ძროხის წიგნი - რედაქტირების ისტორია

Tkenchoshvili 11:38, 28 ნოემბერი 2024-ზე

2024-11-28T11:38:01Z

Tkenchoshvili 19:17, 15 ნოემბერი 2024-ზე

2024-11-15T19:17:11Z

Tkenchoshvili: ახალი გვერდი: '''ძროხის წიგნი''' – განეკუთვნება „იმქვეყნიური ლიტერატურის“ ს...

2024-11-15T11:36:40Z

ახალი გვერდი: '''ძროხის წიგნი''' – განეკუთვნება „იმქვეყნიური ლიტერატურის“ ს...

ახალი გვერდი

'''ძროხის წიგნი''' – განეკუთვნება „იმქვეყნიური ლიტერატურის“ სამეფო ნაწარმოებების რიცხვს. ყველაზე ძველი, ძალიან მოკლე ვარიანტი დაფიქსირებულია [[ტუტანხამონი]]ს [[სამარხი (ძველი ეგვიპტე)|სამარხში]]. შედარებით უფრო გრძელი ტექსტი აღმოჩენილია [[სეტი I]]-ის, [[რამსეს II]]-ის, [[რამსეს III]]-ის და [[რამსეს VI]]-ის სამარხებში და ასევე [[პაპირუსი (საწერი მასალა)|პაპირუსზე]], რომელიც დღეს ტურინში ინახება.

[[ეგვიპტის ახალი სამეფო|ახალი სამეფო]]ს შემდეგ ძროხის წიგნი აღარ გამოიყენებოდა, თუმცა მოხდა მისი ინკორპორირება რომაული პერიოდით დათარიღებულ ე.წ. „ფაიუმის წიგნში“. წიგნის ენა ამჟღავნებს გვიანი ეგვიპტურის გავლენას და ამდენად ნაწარმოები არ უნდა იყოს შექმნილი [[ტუტანხამონი]]ს მეფობამდე ბევრად ადრე. თავისი შინაარსით წიგნი შეიძლება დაიყოს ოთხ ნაწილად. ძროხის, როგორც ზეცის [[სიმბოლო]]ს გარდა, აღსანიშნავია ასევე ორი ილუსტრაცია, რომელიც მესამე ნაწილს ერთვის და სადაც ნეხეხი (Nhh) და [[ჯეტი]] (D.t) არიან გამოსახულები. ორივე დროის, უფრო კი მარადიულობის პერსონიფიკაციას წარმოადგენს (ეგვიპტურად ორივე სიტყვა „მარადიულობას“ ნიშნავს (nhh). გარკვეული ანალოგიის გამო ბიბლიური [[წარღვნა|წარღვნის]] მოტივთან, ძროხის წიგნმა აღმოჩენის მომენტიდან მეცნიერების ინტერესი გამოიწვია.

წიგნის პირველ ნაწილში მოთხრობილია იმ დროის შესახებ, როცა ღმერთები და ადამიანები ერთნაირად იყვნენ დაცული მზის ღვთაების მიერ და არ არსებობდა სიკვდილი. მზე არ მოგზაურობდა თავის [[ბარკა]]ში, დღისით ზეცაში და ღამით მიწისქვეშეთში, რადგან არ არსებობდა არც ღამე და არც იმქვეყნიური სამყარო. მაგრამ დიდი [[რა]] მოხუცდა. მისი ძვლები გახდა [[ვერცხლი]], მისი ხორცი – [[ოქრო]], თმა კი [[ლილაქვა]]. ამიტომ ადამიანებმა, რომლებმაც იგრძნეს რას სისუსტე, გადაწყვიტეს აჯანყებულიყვნენ მის წინააღმდეგ. რამ გაიგო მის წინააღმდეგ შეთქმულების შესახებ და მოიხმო უძველესი ღმერთები – [[მზის თვალი]], [[შუ (ღვთება)|შუ]], [[ტეფნუტი]], [[გები]], [[ნუტი]], [[ოგდოადა]] და [[ნუნი]], რომ ეკითხა მათთვის რჩევა, თუ როგორ დაესაჯა ადამიანები.

ნუნმა, უძველესმა ღვთაებამ, ურჩია, ადამიანების დასასჯელად გაეგზავნა მზის თვალი – ხატხორი. ხატხორმა აჯანყებულები უდაბნოში იპოვა, დახოცა ისინი და შესვა მათი სისხლი. საბოლოოდ, რას მაინც შეებრალა ადამიანები, და გადაწყვიტა, ბოლომდე არ გაეჟლიტა ისინი. რადგან გამძვინვარებული ხატხორის შეჩერება შეუძლებელი აღმოჩნდა, რამ ბრძანა [[ელეფანტინა]]დან წითელი ქვის ჩამოტანა. ჰელიოპოლისის მთავარმა [[ქურუმები|ქურუმმა]] ქვა დაფქვა, და ფხვნილით შეღებეს შვიდი ათასი [[დოქი]] [[ლუდი]]. სისხლისფრად შეღებილი ლუდი მიწაზე დააქციეს, და ყველგან სისხლისფერი გუბეები დადგა. გამთენიისას, როცა ხატხორმა გაიღვიძა, ჩაიხედა სისხლისფერ ტბაში, ხარბად დაეწაფა მას, გაბრუვდა და დაიძინა. თუმცა რამ გადაარჩინა ადამიანების მოდგმა სრული განადგურებისაგან, ადამიანი მოკვდავი გახადა. მიწაზე გაჩნდა სიკვდილი და ტკივილი.

მეორე ნაწილში ნუნი უბრძანებს ნუტს, რომ ძროხად გადაიქცეს და რა ზეცაში აიყვანოს. რა, ზეციურ ძროხაზე ამხედრებული, ადის ზეცაში, რომელიც ამიერიდან ჰაერის ღვთაებას, შუს უნდა ეჭიროს. თავისი ახალი ადგილსამყოფელიდან რა იწყებს სამყაროს ახლებურად მოწყობას, და პირველ რიგში ქმნის საიქიოს, როგორც გარდაცვლილთა ადგილსამყოფელს. ის ასევე ქმნის [[სამოთხე]]ს და ვარსკვლავებს. წიგნის მესამე ნაწილში სწორედ საიქიოს შექმნაა აღწერილი. აქ ასახლებენ სხვადასხვა სახის [[გველი|გველებს]] და სხვა საშიშ [[დემონები|დემონებს]], რომლებსაც გებმა, მიწის ღმერთმა უნდა უხელმძღვანელოს.

წიგნის მეოთხე ნაწილი ძირითადად მაგიურ გამონათქვამებს და „[[ბა]]ს“ [[თეოლოგია]]ს ეძღვნება. წიგნში განსაკუთრებით ხაზგასმულია [[ფარაონი]]ს და რას „ნათესაობის“ მოტივი. რას აქვს სამეფო [[ფარაონის ტიტულატურა|ტიტულატურა]] და მისი სახელი ფარაონის [[კარტუში|კარტუშშია]] ჩასმული. ფარაონი, როგორც რას ვაჟიშვილი და მისი მემკვიდრე, გარდაცვალების შემდეგ რას მსგავსად უნდა აღზევებულიყო ზეცაში ღვთაებრივ ძროხაზე ამხედრებული და მამას შეერთებოდა, რის შემდეგაც მას, როგორც ამას წიგნში ნუნი გვამცნობს, შეუძლია „დარჩეს ზეცაში დროის დასასრულამდე“.

==წყარო==
[[ძველი ეგვიპტის ენციკლოპედია]]
[[კატეგორია:ძველი ეგვიპტე]]
[[კატეგორია:ძველი ეგვიპტის რელიგიური ლიტერატურა]]

@@ ხაზი 5: / ხაზი 5: @@
 წიგნის პირველ ნაწილში მოთხრობილია იმ დროის შესახებ, როცა ღმერთები და ადამიანები ერთნაირად იყვნენ დაცული მზის ღვთაების მიერ და არ არსებობდა სიკვდილი. მზე არ მოგზაურობდა თავის [[ბარკა]]ში, დღისით ზეცაში და ღამით მიწისქვეშეთში, რადგან არ არსებობდა არც ღამე და არც იმქვეყნიური სამყარო. მაგრამ დიდი [[რა]] მოხუცდა. მისი ძვლები გახდა [[ვერცხლი]], მისი ხორცი – [[ოქრო]], თმა კი [[ლილაქვა]]. ამიტომ ადამიანებმა, რომლებმაც იგრძნეს რას სისუსტე, გადაწყვიტეს აჯანყებულიყვნენ მის წინააღმდეგ. რამ გაიგო მის წინააღმდეგ შეთქმულების შესახებ და მოიხმო უძველესი ღმერთები – [[მზის თვალი]], [[შუ (ღვთება)|შუ]], [[ტეფნუტი]], [[გები]], [[ნუტი]], [[ოგდოადა]] და [[ნუნი]], რომ ეკითხა მათთვის რჩევა, თუ როგორ დაესაჯა ადამიანები.
-ნუნმა, უძველესმა ღვთაებამ, ურჩია, ადამიანების დასასჯელად გაეგზავნა მზის თვალი – [[ხატხორი]]. ხატხორმა აჯანყებულები უდაბნოში იპოვა, დახოცა ისინი და შესვა მათი სისხლი. საბოლოოდ, რას მაინც შეებრალა ადამიანები, და გადაწყვიტა, ბოლომდე არ გაეჟლიტა ისინი. რადგან გამძვინვარებული ხატხორის შეჩერება შეუძლებელი აღმოჩნდა, რამ ბრძანა [[ელეფანტინა]]დან წითელი ქვის ჩამოტანა. ჰელიოპოლისის მთავარმა [[ქურუმები|ქურუმმა]] ქვა დაფქვა, და ფხვნილით შეღებეს შვიდი ათასი [[დოქი]] [[ლუდი]]. სისხლისფრად შეღებილი ლუდი მიწაზე დააქციეს, და ყველგან სისხლისფერი გუბეები დადგა. გამთენიისას, როცა ხატხორმა გაიღვიძა, ჩაიხედა სისხლისფერ ტბაში, ხარბად დაეწაფა მას, გაბრუვდა და დაიძინა. თუმცა რამ გადაარჩინა ადამიანების მოდგმა სრული განადგურებისაგან, ადამიანი მოკვდავი გახადა. მიწაზე გაჩნდა სიკვდილი და ტკივილი.
+ნუნმა, უძველესმა ღვთაებამ, ურჩია, ადამიანების დასასჯელად გაეგზავნა მზის თვალი – [[ხატხორი]]. ხატხორმა აჯანყებულები უდაბნოში იპოვა, დახოცა ისინი და შესვა მათი სისხლი. საბოლოოდ, რას მაინც შეებრალა ადამიანები, და გადაწყვიტა, ბოლომდე არ გაეჟლიტა ისინი. რადგან გამძვინვარებული ხატხორის შეჩერება შეუძლებელი აღმოჩნდა, რამ ბრძანა [[ელეფანტინა]]დან წითელი ქვის ჩამოტანა. ჰელიოპოლისის მთავარმა [[ქურუმები|ქურუმმა]] ქვა დაფქვა, და ფხვნილით შეღებეს შვიდი ათასი დოქი [[ლუდი]]. სისხლისფრად შეღებილი ლუდი მიწაზე დააქციეს, და ყველგან სისხლისფერი გუბეები დადგა. გამთენიისას, როცა ხატხორმა გაიღვიძა, ჩაიხედა სისხლისფერ ტბაში, ხარბად დაეწაფა მას, გაბრუვდა და დაიძინა. თუმცა რამ გადაარჩინა ადამიანების მოდგმა სრული განადგურებისაგან, ადამიანი მოკვდავი გახადა. მიწაზე გაჩნდა სიკვდილი და ტკივილი.
 მეორე ნაწილში ნუნი უბრძანებს ნუტს, რომ ძროხად გადაიქცეს და რა ზეცაში აიყვანოს. რა, ზეციურ ძროხაზე ამხედრებული, ადის ზეცაში, რომელიც ამიერიდან ჰაერის ღვთაებას, შუს უნდა ეჭიროს. თავისი ახალი ადგილსამყოფელიდან რა იწყებს სამყაროს ახლებურად მოწყობას, და პირველ რიგში ქმნის საიქიოს, როგორც გარდაცვლილთა ადგილსამყოფელს. ის ასევე ქმნის [[სამოთხე]]ს და ვარსკვლავებს. წიგნის მესამე ნაწილში სწორედ საიქიოს შექმნაა აღწერილი. აქ ასახლებენ სხვადასხვა სახის [[გველი|გველებს]] და სხვა საშიშ [[დემონები|დემონებს]], რომლებსაც გებმა, მიწის ღმერთმა უნდა უხელმძღვანელოს.