https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%AC%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%93%E1%83%98წილადი - რედაქტირების ისტორია2026-04-25T16:09:38Zამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიშიMediaWiki 1.19.24https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%AC%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%93%E1%83%98&diff=258350&oldid=prevTkenchoshvili 11:52, 14 იანვარი 2026-ზე2026-01-14T11:52:54Z<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">11:52, 14 იანვარი 2026-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 5:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 5:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>წილადის გაფართოებისა და [[წილადის შეკვეცა|შეკვეცის]] ოპერაციებს უკვე XII საუკუნეში იყენებდნენ, მაგრამ ტერმინი „შეკვეცა“ ხმარებაში შემოვიდა XV საუკუნიდან, ხოლო „გაფართოება“ – მხოლოდ XIX საუკუნეში. წილადების მიყვანა საერთო მნიშვნელზე ხდება XII ს-დან, ამ ოპერაციის სახელწოდება რეგიომონტანასთან გვხვდება (1464). უმცირესი საერთო მნიშვნელის მოძებნა დაიწყეს მხოლოდ XVI ს-ის მეორე ნახევრიდან, [[ტარტალი ნიკოლო (ფონტანა)|ტარტალისა]] (1556) და კლავიუსის (1583) შრომების შემდეგ.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>წილადის გაფართოებისა და [[წილადის შეკვეცა|შეკვეცის]] ოპერაციებს უკვე XII საუკუნეში იყენებდნენ, მაგრამ ტერმინი „შეკვეცა“ ხმარებაში შემოვიდა XV საუკუნიდან, ხოლო „გაფართოება“ – მხოლოდ XIX საუკუნეში. წილადების მიყვანა საერთო მნიშვნელზე ხდება XII ს-დან, ამ ოპერაციის სახელწოდება რეგიომონტანასთან გვხვდება (1464). უმცირესი საერთო მნიშვნელის მოძებნა დაიწყეს მხოლოდ XVI ს-ის მეორე ნახევრიდან, [[ტარტალი ნიკოლო (ფონტანა)|ტარტალისა]] (1556) და კლავიუსის (1583) შრომების შემდეგ.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ათწილადი|ათწილადების]] ფართო გავრცელება დაიწყო ფლამანდიელი ინჟინერის [[სტევინი სიმონ|სტევინის]] წიგნის – „მეათე“ – გამოსვლის შემდეგ (1585). სახელწოდება „ათწილადები“ შემოიღო ელენდმა (1724), მანამდის მათ უწოდებდნენ „ათობით რიცხვებს“. ჩვეულებრივი წილადების გადაქცევას ათწილადებად და პირიქით იხილავდა კავალიერი (1643); ამასთან დაკავშირებით [[ევროპა]]ში მან პირველმა დაიწყო [[პერიოდული ათწილადი|პერიოდული ათწილადების]] შესწავლა.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ათწილადი|ათწილადების]] ფართო გავრცელება დაიწყო ფლამანდიელი ინჟინერის [[სტევინი სიმონ|სტევინის]] წიგნის – „მეათე“ – გამოსვლის შემდეგ (1585). სახელწოდება „ათწილადები“ შემოიღო ელენდმა (1724), მანამდის მათ უწოდებდნენ „ათობით რიცხვებს“. ჩვეულებრივი წილადების გადაქცევას ათწილადებად და პირიქით იხილავდა <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>კავალიერი <ins class="diffchange diffchange-inline">ბონავენტურა|კავალიერი]] </ins>(1643); ამასთან დაკავშირებით [[ევროპა]]ში მან პირველმა დაიწყო [[პერიოდული ათწილადი|პერიოდული ათწილადების]] შესწავლა.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>წილადის ჩაწერა ჰორიზონტალური ხაზით უძველესი წარმოშობისაა. ამით სარგებლობდნენ [[ჰერონ ალექსანდრიელი |ჰერონი]] და [[დიოფანტე ალექსანდრიელი|დიოფანტე]] იგი გვხვდება XII ს-ის არაბ მათემატიკოს ალ- ხასართან, მას იყენებდა ლეონარდო ფიბონაჩი (XII-XIII ს). საერთო ხმარებაში წილადის ჩაწერა ხაზით დამკვიდრდა მხოლოდ XVI-XVII ს-ში.  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>წილადის ჩაწერა ჰორიზონტალური ხაზით უძველესი წარმოშობისაა. ამით სარგებლობდნენ [[ჰერონ ალექსანდრიელი |ჰერონი]] და [[დიოფანტე ალექსანდრიელი|დიოფანტე]] იგი გვხვდება XII ს-ის არაბ მათემატიკოს ალ- ხასართან, მას იყენებდა ლეონარდო ფიბონაჩი (XII-XIII ს). საერთო ხმარებაში წილადის ჩაწერა ხაზით დამკვიდრდა მხოლოდ XVI-XVII ს-ში.  </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 17:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 17:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:მათემატიკა]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:მათემატიკა]]</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ალგებრა]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ალგებრა]]</div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[კატეგორია:წილადები]]</ins></div></td></tr>
</table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%AC%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%93%E1%83%98&diff=240474&oldid=prevTkenchoshvili 08:46, 19 დეკემბერი 2024-ზე2024-12-19T08:46:08Z<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">08:46, 19 დეკემბერი 2024-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 7:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 7:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ათწილადი|ათწილადების]] ფართო გავრცელება დაიწყო ფლამანდიელი ინჟინერის [[სტევინი სიმონ|სტევინის]] წიგნის – „მეათე“ – გამოსვლის შემდეგ (1585). სახელწოდება „ათწილადები“ შემოიღო ელენდმა (1724), მანამდის მათ უწოდებდნენ „ათობით რიცხვებს“. ჩვეულებრივი წილადების გადაქცევას ათწილადებად და პირიქით იხილავდა კავალიერი (1643); ამასთან დაკავშირებით [[ევროპა]]ში მან პირველმა დაიწყო [[პერიოდული ათწილადი|პერიოდული ათწილადების]] შესწავლა.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ათწილადი|ათწილადების]] ფართო გავრცელება დაიწყო ფლამანდიელი ინჟინერის [[სტევინი სიმონ|სტევინის]] წიგნის – „მეათე“ – გამოსვლის შემდეგ (1585). სახელწოდება „ათწილადები“ შემოიღო ელენდმა (1724), მანამდის მათ უწოდებდნენ „ათობით რიცხვებს“. ჩვეულებრივი წილადების გადაქცევას ათწილადებად და პირიქით იხილავდა კავალიერი (1643); ამასთან დაკავშირებით [[ევროპა]]ში მან პირველმა დაიწყო [[პერიოდული ათწილადი|პერიოდული ათწილადების]] შესწავლა.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>წილადის ჩაწერა ჰორიზონტალური ხაზით უძველესი წარმოშობისაა. ამით სარგებლობდნენ [[<del class="diffchange diffchange-inline">ჰერონი </del>ალექსანდრიელი |ჰერონი]] და [[დიოფანტე ალექსანდრიელი|დიოფანტე]] იგი გვხვდება XII ს-ის არაბ მათემატიკოს ალ- ხასართან, მას იყენებდა ლეონარდო ფიბონაჩი (XII-XIII ს). საერთო ხმარებაში წილადის ჩაწერა ხაზით დამკვიდრდა მხოლოდ XVI-XVII ს-ში.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>წილადის ჩაწერა ჰორიზონტალური ხაზით უძველესი წარმოშობისაა. ამით სარგებლობდნენ [[<ins class="diffchange diffchange-inline">ჰერონ </ins>ალექსანდრიელი |ჰერონი]] და [[დიოფანტე ალექსანდრიელი|დიოფანტე]] იგი გვხვდება XII ს-ის არაბ მათემატიკოს ალ- ხასართან, მას იყენებდა ლეონარდო ფიბონაჩი (XII-XIII ს). საერთო ხმარებაში წილადის ჩაწერა ხაზით დამკვიდრდა მხოლოდ XVI-XVII ს-ში.  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[არქიმედე|არქიმედის]] ეპოქაში წილადის მნიშვნელს წერდნენ მრიცხველის ზემოთ, ხაზის გარეშე (მანამდის წილადს სიტყვიერად წერდნენ). თანამედროვე ჩაწერა სათავეს იღებს ინდუსებთან, რომლებისგანაც იგი გადაიღეს არაბებმა: მრიცხველს წერდნენ მნიშვნელის ზემოთ. ტირე მათ განსაცალკევებლად პირველად ლეონარდო პიზანელმა გამოიყენა (1202); ვარაუდობენ, რომ ესეც მან არაბებისაგან გადმოიღო. შემდეგ ასეთი ჩანაწერი გაქრა და გამოჩნდა მხოლოდ [[ვიდმანი იან |ვიდმანის]] ნაშრომში (1489).</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[არქიმედე|არქიმედის]] ეპოქაში წილადის მნიშვნელს წერდნენ მრიცხველის ზემოთ, ხაზის გარეშე (მანამდის წილადს სიტყვიერად წერდნენ). თანამედროვე ჩაწერა სათავეს იღებს ინდუსებთან, რომლებისგანაც იგი გადაიღეს არაბებმა: მრიცხველს წერდნენ მნიშვნელის ზემოთ. ტირე მათ განსაცალკევებლად პირველად ლეონარდო პიზანელმა გამოიყენა (1202); ვარაუდობენ, რომ ესეც მან არაბებისაგან გადმოიღო. შემდეგ ასეთი ჩანაწერი გაქრა და გამოჩნდა მხოლოდ [[ვიდმანი იან |ვიდმანის]] ნაშრომში (1489).</div></td></tr>
</table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%AC%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%93%E1%83%98&diff=204364&oldid=prevEchelidze 11:34, 25 სექტემბერი 2023-ზე2023-09-25T11:34:51Z<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">11:34, 25 სექტემბერი 2023-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 7:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 7:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ათწილადი|ათწილადების]] ფართო გავრცელება დაიწყო ფლამანდიელი ინჟინერის [[სტევინი სიმონ|სტევინის]] წიგნის – „მეათე“ – გამოსვლის შემდეგ (1585). სახელწოდება „ათწილადები“ შემოიღო ელენდმა (1724), მანამდის მათ უწოდებდნენ „ათობით რიცხვებს“. ჩვეულებრივი წილადების გადაქცევას ათწილადებად და პირიქით იხილავდა კავალიერი (1643); ამასთან დაკავშირებით [[ევროპა]]ში მან პირველმა დაიწყო [[პერიოდული ათწილადი|პერიოდული ათწილადების]] შესწავლა.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ათწილადი|ათწილადების]] ფართო გავრცელება დაიწყო ფლამანდიელი ინჟინერის [[სტევინი სიმონ|სტევინის]] წიგნის – „მეათე“ – გამოსვლის შემდეგ (1585). სახელწოდება „ათწილადები“ შემოიღო ელენდმა (1724), მანამდის მათ უწოდებდნენ „ათობით რიცხვებს“. ჩვეულებრივი წილადების გადაქცევას ათწილადებად და პირიქით იხილავდა კავალიერი (1643); ამასთან დაკავშირებით [[ევროპა]]ში მან პირველმა დაიწყო [[პერიოდული ათწილადი|პერიოდული ათწილადების]] შესწავლა.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>წილადის ჩაწერა ჰორიზონტალური ხაზით უძველესი წარმოშობისაა. ამით სარგებლობდნენ [[ჰერონი <del class="diffchange diffchange-inline">ალექსანლრიელი </del>|ჰერონი]] და [[დიოფანტე ალექსანდრიელი|დიოფანტე]] იგი გვხვდება XII ს-ის არაბ მათემატიკოს ალ- ხასართან, მას იყენებდა ლეონარდო ფიბონაჩი (XII-XIII ს). საერთო ხმარებაში წილადის ჩაწერა ხაზით დამკვიდრდა მხოლოდ XVI-XVII ს-ში.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>წილადის ჩაწერა ჰორიზონტალური ხაზით უძველესი წარმოშობისაა. ამით სარგებლობდნენ [[ჰერონი <ins class="diffchange diffchange-inline">ალექსანდრიელი </ins>|ჰერონი]] და [[დიოფანტე ალექსანდრიელი|დიოფანტე]] იგი გვხვდება XII ს-ის არაბ მათემატიკოს ალ- ხასართან, მას იყენებდა ლეონარდო ფიბონაჩი (XII-XIII ს). საერთო ხმარებაში წილადის ჩაწერა ხაზით დამკვიდრდა მხოლოდ XVI-XVII ს-ში.  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[არქიმედე|არქიმედის]] ეპოქაში წილადის მნიშვნელს წერდნენ მრიცხველის ზემოთ, ხაზის გარეშე (მანამდის წილადს სიტყვიერად წერდნენ). თანამედროვე ჩაწერა სათავეს იღებს ინდუსებთან, რომლებისგანაც იგი გადაიღეს არაბებმა: მრიცხველს წერდნენ მნიშვნელის ზემოთ. ტირე მათ განსაცალკევებლად პირველად ლეონარდო პიზანელმა გამოიყენა (1202); ვარაუდობენ, რომ ესეც მან არაბებისაგან გადმოიღო. შემდეგ ასეთი ჩანაწერი გაქრა და გამოჩნდა მხოლოდ [[ვიდმანი იან |ვიდმანის]] ნაშრომში (1489).</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[არქიმედე|არქიმედის]] ეპოქაში წილადის მნიშვნელს წერდნენ მრიცხველის ზემოთ, ხაზის გარეშე (მანამდის წილადს სიტყვიერად წერდნენ). თანამედროვე ჩაწერა სათავეს იღებს ინდუსებთან, რომლებისგანაც იგი გადაიღეს არაბებმა: მრიცხველს წერდნენ მნიშვნელის ზემოთ. ტირე მათ განსაცალკევებლად პირველად ლეონარდო პიზანელმა გამოიყენა (1202); ვარაუდობენ, რომ ესეც მან არაბებისაგან გადმოიღო. შემდეგ ასეთი ჩანაწერი გაქრა და გამოჩნდა მხოლოდ [[ვიდმანი იან |ვიდმანის]] ნაშრომში (1489).</div></td></tr>
</table>Echelidzehttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%AC%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%93%E1%83%98&diff=204306&oldid=prevEchelidze 21:57, 24 სექტემბერი 2023-ზე2023-09-24T21:57:32Z<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">21:57, 24 სექტემბერი 2023-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>'''წილადი''' – რიცხვი, რომელიც შედგება ერთეულის ერთი ან რამდენიმე ტოლი ნაწილის ერთობლიობისაგან. წილადი გამოისახება m/n [[სიმბოლო]]თი. m უჩვენებს ერთეულის ნაწილთა აღებულ რიცხვს, n – რამდენ ნაწილად არის დაყოფილი ერთეული ([[ათწილადი]], [[მარტივი წილადი]], [[პერიოდული ათწილადი|პერიოდული]] და [[უსასრულო ათწილადი|უსასრულო ათწილადები]], [[შერეული რიცხვი]]).</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>'''წილადი''' – <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>რიცხვი <ins class="diffchange diffchange-inline">(მათემატიკა)|რიცხვი]]</ins>, რომელიც შედგება <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ერთეული|</ins>ერთეულის<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>ერთი ან რამდენიმე ტოლი ნაწილის ერთობლიობისაგან. წილადი გამოისახება m/n [[სიმბოლო]]თი. m უჩვენებს ერთეულის ნაწილთა აღებულ რიცხვს, n – რამდენ ნაწილად არის დაყოფილი ერთეული ([[ათწილადი]], [[მარტივი წილადი]], [[პერიოდული ათწილადი|პერიოდული]] და [[უსასრულო ათწილადი|უსასრულო ათწილადები]], [[შერეული რიცხვი]]).</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ყველა ენაზე წილადს ეწოდება „გატეხილი (დამსხვრეული) რიცხვი“. ეს ტერმინი სათავეს არაბებთან იღებს და ლეონარდო პიზანელის საშუალებით შევიდა ევროპულ [[მათემატიკა]]ში (1202) სახელწოდება <del class="diffchange diffchange-inline">„მრიცხველი“ </del>და <del class="diffchange diffchange-inline">„მნიშვნელი“ </del>გამოიყენა მაქსიმ პლანუდამ (XIII ს-ის ბოლოს), ხოლო p/q წილადის აღსანიშნავად ტერმინი „[[ჩვეულებრივი წილადი]]“ ტრანშანმა (1558). უნგრელ ზაგნერთან გაჩნდა ტერმინები „წესიერი“ და „[[არაწესიერი წილადი|არაწესიერი]]“ წილადები (1747).</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ყველა ენაზე წილადს ეწოდება „გატეხილი (დამსხვრეული) რიცხვი“. ეს ტერმინი სათავეს არაბებთან იღებს და ლეონარდო პიზანელის საშუალებით შევიდა ევროპულ [[მათემატიკა]]ში (1202) სახელწოდება <ins class="diffchange diffchange-inline">„[[მრიცხველი წილადისა|მრიცხველი]]“ </ins>და <ins class="diffchange diffchange-inline">„[[მნიშვნელი (მათემატიკა)|მნიშვნელი]]“ </ins>გამოიყენა მაქსიმ პლანუდამ (XIII ს-ის ბოლოს), ხოლო p/q წილადის აღსანიშნავად ტერმინი „[[ჩვეულებრივი წილადი]]“ ტრანშანმა (1558). უნგრელ ზაგნერთან გაჩნდა ტერმინები „წესიერი“ და „[[არაწესიერი წილადი|არაწესიერი]]“ წილადები (1747).</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>წილადის გაფართოებისა და შეკვეცის ოპერაციებს უკვე XII საუკუნეში იყენებდნენ, მაგრამ ტერმინი „შეკვეცა“ ხმარებაში შემოვიდა XV საუკუნიდან, ხოლო „გაფართოება“ – მხოლოდ XIX საუკუნეში. წილადების მიყვანა საერთო მნიშვნელზე ხდება XII ს-დან, ამ ოპერაციის სახელწოდება რეგიომონტანასთან გვხვდება (1464). უმცირესი საერთო მნიშვნელის მოძებნა დაიწყეს მხოლოდ XVI ს-ის მეორე ნახევრიდან, ტარტალისა (1556) და კლავიუსის (1583) შრომების შემდეგ.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>წილადის გაფართოებისა და <ins class="diffchange diffchange-inline">[[წილადის შეკვეცა|</ins>შეკვეცის<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>ოპერაციებს უკვე XII საუკუნეში იყენებდნენ, მაგრამ ტერმინი „შეკვეცა“ ხმარებაში შემოვიდა XV საუკუნიდან, ხოლო „გაფართოება“ – მხოლოდ XIX საუკუნეში. წილადების მიყვანა საერთო მნიშვნელზე ხდება XII ს-დან, ამ ოპერაციის სახელწოდება რეგიომონტანასთან გვხვდება (1464). უმცირესი საერთო მნიშვნელის მოძებნა დაიწყეს მხოლოდ XVI ს-ის მეორე ნახევრიდან, <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ტარტალი ნიკოლო (ფონტანა)|</ins>ტარტალისა<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>(1556) და კლავიუსის (1583) შრომების შემდეგ.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ათწილადების ფართო გავრცელება დაიწყო ფლამანდიელი ინჟინერის სტევინის წიგნის – „მეათე“ – გამოსვლის შემდეგ (1585). სახელწოდება „ათწილადები“ შემოიღო ელენდმა (1724), მანამდის მათ უწოდებდნენ „ათობით რიცხვებს“. ჩვეულებრივი წილადების გადაქცევას ათწილადებად და პირიქით იხილავდა კავალიერი (1643); ამასთან დაკავშირებით [[ევროპა]]ში მან პირველმა დაიწყო პერიოდული ათწილადების შესწავლა.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[ათწილადი|</ins>ათწილადების<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>ფართო გავრცელება დაიწყო ფლამანდიელი ინჟინერის <ins class="diffchange diffchange-inline">[[სტევინი სიმონ|</ins>სტევინის<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>წიგნის – „მეათე“ – გამოსვლის შემდეგ (1585). სახელწოდება „ათწილადები“ შემოიღო ელენდმა (1724), მანამდის მათ უწოდებდნენ „ათობით რიცხვებს“. ჩვეულებრივი წილადების გადაქცევას ათწილადებად და პირიქით იხილავდა კავალიერი (1643); ამასთან დაკავშირებით [[ევროპა]]ში მან პირველმა დაიწყო <ins class="diffchange diffchange-inline">[[პერიოდული ათწილადი|</ins>პერიოდული ათწილადების<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>შესწავლა.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>წილადის ჩაწერა ჰორიზონტალური ხაზით უძველესი წარმოშობისაა. ამით სარგებლობდნენ ჰერონი და დიოფანტე იგი გვხვდება XII ს-ის არაბ მათემატიკოს ალ- ხასართან, მას იყენებდა ლეონარდო ფიბონაჩი (XII-XIII ს). საერთო ხმარებაში წილადის ჩაწერა ხაზით დამკვიდრდა მხოლოდ XVI-XVII ს-ში.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>წილადის ჩაწერა ჰორიზონტალური ხაზით უძველესი წარმოშობისაა. ამით სარგებლობდნენ <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ჰერონი <ins class="diffchange diffchange-inline">ალექსანლრიელი |ჰერონი]] </ins>და <ins class="diffchange diffchange-inline">[[დიოფანტე ალექსანდრიელი|</ins>დიოფანტე<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>იგი გვხვდება XII ს-ის არაბ მათემატიკოს ალ- ხასართან, მას იყენებდა ლეონარდო ფიბონაჩი (XII-XIII ს). საერთო ხმარებაში წილადის ჩაწერა ხაზით დამკვიდრდა მხოლოდ XVI-XVII ს-ში.  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>არქიმედის ეპოქაში წილადის მნიშვნელს წერდნენ მრიცხველის ზემოთ, ხაზის გარეშე (მანამდის წილადს სიტყვიერად წერდნენ). თანამედროვე ჩაწერა სათავეს იღებს ინდუსებთან, რომლებისგანაც იგი გადაიღეს არაბებმა: მრიცხველს წერდნენ მნიშვნელის ზემოთ. ტირე მათ განსაცალკევებლად პირველად ლეონარდო პიზანელმა გამოიყენა (1202); ვარაუდობენ, რომ ესეც მან არაბებისაგან გადმოიღო. შემდეგ ასეთი ჩანაწერი გაქრა და გამოჩნდა მხოლოდ ვიდმანის ნაშრომში (1489).</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[არქიმედე|</ins>არქიმედის<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>ეპოქაში წილადის მნიშვნელს წერდნენ მრიცხველის ზემოთ, ხაზის გარეშე (მანამდის წილადს სიტყვიერად წერდნენ). თანამედროვე ჩაწერა სათავეს იღებს ინდუსებთან, რომლებისგანაც იგი გადაიღეს არაბებმა: მრიცხველს წერდნენ მნიშვნელის ზემოთ. ტირე მათ განსაცალკევებლად პირველად ლეონარდო პიზანელმა გამოიყენა (1202); ვარაუდობენ, რომ ესეც მან არაბებისაგან გადმოიღო. შემდეგ ასეთი ჩანაწერი გაქრა და გამოჩნდა მხოლოდ <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ვიდმანი იან |</ins>ვიდმანის<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>ნაშრომში (1489).</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
</table>Echelidzehttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%AC%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%93%E1%83%98&diff=192351&oldid=prevEchelidze: ახალი გვერდი: '''წილადი''' – რიცხვი, რომელიც შედგება ერთეულის ერთი ან რამდენი...2023-05-02T09:34:06Z<p>ახალი გვერდი: '''წილადი''' – რიცხვი, რომელიც შედგება ერთეულის ერთი ან რამდენი...</p>
<p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''წილადი''' – რიცხვი, რომელიც შედგება ერთეულის ერთი ან რამდენიმე ტოლი ნაწილის ერთობლიობისაგან. წილადი გამოისახება m/n [[სიმბოლო]]თი. m უჩვენებს ერთეულის ნაწილთა აღებულ რიცხვს, n – რამდენ ნაწილად არის დაყოფილი ერთეული ([[ათწილადი]], [[მარტივი წილადი]], [[პერიოდული ათწილადი|პერიოდული]] და [[უსასრულო ათწილადი|უსასრულო ათწილადები]], [[შერეული რიცხვი]]).<br />
<br />
ყველა ენაზე წილადს ეწოდება „გატეხილი (დამსხვრეული) რიცხვი“. ეს ტერმინი სათავეს არაბებთან იღებს და ლეონარდო პიზანელის საშუალებით შევიდა ევროპულ [[მათემატიკა]]ში (1202) სახელწოდება „მრიცხველი“ და „მნიშვნელი“ გამოიყენა მაქსიმ პლანუდამ (XIII ს-ის ბოლოს), ხოლო p/q წილადის აღსანიშნავად ტერმინი „[[ჩვეულებრივი წილადი]]“ ტრანშანმა (1558). უნგრელ ზაგნერთან გაჩნდა ტერმინები „წესიერი“ და „[[არაწესიერი წილადი|არაწესიერი]]“ წილადები (1747).<br />
<br />
წილადის გაფართოებისა და შეკვეცის ოპერაციებს უკვე XII საუკუნეში იყენებდნენ, მაგრამ ტერმინი „შეკვეცა“ ხმარებაში შემოვიდა XV საუკუნიდან, ხოლო „გაფართოება“ – მხოლოდ XIX საუკუნეში. წილადების მიყვანა საერთო მნიშვნელზე ხდება XII ს-დან, ამ ოპერაციის სახელწოდება რეგიომონტანასთან გვხვდება (1464). უმცირესი საერთო მნიშვნელის მოძებნა დაიწყეს მხოლოდ XVI ს-ის მეორე ნახევრიდან, ტარტალისა (1556) და კლავიუსის (1583) შრომების შემდეგ.<br />
<br />
ათწილადების ფართო გავრცელება დაიწყო ფლამანდიელი ინჟინერის სტევინის წიგნის – „მეათე“ – გამოსვლის შემდეგ (1585). სახელწოდება „ათწილადები“ შემოიღო ელენდმა (1724), მანამდის მათ უწოდებდნენ „ათობით რიცხვებს“. ჩვეულებრივი წილადების გადაქცევას ათწილადებად და პირიქით იხილავდა კავალიერი (1643); ამასთან დაკავშირებით [[ევროპა]]ში მან პირველმა დაიწყო პერიოდული ათწილადების შესწავლა.<br />
<br />
წილადის ჩაწერა ჰორიზონტალური ხაზით უძველესი წარმოშობისაა. ამით სარგებლობდნენ ჰერონი და დიოფანტე იგი გვხვდება XII ს-ის არაბ მათემატიკოს ალ- ხასართან, მას იყენებდა ლეონარდო ფიბონაჩი (XII-XIII ს). საერთო ხმარებაში წილადის ჩაწერა ხაზით დამკვიდრდა მხოლოდ XVI-XVII ს-ში. <br />
<br />
არქიმედის ეპოქაში წილადის მნიშვნელს წერდნენ მრიცხველის ზემოთ, ხაზის გარეშე (მანამდის წილადს სიტყვიერად წერდნენ). თანამედროვე ჩაწერა სათავეს იღებს ინდუსებთან, რომლებისგანაც იგი გადაიღეს არაბებმა: მრიცხველს წერდნენ მნიშვნელის ზემოთ. ტირე მათ განსაცალკევებლად პირველად ლეონარდო პიზანელმა გამოიყენა (1202); ვარაუდობენ, რომ ესეც მან არაბებისაგან გადმოიღო. შემდეგ ასეთი ჩანაწერი გაქრა და გამოჩნდა მხოლოდ ვიდმანის ნაშრომში (1489).<br />
<br />
<br />
==წყარო==<br />
[[მათემატიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი]]<br />
<br />
[[კატეგორია:მათემატიკა]]<br />
[[კატეგორია:ალგებრა]]</div>Echelidze