https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%AB%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%90ძერასა - რედაქტირების ისტორია2026-04-25T20:16:13Zამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიშიMediaWiki 1.19.24https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%AB%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%90&diff=57133&oldid=prevEchelidze: ახალი გვერდი: '''ძერასა''' ''(ოს. Дзрессæ)'' – ნართული ეპოსის პერსონაჟი, წყალთა უფლი...2018-07-06T11:22:57Z<p>ახალი გვერდი: '''ძერასა''' ''(ოს. Дзрессæ)'' – ნართული ეპოსის პერსონაჟი, წყალთა უფლი...</p>
<p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''ძერასა''' ''(ოს. Дзрессæ)'' – ნართული ეპოსის პერსონაჟი, წყალთა უფლის – [[დონბეთირი]]ს მზეთუნახავი ასული, [[ახსართაგი]]ს ცოლი (მოგვიანებით ახსართაგის მამის – [[ვარხაგი]]ს ცოლი), სახელოვანი ნართების – [[ურიზმაგი]]ს, [[ხამიცი]]ს, [[სირდონი]]სა და [[სათანა]]ს დედა. ეპოსში იგი გვევლინება, როგორც [[ნართა|ნართების]], უფრო ზუსტად [[ახსართაგათა|ახსართაგათების]] გვარის ერთ-ერთი დამფუძნებელი.<br />
<br />
ეპოსის მიხედვით, ნართების ბაღის შუაგულში მდგარ ვაშლის ხის ნაყოფს სამი გვრიტი იპარავს. დადარაჯებული ახსართაგი ერთ-ერთს დაჭრის და სისხლის კვალი ზღვისქვეშა სასახლეში მიიყვანს; დაჭრილი გვრიტი დონბეთირის პირმშვენიერი ქალიშვილი – ძერასა აღმოჩნდება და ცოლად ირთავს მას. ძერასას<br />
ახსართაგისგან ტყუპი ვაჟები – ურიზმაგი და ხამიცი უჩნდება. მოგვიანებით წყაროზე გასულ ძერასას მდინარის ღვთაება [[გათაგი |გათაგი]] შეუჩნდება და ნართების ჭირად გაჩენილ სირდონს შობს. ქალის სილამაზით დატყვევებული [[ვასთირჯი]], რაკი ვერაფრით ახერხებს ცოცხალი ძერასას შეცდენას, გარდაცვლილს ნაბდის [[მათრახი]]თ აცოცხლებს, საწადელს აისრულებს და კვლავ მიცვალებულად აქცევს. ასე აჩენს მკვდარი ძერასა სახელოვან ნართ ქალს – სათანას.<br />
<br />
როგორც ჩანს, ნართული ეპოსი ვერც ძერასას შემთხვევაში აცდა მონღოლური ეპოსის ([[ჩინგიზ-ხანი]]ს წარმომავლობის შესახებ ლეგენდის) ზეგავლენას. ნართოლოგები ძერასას პერსონაჟის პროტოტიპებად მონღოლურ ეპიკურ გმირ-ქალებს – ალან-გოასა და ჯარჩიუტს მიიჩნევენ (ტ. გურიევის ლინგვისტური<br />
ანალიზით „ძერასა“, ოსური ენის კანონზომიერებათა დაცვით, მიღებულია „ჯარჩიუტი || ჯერჩიუტი“ სახელიდან).<br />
<br />
<br />
==ლიტერატურა==<br />
*Миллер В. Ф. Осетинские этюды. М., 1881. Ч. I; <br />
*Абаев В. И. Нартовский эпос // ИСОНИИ. Т. X. Вып. I. Дзауджикау, 1945;<br />
*Гуриев Т. А. К проблеме генезиса осетинского нартовского эроса. Орджоникидзе, 1971; <br />
*მისივე, Антропонимия осетинского нартовского эпоса. Орджоникидзе, 1981; <br />
*მისივე, Проблемы Нартиады. Орджоникидзе, 1982; <br />
*მისივე, Об одном спорном вопросе в нартиаде // IV Миллеровские чтения с международным участием. Материалы научной конференции 11-12 ноября 2014 г. Владикавказ, 2014.<br />
<br />
==წყარო==<br />
[[კავკასიის ხალხთა მითები და რიტუალები]] <br />
<br />
[[კატეგორია:მითოლოგია]]<br />
[[კატეგორია:კავკასიური მითები]]<br />
[[კატეგორია:ოსური მითები]]<br />
[[კატეგორია:ნართული ეპოსი]]<br />
[[კატეგორია:ნართული ეპოსის პერსონაჟები]]</div>Echelidze