ხანჭკოლა - რედაქტირების ისტორია

Tkenchoshvili 20:28, 10 აპრილი 2024-ზე

2024-04-10T20:28:08Z

Tkenchoshvili: /* წყარო */

2023-06-19T12:03:08Z

‎წყარო

Tkenchoshvili: /* წყარო */

2022-11-22T12:03:50Z

‎წყარო

Tkenchoshvili 09:28, 8 ივლისი 2021-ზე

2021-07-08T09:28:29Z

Tkenchoshvili 12:17, 7 ივლისი 2021-ზე

2021-07-07T12:17:39Z

Tkenchoshvili 14:56, 30 მარტი 2021-ზე

2021-03-30T14:56:22Z

Tkenchoshvili 11:01, 4 თებერვალი 2020-ზე

2020-02-04T11:01:00Z

Tkenchoshvili 09:07, 24 იანვარი 2020-ზე

2020-01-24T09:07:17Z

Tkenchoshvili 11:16, 15 იანვარი 2020-ზე

2020-01-15T11:16:25Z

Tkenchoshvili 11:16, 15 იანვარი 2020-ზე

2020-01-15T11:16:04Z

@@ ხაზი 10: / ხაზი 10: @@
 [[ჯავახიშვილი ივანე|ივ. ჯავახიშვილის]] (1986) მონაცემებით, ხანჭკოლის მოყვანას უმთავრესად გურიაში მისდევდნენ. გარდა გურიისა, ძველად ხანჭკოლას სამეგრელოსა და რაჭაშიც თესავდნენ, ხმარობდნენ საჭმელად.
-საქართველოში ერთწლოვანი კულტურული ხანჭკოლის სამი [[სახეობა]] იყო გავრცელებული:
+საქართველოში ერთწლოვანი კულტურული ხანჭკოლის სამი [[სახეობა (ბიოლოგია)|სახეობა]] იყო გავრცელებული:
 * ჭრელთესლიანი ხანჭკოლა – Lupinus angustifoliusL,
 * ყვითელთესლიანი ხანჭკოლა – L. luteusL და
@@ ხაზი 25: / ხაზი 25: @@
 უხუცესთა გადმოცემით, სამეგრელოსა და გურიაში საჭმელად გამოიყენებოდა ხანჭკოლის მოხარშული მარცვალი. იმის გამო, რომ ხანჭკოლა სიმწარეს მოხარშვისას არ კარგავს, თესლს დაახლოებით ერთი დღე-ღამე წყალში ალბობდნენ და გამდინარე წყალში რეცხავდნენ; მარცვალს დაწნულ ჭურჭელში (კალათა, [[გიდელი]]) ათავსებდნენ და გამდინარე წყალში ტოვებდნენ. ამ პროცესს გურიაში უწოდებდნენ „დაპწნილებას“, სამეგრელოში – „დაჭორაფებას“, „მოჭორუას“.
-უხუცესთა მონაცემებით, „...გურიაში ითესებოდა ხანჭკოლა. მას თესავდნენ მიწის გასანოყიერებლად, როცა მიწა გამოიფიტებოდა დათესავდნენ ხანჭკოლას. ზოგჯერ მარცვლებს მოხარშავდნენ, გამდინარე წყალში გამოანელებდნენ და მიირთმევდნენ“ ''(ოზურგეთი, სოფ. შემოქმედი, მთხრ. ვ. გოლიაძე, 2014 წ).''
+უხუცესთა მონაცემებით, „...გურიაში ითესებოდა ხანჭკოლა. მას თესავდნენ მიწის გასანოყიერებლად, როცა მიწა გამოიფიტებოდა დათესავდნენ ხანჭკოლას. ზოგჯერ მარცვლებს მოხარშავდნენ, გამდინარე წყალში გამოანელებდნენ და მიირთმევდნენ“ ''([[ოზურგეთი]], სოფ. შემოქმედი, მთხრ. ვ. გოლიაძე, 2014 წ).''
 მცენარე თერმისი, რომელსაც დღეს ხანჭკოლასაც უწოდებენ, შეიცავს შხამიან ალკალოიდებს – ლუპანინს, ლუპინინს და სპარტეინს. ძველ ქართულ მედიცინაში იგი იხმარებოდა, როგორც გარეგანი საშუალება და შედიოდა ე.წ. ყვითელი მალამოს შემადგენლობაში, რომელიც ძველი ექიმების მიერ მოწონებული იყო. ეს მალამო იხმარებოდა ჭრილობების და მუწუკების სამკურნალოდ ''(წუწუნავა, 1959).''
@@ ხაზი 36: / ხაზი 36: @@
 ==წყარო==
-* [[პური ჩვენი არსობისა]]
+[[პური ჩვენი არსობისა]]
-−
-−
 [[კატეგორია:პარკოსნები]]
 [[კატეგორია:ეთნოგრაფია]]

@@ ხაზი 36: / ხაზი 36: @@
 ==წყარო==
-* პური ჩვენი არსობისა: წიგნი II
+* [[პური ჩვენი არსობისა]]
 [[კატეგორია:პარკოსნები]]
 [[კატეგორია:ეთნოგრაფია]]

@@ ხაზი 36: / ხაზი 36: @@
 ==წყარო==
-* პური ჩვენი არსობისა: წიგნი II /საქართველო სამიწათმოქმედო კულტურის უძველესი კერა/,-ავტ: ფრუიძე ლევან, მაისაია ინეზა, სიხარულიძე შალვა, თავართქილაძე მაია. თბილისი: პალიტრა L, -2016
+* პური ჩვენი არსობისა: წიგნი II
-[[კატეგორია:პარკოსანი კულტურები]]
+[[კატეგორია:პარკოსნები]]
 [[კატეგორია:ეთნოგრაფია]]

@@ ხაზი 1: / ხაზი 1: @@
 [[ფაილი:XanWkola.jpg|thumb|250პქ|'''ხანჭკოლა - Lupinus albus L.''']]
-'''ხანჭკოლა''' - '''(''Lupinus albus L.'').''' პარკოსანთა გვარის მცენარე ხანჭკოლა [[საქართველო|საქართველოში]] ([[იმერეთი]], გურია, [[სამეგრელო]]) „ხანჭკოლას“, „ხანჭკვალას“, „ხანჭიკოლის“ სახელწოდებებით არის ცნობილი ''(ერისთავი, 1884)''.
+'''ხანჭკოლა''' - '''(''Lupinus albus L.'').''' პარკოსანთა გვარის მცენარე ხანჭკოლა [[საქართველო|საქართველოში]] ([[იმერეთი]], [[გურია]], [[სამეგრელო]]) „ხანჭკოლას“, „ხანჭკვალას“, „ხანჭიკოლის“ სახელწოდებებით არის ცნობილი ''(ერისთავი, 1884)''.
 [[სულხან-საბა ორბელიანი]]ს (1949) და ა. მაყაშვილის (1949) ლექსიკონში ხანჭკოლა განმარტებულია, როგორც „ხანჭკალა“, „ლოპინარი“, „თერმია“, „თერმისი“, თერმუზი“ და სხვ. მცენარის სახელწოდება „ხანჭკოლა“ ორი მეგრული სიტყვისაგან არის შემდგარი „ხაჯი“ – [[ცერცვი]] და „კოლა“– მწარე.

@@ ხაზი 1: / ხაზი 1: @@
 [[ფაილი:XanWkola.jpg|thumb|250პქ|'''ხანჭკოლა - Lupinus albus L.''']]
-'''ხანჭკოლა''' - '''(''Lupinus albus L.'').''' პარკოსანთა გვარის მცენარე ხანჭკოლა [[საქართველო|საქართველოში]] (იმერეთი, გურია, სამეგრელო) „ხანჭკოლას“, „ხანჭკვალას“, „ხანჭიკოლის“ სახელწოდებებით არის ცნობილი ''(ერისთავი, 1884)''.
+'''ხანჭკოლა''' - '''(''Lupinus albus L.'').''' პარკოსანთა გვარის მცენარე ხანჭკოლა [[საქართველო|საქართველოში]] ([[იმერეთი]], გურია, [[სამეგრელო]]) „ხანჭკოლას“, „ხანჭკვალას“, „ხანჭიკოლის“ სახელწოდებებით არის ცნობილი ''(ერისთავი, 1884)''.
 [[სულხან-საბა ორბელიანი]]ს (1949) და ა. მაყაშვილის (1949) ლექსიკონში ხანჭკოლა განმარტებულია, როგორც „ხანჭკალა“, „ლოპინარი“, „თერმია“, „თერმისი“, თერმუზი“ და სხვ. მცენარის სახელწოდება „ხანჭკოლა“ ორი მეგრული სიტყვისაგან არის შემდგარი „ხაჯი“ – [[ცერცვი]] და „კოლა“– მწარე.

@@ ხაზი 2: / ხაზი 2: @@
 '''ხანჭკოლა''' - '''(''Lupinus albus L.'').''' პარკოსანთა გვარის მცენარე ხანჭკოლა [[საქართველო|საქართველოში]] (იმერეთი, გურია, სამეგრელო) „ხანჭკოლას“, „ხანჭკვალას“, „ხანჭიკოლის“ სახელწოდებებით არის ცნობილი ''(ერისთავი, 1884)''.
-სულხან-საბა ორბელიანის (1949) და ა. მაყაშვილის (1949) ლექსიკონში ხანჭკოლა განმარტებულია, როგორც „ხანჭკალა“, „ლოპინარი“, „თერმია“, „თერმისი“, თერმუზი“ და სხვ. მცენარის სახელწოდება „ხანჭკოლა“ ორი მეგრული სიტყვისაგან არის შემდგარი „ხაჯი“ – [[ცერცვი]] და „კოლა“– მწარე.
+[[სულხან-საბა ორბელიანი]]ს (1949) და ა. მაყაშვილის (1949) ლექსიკონში ხანჭკოლა განმარტებულია, როგორც „ხანჭკალა“, „ლოპინარი“, „თერმია“, „თერმისი“, თერმუზი“ და სხვ. მცენარის სახელწოდება „ხანჭკოლა“ ორი მეგრული სიტყვისაგან არის შემდგარი „ხაჯი“ – [[ცერცვი]] და „კოლა“– მწარე.
 ლ. ბერიაშვილი (2001) ერთ-ერთ ქართულ წყაროზე – „უსწორო კარაბადინზე“ დაყრდნობით აღნიშნავს, რომ X-XI საუკუნეებში ხანჭკოლა, როგორც სამკურნალო საშუალება, ცნობილი იყო „თურმიზი“ // „თირმიზი“ // „თირმისის“ სახელწოდებით. ხანჭკოლა მოხსენებულია წერილობით ძეგლებში ''(„წიგნი სააქიმოჲ“, XIII ს; „იადიგარ დაუდი“, XVI ს.).''

@@ ხაზი 23: / ხაზი 23: @@
 ხანჭკოლის მაღალი კვებითი ღირებულება განპირობებულია მის თესლსა და მწვანე მასაში ცილის მაღალი (30-50% და 20-50%) შემცველობით.
-უხუცესთა გადმოცემით, სამეგრელოსა და გურიაში საჭმელად გამოიყენებოდა ხანჭკოლის მოხარშული მარცვალი. იმის გამო, რომ ხანჭკოლა სიმწარეს მოხარშვისას არ კარგავს, თესლს დაახლოებით ერთი დღე-ღამე წყალში ალბობდნენ და გამდინარე წყალში რეცხავდნენ; მარცვალს დაწნულ ჭურჭელში (კალათა, გიდელი) ათავსებდნენ და გამდინარე წყალში ტოვებდნენ. ამ პროცესს გურიაში უწოდებდნენ „დაპწნილებას“, სამეგრელოში – „დაჭორაფებას“, „მოჭორუას“.
+უხუცესთა გადმოცემით, სამეგრელოსა და გურიაში საჭმელად გამოიყენებოდა ხანჭკოლის მოხარშული მარცვალი. იმის გამო, რომ ხანჭკოლა სიმწარეს მოხარშვისას არ კარგავს, თესლს დაახლოებით ერთი დღე-ღამე წყალში ალბობდნენ და გამდინარე წყალში რეცხავდნენ; მარცვალს დაწნულ ჭურჭელში (კალათა, [[გიდელი]]) ათავსებდნენ და გამდინარე წყალში ტოვებდნენ. ამ პროცესს გურიაში უწოდებდნენ „დაპწნილებას“, სამეგრელოში – „დაჭორაფებას“, „მოჭორუას“.
 უხუცესთა მონაცემებით, „...გურიაში ითესებოდა ხანჭკოლა. მას თესავდნენ მიწის გასანოყიერებლად, როცა მიწა გამოიფიტებოდა დათესავდნენ ხანჭკოლას. ზოგჯერ მარცვლებს მოხარშავდნენ, გამდინარე წყალში გამოანელებდნენ და მიირთმევდნენ“ ''(ოზურგეთი, სოფ. შემოქმედი, მთხრ. ვ. გოლიაძე, 2014 წ).''

@@ ხაზი 8: / ხაზი 8: @@
 წ. დავით დადიანის მიერ შედგენილ „უსტარში“ აღნიშნულია, რომ სამეგრელოში ხანჭკოლას თესავენ და მოსავალს ყიდიან [[იმერეთი|იმერეთში]], რაჭასა და გურიაში ''(მეუნარგია, 1939).''
-[http://www.nplg.gov.ge/bios/ka/1539/ ივ. ჯავახიშვილის] (1986) მონაცემებით, ხანჭკოლის მოყვანას უმთავრესად გურიაში მისდევდნენ. გარდა გურიისა, ძველად ხანჭკოლას სამეგრელოსა და რაჭაშიც თესავდნენ, ხმარობდნენ საჭმელად.
+[[ჯავახიშვილი ივანე|ივ. ჯავახიშვილის]] (1986) მონაცემებით, ხანჭკოლის მოყვანას უმთავრესად გურიაში მისდევდნენ. გარდა გურიისა, ძველად ხანჭკოლას სამეგრელოსა და რაჭაშიც თესავდნენ, ხმარობდნენ საჭმელად.
 საქართველოში ერთწლოვანი კულტურული ხანჭკოლის სამი სახეობა იყო გავრცელებული: