https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%AC%E1%83%A7%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%AC%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%AC%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%90_616-619 2026-05-02T23:44:07Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%AC%E1%83%A7%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%AC%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%AC%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%90_616-619&diff=221207&oldid=prev 2024-03-24T19:05:23Z

<p>ახალი გვერდი: &#039;&#039;&#039;წყისის წარწერა 616-619&#039;&#039;&#039; – <a href="/wikidict/index.php/%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%9D%E1%83%9B%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%A0%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98" class="mw-redirect" title="ქართული ასომთავრული">ქართული ასომთავრული</a> წარწერა, ამოკვ...</p> <p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''წყისის წარწერა 616-619''' – [[ქართული ასომთავრული]] წარწერა, ამოკვეთილი ჯვრის [[კვარცხლბეკი]]ს ერთ მხარეს. კვარცხლბეკს მიაკვლია [[ბოჭორიძე გიორგი|გ. ბოჭორიძე]]მ 1925 წყისის ციხის (ადიგენის რ-ნი) ნანგრევებში. მანვე ჩამოიტანა [[თბილისი|თბილისში]]. ამჟამად ინახება საქართველოს მუზეუმის ქვის ძეგლების ფონდში – ლაპიდარიუმში. პირველად გამოსცა [[შანიძე აკაკი|ა. შანიძემ]] (1935) და მანვე დაათარიღა 616-619-ით [[ტექსტი|ტექსტში]] დასახელებული ირანული („შაჰრამანსა ა“) და რომაული („ნოენბერსა იზ“) თვეების რიცხვების ურთიერთშეჯერების საფუძველზე. კვარცხლბეკი წარმოადგენს რუხი ფერის მაგარი ჯიშის ქვის დიდ [[კუბი|კუბს]] (ზომა: 64X67X80 სმ), რომლის შუაში ამოკვეთილია ოთხკუთხა ბუდე ჯვრის ან ჯვრის დასადგმელი სვეტის მოსათავსებლად. მიუხედავად იმისა, რომ წარწერა არ არის ღრმა კვეთით შესრულებული და ქვის ზედაპირიც რამდენადმე ფოროვანია, ტექსტი გარკვევით იკითხება და არც ერთი ადგილის წაკითხვა ეჭვს არ იწვევს. იგი 8-სტრიქონიანია: მისი ტექსტი ასეთია: <br /> <br /> „ესე ჯუარი ქრისტჱი, მე, კოსტანტი, ძემან სტეფანესმან და გუდასმან, აღჰუმართე სახელსა მცხეთისა ჯუარისასა ნასყიდევსა ქუეყანასა ზედა, შაჰრამანსა ა, სალოცველად ჩუენდა, ცოლისა და შვილთა, ნოენბერსა იზ, ამჱნ“. წარწერა წარმოადგენს [[ეპიგრაფიკა|ეპიგრაფიკულ]] საბუთს, იურიდიულ აქტს (ამ თვალსაზრისით იგი საგანგებოდ განიხილეს აკად. ს. ჯანაშიამ და აკად. [[ნიკო ბერძენიშვილი|ნ. ბერძენიშვილმა]]). უცნობი (სხვა წყაროებში არ გვხვდება), მაგრამ, როგორც ჩანს, ადგილობრივი (სამცხელი) წარჩინებული ფეოდალი, ვინმე კოსტანტი, ძე სტეფანესი და ბუდასი, მის მიერ შეძენილ მიწაზე („ნასყიდევსა ქუეყანასა ზედა“) ჯვარს აღმართავს მცხეთის ჯვრის სახელზე, ე. ი. მკვლევართა ერთი ნაწილის აზრით, ამ მიწას სწირავს მცხეთის ჯვარს. კულტურულ-ისტორიული თვალსაზრისით მნიშვნელოვანია წარწერაში თვეების ირანული და რომაული სახელების ერთდროული დადასტურება. ენობრივი თვალსაზრისით მნიშვნელოვანია [[ზმნა|ზმნის]] ჰაემეტი ფორმა პირველ პირში („აღჰუმართე“); უფრო ადრეულ წარწერებში იგი წარმოდგენილია [[ხანმეტი ძეგლები|ხანმეტი]] ფორმით. ეს საშუალებას აძლევს ზოგიერთ მკვლევარს, გამოთქვას თვალსაზრისი, რომ „ჰაემეტობა წარმოადგენდა სამხრეთ-დასავლეთ [[საქართველო]]ში გავრცელებულ სალიტერატურო ნორმას და მან შეცვალა ხანმეტობა. წყისის წარწერა დღეისათვის ცნობილი ერთადერთი ეპიგრაფიკული ძეგლია, რომელშიც ჰაემეტობაა დაფიქსირებული.<br /> <br /> ''ვ. სილოგავა''<br /> <br /> <br /> <br /> ==ლიტერატურა==<br /> * [[შანიძე აკაკი|შანიძე ა]]. ძველი ქართულის ქრესტომათია, I, ტფ. 1935; <br /> * სილოგავა ვ. ქართული სამართლის ძეგლები. – „მაცნე“ (ისტორიის სერია), 1972, №4; <br /> * ქართული წარწერების კორპუსი, ტ. I, ნ. შოშიაშვილის გამოც., თბ., 1980, №32; <br /> * ბოჭორიძე გ. მოგზაურობა სამცხე-ჯავახეთში, თბ., 1992.<br /> <br /> ==წყარო==<br /> [[ქართული ენა: ენციკლოპედია]]<br /> [[კატეგორია:ქართული წარწერები]]</div>

Tkenchoshvili