილ-ვან-ი (ქრცხილ-ოვან-ი), როგორც ეს სარწმუნოდ არის სპეციალისტთა ([[ნიკო მარი|ნ. მარი]], [[ივანე ჯავახიშვილი|ივ. ჯავახიშვილი]], [[აკაკი შანიძე|აკ. შანიძე]]) მიერ გარკვეული, წარმომდგარია მცენარე ქრცხილის ძველი ქართული სახელისაგან ქრცხილა||კრცხილა. [[ფუძე (ლინგვისტიკა)|ფუძეზე]] დართულია ძველივე -ოვან [[სუფიქსი]] (ქრცხილ-ოვან-ი), რომლის თავკიდური [[ო]] [[ხმოვნები|ხმოვნის]] ჩავარდნის შემდეგ ქრცხილვანი მიგვიღია. მაგრამ სახელწოდების ფონეტიკური  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>პროცესი ამ დონეზე არ შეჩერებულა. სახელდობრ, ჯერ ნ-ლ [[თანხმოვნები|თანხმოვანთა]] [[მეტათეზისი]], ანუ ბგერათგადასმა მომხდარა ([[ლ]] თანხმოვნის ადგილზე სუფიქსისეულ [[ნ]] თანხმოვანი „გადმომჯდარა და ქრცხილი-ვანის ნაცვლად ქრცხინ-ვალ-ი მიგვიღია; ამის შემდგომ კი თავკიდურ პოზიციაში თანხმოვანთა თავმოყრა (ქრცხ-) ენას გამარტივების გზით დაუძლევია და გვიანი ხანის სამეტყველო მიმოქცევაში იგი ცხინვალ-ად დამკვიდრებულა.  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>პროცესი ამ დონეზე არ შეჩერებულა. სახელდობრ, ჯერ ნ-ლ [[თანხმოვნები|თანხმოვანთა]] [[მეტათეზისი]], ანუ ბგერათგადასმა მომხდარა ([[ლ]] თანხმოვნის ადგილზე სუფიქსისეულ [[ნ]] თანხმოვანი „გადმომჯდარა და ქრცხილი-ვანის ნაცვლად ქრცხინ-ვალ-ი მიგვიღია; ამის შემდგომ კი თავკიდურ პოზიციაში თანხმოვანთა თავმოყრა (ქრცხ-) ენას გამარტივების გზით დაუძლევია და გვიანი ხანის სამეტყველო მიმოქცევაში იგი ცხინვალ-ად დამკვიდრებულა.  </div></td></tr>
</table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%AA%E1%83%AE%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98&diff=223462&oldid=prevTkenchoshvili: /* წყარო */2024-04-18T19:45:59Z<p><span dir="auto"><span class="autocomment">წყარო</span></span></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">19:45, 18 აპრილი 2024-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 13:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 13:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ქართულ ტოპონიმთა განმარტებით-ეტიმოლოგიური ლექსიკონი]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ქართულ ტოპონიმთა განმარტებით-ეტიმოლოგიური ლექსიკონი]]</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:<del class="diffchange diffchange-inline">საქართველოს </del>ქალაქები]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ქალაქები <ins class="diffchange diffchange-inline">საქართველოში</ins>]]</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ქალაქები შიდა ქართლში]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ქალაქები შიდა ქართლში]]</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ქალაქები აღმოსავლეთ საქართველოში]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ქალაქები აღმოსავლეთ საქართველოში]]</div></td></tr>
</table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%AA%E1%83%AE%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98&diff=223398&oldid=prevTkenchoshvili 11:21, 18 აპრილი 2024-ზე2024-04-18T11:21:27Z<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">11:21, 18 აპრილი 2024-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ფაილი:Cxinvali.PNG|thumb|250პქ|წარწერის ტექსტი]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ცხინვალი''' – ქალაქი [[საქართველო]]ში,  (1922 წლიდან) [[შიდა ქართლი|შიდა ქართლში]], ყოფილი სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქისა და ყოფილი ცხინვალის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ცხინვალი''' – ქალაქი [[საქართველო]]ში,  (1922 წლიდან) [[შიდა ქართლი|შიდა ქართლში]], ყოფილი სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქისა და ყოფილი ცხინვალის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">გაშენებუ�ლია მდ. </del>დიდი ლიახვის ორივე ნაპირზე. ისტორიული ქრცხილვანი (– ქრცხილ-ოვან-ი). ქართულ საისტორიო წყაროებში იგი XIV საუკუნის დამლევიდან არის ცნობილი. ამ დროისათვის ქრცხილვანი (||ქცხინვალი) [[სვეტიცხოვლის საკათედრო ტაძარი|სვეტიცხოვლის]] კუთვნილი მამულია: აქ მოსახლე ელიოზიძის შეწირულება ალექსანდრე მეფეს სვეტიცხოვლისათვის კვლავ განუახლებია.” მომდევნო ხანებში ქრცხილვანი დედოფლის სახასოდ ქცეულა: აქ მოსახლე ვაშაყაშვილისეული გლეხი ივანე ხმელაშვილი [[მარიამ დედოფალი (საქართველო)|მარიამ დედოფალს]] თამაზ მაჩაბლისათვის უბოძებია.  XV საუკუნის ერთ-ერთ დოკუმენტში (შეწირულების დაწერილი) ქრცხინვალი უკვე კრცხილოვან||კრცხილვან – ფორმით არის წარმოდგენილი: „ამირეჯიბმა რამინ  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">გაშენებულია [[მდინარე]] </ins>დიდი ლიახვის ორივე ნაპირზე. ისტორიული ქრცხილვანი (– ქრცხილ-ოვან-ი). ქართულ საისტორიო წყაროებში იგი XIV საუკუნის დამლევიდან არის ცნობილი. ამ დროისათვის ქრცხილვანი (||ქცხინვალი) [[სვეტიცხოვლის საკათედრო ტაძარი|სვეტიცხოვლის]] კუთვნილი მამულია: აქ მოსახლე ელიოზიძის შეწირულება ალექსანდრე მეფეს სვეტიცხოვლისათვის კვლავ განუახლებია.” მომდევნო ხანებში ქრცხილვანი დედოფლის სახასოდ ქცეულა: აქ მოსახლე ვაშაყაშვილისეული გლეხი ივანე ხმელაშვილი [[მარიამ დედოფალი (საქართველო)|მარიამ დედოფალს]] თამაზ მაჩაბლისათვის უბოძებია.  XV საუკუნის ერთ-ერთ დოკუმენტში (შეწირულების დაწერილი) ქრცხინვალი უკვე კრცხილოვან||კრცხილვან – ფორმით არის წარმოდგენილი: „ამირეჯიბმა რამინ  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>გაბელისძემ და მისმა ძმამ – საყდრის ამილახორმა შესწირეს სვეტიცხოველს ქრცხილოანში მცხოვრები ლალასძე და ერგნეთში მცხოვრები ჯოხასძე მათი მამულებითურთ“ „კრცხინვალელი ურია ესტატე მოწმე იყო გოგია თევდორესშვილის მიერ ბახუტა ჩივაძისათვის მიცემული მიწის ნასყიდობის წიგნისა“, – ნათქვამია XVII ს-ის ერთ დოკუმენტში.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>გაბელისძემ და მისმა ძმამ – საყდრის ამილახორმა შესწირეს სვეტიცხოველს ქრცხილოანში მცხოვრები ლალასძე და ერგნეთში მცხოვრები ჯოხასძე მათი მამულებითურთ“ „კრცხინვალელი ურია ესტატე მოწმე იყო გოგია თევდორესშვილის მიერ ბახუტა ჩივაძისათვის მიცემული მიწის ნასყიდობის წიგნისა“, – ნათქვამია XVII ს-ის ერთ დოკუმენტში.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
</table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%AA%E1%83%AE%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98&diff=223396&oldid=prevTkenchoshvili: ახალი გვერდი: '''ცხინვალი''' – ქალაქი საქართველოში, (1922 წლიდან) [[შიდა ქართლი|...2024-04-18T11:18:16Z<p>ახალი გვერდი: '''ცხინვალი''' – ქალაქი <a href="/wikidict/index.php/%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%9D" title="საქართველო">საქართველოში</a>, (1922 წლიდან) [[შიდა ქართლი|...</p>
<p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''ცხინვალი''' – ქალაქი [[საქართველო]]ში, (1922 წლიდან) [[შიდა ქართლი|შიდა ქართლში]], ყოფილი სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქისა და ყოფილი ცხინვალის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი.<br />
<br />
გაშენებუ�ლია მდ. დიდი ლიახვის ორივე ნაპირზე. ისტორიული ქრცხილვანი (– ქრცხილ-ოვან-ი). ქართულ საისტორიო წყაროებში იგი XIV საუკუნის დამლევიდან არის ცნობილი. ამ დროისათვის ქრცხილვანი (||ქცხინვალი) [[სვეტიცხოვლის საკათედრო ტაძარი|სვეტიცხოვლის]] კუთვნილი მამულია: აქ მოსახლე ელიოზიძის შეწირულება ალექსანდრე მეფეს სვეტიცხოვლისათვის კვლავ განუახლებია.” მომდევნო ხანებში ქრცხილვანი დედოფლის სახასოდ ქცეულა: აქ მოსახლე ვაშაყაშვილისეული გლეხი ივანე ხმელაშვილი [[მარიამ დედოფალი (საქართველო)|მარიამ დედოფალს]] თამაზ მაჩაბლისათვის უბოძებია. XV საუკუნის ერთ-ერთ დოკუმენტში (შეწირულების დაწერილი) ქრცხინვალი უკვე კრცხილოვან||კრცხილვან – ფორმით არის წარმოდგენილი: „ამირეჯიბმა რამინ <br />
გაბელისძემ და მისმა ძმამ – საყდრის ამილახორმა შესწირეს სვეტიცხოველს ქრცხილოანში მცხოვრები ლალასძე და ერგნეთში მცხოვრები ჯოხასძე მათი მამულებითურთ“ „კრცხინვალელი ურია ესტატე მოწმე იყო გოგია თევდორესშვილის მიერ ბახუტა ჩივაძისათვის მიცემული მიწის ნასყიდობის წიგნისა“, – ნათქვამია XVII ს-ის ერთ დოკუმენტში.<br />
<br />
[[ტოპონიმი]] ქრცხილ-ვან-ი (ქრცხილ-ოვან-ი), როგორც ეს სარწმუნოდ არის სპეციალისტთა ([[ნიკო მარი|ნ. მარი]], [[ივანე ჯავახიშვილი|ივ. ჯავახიშვილი]], [[აკაკი შანიძე|აკ. შანიძე]]) მიერ გარკვეული, წარმომდგარია მცენარე ქრცხილის ძველი ქართული სახელისაგან ქრცხილა||კრცხილა. [[ფუძე (ლინგვისტიკა)|ფუძეზე]] დართულია ძველივე -ოვან [[სუფიქსი]] (ქრცხილ-ოვან-ი), რომლის თავკიდური [[ო]] [[ხმოვნები|ხმოვნის]] ჩავარდნის შემდეგ ქრცხილვანი მიგვიღია. მაგრამ სახელწოდების ფონეტიკური <br />
პროცესი ამ დონეზე არ შეჩერებულა. სახელდობრ, ჯერ ნ-ლ [[თანხმოვნები|თანხმოვანთა]] [[მეტათეზისი]], ანუ ბგერათგადასმა მომხდარა ([[ლ]] თანხმოვნის ადგილზე სუფიქსისეულ [[ნ]] თანხმოვანი „გადმომჯდარა და ქრცხილი-ვანის ნაცვლად ქრცხინ-ვალ-ი მიგვიღია; ამის შემდგომ კი თავკიდურ პოზიციაში თანხმოვანთა თავმოყრა (ქრცხ-) ენას გამარტივების გზით დაუძლევია და გვიანი ხანის სამეტყველო მიმოქცევაში იგი ცხინვალ-ად დამკვიდრებულა. <br />
<br />
ქრცხილა, ანუ დღევანდელი [[რცხილა]] საქართველოში ძალზე გავრცელებული ენდემური ჯიშია. იგი [[ქართველური ენები|ქართველური ენების]] თითქმის ყველა [[დიალექტი]]სათვის არის ცნობილი: ქართლური შავი რცხილა, შავრცხილა; მთიულური, ფშაური კირცხილა (ქრცხილასთან ყველაზე ახლოს მდგომი ფორმა); რაჭული, ლეჩხუმური რცხმელა; გურული, აჭარული რცხემლა, ცხემლა; ინგილოური ცხილაი; მეგრული ცხიმური, ცხემური; სვანური ცხიმრა, ცხვიმრა, ცხუ. მაშასადამე, ქრცხილოვანი <br />
ანუ დღევანდელი ცხინვალი უნდა გავიაზროთ როგორც „რცხილნარი ადგილი“, „რცხილის ბუნებრივი საფარით მდიდარი ადგილი“, „რცხილოვანი“.<br />
<br />
==წყარო==<br />
[[ქართულ ტოპონიმთა განმარტებით-ეტიმოლოგიური ლექსიკონი]]<br />
[[კატეგორია:საქართველოს ქალაქები]]<br />
[[კატეგორია:ქალაქები შიდა ქართლში]]<br />
[[კატეგორია:ქალაქები აღმოსავლეთ საქართველოში]]</div>Tkenchoshvili