https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%AC%E1%83%A0%E1%83%9D%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%A2%E1%83%90%E1%83%AB%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98წრომის ტაძარი - რედაქტირების ისტორია2026-04-28T16:50:03Zამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიშიMediaWiki 1.19.24https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%AC%E1%83%A0%E1%83%9D%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%A2%E1%83%90%E1%83%AB%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98&diff=171685&oldid=prevTkenchoshvili: ახალი გვერდი: წრომის ტაძარი '''წრომის ტაძარი''' − (ინგლ. Tem...2022-11-03T08:37:42Z<p>ახალი გვერდი: <a href="/wikidict/index.php/%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98:Wromis_tadzari.JPG" title="ფაილი:Wromis tadzari.JPG">წრომის ტაძარი</a> '''წრომის ტაძარი''' − (ინგლ. Tem...</p>
<p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>[[ფაილი:Wromis tadzari.JPG|thumb|250პქ|წრომის ტაძარი]]<br />
'''წრომის ტაძარი''' − (ინგლ. Temple of Tsromi), ადრეული შუა საუკუნეების ქართული ხუროთმოძღვრების უძველესი ძეგლი. მდებარეობს [[შიდა ქართლი]]ს მხარეში, ხაშურის მუნიციპალიტეტში, ქ. ხაშურიდან 15 კმ-ში, სოფელ წრომში. ტაძარი აგებულია 626-634 წლებში ერისმთავარ სტეფანოზ II დაკვეთით. ის XI-XII და XVI-XVII საუკუნეებში რამდენჯერმე დაზიანდა და გადაკეთდა. 1731 წელს ლეკთა შემოსევის დროს დაინგრა [[გალავანი]], 1940 წლის 8 მაისის მიწისძვრამ კი ძალზე დააზიანა ტაძარი – [[გუმბათი]], გუმბათქვეშა კვადრატის [[კედელი|კედლები]], [[ნართექსი]]სა და დასავლეთ-სამხრეთ მკლავების ცილინდრული [[თაღი|თაღების]] დიდი ნაწილი, გადაიხარა დასავლეთის კედელი. 1949-1975, წლებში ჩატარებულმა სარესტავრაციო სამუშაოებმა ტაძარს პირვანდელი სახე დაუბრუნა.<br />
[[ფაილი:Wromis tadzari 2.JPG|thumb|მარცხნივ|200პქ|წარწერის ტექსტი]]<br />
წრომის ტაძარი გეგმით ჩახაზული ჯვრის ტიპის ([[ჯვარ-გუმბათოვანი ნაგებობა|ჯვარ-გუმბათოვანი]]) ნაგებობაა (25,6х19,85 მ). ტაძრის გეგმის ასეთი ფორმა ახალი იყო იმ დროის ქართულ ხუროთმოძღვრებაში და, აკადემიკოს [[ბერიძე ვახტანგი|ვ. ბერიძი]]ს მოსაზრებით, შემდეგი საუკუნეების ტაძრების ძირითადი გეგმა გახდა. ტაძარი დგას ორ სამსაფეხურიან [[ცოკოლი|ცოკოლზე]]. ნაშენია კარგად გათლილი [[ქვიშაქვა|ქვიშაქვის]] [[კვადრი|კვადრებით]] (ნაწილობრივ გამოყენებულია მუქი ნაცრისფერი და მოყვითალო [[პორფირი]]). წყობა მკაცრად ჰორიზონტალურია. შესასვლელი სამი მხრიდან აქვს: დასავლეთიდან, ჩრდილოეთიდან და სამხრეთიდან. გუმბათი ეყრდნობა ცენტრალურ სივრცეში მოთავსებულ ოთხ ცალკე მდგომ ბურჯს (და არა კედლებს, როგორც ადრე საუკუნეებში ხდებოდა), რაც ტაძრის შიდა სივრცეს უფრო ადიდებს. კვადრატული სივრციდან [[გუმბათის ყელი|გუმბათის ყელზე]] გადასვლა ხდება [[ტრომპი|ტრომპების]] მეშვეობით.<br />
[[ფაილი:Wromis gegma.JPG|thumb|გეგმა]]<br />
[[ინტერიერი (არქიტექტურა)|ინტერიერში]] გამოკვეთილია სიგრძივი ღერძი, რომელიც აღმოსავლეთით ტაძარში ჩახაზულ [[აფსიდა|აფსიდასა]] (უარყოფილია [[შვერილი]] აფსიდა და იგი ტაძარშია შეტანილი, რაც, გარკვეულწილად, შენარჩუნა ქართულმა [[ეკლესია]]მ და გამოეყო [[ბიზანტია|ბიზანტიის]], შუა [[ევროპა|ევროპისა]] და [[რუსეთი]]ს ეკლესიებს) და დასავლეთით მოთავსებულ [[პატრონიკე]]ზე გადის, რითაც პატრონიკეს არქიტექტურული დატვირთვა გაზრდილია და იგი აფსიდასთან მიმართებაში ერთგვარ გამაწონასწორებელის ფუნქციასაც ასრულებს შიდა სივრცეში. პატრონიკეს ქვეშ არის განთავსებული წაგრძელებული [[ნართექსი]], რომლის შუა ნაწილი გადახურულია [[ცილინდრული კამარა|ცილინდრული კამარით]], ხოლო გვერდითები – ჯვრისებრი კამარით. [[საკურთხეველი|საკურთხევლის]] ორივე მხარეს მდებარე ოთახებში [[სადიაკვნე]] და [[სამკვეთლო]]ა. განათების მთავარი წყარო გუმბათის ყელში გაჭრილი ოთხი და მკლავებში გაჭრილი თითო დიდი სარკმელია, რასაც რამდენიმე მრგვალი სარკმელიც ემატება. ფასადები სადაა, მოურთავი, რაც მკაცრ მონუმენტურ იერს აძლევს. აღმოსავლეთის [[ფასადი]] სამნაწილიანია, კედელში ამოკვეთილია კონსტრუქციული დანიშნულების ორი სამკუთხა [[ნიში (არქიტექტურა)|ნიში]] და საკურთხევლის სარკმლის ნიშა, რომლებიც ერთმანეთთან სამი თაღით არის დაკავშირებული. ნიშები საკმაოდ ღრმაა, რაც თავისებურ კონტრასტს ქმნის მზით განათებულ ფასადზე, ამავდროულად ამცირებს კედლის მასას. შესასვლელის [[ტიმპანი|ტიმპანებს]] და შუა სარკმლებს შემოვლებული აქვს [[თაღი]] და [[არშია (არქიტექტურა)|არშია]]. სამხრეთის ფასადის ტიმპანზე გამოსახულია ჯვარი, ხოლო [[ფრონტონი]]ს ქვეშ განედლებული ჯვრის [[რელიეფი (სკულპტურა)|რელიეფი]]ა, მის ზემოთ [[ლავგარდანი|ლავგარდნის]] ქვებზე – [[ვარდული|ვარდულები]] და [[აკანთო]]ს ფოთლების რელიეფური ორნამენტული მოტივებია. სამხრეთ ფასადზე, შუა სარკმლის მარცხნივ, ასომთავრული წარწერაა, რომელშიც მოხსენიებულია [[ქართლი]]ს ერისმთავარი სტეფანოზ II ადარნასეს ძე. საკურთხევლის სარკმლის თაღში – სამი [[მედალიონი]]ა, ცენტრალურ მედალიონში ჯვარია გამოსახული. ქვემოთ ორნამენტული ზოლი გასდევს აკანთოს ფოთლების მოტივით. ფასადებისთვის დამახასიათებელია ფართო თაღოვანი და მრგვალი სარკმლები. საკურთხევლის [[კონქი]] შემკული ყოფილა [[მოზაიკა|მოზაიკით]] (VII საუკუნის I ნახევარი), რომლის მხოლოდ ფრაგმენტებია დარჩენილი (გადატანილია საქართველოს ხელოვნების მუზეუმში).<br />
<br />
წრომის ტაძრის ჰარმონიული პროპორციები, მასების ნათელი წონასწორობა, განსაკუთრებული ოსტატობით ნაშენი მკაცრი კედელი, ფასადთა დასრულებული კომპოზიციები, თაღების ფართო გაქანება, მარტივი პროფილების სიზუსტე, [[საშენი მასალა|საშენი მასალის]] სპეციფიკისა და მხატვრულ შესაძლებლობათა განსაკუთრებული შეგრძნება ხუროთმოძღვრის მიერ, თუ შეიძლება ასე ითქვას „ქვის გრძნობა" (რაც იმდროინდელი არქიტექტურის თვისებაა) – ღრმა და ამაღელვებელ შთაბეჭდილებას ტოვებს. წრომის ტაძარს 2006 წელს მიენიჭა კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსი.<br />
<br />
<br />
==წყარო==<br />
[[სამშენებლო ენციკლოპედიური ლექსიკონი]]<br />
[[კატეგორია:საქართველოს არქიტექტურული ძეგლები]]<br />
[[კატეგორია:საქართველოს ეკლესია-მონასტრები]]<br />
[[კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები]]</div>Tkenchoshvili