https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%AE%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%AB%E1%83%97%E1%83%90ხანძთა - რედაქტირების ისტორია2026-04-25T12:54:02Zამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიშიMediaWiki 1.19.24https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%AE%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%AB%E1%83%97%E1%83%90&diff=186020&oldid=prevTkenchoshvili 20:38, 30 იანვარი 2023-ზე2023-01-30T20:38:12Z<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">20:38, 30 იანვარი 2023-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 2:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 2:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ხანძთა''' – (ინგლ. Khandzta), VIII-X საუკუნეების ქართული მონასტერი [[თურქეთი|თურქეთში]], ართვინის პროვინციაში, ისტორიულ [[კლარჯეთი (ისტორიული მხარე სამხრეთ საქართველოში)|კლარჯეთში]], ართვინის აღმოსავლეთით 40 კმ-ში, ისტორიულ სოფელ ხანძთაში კომპლექსში შემავალი ნაგებობებია: გუმბათიანი ეკლესია, [[სამრეკლო]], სატრაპეზო, სამლოცველო, [[წყარო]], პატარა დარბაზული სამლოცველო.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ხანძთა''' – (ინგლ. Khandzta), VIII-X საუკუნეების ქართული მონასტერი [[თურქეთი|თურქეთში]], ართვინის პროვინციაში, ისტორიულ [[კლარჯეთი (ისტორიული მხარე სამხრეთ საქართველოში)|კლარჯეთში]], ართვინის აღმოსავლეთით 40 კმ-ში, ისტორიულ სოფელ ხანძთაში კომპლექსში შემავალი ნაგებობებია: გუმბათიანი ეკლესია, [[სამრეკლო]], სატრაპეზო, სამლოცველო, [[წყარო]], პატარა დარბაზული სამლოცველო.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:XanZTA mtavari eklesia.JPG|thumb|მარცხნივ|ტაძრის ნანგრევების ფრაგმენტი]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:XanZTA mtavari eklesia.JPG|thumb|მარცხნივ|ტაძრის ნანგრევების ფრაგმენტი]]</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>მონასტერი დაახლოებით 782 წელს დაარსა ცნობილმა [[ქართველები|ქართველმა]] სასულიერო მოღვაწემ [[გრიგოლ ხანძთელი|გრიგოლ ხანძთელმა]]. გადმოცემით, VII საუკუნის დასასრულს, აქ ხის [[ეკლესია]] მდგარა, შემდეგ კი ადგილობრივი ფეოდალის გაბრიელ დაფანჩულის მატერიალური დახმარებით დაუწყიათ ქვის ტაძრის [[მშენებლობა (შენობების აგების პროცესი)|მშენებლობა]] (ხუროთმოძღვარი [[ამონა]]). 918 წელს ერისთავთერისთავმა [[აშოტ კუხი|აშოტ კუხმა]] დიდი სახსრები გამოუყო მშენებლობას, რომელიც 941 წელს დაასრულა ერისთავთერისთავმა გურგენ IV-მ. საბოლოოდ, ხანძთის მთავარი, რიგით მესამე, ეკლესიის აგება დასრულდა 918-941 წლებში და საუკუნეების განმავლობაში ქართველთა მნიშვნელოვანი კულტურულ-საგანმანათლებლო კერა იყო. მთავარი ეკლესიის მშენებლობა დაწვრილებით აქვს აღწერილი X საუკუნის დიდ ქართველ მწერალსა და მწიგნობარს გიორგი <del class="diffchange diffchange-inline">მერჩულეს</del>.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>მონასტერი დაახლოებით 782 წელს დაარსა ცნობილმა [[ქართველები|ქართველმა]] სასულიერო მოღვაწემ [[გრიგოლ ხანძთელი|გრიგოლ ხანძთელმა]]. გადმოცემით, VII საუკუნის დასასრულს, აქ ხის [[ეკლესია]] მდგარა, შემდეგ კი ადგილობრივი ფეოდალის გაბრიელ დაფანჩულის მატერიალური დახმარებით დაუწყიათ ქვის ტაძრის [[მშენებლობა (შენობების აგების პროცესი)|მშენებლობა]] (ხუროთმოძღვარი [[ამონა]]). 918 წელს ერისთავთერისთავმა [[აშოტ კუხი|აშოტ კუხმა]] დიდი სახსრები გამოუყო მშენებლობას, რომელიც 941 წელს დაასრულა ერისთავთერისთავმა გურგენ IV-მ. საბოლოოდ, ხანძთის მთავარი, რიგით მესამე, ეკლესიის აგება დასრულდა 918-941 წლებში და საუკუნეების განმავლობაში ქართველთა მნიშვნელოვანი კულტურულ-საგანმანათლებლო კერა იყო. მთავარი ეკლესიის მშენებლობა დაწვრილებით აქვს აღწერილი X საუკუნის დიდ ქართველ მწერალსა და მწიგნობარს <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>გიორგი <ins class="diffchange diffchange-inline">მერჩულე]]ს</ins>.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:XanZtis monastris gegma.JPG|thumb|მთავარი ტაძრის გეგმა]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:XanZtis monastris gegma.JPG|thumb|მთავარი ტაძრის გეგმა]]</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მთავარი ეკლესია – მთავარმოწამის გიორგის სახელზე აგებული [[გუმბათი]]ანი ტაძარი, დღემდე შემოინახა, თუმცა ძლიერ დაზიანებულია. ტაძარი ერთ-ერთი ყველაზე სრულად დაფიქსირებული ქართული ძეგლია თურქეთის ტერიტორიაზე. იგი ყველაზე დიდი და მაღალი [[შენობა]]ა ართვინის პროვინციაში. გეგმით მართკუთხედის ფორმის ტაძრის ზომებია 12×18 მ. მისი [[ფასადი|ფასადები]] გამოირჩევა კარგად დამუშავებული ქვის ზედაპირით, ხოლო ნაგებობის სივრცითი პროპორციები, ნახევრადდანგრეულ მდგომარეობაშიც კი, არქიტექტურულად შესანიშნავ შთაბეჭდილებას ტოვებს მნახველზე. ძეგლი გამორჩეულია მშენებლობის ხარისხითა და ტიპოლოგიური აგებულებით. იგი ჩახაზული ჯვრის ტიპის ნაგებობაა.  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მთავარი ეკლესია – მთავარმოწამის გიორგის სახელზე აგებული [[გუმბათი]]ანი ტაძარი, დღემდე შემოინახა, თუმცა ძლიერ დაზიანებულია. ტაძარი ერთ-ერთი ყველაზე სრულად დაფიქსირებული ქართული ძეგლია თურქეთის ტერიტორიაზე. იგი ყველაზე დიდი და მაღალი [[შენობა]]ა ართვინის პროვინციაში. გეგმით მართკუთხედის ფორმის ტაძრის ზომებია 12×18 მ. მისი [[ფასადი|ფასადები]] გამოირჩევა კარგად დამუშავებული ქვის ზედაპირით, ხოლო ნაგებობის სივრცითი პროპორციები, ნახევრადდანგრეულ მდგომარეობაშიც კი, არქიტექტურულად შესანიშნავ შთაბეჭდილებას ტოვებს მნახველზე. ძეგლი გამორჩეულია მშენებლობის ხარისხითა და ტიპოლოგიური აგებულებით. იგი ჩახაზული ჯვრის ტიპის ნაგებობაა.  </div></td></tr>
</table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%AE%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%AB%E1%83%97%E1%83%90&diff=171894&oldid=prevTkenchoshvili 11:27, 4 ნოემბერი 2022-ზე2022-11-04T11:27:57Z<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">11:27, 4 ნოემბერი 2022-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 15:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 15:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ხანძთის მონასტერში სხვადასხვა დროს მოღვაწეობდნენ: არსენ დიდი, ეფრემ მაწყვერელი, მაკარი ლეთელი, გიორგი მერჩულე („გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრების“ ავტორი), მოსე ხანძთელი (XI ს.), სტეფანე დიაკონი, ბერი საბა, ეპისკოპოსი თევდორე, მოსე ხუცესი (XII-XIII სს.) და სხვა ქართველი მამულიშვილები. ხანძთის მონასტრის წარმომავლობის, ხუროთმოძღვრებისა და ისტორიის კვლევაში დიდი წვლილი მიუძღვით ქართველ მეცნიერებს: ა. ქუთათელაძეს, [[თაყაიშვილი ექვთიმე|ე. თაყაიშვილ]]ს, ნ. მარს, ვ. ჯობაძეს, [[ხოშტარია დიმიტრი|დ. ხოშტარია]]ს, გ. კალანდიას, [[ინგოროყვა პავლე|პ. ინგოროყვას]], ლ. მენაბდეს, ნ. შოშიაშვილს.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ხანძთის მონასტერში სხვადასხვა დროს მოღვაწეობდნენ: არსენ დიდი, ეფრემ მაწყვერელი, მაკარი ლეთელი, გიორგი მერჩულე („გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრების“ ავტორი), მოსე ხანძთელი (XI ს.), სტეფანე დიაკონი, ბერი საბა, ეპისკოპოსი თევდორე, მოსე ხუცესი (XII-XIII სს.) და სხვა ქართველი მამულიშვილები. ხანძთის მონასტრის წარმომავლობის, ხუროთმოძღვრებისა და ისტორიის კვლევაში დიდი წვლილი მიუძღვით ქართველ მეცნიერებს: ა. ქუთათელაძეს, [[თაყაიშვილი ექვთიმე|ე. თაყაიშვილ]]ს, ნ. მარს, ვ. ჯობაძეს, [[ხოშტარია დიმიტრი|დ. ხოშტარია]]ს, გ. კალანდიას, [[ინგოროყვა პავლე|პ. ინგოროყვას]], ლ. მენაბდეს, ნ. შოშიაშვილს.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div><gallery></div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div><gallery></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 21:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 23:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ფაილი:XanZTa 9.JPG|სამრეკლოს კედელის წარწერა</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ფაილი:XanZTa 9.JPG|სამრეკლოს კედელის წარწერა</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div></gallery></div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div></gallery></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">==წყარო==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[სამშენებლო ენციკლოპედიური ლექსიკონი]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[კატეგორია:ქართული კულტურის ძეგლები საზღვარგარეთ]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[კატეგორია:ქართული კულტურის ძეგლები თურქეთში]]</ins></div></td></tr>
</table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%AE%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%AB%E1%83%97%E1%83%90&diff=171893&oldid=prevTkenchoshvili 11:27, 4 ნოემბერი 2022-ზე2022-11-04T11:27:00Z<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">11:27, 4 ნოემბერი 2022-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 18:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 18:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div><gallery></div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div><gallery></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ფაილი:XanZTA interieri.JPG|ინტერიერი</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ფაილი:XanZTA interieri.JPG|ინტერიერი</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ფაილი:<del class="diffchange diffchange-inline">Example</del>.<del class="diffchange diffchange-inline">jpg</del>| სამრეკლოს ფანჩატური</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ფაილი:<ins class="diffchange diffchange-inline">XanZTa 8</ins>.<ins class="diffchange diffchange-inline">JPG</ins>| სამრეკლოს ფანჩატური</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ფაილი:<del class="diffchange diffchange-inline">Example</del>.<del class="diffchange diffchange-inline">jpg</del>|სამრეკლოს კედელის წარწერა</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ფაილი:<ins class="diffchange diffchange-inline">XanZTa 9</ins>.<ins class="diffchange diffchange-inline">JPG</ins>|სამრეკლოს კედელის წარწერა</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div></gallery></div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div></gallery></div></td></tr>
</table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%AE%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%AB%E1%83%97%E1%83%90&diff=171890&oldid=prevTkenchoshvili: ახალი გვერდი: ხანძთა '''ხანძთა''' – (ინგლ. Khandzta), VIII-X საუკუნეები...2022-11-04T11:24:11Z<p>ახალი გვერდი: <a href="/wikidict/index.php/%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98:XanZTa.JPG" title="ფაილი:XanZTa.JPG">ხანძთა</a> '''ხანძთა''' – (ინგლ. Khandzta), VIII-X საუკუნეები...</p>
<p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>[[ფაილი:XanZTa.JPG|thumb|200პქ|ხანძთა]]<br />
'''ხანძთა''' – (ინგლ. Khandzta), VIII-X საუკუნეების ქართული მონასტერი [[თურქეთი|თურქეთში]], ართვინის პროვინციაში, ისტორიულ [[კლარჯეთი (ისტორიული მხარე სამხრეთ საქართველოში)|კლარჯეთში]], ართვინის აღმოსავლეთით 40 კმ-ში, ისტორიულ სოფელ ხანძთაში კომპლექსში შემავალი ნაგებობებია: გუმბათიანი ეკლესია, [[სამრეკლო]], სატრაპეზო, სამლოცველო, [[წყარო]], პატარა დარბაზული სამლოცველო.<br />
[[ფაილი:XanZTA mtavari eklesia.JPG|thumb|მარცხნივ|ტაძრის ნანგრევების ფრაგმენტი]]<br />
მონასტერი დაახლოებით 782 წელს დაარსა ცნობილმა [[ქართველები|ქართველმა]] სასულიერო მოღვაწემ [[გრიგოლ ხანძთელი|გრიგოლ ხანძთელმა]]. გადმოცემით, VII საუკუნის დასასრულს, აქ ხის [[ეკლესია]] მდგარა, შემდეგ კი ადგილობრივი ფეოდალის გაბრიელ დაფანჩულის მატერიალური დახმარებით დაუწყიათ ქვის ტაძრის [[მშენებლობა (შენობების აგების პროცესი)|მშენებლობა]] (ხუროთმოძღვარი [[ამონა]]). 918 წელს ერისთავთერისთავმა [[აშოტ კუხი|აშოტ კუხმა]] დიდი სახსრები გამოუყო მშენებლობას, რომელიც 941 წელს დაასრულა ერისთავთერისთავმა გურგენ IV-მ. საბოლოოდ, ხანძთის მთავარი, რიგით მესამე, ეკლესიის აგება დასრულდა 918-941 წლებში და საუკუნეების განმავლობაში ქართველთა მნიშვნელოვანი კულტურულ-საგანმანათლებლო კერა იყო. მთავარი ეკლესიის მშენებლობა დაწვრილებით აქვს აღწერილი X საუკუნის დიდ ქართველ მწერალსა და მწიგნობარს გიორგი მერჩულეს.<br />
[[ფაილი:XanZtis monastris gegma.JPG|thumb|მთავარი ტაძრის გეგმა]]<br />
მთავარი ეკლესია – მთავარმოწამის გიორგის სახელზე აგებული [[გუმბათი]]ანი ტაძარი, დღემდე შემოინახა, თუმცა ძლიერ დაზიანებულია. ტაძარი ერთ-ერთი ყველაზე სრულად დაფიქსირებული ქართული ძეგლია თურქეთის ტერიტორიაზე. იგი ყველაზე დიდი და მაღალი [[შენობა]]ა ართვინის პროვინციაში. გეგმით მართკუთხედის ფორმის ტაძრის ზომებია 12×18 მ. მისი [[ფასადი|ფასადები]] გამოირჩევა კარგად დამუშავებული ქვის ზედაპირით, ხოლო ნაგებობის სივრცითი პროპორციები, ნახევრადდანგრეულ მდგომარეობაშიც კი, არქიტექტურულად შესანიშნავ შთაბეჭდილებას ტოვებს მნახველზე. ძეგლი გამორჩეულია მშენებლობის ხარისხითა და ტიპოლოგიური აგებულებით. იგი ჩახაზული ჯვრის ტიპის ნაგებობაა. <br />
[[ფაილი:XanZTa mtavari taZris gumbati.JPG|thumb|მარცხნივ|მთავარი ტაძრის გუმბათი]]<br />
სადა, [[რელიეფი (სკულპტურა)|რელიეფებითა]] და ორნამენტაციისგან თავისუფალი ტაძრის მხატვრულ ეფექტს მისი გუმბათი ქმნის. გუმბათის თორმეტწახნაგა ყელს ყოველი წახნაგის კიდეში აღმართული და შეწყვილებულ [[ლილვი (არქიტექტურა)|ლილვებზე]] გადასროლილი უწყვეტი [[თაღნარი]] მიუყვება. [[გუმბათის ყელი|გუმბათის ყელში]] 4 [[სარკმელი]]ა. გუმბათი ნახევრადგაშლილი ქოლგის მსგავსი კონუსითაა დახურული, შესაბამისად, ყოველი წახნაგის თავზე პატარა და მაღალი [[ფრონტონი|ფრონტონები]] იქმნება. სწორედ ეს, რიტმული და საზეიმო განწყობის გუმბათი ქმნის ხანძთის მთავარ ეფექტს. ჯვრისებრი მკლავებიდან დასავლეთისა შედარებით დაგრძელებულია, როგორც ეს კლარჯული არქიტექტურისათვის იყო დამახასიათებელი; ერთი წყვილი მართკუთხა და შედარებით დაბალი [[სვეტი|სვეტების]] საშუალებით მკლავი სამ [[ნავი (არქიტექტურა)|ნავად]] იყოფა. გუმბათქვეშა კვადრატიდან გუმბათის წახნაგებზე გადასვლა ტრომპების სამი მწკრივის საშუალებით ხდება. ტაძარი კარგად გათლილი და სწორ რიგებად დაწყობილი ქვის [[პერანგი (არქიტექტურა)|პერანგი]]თაა შემოსილი ისე, რომ [[ექსტერიერი|ექსტერიერში]] [[დუღაბი]] არსად ჩანს. ტაძრის აღმოსავლეთ [[აფსიდი]]ს წინ მოზრდილი [[ბემა]]ა. [[საკურთხეველი|საკურთხევლის]] ორივე მხარეს კი ორი ერთნაირი უაფსიდო დამატებითი სათავსებია, რომლებიც თითო კარით შესაბამის განივ მკლავებს უკავშირდება. კლარჯეთის არქიტექტურა, განსხვავებით მეზობელი ტაოს არქიტექტურისგან, სადაც უხვადაა ფიგურული თუ ორნამენტული რელიეფები, უფრო სადა და ასკეტურია. ერთადერთი ჯვარი, რომელიც მხოლოდ წითელი ქვითაა გამოყვანილი და არ გააჩნია არანაირი ორნამენტაცია, აღმოსავლეთი ფასადის ფრონტონის ქვეშ სარკმლის თავზე იყო ჩასმული.<br />
[[ფაილი:XanZta gumbati.JPG|thumb|150პქ|დიდი ნახევარკონუსური ტრომპი]]<br />
ტაძრის ინტერიერი გამოირჩევა დეტალების დახვეწილი დამუშავებითა და სისადავით. გაწყობილია მრგვალი ფორმის შვეული ლილვებითა და [[პილასტრი|პილასტრებით]]. კედლების უხეში წყობა, როგორც ჩანს, თავიდან შელესილი იყო, რასაც ადასტურებს ზოგ ადგილას შემორჩენილი [[ბათქაში|ბათქაშის]] ფრაგმენტები. იკითხება კედლის მხატვრობის ნაშთიც ტოლმკლავა ჯვრისა და [[წმინდანები|წმინდანთა]] გამოსახულებით.<br />
<br />
ეკლესიის დასავლეთით დგას XVI საუკუნეში აგებული, კარგად შემონახული ორიარუსიანი სამრეკლო. შესასვლელი დასავლეთიდანაა. მეორე სართული წარმოადგენს თექვსმეტწახნაგოვან ფანჩატურს. სამრეკლოს ფასადები შემკულია ლილვებით და მოპირკეთებულია კარგად თლილი ქვით. სამრეკლოს კედლებზე შემორჩენილია ოთხი წარწერა, რომლებშიც ნახსენებია სამრეკლოს მშენებლობის [[ქტიტორი]] მარკოზი, დეკანოზი ანტონი და კალატოზები აბესალმა კლდელი (ალბათ უფროსი კალატოზი), ქმირი, ყაზანი და მსახურა.<br />
<br />
კომპლექსის ყველაზე ადრეულ ნაგებობებს, მიეკუთვნება ქვის დიდი სატრაპეზო, რომელმაც ალბათ პირველი ხის სატრაპეზო შეც-ვალა. თითქმის მთლიანად დანგრეული სატრაპეზო ნაგებია დიდი, უხეშად დამუშავებული ქვებით. ეკლესიასა და სატრაპეზოს შორის ჩაშენებულია მცირე ზომის სამლოცველო. მონასტრის გალავნის გარეთ არის არქიტექტურულად გაფორმებული წყარო, მასზე დაშენებული პატარა დარბაზული სამლოცველოთი, რომელსც ამჟამად გადახურვა და კედლების ზედა ნაწილები მონგრეული აქვს. სამლოცველო ნაგებია არქაული ფორმებით გამორჩეული, დიდი მასიური ქვის ლოდებით და შიგნითაც და გარეთაც სრულიად სადაა.<br />
<br />
ხანძთის მონასტერში სხვადასხვა დროს მოღვაწეობდნენ: არსენ დიდი, ეფრემ მაწყვერელი, მაკარი ლეთელი, გიორგი მერჩულე („გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრების“ ავტორი), მოსე ხანძთელი (XI ს.), სტეფანე დიაკონი, ბერი საბა, ეპისკოპოსი თევდორე, მოსე ხუცესი (XII-XIII სს.) და სხვა ქართველი მამულიშვილები. ხანძთის მონასტრის წარმომავლობის, ხუროთმოძღვრებისა და ისტორიის კვლევაში დიდი წვლილი მიუძღვით ქართველ მეცნიერებს: ა. ქუთათელაძეს, [[თაყაიშვილი ექვთიმე|ე. თაყაიშვილ]]ს, ნ. მარს, ვ. ჯობაძეს, [[ხოშტარია დიმიტრი|დ. ხოშტარია]]ს, გ. კალანდიას, [[ინგოროყვა პავლე|პ. ინგოროყვას]], ლ. მენაბდეს, ნ. შოშიაშვილს.<br />
<br />
<gallery><br />
ფაილი:XanZTA interieri.JPG|ინტერიერი<br />
ფაილი:Example.jpg| სამრეკლოს ფანჩატური<br />
ფაილი:Example.jpg|სამრეკლოს კედელის წარწერა<br />
</gallery></div>Tkenchoshvili