https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%AE%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%AE%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%98ხატხორი - რედაქტირების ისტორია2026-04-26T22:01:33Zამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიშიMediaWiki 1.19.24https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%AE%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%AE%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%98&diff=238769&oldid=prevTkenchoshvili: ახალი გვერდი: მარჯვნივ '''ხატხორი''' – ეგვიპტის ერთ-ერთი უდიდ...2024-11-15T19:12:25Z<p>ახალი გვერდი: <a href="/wikidict/index.php/%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98:Xatxori.PNG" title="ფაილი:Xatxori.PNG">მარჯვნივ</a> '''ხატხორი''' – ეგვიპტის ერთ-ერთი უდიდ...</p>
<p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>[[ფაილი:Xatxori.PNG|140პქ|მარჯვნივ]]<br />
'''ხატხორი''' – ეგვიპტის ერთ-ერთი უდიდესი და ურთულესი ქალღმერთი, რომელიც მოიაზრებოდა, როგორც სიყვარულის, სილამაზის, დედობის, [[მუსიკა|მუსიკის]], [[ცეკვა|ცეკვის]] და მხიარულების პერსონიფიკაცია. გამოისახებოდა მენატ-მძივით შემკული [[ძროხა (ეგვიპტურ მითოლოგიაში)|ძროხის]] სახით, რქებს შორის მზის დისკოთი, ან ანთროპომორფულად, თავზე მზის დისკოთი და ძროხის რქებით. გვიანდელ (ძირითადად ბერძნულ-რომაულ) პერიოდში ჩნდება მისი გამოსახულებები ქალის ტანით და ძროხის თავით. ხატხორი გამოისახებოდა ასევე, როგორც ქალის თავი ძროხის ყურებით და თავზე [[სისტრუმი]]თ. ხატხორის ეს სახე ჩვეულებრივ [[სვეტი]]ს [[კაპიტელი]]ს როლს ასრულებდა. ზოგიერთი ვარაუდით, ძროხის გამოსახულება [[ნარმერის ფილა|ნარმერის პალეტის]] თავზე ხატხორის უნდა იყოს, თუმცა დღეისათვის დაფიქსირებული ხატხორის უძველესი ტაძარი [[გებელენი|გებელენში]] მესამე დინასტიით არის დათარიღებული. <br />
<br />
მეოთხე დინასტიიდან ხატხორი ხდება უდიდესი ქალ-ღმერთი, რომელიც ტოლს არ უდებს [[რა]]ს. ის არის [[მზის თვალი]], ყველა ქალღმერთის უფროსი და [[ფარაონი]]ს ღვთაებრივი დედა. ითვლება, რომ მისი სახელი (ეგვ. H.tHr), რომელიც ითარგმნება, როგორც „ხორის სახლი“, ნიშნავს ზეცას (რადგან ხორის სახლი ზეცაა). ხატხორის სახელით ზეცა [[პირამიდების ტექსტები|პირამიდების ტექსტებშიც]] არის მოხსენიებული. იმავდროულად, ძველი ტექსტის მიხედვით, ხატხორი [[ხორი]]ს დედა და [[ოსირისი]]ს მეუღლეა და ამ შემთხვევაში „ხორის სახლი“ შეიძლება პირდაპირი მნიშვნელობით იქნას გაგებული. პირამიდების ტექსტებში გაბნეული გამონათქვამებიდან აშკარაა, რომ ხატხორი მოიაზრებოდა, როგორც მთელი [[ენეადა|ენეადი]]ს პერსონიფიკაცია, და ამ თვალსაზრისით, ასევე ხორის დედა. <br />
<br />
რას [[კულტი]]ს აღზევების შემდეგ ფარაონი, რომელიც ხორის მიწიერ განსახიერებად იყო მიჩნეული, რას ვაჟიშვილი გახდა. საჭირო იყო ქალღმერთი, რომელიც რას ცოლი გახდებოდა, და [[ქურუმები|ქურუმებმა]] ამ როლისათვის ხატხორი შეარჩიეს. რას ცოლი უნდა ყოფილიყო ქალღმერთი, რომელიც მთელი ენეადის (ანუ მეფის ღვთაებრივი გენეალოგიის) პერსონიფიკაცია იქნებოდა, და ამიტომ ხატხორის სახელში „სახლი“ შეიძლება ითარგმნოს, როგორც „გენეალოგია“ და ასევე როგორც „საშვილოსნო“, რადგან ხატხორი ხორის დედაც იყო. „ხორის სახლის“ ადგილმდებარეობაზე თვითონ ეგვიპტური ტექსტები მოგვითხრობს: „ჩვენ აღვზევდებით ხორის სახლში, რომელიც არის ცაში“. ამდენად, ხატხორი გახდა რას ცოლი, რომელსაც უნდა გაეჩინა და აღეზარდა ღვთაებრივი ბავშვი, ეგვიპტის მომავალი ფარაონი. და მართლაც, სატაძრო არქივების მონაცემებით, რა, ხატხორი და ხორი (ხაროერისი) [[ეგვიპტის ძველი სამეფო|ძველი სამეფო]]ს ყველაზე დიდი ღვთაებები იყვნენ. ამავე პერიოდში დედოფალი, რომელიც, შესაძლოა, ხატხორის მიწიერ განსახიერებად მოიაზრებოდა, ხატხორის ქურუმის როლს ასრულებდა. <br />
<br />
ხატხორმა უძველეს დროში შთანთქა ეგვიპტეში ძალიან გავრცელებული ძროხის მრავალი კულტი, ამიტომ მისი კულტის წარმოშობის ზუსტი ადგილის დადგენა დღეს შეუძლებელია, მაგრამ ძველი სამეფოს დროს მისი თაყვანისცემის მთავარი ადგილი [[დენდერა]] იყო. აქ მისი კულტი გადაეჯაჭვა [[ედფუ]]ს ხორს, რომელსაც დენდერაში ტაძარი ჰქონდა. ყოველ წელიწადს ხატხორი ორი კვირით „მიბრძანდებოდა“ დენდერადან ედფუში, სადაც მისი ჩასვლის დღეს „ლამაზი ჩახუტების“ დღესასწაული ტარდებოდა. მისი თაყვანისცემის მნიშვნელოვანი ადგილები იყო ასევე დიოსპოლის პარვა, [[კუსა]], ატფიჰი, აკორისი. ხატხორმა „შთანთქა“ მრავალი ხის ქალღმერთი. ის „ფინიკის პალმის ქალბატონი“ იყო, [[მემფისი|მემფისში]] კი, როგორც „სიკომორის ქალბატონი“, გადაეჯაჭვა [[პტახი|პტახს]]. ახალ სამეფოში რიტუალური პროცესიით პტახს მიაბრძანებდნენ სიკომორის ქალბატონთან, რომელიც მის ქალიშვილად ითვლებოდა. როგორც ხის ქალღმერთი, ხატხორი გარდაცვლილთა მშველელი იყო და მათ სასმელს აწვდიდა. ხატხორის, როგორც გარდაცვლილთა ქალღმერთის კულტი განსაკუთრებით ძლიერი იყო [[თებე (ქალაქი ძველ ეგვიპტეში)|თებე]]ში, თუმცა მას აქ ძროხის სახე ჰქონდა და „ხატხორს, [[ოქრო]]ს ძროხას“ ეძახდნენ. ხატხორის კულტი გატანილი იყო ასევე [[სინაი (ნახევარკუნძული)|სინაი]]ზე და ნუბიაში. სინაიზე მას ახალი სამეფოს დროს აუგეს ტაძარი (სერაბიტ ელ-ხადიმში), და ეთაყვანებოდნენ, როგორც „[[ფირუზი]]ს“ და „[[მალაქიტი]]ს ქალბატონს“. იყო ასევე „ნუბიის“ და „პუნტის ქალბატონი“. ბერძნებმა ხატხორი [[აფროდიტე|აფროდიტა]]სთან, რომაელებმა კი [[ვენერა]]სთან გააიგივეს.<br />
<br />
<br />
==წყარო==<br />
[[ძველი ეგვიპტის ენციკლოპედია]]<br />
[[კატეგორია:ძველი ეგვიპტე]]<br />
[[კატეგორია:ეგვიპტური მითები]]<br />
[[კატეგორია:ეგვიპტური ღვთაებანი]]<br />
[[კატეგორია:ეგვიპტური ქალღმერთები]]</div>Tkenchoshvili