https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%AE%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%99%E1%83%98ხერკი - რედაქტირების ისტორია2026-04-25T12:24:56Zამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიშიMediaWiki 1.19.24https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%AE%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%99%E1%83%98&diff=223023&oldid=prevTkenchoshvili: /* წყარო */2024-04-15T02:49:24Z<p><span dir="auto"><span class="autocomment">წყარო</span></span></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">02:49, 15 აპრილი 2024-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 14:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 14:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ქართულ ტოპონიმთა განმარტებით-ეტიმოლოგიური ლექსიკონი]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ქართულ ტოპონიმთა განმარტებით-ეტიმოლოგიური ლექსიკონი]]</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>[[<del class="diffchange diffchange-inline">კტეგორია</del>:საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარეები]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>[[<ins class="diffchange diffchange-inline">კატეგორია</ins>:საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარეები]]</div></td></tr>
</table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%AE%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%99%E1%83%98&diff=223022&oldid=prevTkenchoshvili 20:54, 14 აპრილი 2024-ზე2024-04-14T20:54:40Z<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">20:54, 14 აპრილი 2024-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ხერკი''' – ისტორიულ-გეოგრაფიული რეგიონი აღმოსავლეთ [[საქართველო]]ში, მდინარე არაგვის ხეობის ჩრდილო-აღმოსავლეთ მხარეს, მარცხენა სანაპიროზე, დღევანდელი [[მცხეთა|მცხეთისა]] და დუშეთის რაიონების ტერიტორიის ნაწილი. ხერკის სანახები ძირითადად მოიცავდა იმ ადგილებს, რომლებზედაც დღეს საგურამო-თეზმის ხეობათა სოფლებია განლაგებული.  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ხერკი''' – ისტორიულ-გეოგრაფიული რეგიონი აღმოსავლეთ [[საქართველო]]ში, მდინარე არაგვის ხეობის ჩრდილო-აღმოსავლეთ მხარეს, მარცხენა სანაპიროზე, დღევანდელი [[მცხეთა|მცხეთისა]] და დუშეთის რაიონების ტერიტორიის ნაწილი. ხერკის სანახები ძირითადად მოიცავდა იმ ადგილებს, რომლებზედაც დღეს საგურამო-თეზმის ხეობათა სოფლებია განლაგებული.  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ტოპონიმი|ტოპონიმ]] ხერკი ერთ-ერთი უძველესია აღმოსავლეთ საქართველოს გეოგრაფიულ სახელწოდებათა შორის. მემატიანე [[ლეონტი მროველი]] (XI ს.) ხერკს მოიხსენიებს იმ უძველეს ამბებთან დაკავშირებით, როდესაც მეფე [[ნაბუქოდონოსორ II|ნაბუქოდონოსორი]]ს მიერ [[იერუსალიმი]]დან აყრილი და ლტოლვილი [[ებრაელები]] [[ქართლი|ქართლში]] შემოსულან და [[მცხეთა|მცხეთის]] მამასახლისს ისინი ხერკში დაუსახლებია. საინტერესოა, რომ ლეონტი მროველი აქვე სახელწოდება ხერკის [[ეტიმოლოგია]]საც გვთავაზობს: „და რომელი ქუეყანა აქუნდა მათ (ლტოლვილ ებრაელებს, გ.ბ.) ხარკითა, აწ ჰქვან ხერკ ხარკისა მისთჳს“. როგორც ვხედავთ, ხერკის ამ ეტიმოლოგია, ათასწლოვანი ისტორია ჰქონია. [[ვახუშტი ბატონიშვილი]]  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ტოპონიმი|ტოპონიმ]] ხერკი ერთ-ერთი უძველესია აღმოსავლეთ საქართველოს გეოგრაფიულ სახელწოდებათა შორის. მემატიანე [[ლეონტი მროველი]] (XI ს.) ხერკს მოიხსენიებს იმ უძველეს ამბებთან დაკავშირებით, როდესაც მეფე [[ნაბუქოდონოსორ II|ნაბუქოდონოსორი]]ს მიერ [[იერუსალიმი]]დან აყრილი და ლტოლვილი [[ებრაელები]] [[ქართლი|ქართლში]] შემოსულან და [[მცხეთა|მცხეთის]] მამასახლისს ისინი ხერკში დაუსახლებია. საინტერესოა, რომ ლეონტი მროველი აქვე სახელწოდება ხერკის [[ეტიმოლოგია]]საც გვთავაზობს: „და რომელი ქუეყანა აქუნდა მათ (ლტოლვილ ებრაელებს, გ.ბ.) ხარკითა, აწ ჰქვან ხერკ ხარკისა მისთჳს“. როგორც ვხედავთ, ხერკის ამ ეტიმოლოგია, ათასწლოვანი ისტორია ჰქონია. [[ვახუშტი ბატონიშვილი]] ზუსტად იმეორებს მემატიანის ცნობას: „ეწოდებოდა ხერკი ამის გამო, ოდეს ლტოლვილნი <ins class="diffchange diffchange-inline">ნაბუქოდონოსოისაგან </ins>მოსრულნი ურიანი დასხნა აქა მცხეთელ მამასახლისმან და ყვნა მეხარკედ“. აქვე ვახუშტი იძლევა ხერკის გეოგრაფიულ აღწერილობას, მის საზღვრებს: „ხოლო მთა ესე კუხეთისა ანუ <ins class="diffchange diffchange-inline">ზედაზნისა </ins>წარვალს აღმოსავლეთად და შეერთბამდების ერწოს მთასა, რომელი არს ხერკისა. და არს ამათ შორის ხერკი, არამედ აწ საგურამო ანუ თეზმის-ხევი; აქუს ხერკს აღმოსავლით მთა ერწოსა და ამას შორისი; სამჳურით-მთა <ins class="diffchange diffchange-inline">ზედაზნისა</ins>; ჩრდილოთ ნოკორნა-ბოკოწანს შორისი გორანი, ჩამოსული თიანეთის მთიდამ არაგვამდე; დასავლით-არაგვი, ხოლო მთა ზედაზნისა წარვალს უჯარმამდე“.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ზუსტად იმეორებს მემატიანის ცნობას: „ეწოდებოდა ხერკი ამის გამო, ოდეს ლტოლვილნი <del class="diffchange diffchange-inline">ნაბუქოდონოსოსაგან </del>მოსრულნი ურიანი დასხნა აქა მცხეთელ მამასახლისმან და ყვნა მეხარკედ“. აქვე ვახუშტი იძლევა ხერკის გეოგრაფიულ აღწერილობას, მის საზღვრებს: „ხოლო მთა ესე კუხეთისა ანუ <del class="diffchange diffchange-inline">ზედაძნისა </del>წარვალს აღმოსავლეთად და შეერთბამდების ერწოს მთასა, რომელი არს ხერკისა. და არს ამათ შორის ხერკი, არამედ აწ საგურამო ანუ თეზმის-ხევი; აქუს ხერკს აღმოსავლით მთა ერწოსა და ამას შორისი; სამჳურით-მთა <del class="diffchange diffchange-inline">ზედაძნისა</del>; ჩრდილოთ ნოკორნა-ბოკოწანს შორისი გორანი, ჩამოსული თიანეთის მთიდამ არაგვამდე; დასავლით-არაგვი, ხოლო მთა ზედაზნისა წარვალს უჯარმამდე“.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ამ მონათხრობიდან აშკარა ხდება, რომ ხერკი ძველი სახელი ყოფილა იმ რეგიონისა („ქვეყნისა“), რომელსაც ვახუშტის დროს საგურამო და თეზმის-ხევი რქმევა'</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ამ მონათხრობიდან აშკარა ხდება, რომ ხერკი ძველი სახელი ყოფილა იმ რეგიონისა („ქვეყნისა“), რომელსაც ვახუშტის დროს საგურამო და თეზმის-ხევი რქმევა'</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ცნობილია, რომ გეოგრაფიული ობიექტების ნომინაცია (სახელის შერქმევა) ძირითადად მათი ფიზიკური <del class="diffchange diffchange-inline">ნიშათვისებების </del>გათვალისწინებით ხდება. ამ გზით არიან წარმოქმნილი ისეთი ტოპონიმები, როგორებიცაა, მაგალითად, აკვანა, უნაგირა, დამპალო, [[ბალახვანი]], მუხიანი…</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ცნობილია, რომ გეოგრაფიული ობიექტების ნომინაცია (სახელის შერქმევა) ძირითადად მათი ფიზიკური <ins class="diffchange diffchange-inline">ნიშანთვისებების </ins>გათვალისწინებით ხდება. ამ გზით არიან წარმოქმნილი ისეთი ტოპონიმები, როგორებიცაა, მაგალითად, აკვანა, უნაგირა, დამპალო, [[ბალახვანი]], მუხიანი…</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ტოპონიმი ხერკი მეტათეზირებული სახე იყოს ხრეკ- ფორმისა. შდრ. გა-ხრეკ-ილ-ი „მწირი, ქვიანი, უბალახო, შიშეელი ადგილი“ („არ გაგონდებათ სადმე სოფლის ბოლოში გახრეკილი ეზო და შიგ მძოვარე ფერდებჩაქცეული… ულაყი?" (ი.გედევანიშვილი).   </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ტოპონიმი ხერკი მეტათეზირებული სახე იყოს ხრეკ- ფორმისა. შდრ. გა-ხრეკ-ილ-ი „მწირი, ქვიანი, უბალახო, შიშეელი ადგილი“ („არ გაგონდებათ სადმე სოფლის ბოლოში გახრეკილი ეზო და შიგ მძოვარე ფერდებჩაქცეული… ულაყი?" (ი.გედევანიშვილი).   </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">აშასადამე</del>, საწყის (ამოსავალ) ფორმად უნდა გვქონოდა ხრეკი) (მდრ. მისი სინონიმები: ხრიოკი, ხრიაკი, ფხეკი, ფხაკო; ფხაჭები,ფხაწალი…), საიდანაც ხერკ-ი მიგვიღია (ხრიაკი → ხრიეკი →  ხრეკი →  ხერკი).  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">მაშასადამე</ins>, საწყის (ამოსავალ) ფორმად უნდა გვქონოდა ხრეკი) (მდრ. მისი სინონიმები: ხრიოკი, ხრიაკი, ფხეკი, ფხაკო; ფხაჭები, ფხაწალი…), საიდანაც ხერკ-ი მიგვიღია (ხრიაკი → ხრიეკი →  ხრეკი →  ხერკი). ალბათ ამ ხრეკ-ძირთან ავლენს საერთოს ხრუკ- (ხრუკ-ავ-ს, გადა-ხრუკ-ულ-ი) ფუძეც („შიშველი გადამწვარი“), აგრეთვე ფხაკ-ფხეკ-, ფხრეკ-||ფხრუკ-ფხროკ-, ხოროგ (იმერ.) ძირები, რომლებიც ზოგადად ობიექტის სიშიშვლეს, სიმშრალე-ქვიანობას, მცენარეული საფარის <ins class="diffchange diffchange-inline">სიმწირეს </ins>და ა.შ. გამოხატავს.  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ალბათ ამ ხრეკ-ძირთან ავლენს საერთოს ხრუკ- (ხრუკ-ავ-ს, გადა-ხრუკ-ულ-ი) ფუძეც („შიშველი გადამწვარი“), აგრეთვე ფხაკ-ფხეკ-, ფხრეკ-||ფხრუკ-ფხროკ-, ხოროგ (იმერ.) ძირები, რომლებიც ზოგადად  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ობიექტის სიშიშვლეს, სიმშრალე-ქვიანობას, მცენარეული საფარის <del class="diffchange diffchange-inline">სიმ�=წირეს </del>და ა.შ. გამოხატავს.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">==წყარო==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ქართულ ტოპონიმთა განმარტებით-ეტიმოლოგიური ლექსიკონი]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კტეგორია:საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარეები]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კტეგორია:საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარეები]]</div></td></tr>
</table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%AE%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%99%E1%83%98&diff=223021&oldid=prevTkenchoshvili: ახალი გვერდი: '''ხერკი''' – ისტორიულ-გეოგრაფიული რეგიონი აღმოსავლეთ [[საქართ...2024-04-14T20:49:49Z<p>ახალი გვერდი: '''ხერკი''' – ისტორიულ-გეოგრაფიული რეგიონი აღმოსავლეთ [[საქართ...</p>
<p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''ხერკი''' – ისტორიულ-გეოგრაფიული რეგიონი აღმოსავლეთ [[საქართველო]]ში, მდინარე არაგვის ხეობის ჩრდილო-აღმოსავლეთ მხარეს, მარცხენა სანაპიროზე, დღევანდელი [[მცხეთა|მცხეთისა]] და დუშეთის რაიონების ტერიტორიის ნაწილი. ხერკის სანახები ძირითადად მოიცავდა იმ ადგილებს, რომლებზედაც დღეს საგურამო-თეზმის ხეობათა სოფლებია განლაგებული. <br />
<br />
[[ტოპონიმი|ტოპონიმ]] ხერკი ერთ-ერთი უძველესია აღმოსავლეთ საქართველოს გეოგრაფიულ სახელწოდებათა შორის. მემატიანე [[ლეონტი მროველი]] (XI ს.) ხერკს მოიხსენიებს იმ უძველეს ამბებთან დაკავშირებით, როდესაც მეფე [[ნაბუქოდონოსორ II|ნაბუქოდონოსორი]]ს მიერ [[იერუსალიმი]]დან აყრილი და ლტოლვილი [[ებრაელები]] [[ქართლი|ქართლში]] შემოსულან და [[მცხეთა|მცხეთის]] მამასახლისს ისინი ხერკში დაუსახლებია. საინტერესოა, რომ ლეონტი მროველი აქვე სახელწოდება ხერკის [[ეტიმოლოგია]]საც გვთავაზობს: „და რომელი ქუეყანა აქუნდა მათ (ლტოლვილ ებრაელებს, გ.ბ.) ხარკითა, აწ ჰქვან ხერკ ხარკისა მისთჳს“. როგორც ვხედავთ, ხერკის ამ ეტიმოლოგია, ათასწლოვანი ისტორია ჰქონია. [[ვახუშტი ბატონიშვილი]] <br />
ზუსტად იმეორებს მემატიანის ცნობას: „ეწოდებოდა ხერკი ამის გამო, ოდეს ლტოლვილნი ნაბუქოდონოსოსაგან მოსრულნი ურიანი დასხნა აქა მცხეთელ მამასახლისმან და ყვნა მეხარკედ“. აქვე ვახუშტი იძლევა ხერკის გეოგრაფიულ აღწერილობას, მის საზღვრებს: „ხოლო მთა ესე კუხეთისა ანუ ზედაძნისა წარვალს აღმოსავლეთად და შეერთბამდების ერწოს მთასა, რომელი არს ხერკისა. და არს ამათ შორის ხერკი, არამედ აწ საგურამო ანუ თეზმის-ხევი; აქუს ხერკს აღმოსავლით მთა ერწოსა და ამას შორისი; სამჳურით-მთა ზედაძნისა; ჩრდილოთ ნოკორნა-ბოკოწანს შორისი გორანი, ჩამოსული თიანეთის მთიდამ არაგვამდე; დასავლით-არაგვი, ხოლო მთა ზედაზნისა წარვალს უჯარმამდე“.<br />
<br />
ამ მონათხრობიდან აშკარა ხდება, რომ ხერკი ძველი სახელი ყოფილა იმ რეგიონისა („ქვეყნისა“), რომელსაც ვახუშტის დროს საგურამო და თეზმის-ხევი რქმევა'<br />
<br />
ცნობილია, რომ გეოგრაფიული ობიექტების ნომინაცია (სახელის შერქმევა) ძირითადად მათი ფიზიკური ნიშათვისებების გათვალისწინებით ხდება. ამ გზით არიან წარმოქმნილი ისეთი ტოპონიმები, როგორებიცაა, მაგალითად, აკვანა, უნაგირა, დამპალო, [[ბალახვანი]], მუხიანი…<br />
<br />
ტოპონიმი ხერკი მეტათეზირებული სახე იყოს ხრეკ- ფორმისა. შდრ. გა-ხრეკ-ილ-ი „მწირი, ქვიანი, უბალახო, შიშეელი ადგილი“ („არ გაგონდებათ სადმე სოფლის ბოლოში გახრეკილი ეზო და შიგ მძოვარე ფერდებჩაქცეული… ულაყი?" (ი.გედევანიშვილი). <br />
<br />
აშასადამე, საწყის (ამოსავალ) ფორმად უნდა გვქონოდა ხრეკი) (მდრ. მისი სინონიმები: ხრიოკი, ხრიაკი, ფხეკი, ფხაკო; ფხაჭები,ფხაწალი…), საიდანაც ხერკ-ი მიგვიღია (ხრიაკი → ხრიეკი → ხრეკი → ხერკი). <br />
ალბათ ამ ხრეკ-ძირთან ავლენს საერთოს ხრუკ- (ხრუკ-ავ-ს, გადა-ხრუკ-ულ-ი) ფუძეც („შიშველი გადამწვარი“), აგრეთვე ფხაკ-ფხეკ-, ფხრეკ-||ფხრუკ-ფხროკ-, ხოროგ (იმერ.) ძირები, რომლებიც ზოგადად <br />
ობიექტის სიშიშვლეს, სიმშრალე-ქვიანობას, მცენარეული საფარის სიმ�=წირეს და ა.შ. გამოხატავს. <br />
<br />
[[კტეგორია:საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარეები]]</div>Tkenchoshvili