https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%AC%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90წინადადება - რედაქტირების ისტორია2026-04-30T01:17:04Zამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიშიMediaWiki 1.19.24https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%AC%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90&diff=246437&oldid=prevTkenchoshvili: /* წყარო */2025-05-07T19:55:26Z<p><span dir="auto"><span class="autocomment">წყარო</span></span></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">19:55, 7 მაისი 2025-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 31:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 31:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:გრამატიკა]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:გრამატიკა]]</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:წინადადება]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:წინადადება]]</div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[კატეგორია:ქართული ენა]]</ins></div></td></tr>
</table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%AC%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90&diff=221185&oldid=prevTkenchoshvili 11:40, 22 მარტი 2024-ზე2024-03-22T11:40:36Z<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">11:40, 22 მარტი 2024-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 15:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 15:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>საკომუნიკაციო და ფორმალურ-გრამატიკული ამ კუთხით იკვლევს წინადადების ტრანსფორმაციული წარმომშობი</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>საკომუნიკაციო და ფორმალურ-გრამატიკული ამ კუთხით იკვლევს წინადადების ტრანსფორმაციული წარმომშობი</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>გრამატიკა, ფუნქციონალური სინტაქსი (ე. მათეზიუსი, ნ. ხომსკი, ლ. ტენიერი, ლ. ბლუმფილდი, ზ. ჰარისი).</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>გრამატიკა, ფუნქციონალური სინტაქსი (ე. მათეზიუსი, ნ. ხომსკი, ლ. ტენიერი, ლ. ბლუმფილდი, ზ. ჰარისი).</div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">''ლ. კვავაძე''</ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
</table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%AC%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90&diff=221184&oldid=prevTkenchoshvili 11:39, 22 მარტი 2024-ზე2024-03-22T11:39:39Z<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">11:39, 22 მარტი 2024-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 3:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 3:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>წინადადება მრავალასპექტიანი ერთეულია და ხასიათდება სტრუქტურულ-სემანტიკური ნიშნების ერთობლიობით. იგი, ერთი მხრივ, განიხილება როგორც სტრუქტურა (ენაში) და, მეორე მხრივ, როგორც გამონათქვამი ([[მეტყველება]]ში). მისი ერთ-ერთი ძირითადი ნიშანია პრედიკატულობა. ყოველ წინადადებას აქვს გარკვეული ინტონაცია, რაც მასში შემავალ სიტყვებს ერთ მთლიან ერთეულად აერთიანებს.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>წინადადება მრავალასპექტიანი ერთეულია და ხასიათდება სტრუქტურულ-სემანტიკური ნიშნების ერთობლიობით. იგი, ერთი მხრივ, განიხილება როგორც სტრუქტურა (ენაში) და, მეორე მხრივ, როგორც გამონათქვამი ([[მეტყველება]]ში). მისი ერთ-ერთი ძირითადი ნიშანია პრედიკატულობა. ყოველ წინადადებას აქვს გარკვეული ინტონაცია, რაც მასში შემავალ სიტყვებს ერთ მთლიან ერთეულად აერთიანებს.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>მოდალობის <del class="diffchange diffchange-inline">მიხედეით </del>წინადადება  შეიძლება იყოს [[თხრობითი წინადადება|თხრობითი]], [[კითხვითი წინადადება|კითხვითი]] და [[ბრძანებითი წინადადება|ბრძანებითი]]. თითოეულს შეიძლება ახლდეს ესა თუ ის ემოციური იერი, ან გამოხატავდეს ძლიერ გრძნობას. ამის მიხედვით, დამატებით გამოიყოფა [[ძახილის წინადადება|ძახილის]]ა და [[კითხვით-ძახილის წინადადება|კითხვით-ძახილის წინადადებები]]. მოდალობის გამოხატვის საშუალებებია: [[ინტონაცია]], [[ზმნა|ზმნის]] [[კილო (გრამატიკა)|კილო]]ს ფორმები, კითხვითი [[ნაწილაკი|ნაწილაკები]], [[შორისდებული|შორისდებულები]].</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>მოდალობის <ins class="diffchange diffchange-inline">მიხედვით </ins>წინადადება  შეიძლება იყოს [[თხრობითი წინადადება|თხრობითი]], [[კითხვითი წინადადება|კითხვითი]] და [[ბრძანებითი წინადადება|ბრძანებითი]]. თითოეულს შეიძლება ახლდეს ესა თუ ის ემოციური იერი, ან გამოხატავდეს ძლიერ გრძნობას. ამის მიხედვით, დამატებით გამოიყოფა [[ძახილის წინადადება|ძახილის]]ა და [[კითხვით-ძახილის წინადადება|კითხვით-ძახილის წინადადებები]]. მოდალობის გამოხატვის საშუალებებია: [[ინტონაცია]], [[ზმნა|ზმნის]] [[კილო (გრამატიკა)|კილო]]ს ფორმები, კითხვითი [[ნაწილაკი|ნაწილაკები]], [[შორისდებული|შორისდებულები]].</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>აგებულების მიხედვით განირჩევა [[მარტივი წინადადება|მარტივი]], [[შერწყმული წინადადება|შერწყმული]] და [[რთული წინადადება]] წინადადების წევრები ერთმანეთს ენაში შემუშავებული წესების მიხედვით უკავშირდება. ამ კავშირისა და მიმართების გამოხატვის ძირითადი საშუალებებია: სიტყვის ფორმა, დამხმარე სიტყვები, სიტყვათა განლაგება, ინტონაცია. წინადადების წევრები ქმნიან გარკვეულ სინტაქსურ წყვილებს. მიმოსახრელი [[აფიქსი|აფიქსებით]] მდიდარ ენებში წინადადების წევრთა ურთიერთობა შეთანხმებით, მართვითა და მირთვით ხორციელდება.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>აგებულების მიხედვით განირჩევა [[მარტივი წინადადება|მარტივი]], [[შერწყმული წინადადება|შერწყმული]] და [[რთული წინადადება]] წინადადების წევრები ერთმანეთს ენაში შემუშავებული წესების მიხედვით უკავშირდება. ამ კავშირისა და მიმართების გამოხატვის ძირითადი საშუალებებია: სიტყვის ფორმა, დამხმარე სიტყვები, სიტყვათა განლაგება, ინტონაცია. წინადადების წევრები ქმნიან გარკვეულ სინტაქსურ წყვილებს. მიმოსახრელი [[აფიქსი|აფიქსებით]] მდიდარ ენებში წინადადების წევრთა ურთიერთობა შეთანხმებით, მართვითა და მირთვით ხორციელდება.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>პრედიკატი ([[შემასმენელი]]) წინადადების ძირითადი მაორგანიზებელი ნაწილია. იგი <del class="diffchange diffchange-inline">განსასღვრავს </del>მთავარ წევრთა რაოდენობას <del class="diffchange diffchange-inline">ინადადებაში</del>. იმ ენებში, სადაც ზმნა მხოლოდ ერთპირიანია, გვაქვს ორკომპონენტიანი სტრუქტურული ყალიბები. თუ ზმნა უსუბიექტო გახდა, წინადადება ერთშემადგენლიანია. ქართულში ზმნის მრავალპირიანობის გამო წინადადება შეიძლება იყოს არა მარტო ერთ- (ჩამობნელდა) და ორშემადგენლიანი (<del class="diffchange diffchange-inline">ქა-</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>პრედიკატი ([[შემასმენელი]]) წინადადების ძირითადი მაორგანიზებელი ნაწილია. იგი <ins class="diffchange diffchange-inline">განსაზღვრავს </ins>მთავარ წევრთა რაოდენობას <ins class="diffchange diffchange-inline">წინადადებაში</ins>. იმ ენებში, სადაც ზმნა მხოლოდ ერთპირიანია, გვაქვს ორკომპონენტიანი სტრუქტურული ყალიბები. თუ ზმნა უსუბიექტო გახდა, წინადადება ერთშემადგენლიანია. ქართულში ზმნის მრავალპირიანობის გამო წინადადება შეიძლება იყოს არა მარტო ერთ- (ჩამობნელდა) და ორშემადგენლიანი (<ins class="diffchange diffchange-inline">ქარი </ins>ჩადგა), არამედ სამ- (ნოდარმა თვალები დახუჭა; მთვარე ღრუბელს ამოეფარა) და <ins class="diffchange diffchange-inline">ოთხ შემადგენლიანიც </ins>(ხეებმა თელას თვალიერება დაუწყეს). შემასმენელი და პირმიმართი წევრები ერთმანეთთან დაკავშირებულნი არიან საურთიერთო დაქვემდებარებით, ხოლო არამთავარი წევრები – ცალმხრივი დაქვემდებარებით.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">რი </del>ჩადგა), არამედ სამ- (ნოდარმა თვალები დახუჭა; მთვარე ღრუბელს ამოეფარა) და <del class="diffchange diffchange-inline">ოთხშემადგენლიანიც </del>(ხეებმა თელას თვალიერება დაუწყეს). შემასმენელი და პირმიმართი წევრები ერთმანეთთან დაკავშირებულნი არიან საურთიერთო დაქვემდებარებით, ხოლო არამთავარი წევრები – ცალმხრივი დაქვემდებარებით.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>გამოიყოფა <del class="diffchange diffchange-inline">აგრეთეე </del>სახელდებითი წინადადება. იგი ყოველთვის <del class="diffchange diffchange-inline">ერთშემადგენლიანია </del>და საგანს ან მოვლენას აღნიშნავს მტკიცების გარეშე. გადმოიცემა არსებითი სახელის [[სახელობითი ბრუნვა|სახელობითი ბრუნვის]] ფორმით, რის გამოც მას ნომინატიური წინადადება ეწოდება (უდაბნო; მკრთალი სინათლე).</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>გამოიყოფა <ins class="diffchange diffchange-inline">აგრეთვე </ins>სახელდებითი წინადადება. იგი ყოველთვის <ins class="diffchange diffchange-inline">ერთ შემადგენლიანია </ins>და საგანს ან მოვლენას აღნიშნავს მტკიცების გარეშე. გადმოიცემა არსებითი სახელის [[სახელობითი ბრუნვა|სახელობითი ბრუნვის]] ფორმით, რის გამოც მას ნომინატიური წინადადება ეწოდება (უდაბნო; მკრთალი სინათლე).</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ლინგვისტურ ლიტერატურაში წინადადება განხილულია სამი ძირითადი თვალსაზრისით: ლოგიცისტურით, ფსიქოლოგისტურითა და ენობრივ-გრამატიკულით. ლოგიცისტური განსაზღვრისათვის დასაყრდენია აზრი, მსჯელობა (კ. ბეკერი, ნ. გრენი, ფ. ბუსლაევი…), ხოლო ფსიქოლოგისტური თვალსაზრისით წინადადება</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ლინგვისტურ ლიტერატურაში წინადადება განხილულია სამი ძირითადი თვალსაზრისით: ლოგიცისტურით, ფსიქოლოგისტურითა და ენობრივ-გრამატიკულით. ლოგიცისტური განსაზღვრისათვის დასაყრდენია აზრი, მსჯელობა (კ. ბეკერი, ნ. გრენი, ფ. ბუსლაევი…), ხოლო ფსიქოლოგისტური თვალსაზრისით წინადადება</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>განიხილება როგორც ფსიქიკურ პროცესთა ენობრივი გამოხატულება (გ. პაული, ფ. ფოსტუნატოვი, ა. შახმატოვი…). წინადადების ენობრივ-<del class="diffchange diffchange-inline">გრამატიკკული </del>შესწავლისას გათვალისწინებულია მისი ორი ასპექტი –</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>განიხილება როგორც ფსიქიკურ პროცესთა ენობრივი გამოხატულება (გ. პაული, ფ. ფოსტუნატოვი, ა. შახმატოვი…). წინადადების ენობრივ-<ins class="diffchange diffchange-inline">გრამატიკული </ins>შესწავლისას გათვალისწინებულია მისი ორი ასპექტი –</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>საკომუნიკაციო და ფორმალურ-გრამატიკული ამ კუთხით იკვლევს <del class="diffchange diffchange-inline">წინადადებს </del>ტრანსფორმაციული წარმომშობი</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>საკომუნიკაციო და ფორმალურ-გრამატიკული ამ კუთხით იკვლევს <ins class="diffchange diffchange-inline">წინადადების </ins>ტრანსფორმაციული წარმომშობი</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>გრამატიკა, ფუნქციონალური სინტაქსი (ე. მათეზიუსი, ნ. ხომსკი, ლ. ტენიერი, ლ. ბლუმფილდი, ზ. ჰარისი).</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>გრამატიკა, ფუნქციონალური სინტაქსი (ე. მათეზიუსი, ნ. ხომსკი, ლ. ტენიერი, ლ. ბლუმფილდი, ზ. ჰარისი).</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 23:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 22:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* კეაჭაძე ლ. თანამედროვე ქართული ენის სინტაქსი, თბ., 1966 (1996);  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* კეაჭაძე ლ. თანამედროვე ქართული ენის სინტაქსი, თბ., 1966 (1996);  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* [[დავითიანი აკაკი|დავითიანი ა.]] ქართული ენის სინტაქსი,  თბ., 1973;</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* [[დავითიანი აკაკი|დავითიანი ა.]] ქართული ენის სინტაქსი,  თბ., 1973;</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>* ენუქიძე ლ. ძირითადი სინტაქსური თეორიები თანამედროვე <del class="diffchange diffchange-inline">საზღვგარგარეთულ </del>ენათმეცნიერებაში, თბ. 1987;  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>* ენუქიძე ლ. ძირითადი სინტაქსური თეორიები თანამედროვე <ins class="diffchange diffchange-inline">საზღვარგარეთულ </ins>ენათმეცნიერებაში, თბ. 1987;  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* ნებიერიძე გ. ენათმეცნიერების შესავალი, თბ., 1991.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* ნებიერიძე გ. ენათმეცნიერების შესავალი, თბ., 1991.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ქართული ენა: ენციკლოპედია]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ქართული ენა: ენციკლოპედია]]</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:<del class="diffchange diffchange-inline">გრამარიკა</del>]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:<ins class="diffchange diffchange-inline">გრამატიკა</ins>]]</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:წინადადება]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:წინადადება]]</div></td></tr>
</table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%AC%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90&diff=221183&oldid=prevTkenchoshvili: ახალი გვერდი: '''წინადადება''' – სინტაქსის ერთ-ერთი ძირითადი კატეგორია, რომ...2024-03-22T11:36:04Z<p>ახალი გვერდი: '''წინადადება''' – <a href="/wikidict/index.php/%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%90%E1%83%A5%E1%83%A1%E1%83%98" title="სინტაქსი">სინტაქსის</a> ერთ-ერთი ძირითადი კატეგორია, რომ...</p>
<p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''წინადადება''' – [[სინტაქსი]]ს ერთ-ერთი ძირითადი კატეგორია, რომელიც შედგება ამა თუ იმ ენის [[გრამატიკა|გრამატიკის]] წესების შესაბამისად გაფორმებული ერთი ან რამდენიმე [[სიტყვა|სიტყვისაგან]] და დასრულებულ აზრობრივ-ინტონაციურ ერთეულს წარმოადგენს.<br />
<br />
წინადადება მრავალასპექტიანი ერთეულია და ხასიათდება სტრუქტურულ-სემანტიკური ნიშნების ერთობლიობით. იგი, ერთი მხრივ, განიხილება როგორც სტრუქტურა (ენაში) და, მეორე მხრივ, როგორც გამონათქვამი ([[მეტყველება]]ში). მისი ერთ-ერთი ძირითადი ნიშანია პრედიკატულობა. ყოველ წინადადებას აქვს გარკვეული ინტონაცია, რაც მასში შემავალ სიტყვებს ერთ მთლიან ერთეულად აერთიანებს.<br />
<br />
მოდალობის მიხედეით წინადადება შეიძლება იყოს [[თხრობითი წინადადება|თხრობითი]], [[კითხვითი წინადადება|კითხვითი]] და [[ბრძანებითი წინადადება|ბრძანებითი]]. თითოეულს შეიძლება ახლდეს ესა თუ ის ემოციური იერი, ან გამოხატავდეს ძლიერ გრძნობას. ამის მიხედვით, დამატებით გამოიყოფა [[ძახილის წინადადება|ძახილის]]ა და [[კითხვით-ძახილის წინადადება|კითხვით-ძახილის წინადადებები]]. მოდალობის გამოხატვის საშუალებებია: [[ინტონაცია]], [[ზმნა|ზმნის]] [[კილო (გრამატიკა)|კილო]]ს ფორმები, კითხვითი [[ნაწილაკი|ნაწილაკები]], [[შორისდებული|შორისდებულები]].<br />
<br />
აგებულების მიხედვით განირჩევა [[მარტივი წინადადება|მარტივი]], [[შერწყმული წინადადება|შერწყმული]] და [[რთული წინადადება]] წინადადების წევრები ერთმანეთს ენაში შემუშავებული წესების მიხედვით უკავშირდება. ამ კავშირისა და მიმართების გამოხატვის ძირითადი საშუალებებია: სიტყვის ფორმა, დამხმარე სიტყვები, სიტყვათა განლაგება, ინტონაცია. წინადადების წევრები ქმნიან გარკვეულ სინტაქსურ წყვილებს. მიმოსახრელი [[აფიქსი|აფიქსებით]] მდიდარ ენებში წინადადების წევრთა ურთიერთობა შეთანხმებით, მართვითა და მირთვით ხორციელდება.<br />
<br />
პრედიკატი ([[შემასმენელი]]) წინადადების ძირითადი მაორგანიზებელი ნაწილია. იგი განსასღვრავს მთავარ წევრთა რაოდენობას ინადადებაში. იმ ენებში, სადაც ზმნა მხოლოდ ერთპირიანია, გვაქვს ორკომპონენტიანი სტრუქტურული ყალიბები. თუ ზმნა უსუბიექტო გახდა, წინადადება ერთშემადგენლიანია. ქართულში ზმნის მრავალპირიანობის გამო წინადადება შეიძლება იყოს არა მარტო ერთ- (ჩამობნელდა) და ორშემადგენლიანი (ქა-<br />
რი ჩადგა), არამედ სამ- (ნოდარმა თვალები დახუჭა; მთვარე ღრუბელს ამოეფარა) და ოთხშემადგენლიანიც (ხეებმა თელას თვალიერება დაუწყეს). შემასმენელი და პირმიმართი წევრები ერთმანეთთან დაკავშირებულნი არიან საურთიერთო დაქვემდებარებით, ხოლო არამთავარი წევრები – ცალმხრივი დაქვემდებარებით.<br />
<br />
გამოიყოფა აგრეთეე სახელდებითი წინადადება. იგი ყოველთვის ერთშემადგენლიანია და საგანს ან მოვლენას აღნიშნავს მტკიცების გარეშე. გადმოიცემა არსებითი სახელის [[სახელობითი ბრუნვა|სახელობითი ბრუნვის]] ფორმით, რის გამოც მას ნომინატიური წინადადება ეწოდება (უდაბნო; მკრთალი სინათლე).<br />
<br />
ლინგვისტურ ლიტერატურაში წინადადება განხილულია სამი ძირითადი თვალსაზრისით: ლოგიცისტურით, ფსიქოლოგისტურითა და ენობრივ-გრამატიკულით. ლოგიცისტური განსაზღვრისათვის დასაყრდენია აზრი, მსჯელობა (კ. ბეკერი, ნ. გრენი, ფ. ბუსლაევი…), ხოლო ფსიქოლოგისტური თვალსაზრისით წინადადება<br />
განიხილება როგორც ფსიქიკურ პროცესთა ენობრივი გამოხატულება (გ. პაული, ფ. ფოსტუნატოვი, ა. შახმატოვი…). წინადადების ენობრივ-გრამატიკკული შესწავლისას გათვალისწინებულია მისი ორი ასპექტი –<br />
საკომუნიკაციო და ფორმალურ-გრამატიკული ამ კუთხით იკვლევს წინადადებს ტრანსფორმაციული წარმომშობი<br />
გრამატიკა, ფუნქციონალური სინტაქსი (ე. მათეზიუსი, ნ. ხომსკი, ლ. ტენიერი, ლ. ბლუმფილდი, ზ. ჰარისი).<br />
<br />
<br />
<br />
==ლიტერატურა==<br />
* [[ჩიქობავა არნოლდ|ჩიქობავა არნ]]. მარტივი წინადადების პრობლემა ქართულში, I, თბ., 1923 (1968);<br />
* კეაჭაძე ლ. თანამედროვე ქართული ენის სინტაქსი, თბ., 1966 (1996); <br />
* [[დავითიანი აკაკი|დავითიანი ა.]] ქართული ენის სინტაქსი, თბ., 1973;<br />
* ენუქიძე ლ. ძირითადი სინტაქსური თეორიები თანამედროვე საზღვგარგარეთულ ენათმეცნიერებაში, თბ. 1987; <br />
* ნებიერიძე გ. ენათმეცნიერების შესავალი, თბ., 1991.<br />
<br />
==წყარო==<br />
[[ქართული ენა: ენციკლოპედია]]<br />
[[კატეგორია:გრამარიკა]]<br />
[[კატეგორია:წინადადება]]</div>Tkenchoshvili