https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%AD%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%90_%E1%83%A7%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%90 2026-06-20T18:01:07Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%AD%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%90_%E1%83%A7%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%90&diff=248684&oldid=prev 2025-05-28T12:07:11Z

<p>ახალი გვერდი: &#039;&#039;&#039;ჭედია ყარანა&#039;&#039;&#039; (&#039;&#039;ლათ&#039;&#039;. Phylloscopus collybitus Vieillot, 1817) − ფრინველი [[ბეღურასნაი...</p> <p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''ჭედია ყარანა''' (''ლათ''. Phylloscopus collybitus Vieillot, 1817) − ფრინველი [[ბეღურასნაირნი|ბეღურასნაირთა]] რიგიდან.<br /> * კლასი − ფრინველები (AVES)<br /> * რიგი − [[ბეღურასნაირნი]] (Passeriformes)<br /> * ოჯახი − [[ასპუჭაკასებრნი]] (Sylviidae)<br /> * გვარი − [[ყარანა]] (Phylloscopus)<br /> ჭედია ყარანა პატარა ზომის ფრინველია, ფრთა 55-65 მმ-ია, კუდი – 45-55 მმ, [[ნისკარტი (ფრინველის)|ნისკარტი]] – 6-7 მმ, წონა – 6-10 გ. სქესობრივი დიმორფიზმი სიდიდესა და შეფერილობაში შეუმჩნეველია. ზრდასრული ფრინველი გაზაფხულსა და ზაფხულში ზურგის მხარეს მოწაბლისფრო-[[რუხი (ფერი)|რუხი]]ა, ზოგჯერ არათანაბარი წენგოსფერი ან მომწვანო ელფერით, რაც ყველაზე კარგად ჩანს წელის არეში. თვალების ზემოთ ზოლები („წარბები“) მორუხო-[[ყვითელი (ფერი)|ყვითელი]], მკრთალი, ჟანგმიწისფერი ან [[ჩალისფერი]]ა. მომქნევები და საჭის ბუმბულები მოწაბლისფეროა, მომწვანო ან მორუხო არშიებით. მუცლის მხარეს მოთეთროა, მოჟანგმიწისფრო-მოყავისფრო ანარეკლით ჩიჩახვზე, მკერდზე, გვერდებსა და კუდქვეშა ბუმბულებზე. ფრთის მოხრილობა, იღლიისა და მტევნის ქვემო მფარავები ყვითელია. ახალ ბუმბულსაფარველზე კარგად შეიმჩნევა მომწვანო-წენგოსფერი ელფერი. ნისკარტი მუქი მურაა, მაგრამ ნისკარტზედას ძირითადი ნაწილი მოყვითალოა. ფეხები შავია. ფრთა მოკლეა და მომრგვალებული. პირველი მომქნევი 17-18 მმ-ია და მტევნის მფარავებზე გრძელია.<br /> <br /> აღწერილია 9-12 ქვესახეობა. [[საქართველო]]ში მოიპოვება აღმოსავლეთევროპული ჭედია ყარანა – Ph. c. abietinus Nilsson. 1819, – მუცლის მხარეს მოვერცხლისფრო-ყვითელი ზოლებით; კავკასიური ჭედია ყარანა – Ph. c. lorenzi Lorenz, 1887, რომელიც იმდენად გამოირჩევა სხვა ქვესახეობებისაგან, რომ წინათ ცალკე სახეობად იყო მიჩნეული. მას ზურგისა და მუცლის მხარე უფრო მურა შეფერილობისა აქვს. ზურგზე, ფრთებსა და კუდზე მომწვანო, ხოლო მუცლის მხარეს მოვერცხლისფრო-ყვითელი ზოლები არა აქვს. ფრინველის საერთო შეფერილობა ჟანგმიწისფრად გამოიყურება.<br /> <br /> ====გავრცელება==== <br /> სახეობის ბუდობის არეალი მოიცავს [[ევროპა|ევროპის]] უდიდეს ნაწილს, [[აზია|აზიის]] თითქმის მთელ ტაიგის ზონას, ჩრდილო-დასავლეთ [[აფრიკა]]ს და რამდენიმე იზოლირებულ რეგიონს ევრაზიის სამხრეთ ნაწილში. [[დასავლეთი]]თ ვრცელდება მთელ ევროპაში და კანარის კუნძულებზე; [[აღმოსავლეთი]]თ აღწევს მდ. კოლიმის აუზამდე; [[ჩრდილოეთი]]თ აქა-იქ სცილდება პოლარულ წრეს, ხოლო [[სამხრეთი]]თ გავრცელების საზღვარი გაივლის შუა [[იტალია]]ში, [[ბულგარეთი|ბულგარეთში]], მოლდავეთში, კიევთან, ტამბოვთან, კუიბიშევთან, [[ყაზახეთი]]ს ჩრდილოეთ ნაწილში, ალტაიზე, იაკუტსკზე, საიდანაც უხვევს ვერხოიანსკამდე. გარდა ამისა, იზოლირებულად მოიპოვება მცირე აზიაში, [[კავკასია]]სა და [[ირანი|ირანში]]; ხორასნისა და კოპეტდაღის მთებში; ქაშმირში, ტიბეტის დასავლეთ ნაწილსა და პამირზე. ზამთრობს დასავლეთ ევროპაში, სამხრეთ აფრიკაში, არაბეთში, წინა აზიასა და [[ინდოეთი|ინდოეთში]]. [[საქართველო]]ში ორივე ქვესახეობა მობუდარია, მაგრამ კავკასიური ჭედია ყარანა ხშირად ზამთარშიაც რჩება.<br /> <br /> ====ბიოტოპი==== <br /> ბინადრობს ყოველგვარი ტიპის ტყეებსა და ბუჩქნარებში, ჭალებში, პარკებში, ბაღებში, მთის ფერდობების ტყეებში სუბალპურ ზონამდე, თუმცა კავკასიური ქვესახეობა მოიპოვება უპირატესად ტყეების უფრო ზემო სარტყელში – არყნარებში, ნეკერჩხლიანებში, როდოდენდრონის ბუჩქნარებში, სუბალპურ მაღალ ბალახნარებშიც.<br /> <br /> ====გამრავლება==== <br /> ბუდეს იკეთებს მიწაზე, ჯირკზე, ბუჩქის ან წიწვების შუაგულში, მაგრამ განათებულ მხარეს. ბუდის ასაგებად იყენებს [[ხავსი|ხავსს]], ბალახის ხმელ ღეროებს, [[ფოთოლი|ფოთლებს]] და სხვა. მაისის პირველ ნახევარში დებს უფრო ხშირად 5 კვერცხს (ზოგჯერ 7-მდე). კრუხად ჯდება მხოლოდ დედალი. სუინკუბაციო პერიოდი 14 დღემდე გრძელდება.<br /> <br /> ====კვება==== <br /> სხვა ყარანების მსგავსად, მწერიჭამია ფრინველია. ჭამს მეტწილად პატარა ზომის [[მწერები|მწერებს]], მათ კვერცხებსა და [[ლარვა|ლარვებს]], აგრეთვე ობობებს.<br /> <br /> ====მნიშვნელობა==== <br /> მავნე მწერების მასობრივად განადგურებით მნიშვნელოვანი სარგებლობა მოაქვს ტყის, ბაღებისა და პარკებისათვის.<br /> <br /> ==წყარო==<br /> [[საქართველოს ფრინველების სარკვევი]]<br /> [[კატეგორია:ფრინველთა გვარი]]<br /> [[კატეგორია:ფრინველები]]<br /> [[კატეგორია:ბეღურასნაირნი]]<br /> [[კატეგორია:ასპუჭაკასებრნი]]<br /> [[კატეგორია:ყარანა]]</div>

Echelidze