ხოვლეგორა - რედაქტირების ისტორია

Tkenchoshvili 11:28, 17 ოქტომბერი 2022-ზე

2022-10-17T11:28:42Z

Tkenchoshvili: /* ნამოსახლარი */

2022-07-20T12:30:09Z

‎ნამოსახლარი

Tkenchoshvili: /* ნამოსახლარი */

2022-06-29T09:09:08Z

‎ნამოსახლარი

Tkenchoshvili: /* წყარო */

2022-02-06T19:50:53Z

‎წყარო

Tkenchoshvili 21:05, 10 ნოემბერი 2021-ზე

2021-11-10T21:05:00Z

Tkenchoshvili: /* ნამოსახლარი */

2021-03-06T18:22:31Z

‎ნამოსახლარი

Tkenchoshvili 13:20, 31 აგვისტო 2020-ზე

2020-08-31T13:20:39Z

Tkenchoshvili 10:06, 13 აგვისტო 2020-ზე

2020-08-13T10:06:01Z

Tkenchoshvili: /* ნამოსახლარი */

2020-08-13T10:02:10Z

‎ნამოსახლარი

Tkenchoshvili: ახალი გვერდი: '''ხოვლეგორა''' - არქიტექტურული ძეგლი მდებარეობს, საქართველო...

2020-08-13T08:40:08Z

ახალი გვერდი: '''ხოვლეგორა''' - არქიტექტურული ძეგლი მდებარეობს, საქართველო...

ახალი გვერდი

'''ხოვლეგორა''' - არქიტექტურული ძეგლი მდებარეობს, [[საქართველო]]ში, შიდა [[ქართლი]]ს მხარეში, [[კასპის მუნიციპალიტეტი|კასპის მუნიციპალიტეტში]], სოფელ [[ხომლე]]ს ჩრდილო-დასავლეთით, 2,5 კმ-ზე, სანიორე ქედის ბოლოში, ხეხველას მარცხენა ნაპირზე.

ხოვლეგორზე 1954-61 წლებში მოეწყო ექსპედიცია (ხელმძღვ ნ. ბერძენიშვილი). გაითხარა ნამოსახლარი, კერამიკოსთა სახელოსნო უბანი და სამაროვანი.

=== ნამოსახლარი ===
ნამოსახლარზე გაითხარა რვა სტრატიგრაფიული ჰორიზონტი (I-VIII ზემოდან ქვემოთ). VIII-VII ჰორიზონტები თარიღდება ძვ. წ. XV-XIV საუკუნეებით. VI – დაახლ. ძვ. წ XIII საუკუნეებით. V – ძვ. წ. XII-X საუკუნეებით. IV – ძვ. წ IX-VII საუკუნეებით. III – ძვ. წ. VI საუკუნე. II – ძვ. წ V საუკუნე. I – ძვ.წ. IV საუკუნით.

გორაზე უწყვეტი ცხოვრება ყოფილა და ნამოსახლარი ფენები ერთმანეთის გაგრძელებასა და განვითარებას წარმოადგენს. თავდაპირველად მოსახლეობა სანიორე ქედის ბოლოში, განმხოლოებულ გორის თხემზე დასახლებულა და სამოსახლოსათვის ირგვლივ თხრილი და კედელი შემოუვლია. ძვ.წ. XV-VII საუკუნეების (VIII-IV ჰორიზონტი) საცხოვრებელი სახლები ძირითადად სწორკუთხაა, ერთოთახიანი, აქვს ქვითა და ტალახით ნაგები საფუძველი, იატაკი თიხატკეპნილია, კედლები – ძელური, ორივე მხარეს შელესილია თიხით. უკანა კედლის მარცხენა კუთხეში ღუმელია, მარჯვენაში – თიხის ნაძერწი ვერძის თავებით შემკული [[საკურთხეველი]]. ტიხრები წნულისაა, ორივე მხარეს თიხით შელესილი. სახურავი, სავარაუდოა, ბანური იყო, გადახურვა კედლის ხის სვეტებს (შემორჩენილია ნაშთები) ეყრდნობოდა, შუაზე გადებული იყო თავხე. საცხოვრებელი სახლებში აღმოჩნდა [[ნამგალი|ნამგლის]] კაჟის ჩასართები, [[საწყაო]] „[[კოდი|კოდები]]“ (მარცვლეულის შესანახი ორმოები), მარცვლეული, მსხვილფეხა და წვრილფეხა ცხოველთა ძვლები, რაც იმას მოწმობს, რომ იმდროინდელი ხოვლეგორელები მიწათმოქმედებასა და მეცხოველეობას მისდევდნენ. აღმოჩნდა აგრეთვე სამეთუნეო ჩარხზე დამზადებული შავად და ლეგად, ზოგჯერ წაბლისფრად გამომწვარი სხვადასხვა გეომეტრიული სახეებით შემკული ჭურჭელი: [[ქილა|ქილები]], [[დერგი|დერგები]], [[დოქი თიხისა|დოქები]], [[ქოთანი|ქოთნები]], ქვაბქოთნები, [[ტოლჩა|ტოლჩები]], ჯამ-ლანგრები და [[ქვევრი]]ს ნატეხებიც.

ძვ. წ XII-X საუკუნეებში ხოვლეგორის ჩრდილოეთით სოფელი გაჩნდა. ამ დროის საცხოვრებელი სახლებში ერთი ნახევარი [[ბოსელი|ბოსლადაა]] გამოყენებული, სადაც მოწყობილია ზღვე თავისი სანერწყულით. ძვ. წ IX-VII საუკუნეებში (IV ჰორიზონტი) ხოვლეგორელებს ერთი საერთო ბოსელი ჰქონიათ, რომელიც მიშენებულია გორის გამომყოფ კედელზე. ბოსლის იატაკი მოფილაქნებულია და ზღვეს (სიგ. 2 მ) წუნწუხის სადინარი გასდევს. ბაგა ხის ძელებითაა მოწყობილი. ამავე პერიოდში ნამოსახლარზე ერთი საერთო სალოცავიც შეუქმნიათ. ქვით ნაგები მასიური სვეტი (სიმ. 2 მ). ამ ჰორიზონტში აღმოჩნდა ოთხი ორფიცრიანი [[კევრი]], IV ჰორიზონტში, როგორც გორაზე, ისე სოფელში, რომელიც ახლა უკვე სამხრეთიდან ეკვრის გორას, ჩნდება წითლად გამომწვარი კერამიკა. ძვ. წ VI ს. (III ჰორიზონტი) გორა საკმაოდ გასცდენია ბუნებრივ ფარგლებს. მისთვის ღრმა თხრილთან ერთად ქვის დიდი გალავანი შემოუვლიათ, გაზრდილა სოფლის საზღვრებიც და მოსახლეობის რაოდენობა. ახლა გორაზე და სოფელშიც სახლები შენდება ნატეხი ქვითა და ტალახით ნაგებ საფუძველზე ტკეპნილი თიხით ან [[ალიზი]]თ. გორაზე სახლები რამდენიმე ოთახისაგან შედგება. დარჩა ძველებური ღუმელი ოთახის კუთხეში, ღუმელთან ახლოს ქვის [[მაგიდა ქვისა|მაგიდაა]], კედლის გასწვრივ [[სკამი]], ერთ-ერთ ოთახში კედლებზე და იატაკზე აღმოჩნდა ჭილოფი. გაჩნდა ახალი ტიპის საკურთხეველი – შუა ოთახში თიხის ან ქვის ოთხკუთხა ან მრგვალი ბაქნები (სიმ. 0,2 მ), რომელზედაც ცეცხლის კვალი ჩანს. საქონელი ისევ საცხოვრებელში ჰყავთ. გორაზე საქონლის სადგომი არ შეიმჩნევა. გორაზეც და სოფელშიც შავლეგად გამომწვარი ჭურჭელი ინარჩუნებს ძველ ფორმებს და ორნამენტაციას, ჩნდება წითლად გამომწვარი ჭურჭლის ახალი ფორმები (ქვევრები, დერგები, გრძელტანიანი ქილები, მილიანი და სამტუჩა დოქები და სხვ.). ჭურჭელი შეღებილია წითელი საღებავით ([[წერნაქი]]თ). ნამოსახლარზე აღმოჩნდა აგრეთვე ქვის სამეურნეო იარაღი ([[ხელსაფქვავი|ხელსაფქვავები]], [[სანაყი|სანაყები]], საბეგვლები, ნამგლის კაჟის ჩასართები, სადგისები, ქალის პატარა ქანდაკება). რკინისა (დანისპირის ფრაგმენტები, „ასტამი“) და ძვლის (ყუნწიანი ისრისპირები, სადგისები) ნივთებიდან განსაკუთრებით აღსანიშნავია გამომწვარი თიხის სამეთუნეო მორგვი (III ჰორიზონტი).

@@ ხაზი 6: / ხაზი 6: @@
 ნამოსახლარზე გაითხარა რვა სტრატიგრაფიული ჰორიზონტი (I-VIII ზემოდან ქვემოთ). VIII-VII ჰორიზონტები თარიღდება ძვ. წ. XV-XIV საუკუნეებით. VI – დაახლ. ძვ. წ XIII საუკუნეებით.  V – ძვ. წ. XII-X საუკუნეებით.  IV – ძვ. წ IX-VII საუკუნეებით.  III – ძვ. წ. VI საუკუნე.  II – ძვ. წ V საუკუნე.  I – ძვ.წ. IV საუკუნით.
-გორაზე უწყვეტი ცხოვრება ყოფილა და ნამოსახლარი ფენები ერთმანეთის გაგრძელებასა და განვითარებას წარმოადგენს. თავდაპირველად მოსახლეობა სანიორე ქედის ბოლოში, განმხოლოებულ გორის თხემზე დასახლებულა და სამოსახლოსათვის ირგვლივ თხრილი და [[კედელი]] შემოუვლია. ძვ.წ. XV-VII საუკუნეების (VIII-IV ჰორიზონტი) საცხოვრებელი სახლები ძირითადად სწორკუთხაა, ერთოთახიანი, აქვს ქვითა და ტალახით ნაგები საფუძველი, იატაკი თიხატკეპნილია, კედლები – ძელური, ორივე მხარეს შელესილია თიხით. უკანა კედლის მარცხენა კუთხეში ღუმელია, მარჯვენაში – თიხის ნაძერწი ვერძის თავებით შემკული [[საკურთხეველი]]. ტიხრები წნულისაა, ორივე მხარეს თიხით შელესილი. სახურავი, სავარაუდოა, ბანური იყო, გადახურვა კედლის ხის სვეტებს (შემორჩენილია ნაშთები) ეყრდნობოდა, შუაზე გადებული იყო თავხე. საცხოვრებელი სახლებში აღმოჩნდა [[ნამგალი|ნამგლის]] კაჟის ჩასართები, [[საწყაო]] „[[კოდი|კოდები]]“ (მარცვლეულის შესანახი ორმოები), მარცვლეული, მსხვილფეხა და წვრილფეხა ცხოველთა ძვლები, რაც იმას მოწმობს, რომ იმდროინდელი ხოვლეგორელები მიწათმოქმედებასა და მეცხოველეობას მისდევდნენ. აღმოჩნდა აგრეთვე სამეთუნეო ჩარხზე დამზადებული შავად და ლეგად, ზოგჯერ წაბლისფრად გამომწვარი სხვადასხვა გეომეტრიული სახეებით შემკული ჭურჭელი: [[ქილა|ქილები]], [[დერგი|დერგები]], [[დოქი თიხისა|დოქები]], [[ქოთანი|ქოთნები]], ქვაბქოთნები, [[ტოლჩა|ტოლჩები]], ჯამ-ლანგრები და [[ქვევრი]]ს ნატეხებიც.
+გორაზე უწყვეტი ცხოვრება ყოფილა და ნამოსახლარი ფენები ერთმანეთის გაგრძელებასა და განვითარებას წარმოადგენს. თავდაპირველად მოსახლეობა სანიორე ქედის ბოლოში, განმხოლოებულ გორის თხემზე დასახლებულა და სამოსახლოსათვის ირგვლივ თხრილი და [[კედელი]] შემოუვლია. ძვ.წ. XV-VII საუკუნეების (VIII-IV ჰორიზონტი) საცხოვრებელი სახლები ძირითადად სწორკუთხაა, ერთოთახიანი, აქვს ქვითა და ტალახით ნაგები საფუძველი, იატაკი თიხატკეპნილია, კედლები – ძელური, ორივე მხარეს შელესილია თიხით. უკანა კედლის მარცხენა კუთხეში [[ღუმელი]]ა, მარჯვენაში – თიხის ნაძერწი ვერძის თავებით შემკული [[საკურთხეველი]]. ტიხრები წნულისაა, ორივე მხარეს თიხით შელესილი. სახურავი, სავარაუდოა, ბანური იყო, გადახურვა კედლის ხის სვეტებს (შემორჩენილია ნაშთები) ეყრდნობოდა, შუაზე გადებული იყო თავხე. საცხოვრებელი სახლებში აღმოჩნდა [[ნამგალი|ნამგლის]] კაჟის ჩასართები, [[საწყაო]] „[[კოდი|კოდები]]“ (მარცვლეულის შესანახი ორმოები), მარცვლეული, მსხვილფეხა და წვრილფეხა ცხოველთა ძვლები, რაც იმას მოწმობს, რომ იმდროინდელი ხოვლეგორელები მიწათმოქმედებასა და მეცხოველეობას მისდევდნენ. აღმოჩნდა აგრეთვე სამეთუნეო ჩარხზე დამზადებული შავად და ლეგად, ზოგჯერ წაბლისფრად გამომწვარი სხვადასხვა გეომეტრიული სახეებით შემკული ჭურჭელი: [[ქილა|ქილები]], [[დერგი|დერგები]], [[დოქი თიხისა|დოქები]], [[ქოთანი|ქოთნები]], ქვაბქოთნები, [[ტოლჩა|ტოლჩები]], ჯამ-ლანგრები და [[ქვევრი]]ს ნატეხებიც.
 ძვ. წ XII-X საუკუნეებში ხოვლეგორის ჩრდილოეთით სოფელი გაჩნდა. ამ დროის საცხოვრებელი სახლებში ერთი ნახევარი [[ბოსელი|ბოსლადაა]] გამოყენებული, სადაც მოწყობილია [[ზღვე]] თავისი სანერწყულით. ძვ. წ IX-VII საუკუნეებში (IV ჰორიზონტი) ხოვლეგორელებს ერთი საერთო ბოსელი ჰქონიათ, რომელიც მიშენებულია გორის გამომყოფ კედელზე. ბოსლის იატაკი მოფილაქნებულია და ზღვეს (სიგ. 2 მ) წუნწუხის სადინარი გასდევს. ბაგა ხის ძელებითაა მოწყობილი. ამავე პერიოდში ნამოსახლარზე ერთი საერთო სალოცავიც შეუქმნიათ. ქვით ნაგები მასიური სვეტი (სიმ. 2 მ). ამ ჰორიზონტში აღმოჩნდა ოთხი ორფიცრიანი [[კევრი]], IV ჰორიზონტში, როგორც გორაზე, ისე სოფელში, რომელიც ახლა უკვე სამხრეთიდან ეკვრის გორას, ჩნდება წითლად გამომწვარი [[კერამიკა]]. ძვ. წ VI საუკუნეში (III ჰორიზონტი) გორა საკმაოდ გასცდენია ბუნებრივ ფარგლებს. მისთვის ღრმა თხრილთან ერთად ქვის დიდი გალავანი შემოუვლიათ, გაზრდილა სოფლის საზღვრებიც და მოსახლეობის რაოდენობა. ახლა გორაზე და სოფელშიც სახლები შენდება ნატეხი ქვითა და ტალახით ნაგებ საფუძველზე ტკეპნილი თიხით ან [[ალიზი]]თ. გორაზე სახლები რამდენიმე ოთახისაგან შედგება. დარჩა ძველებური ღუმელი ოთახის კუთხეში, ღუმელთან ახლოს [[ქვის მაგიდა]]ა, კედლის გასწვრივ [[სკამი]], ერთ-ერთ ოთახში კედლებზე და იატაკზე აღმოჩნდა ჭილოფი. გაჩნდა ახალი ტიპის საკურთხეველი – შუა ოთახში თიხის ან ქვის ოთხკუთხა ან მრგვალი ბაქნები (სიმ. 0,2 მ), რომელზედაც ცეცხლის კვალი ჩანს. საქონელი ისევ საცხოვრებელში ჰყავთ. გორაზე საქონლის სადგომი არ შეიმჩნევა. გორაზეც და სოფელშიც შავლეგად გამომწვარი ჭურჭელი ინარჩუნებს ძველ ფორმებს და ორნამენტაციას, ჩნდება წითლად გამომწვარი ჭურჭლის ახალი ფორმები (ქვევრები, დერგები, გრძელტანიანი ქილები, მილიანი და სამტუჩა დოქები და სხვ.). ჭურჭელი შეღებილია წითელი საღებავით ([[წერნაქი]]თ). ნამოსახლარზე აღმოჩნდა აგრეთვე ქვის სამეურნეო იარაღი ([[ხელსაფქვავი|ხელსაფქვავები]], [[სანაყი|სანაყები]], საბეგვლები, ნამგლის კაჟის ჩასართები, [[სადგისი|სადგისები]], ქალის პატარა ქანდაკება). რკინისა (დანისპირის ფრაგმენტები, „ასტამი“) და ძვლის (ყუნწიანი ისრისპირები, სადგისები) ნივთებიდან განსაკუთრებით აღსანიშნავია გამომწვარი თიხის სამეთუნეო მორგვი (III ჰორიზონტი).

@@ ხაზი 8: / ხაზი 8: @@
 გორაზე უწყვეტი ცხოვრება ყოფილა და ნამოსახლარი ფენები ერთმანეთის გაგრძელებასა და განვითარებას წარმოადგენს. თავდაპირველად მოსახლეობა სანიორე ქედის ბოლოში, განმხოლოებულ გორის თხემზე დასახლებულა და სამოსახლოსათვის ირგვლივ თხრილი და [[კედელი]] შემოუვლია. ძვ.წ. XV-VII საუკუნეების (VIII-IV ჰორიზონტი) საცხოვრებელი სახლები ძირითადად სწორკუთხაა, ერთოთახიანი, აქვს ქვითა და ტალახით ნაგები საფუძველი, იატაკი თიხატკეპნილია, კედლები – ძელური, ორივე მხარეს შელესილია თიხით. უკანა კედლის მარცხენა კუთხეში ღუმელია, მარჯვენაში – თიხის ნაძერწი ვერძის თავებით შემკული [[საკურთხეველი]]. ტიხრები წნულისაა, ორივე მხარეს თიხით შელესილი. სახურავი, სავარაუდოა, ბანური იყო, გადახურვა კედლის ხის სვეტებს (შემორჩენილია ნაშთები) ეყრდნობოდა, შუაზე გადებული იყო თავხე. საცხოვრებელი სახლებში აღმოჩნდა [[ნამგალი|ნამგლის]] კაჟის ჩასართები, [[საწყაო]] „[[კოდი|კოდები]]“ (მარცვლეულის შესანახი ორმოები), მარცვლეული, მსხვილფეხა და წვრილფეხა ცხოველთა ძვლები, რაც იმას მოწმობს, რომ იმდროინდელი ხოვლეგორელები მიწათმოქმედებასა და მეცხოველეობას მისდევდნენ. აღმოჩნდა აგრეთვე სამეთუნეო ჩარხზე დამზადებული შავად და ლეგად, ზოგჯერ წაბლისფრად გამომწვარი სხვადასხვა გეომეტრიული სახეებით შემკული ჭურჭელი: [[ქილა|ქილები]], [[დერგი|დერგები]], [[დოქი თიხისა|დოქები]], [[ქოთანი|ქოთნები]], ქვაბქოთნები, [[ტოლჩა|ტოლჩები]], ჯამ-ლანგრები და [[ქვევრი]]ს ნატეხებიც.
-ძვ. წ XII-X საუკუნეებში ხოვლეგორის ჩრდილოეთით სოფელი გაჩნდა. ამ დროის საცხოვრებელი სახლებში ერთი ნახევარი [[ბოსელი|ბოსლადაა]] გამოყენებული, სადაც მოწყობილია [[ზღვე]] თავისი სანერწყულით. ძვ. წ IX-VII საუკუნეებში (IV ჰორიზონტი) ხოვლეგორელებს ერთი საერთო ბოსელი ჰქონიათ, რომელიც მიშენებულია გორის გამომყოფ კედელზე. ბოსლის იატაკი მოფილაქნებულია და ზღვეს (სიგ. 2 მ) წუნწუხის სადინარი გასდევს. ბაგა ხის ძელებითაა მოწყობილი. ამავე პერიოდში ნამოსახლარზე ერთი საერთო სალოცავიც შეუქმნიათ. ქვით ნაგები მასიური სვეტი (სიმ. 2 მ). ამ ჰორიზონტში აღმოჩნდა ოთხი ორფიცრიანი [[კევრი]], IV ჰორიზონტში, როგორც გორაზე, ისე სოფელში, რომელიც ახლა უკვე სამხრეთიდან ეკვრის გორას, ჩნდება წითლად გამომწვარი [[კერამიკა]]. ძვ. წ VI საუკუნეში (III ჰორიზონტი) გორა საკმაოდ გასცდენია ბუნებრივ ფარგლებს. მისთვის ღრმა თხრილთან ერთად ქვის დიდი გალავანი შემოუვლიათ, გაზრდილა სოფლის საზღვრებიც და მოსახლეობის რაოდენობა. ახლა გორაზე და სოფელშიც სახლები შენდება ნატეხი ქვითა და ტალახით ნაგებ საფუძველზე ტკეპნილი თიხით ან [[ალიზი]]თ. გორაზე სახლები რამდენიმე ოთახისაგან შედგება. დარჩა ძველებური ღუმელი ოთახის კუთხეში, ღუმელთან ახლოს ქვის [[მაგიდა ქვისა|მაგიდაა]], კედლის გასწვრივ [[სკამი]], ერთ-ერთ ოთახში კედლებზე და იატაკზე აღმოჩნდა ჭილოფი. გაჩნდა ახალი ტიპის საკურთხეველი – შუა ოთახში თიხის ან ქვის ოთხკუთხა ან მრგვალი ბაქნები (სიმ. 0,2 მ), რომელზედაც ცეცხლის კვალი ჩანს. საქონელი ისევ საცხოვრებელში ჰყავთ. გორაზე საქონლის სადგომი არ შეიმჩნევა. გორაზეც და სოფელშიც შავლეგად გამომწვარი ჭურჭელი ინარჩუნებს ძველ ფორმებს და ორნამენტაციას, ჩნდება წითლად გამომწვარი ჭურჭლის ახალი ფორმები (ქვევრები, დერგები, გრძელტანიანი ქილები, მილიანი და სამტუჩა დოქები და სხვ.). ჭურჭელი შეღებილია წითელი საღებავით ([[წერნაქი]]თ). ნამოსახლარზე აღმოჩნდა აგრეთვე ქვის სამეურნეო იარაღი ([[ხელსაფქვავი|ხელსაფქვავები]], [[სანაყი|სანაყები]], საბეგვლები, ნამგლის კაჟის ჩასართები, [[სადგისი|სადგისები]], ქალის პატარა ქანდაკება). რკინისა (დანისპირის ფრაგმენტები, „ასტამი“) და ძვლის (ყუნწიანი ისრისპირები, სადგისები) ნივთებიდან განსაკუთრებით აღსანიშნავია გამომწვარი თიხის სამეთუნეო მორგვი (III ჰორიზონტი).
+ძვ. წ XII-X საუკუნეებში ხოვლეგორის ჩრდილოეთით სოფელი გაჩნდა. ამ დროის საცხოვრებელი სახლებში ერთი ნახევარი [[ბოსელი|ბოსლადაა]] გამოყენებული, სადაც მოწყობილია [[ზღვე]] თავისი სანერწყულით. ძვ. წ IX-VII საუკუნეებში (IV ჰორიზონტი) ხოვლეგორელებს ერთი საერთო ბოსელი ჰქონიათ, რომელიც მიშენებულია გორის გამომყოფ კედელზე. ბოსლის იატაკი მოფილაქნებულია და ზღვეს (სიგ. 2 მ) წუნწუხის სადინარი გასდევს. ბაგა ხის ძელებითაა მოწყობილი. ამავე პერიოდში ნამოსახლარზე ერთი საერთო სალოცავიც შეუქმნიათ. ქვით ნაგები მასიური სვეტი (სიმ. 2 მ). ამ ჰორიზონტში აღმოჩნდა ოთხი ორფიცრიანი [[კევრი]], IV ჰორიზონტში, როგორც გორაზე, ისე სოფელში, რომელიც ახლა უკვე სამხრეთიდან ეკვრის გორას, ჩნდება წითლად გამომწვარი [[კერამიკა]]. ძვ. წ VI საუკუნეში (III ჰორიზონტი) გორა საკმაოდ გასცდენია ბუნებრივ ფარგლებს. მისთვის ღრმა თხრილთან ერთად ქვის დიდი გალავანი შემოუვლიათ, გაზრდილა სოფლის საზღვრებიც და მოსახლეობის რაოდენობა. ახლა გორაზე და სოფელშიც სახლები შენდება ნატეხი ქვითა და ტალახით ნაგებ საფუძველზე ტკეპნილი თიხით ან [[ალიზი]]თ. გორაზე სახლები რამდენიმე ოთახისაგან შედგება. დარჩა ძველებური ღუმელი ოთახის კუთხეში, ღუმელთან ახლოს [[ქვის მაგიდა]]ა, კედლის გასწვრივ [[სკამი]], ერთ-ერთ ოთახში კედლებზე და იატაკზე აღმოჩნდა ჭილოფი. გაჩნდა ახალი ტიპის საკურთხეველი – შუა ოთახში თიხის ან ქვის ოთხკუთხა ან მრგვალი ბაქნები (სიმ. 0,2 მ), რომელზედაც ცეცხლის კვალი ჩანს. საქონელი ისევ საცხოვრებელში ჰყავთ. გორაზე საქონლის სადგომი არ შეიმჩნევა. გორაზეც და სოფელშიც შავლეგად გამომწვარი ჭურჭელი ინარჩუნებს ძველ ფორმებს და ორნამენტაციას, ჩნდება წითლად გამომწვარი ჭურჭლის ახალი ფორმები (ქვევრები, დერგები, გრძელტანიანი ქილები, მილიანი და სამტუჩა დოქები და სხვ.). ჭურჭელი შეღებილია წითელი საღებავით ([[წერნაქი]]თ). ნამოსახლარზე აღმოჩნდა აგრეთვე ქვის სამეურნეო იარაღი ([[ხელსაფქვავი|ხელსაფქვავები]], [[სანაყი|სანაყები]], საბეგვლები, ნამგლის კაჟის ჩასართები, [[სადგისი|სადგისები]], ქალის პატარა ქანდაკება). რკინისა (დანისპირის ფრაგმენტები, „ასტამი“) და ძვლის (ყუნწიანი ისრისპირები, სადგისები) ნივთებიდან განსაკუთრებით აღსანიშნავია გამომწვარი თიხის სამეთუნეო მორგვი (III ჰორიზონტი).
 ხოვლეგორის ნამოსახლარი შედის აღმოსავლეთ [[ამიერკავკასია|ამიერკავკასიის]] კულტურის წრეში. იგი მთელი რიგი ნიშნებით ენათესავება მომიჯნავე მხარეების ლოკალურ კულტურულ წრეებს (ქვემო ქართლი, [[თრიალეთი]], შიდა ქართლი, სამთავრო) მაგრამ მნიშვნელოვნადაც განსხვავდება მათგან, რაც მიუთითებს აქ არქეოლოგიურ მიკრორაიონის არსებობაზე.

@@ ხაზი 6: / ხაზი 6: @@
 ნამოსახლარზე გაითხარა რვა სტრატიგრაფიული ჰორიზონტი (I-VIII ზემოდან ქვემოთ). VIII-VII ჰორიზონტები თარიღდება ძვ. წ. XV-XIV საუკუნეებით. VI – დაახლ. ძვ. წ XIII საუკუნეებით.  V – ძვ. წ. XII-X საუკუნეებით.  IV – ძვ. წ IX-VII საუკუნეებით.  III – ძვ. წ. VI საუკუნე.  II – ძვ. წ V საუკუნე.  I – ძვ.წ. IV საუკუნით.
-გორაზე უწყვეტი ცხოვრება ყოფილა და ნამოსახლარი ფენები ერთმანეთის გაგრძელებასა და განვითარებას წარმოადგენს. თავდაპირველად მოსახლეობა სანიორე ქედის ბოლოში, განმხოლოებულ გორის თხემზე დასახლებულა და სამოსახლოსათვის ირგვლივ თხრილი და კედელი შემოუვლია. ძვ.წ. XV-VII საუკუნეების (VIII-IV ჰორიზონტი) საცხოვრებელი სახლები ძირითადად სწორკუთხაა, ერთოთახიანი, აქვს ქვითა და ტალახით ნაგები საფუძველი, იატაკი თიხატკეპნილია, კედლები – ძელური, ორივე მხარეს შელესილია თიხით. უკანა კედლის მარცხენა კუთხეში ღუმელია, მარჯვენაში – თიხის ნაძერწი ვერძის თავებით შემკული [[საკურთხეველი]]. ტიხრები წნულისაა, ორივე მხარეს თიხით შელესილი. სახურავი, სავარაუდოა, ბანური იყო, გადახურვა კედლის ხის სვეტებს (შემორჩენილია ნაშთები) ეყრდნობოდა, შუაზე გადებული იყო თავხე. საცხოვრებელი სახლებში აღმოჩნდა [[ნამგალი|ნამგლის]] კაჟის ჩასართები, [[საწყაო]] „[[კოდი|კოდები]]“ (მარცვლეულის შესანახი ორმოები), მარცვლეული, მსხვილფეხა და წვრილფეხა ცხოველთა ძვლები, რაც იმას მოწმობს, რომ იმდროინდელი ხოვლეგორელები მიწათმოქმედებასა და მეცხოველეობას მისდევდნენ. აღმოჩნდა აგრეთვე სამეთუნეო ჩარხზე დამზადებული შავად და ლეგად, ზოგჯერ წაბლისფრად გამომწვარი სხვადასხვა გეომეტრიული სახეებით შემკული ჭურჭელი: [[ქილა|ქილები]], [[დერგი|დერგები]], [[დოქი თიხისა|დოქები]], [[ქოთანი|ქოთნები]], ქვაბქოთნები, [[ტოლჩა|ტოლჩები]], ჯამ-ლანგრები და [[ქვევრი]]ს ნატეხებიც.
+გორაზე უწყვეტი ცხოვრება ყოფილა და ნამოსახლარი ფენები ერთმანეთის გაგრძელებასა და განვითარებას წარმოადგენს. თავდაპირველად მოსახლეობა სანიორე ქედის ბოლოში, განმხოლოებულ გორის თხემზე დასახლებულა და სამოსახლოსათვის ირგვლივ თხრილი და [[კედელი]] შემოუვლია. ძვ.წ. XV-VII საუკუნეების (VIII-IV ჰორიზონტი) საცხოვრებელი სახლები ძირითადად სწორკუთხაა, ერთოთახიანი, აქვს ქვითა და ტალახით ნაგები საფუძველი, იატაკი თიხატკეპნილია, კედლები – ძელური, ორივე მხარეს შელესილია თიხით. უკანა კედლის მარცხენა კუთხეში ღუმელია, მარჯვენაში – თიხის ნაძერწი ვერძის თავებით შემკული [[საკურთხეველი]]. ტიხრები წნულისაა, ორივე მხარეს თიხით შელესილი. სახურავი, სავარაუდოა, ბანური იყო, გადახურვა კედლის ხის სვეტებს (შემორჩენილია ნაშთები) ეყრდნობოდა, შუაზე გადებული იყო თავხე. საცხოვრებელი სახლებში აღმოჩნდა [[ნამგალი|ნამგლის]] კაჟის ჩასართები, [[საწყაო]] „[[კოდი|კოდები]]“ (მარცვლეულის შესანახი ორმოები), მარცვლეული, მსხვილფეხა და წვრილფეხა ცხოველთა ძვლები, რაც იმას მოწმობს, რომ იმდროინდელი ხოვლეგორელები მიწათმოქმედებასა და მეცხოველეობას მისდევდნენ. აღმოჩნდა აგრეთვე სამეთუნეო ჩარხზე დამზადებული შავად და ლეგად, ზოგჯერ წაბლისფრად გამომწვარი სხვადასხვა გეომეტრიული სახეებით შემკული ჭურჭელი: [[ქილა|ქილები]], [[დერგი|დერგები]], [[დოქი თიხისა|დოქები]], [[ქოთანი|ქოთნები]], ქვაბქოთნები, [[ტოლჩა|ტოლჩები]], ჯამ-ლანგრები და [[ქვევრი]]ს ნატეხებიც.
 ძვ. წ XII-X საუკუნეებში ხოვლეგორის ჩრდილოეთით სოფელი გაჩნდა. ამ დროის საცხოვრებელი სახლებში ერთი ნახევარი [[ბოსელი|ბოსლადაა]] გამოყენებული, სადაც მოწყობილია [[ზღვე]] თავისი სანერწყულით. ძვ. წ IX-VII საუკუნეებში (IV ჰორიზონტი) ხოვლეგორელებს ერთი საერთო ბოსელი ჰქონიათ, რომელიც მიშენებულია გორის გამომყოფ კედელზე. ბოსლის იატაკი მოფილაქნებულია და ზღვეს (სიგ. 2 მ) წუნწუხის სადინარი გასდევს. ბაგა ხის ძელებითაა მოწყობილი. ამავე პერიოდში ნამოსახლარზე ერთი საერთო სალოცავიც შეუქმნიათ. ქვით ნაგები მასიური სვეტი (სიმ. 2 მ). ამ ჰორიზონტში აღმოჩნდა ოთხი ორფიცრიანი [[კევრი]], IV ჰორიზონტში, როგორც გორაზე, ისე სოფელში, რომელიც ახლა უკვე სამხრეთიდან ეკვრის გორას, ჩნდება წითლად გამომწვარი [[კერამიკა]]. ძვ. წ VI საუკუნეში (III ჰორიზონტი) გორა საკმაოდ გასცდენია ბუნებრივ ფარგლებს. მისთვის ღრმა თხრილთან ერთად ქვის დიდი გალავანი შემოუვლიათ, გაზრდილა სოფლის საზღვრებიც და მოსახლეობის რაოდენობა. ახლა გორაზე და სოფელშიც სახლები შენდება ნატეხი ქვითა და ტალახით ნაგებ საფუძველზე ტკეპნილი თიხით ან [[ალიზი]]თ. გორაზე სახლები რამდენიმე ოთახისაგან შედგება. დარჩა ძველებური ღუმელი ოთახის კუთხეში, ღუმელთან ახლოს ქვის [[მაგიდა ქვისა|მაგიდაა]], კედლის გასწვრივ [[სკამი]], ერთ-ერთ ოთახში კედლებზე და იატაკზე აღმოჩნდა ჭილოფი. გაჩნდა ახალი ტიპის საკურთხეველი – შუა ოთახში თიხის ან ქვის ოთხკუთხა ან მრგვალი ბაქნები (სიმ. 0,2 მ), რომელზედაც ცეცხლის კვალი ჩანს. საქონელი ისევ საცხოვრებელში ჰყავთ. გორაზე საქონლის სადგომი არ შეიმჩნევა. გორაზეც და სოფელშიც შავლეგად გამომწვარი ჭურჭელი ინარჩუნებს ძველ ფორმებს და ორნამენტაციას, ჩნდება წითლად გამომწვარი ჭურჭლის ახალი ფორმები (ქვევრები, დერგები, გრძელტანიანი ქილები, მილიანი და სამტუჩა დოქები და სხვ.). ჭურჭელი შეღებილია წითელი საღებავით ([[წერნაქი]]თ). ნამოსახლარზე აღმოჩნდა აგრეთვე ქვის სამეურნეო იარაღი ([[ხელსაფქვავი|ხელსაფქვავები]], [[სანაყი|სანაყები]], საბეგვლები, ნამგლის კაჟის ჩასართები, [[სადგისი|სადგისები]], ქალის პატარა ქანდაკება). რკინისა (დანისპირის ფრაგმენტები, „ასტამი“) და ძვლის (ყუნწიანი ისრისპირები, სადგისები) ნივთებიდან განსაკუთრებით აღსანიშნავია გამომწვარი თიხის სამეთუნეო მორგვი (III ჰორიზონტი).

@@ ხაზი 19: / ხაზი 19: @@
 ==წყარო==
-[[საქართველოს ისტორიის და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა]]
+[[საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა]]
 [[კატეგორია:არქეოლოგიური ძეგლები საქართველოში]]
 [[კატეგორია: ნამოსახლარები შიდა ქართლში]]

@@ ხაზი 8: / ხაზი 8: @@
 გორაზე უწყვეტი ცხოვრება ყოფილა და ნამოსახლარი ფენები ერთმანეთის გაგრძელებასა და განვითარებას წარმოადგენს. თავდაპირველად მოსახლეობა სანიორე ქედის ბოლოში, განმხოლოებულ გორის თხემზე დასახლებულა და სამოსახლოსათვის ირგვლივ თხრილი და კედელი შემოუვლია. ძვ.წ. XV-VII საუკუნეების (VIII-IV ჰორიზონტი) საცხოვრებელი სახლები ძირითადად სწორკუთხაა, ერთოთახიანი, აქვს ქვითა და ტალახით ნაგები საფუძველი, იატაკი თიხატკეპნილია, კედლები – ძელური, ორივე მხარეს შელესილია თიხით. უკანა კედლის მარცხენა კუთხეში ღუმელია, მარჯვენაში – თიხის ნაძერწი ვერძის თავებით შემკული [[საკურთხეველი]]. ტიხრები წნულისაა, ორივე მხარეს თიხით შელესილი. სახურავი, სავარაუდოა, ბანური იყო, გადახურვა კედლის ხის სვეტებს (შემორჩენილია ნაშთები) ეყრდნობოდა, შუაზე გადებული იყო თავხე. საცხოვრებელი სახლებში აღმოჩნდა [[ნამგალი|ნამგლის]] კაჟის ჩასართები, [[საწყაო]] „[[კოდი|კოდები]]“ (მარცვლეულის შესანახი ორმოები), მარცვლეული, მსხვილფეხა და წვრილფეხა ცხოველთა ძვლები, რაც იმას მოწმობს, რომ იმდროინდელი ხოვლეგორელები მიწათმოქმედებასა და მეცხოველეობას მისდევდნენ. აღმოჩნდა აგრეთვე სამეთუნეო ჩარხზე დამზადებული შავად და ლეგად, ზოგჯერ წაბლისფრად გამომწვარი სხვადასხვა გეომეტრიული სახეებით შემკული ჭურჭელი: [[ქილა|ქილები]], [[დერგი|დერგები]], [[დოქი თიხისა|დოქები]], [[ქოთანი|ქოთნები]], ქვაბქოთნები, [[ტოლჩა|ტოლჩები]], ჯამ-ლანგრები და [[ქვევრი]]ს ნატეხებიც.
-ძვ. წ XII-X საუკუნეებში ხოვლეგორის ჩრდილოეთით სოფელი გაჩნდა. ამ დროის საცხოვრებელი სახლებში ერთი ნახევარი [[ბოსელი|ბოსლადაა]] გამოყენებული, სადაც მოწყობილია [[ზღვე]] თავისი სანერწყულით. ძვ. წ IX-VII საუკუნეებში (IV ჰორიზონტი) ხოვლეგორელებს ერთი საერთო ბოსელი ჰქონიათ, რომელიც მიშენებულია გორის გამომყოფ კედელზე. ბოსლის იატაკი მოფილაქნებულია და ზღვეს (სიგ. 2 მ) წუნწუხის სადინარი გასდევს. ბაგა ხის ძელებითაა მოწყობილი. ამავე პერიოდში ნამოსახლარზე ერთი საერთო სალოცავიც შეუქმნიათ. ქვით ნაგები მასიური სვეტი (სიმ. 2 მ). ამ ჰორიზონტში აღმოჩნდა ოთხი ორფიცრიანი [[კევრი]], IV ჰორიზონტში, როგორც გორაზე, ისე სოფელში, რომელიც ახლა უკვე სამხრეთიდან ეკვრის გორას, ჩნდება წითლად გამომწვარი კერამიკა. ძვ. წ VI საუკუნეში (III ჰორიზონტი) გორა საკმაოდ გასცდენია ბუნებრივ ფარგლებს. მისთვის ღრმა თხრილთან ერთად ქვის დიდი გალავანი შემოუვლიათ, გაზრდილა სოფლის საზღვრებიც და მოსახლეობის რაოდენობა. ახლა გორაზე და სოფელშიც სახლები შენდება ნატეხი ქვითა და ტალახით ნაგებ საფუძველზე ტკეპნილი თიხით ან [[ალიზი]]თ. გორაზე სახლები რამდენიმე ოთახისაგან შედგება. დარჩა ძველებური ღუმელი ოთახის კუთხეში, ღუმელთან ახლოს ქვის [[მაგიდა ქვისა|მაგიდაა]], კედლის გასწვრივ [[სკამი]], ერთ-ერთ ოთახში კედლებზე და იატაკზე აღმოჩნდა ჭილოფი. გაჩნდა ახალი ტიპის საკურთხეველი – შუა ოთახში თიხის ან ქვის ოთხკუთხა ან მრგვალი ბაქნები (სიმ. 0,2 მ), რომელზედაც ცეცხლის კვალი ჩანს. საქონელი ისევ საცხოვრებელში ჰყავთ. გორაზე საქონლის სადგომი არ შეიმჩნევა. გორაზეც და სოფელშიც შავლეგად გამომწვარი ჭურჭელი ინარჩუნებს ძველ ფორმებს და ორნამენტაციას, ჩნდება წითლად გამომწვარი ჭურჭლის ახალი ფორმები (ქვევრები, დერგები, გრძელტანიანი ქილები, მილიანი და სამტუჩა დოქები და სხვ.). ჭურჭელი შეღებილია წითელი საღებავით ([[წერნაქი]]თ). ნამოსახლარზე აღმოჩნდა აგრეთვე ქვის სამეურნეო იარაღი ([[ხელსაფქვავი|ხელსაფქვავები]], [[სანაყი|სანაყები]], საბეგვლები, ნამგლის კაჟის ჩასართები, [[სადგისი|სადგისები]], ქალის პატარა ქანდაკება). რკინისა (დანისპირის ფრაგმენტები, „ასტამი“) და ძვლის (ყუნწიანი ისრისპირები, სადგისები) ნივთებიდან განსაკუთრებით აღსანიშნავია გამომწვარი თიხის სამეთუნეო მორგვი (III ჰორიზონტი).
+ძვ. წ XII-X საუკუნეებში ხოვლეგორის ჩრდილოეთით სოფელი გაჩნდა. ამ დროის საცხოვრებელი სახლებში ერთი ნახევარი [[ბოსელი|ბოსლადაა]] გამოყენებული, სადაც მოწყობილია [[ზღვე]] თავისი სანერწყულით. ძვ. წ IX-VII საუკუნეებში (IV ჰორიზონტი) ხოვლეგორელებს ერთი საერთო ბოსელი ჰქონიათ, რომელიც მიშენებულია გორის გამომყოფ კედელზე. ბოსლის იატაკი მოფილაქნებულია და ზღვეს (სიგ. 2 მ) წუნწუხის სადინარი გასდევს. ბაგა ხის ძელებითაა მოწყობილი. ამავე პერიოდში ნამოსახლარზე ერთი საერთო სალოცავიც შეუქმნიათ. ქვით ნაგები მასიური სვეტი (სიმ. 2 მ). ამ ჰორიზონტში აღმოჩნდა ოთხი ორფიცრიანი [[კევრი]], IV ჰორიზონტში, როგორც გორაზე, ისე სოფელში, რომელიც ახლა უკვე სამხრეთიდან ეკვრის გორას, ჩნდება წითლად გამომწვარი [[კერამიკა]]. ძვ. წ VI საუკუნეში (III ჰორიზონტი) გორა საკმაოდ გასცდენია ბუნებრივ ფარგლებს. მისთვის ღრმა თხრილთან ერთად ქვის დიდი გალავანი შემოუვლიათ, გაზრდილა სოფლის საზღვრებიც და მოსახლეობის რაოდენობა. ახლა გორაზე და სოფელშიც სახლები შენდება ნატეხი ქვითა და ტალახით ნაგებ საფუძველზე ტკეპნილი თიხით ან [[ალიზი]]თ. გორაზე სახლები რამდენიმე ოთახისაგან შედგება. დარჩა ძველებური ღუმელი ოთახის კუთხეში, ღუმელთან ახლოს ქვის [[მაგიდა ქვისა|მაგიდაა]], კედლის გასწვრივ [[სკამი]], ერთ-ერთ ოთახში კედლებზე და იატაკზე აღმოჩნდა ჭილოფი. გაჩნდა ახალი ტიპის საკურთხეველი – შუა ოთახში თიხის ან ქვის ოთხკუთხა ან მრგვალი ბაქნები (სიმ. 0,2 მ), რომელზედაც ცეცხლის კვალი ჩანს. საქონელი ისევ საცხოვრებელში ჰყავთ. გორაზე საქონლის სადგომი არ შეიმჩნევა. გორაზეც და სოფელშიც შავლეგად გამომწვარი ჭურჭელი ინარჩუნებს ძველ ფორმებს და ორნამენტაციას, ჩნდება წითლად გამომწვარი ჭურჭლის ახალი ფორმები (ქვევრები, დერგები, გრძელტანიანი ქილები, მილიანი და სამტუჩა დოქები და სხვ.). ჭურჭელი შეღებილია წითელი საღებავით ([[წერნაქი]]თ). ნამოსახლარზე აღმოჩნდა აგრეთვე ქვის სამეურნეო იარაღი ([[ხელსაფქვავი|ხელსაფქვავები]], [[სანაყი|სანაყები]], საბეგვლები, ნამგლის კაჟის ჩასართები, [[სადგისი|სადგისები]], ქალის პატარა ქანდაკება). რკინისა (დანისპირის ფრაგმენტები, „ასტამი“) და ძვლის (ყუნწიანი ისრისპირები, სადგისები) ნივთებიდან განსაკუთრებით აღსანიშნავია გამომწვარი თიხის სამეთუნეო მორგვი (III ჰორიზონტი).
 ხოვლეგორის ნამოსახლარი შედის აღმოსავლეთ [[ამიერკავკასია|ამიერკავკასიის]] კულტურის წრეში. იგი მთელი რიგი ნიშნებით ენათესავება მომიჯნავე მხარეების ლოკალურ კულტურულ წრეებს (ქვემო ქართლი, [[თრიალეთი]], შიდა ქართლი, სამთავრო) მაგრამ მნიშვნელოვნადაც განსხვავდება მათგან, რაც მიუთითებს აქ არქეოლოგიურ მიკრორაიონის არსებობაზე.

←წინა ვერსია		13:20, 31 აგვისტო 2020-ის ვერსია
ხაზი 1:		ხაზი 1:
−	'''ხოვლეგორა''' - არქიტექტურული ძეგლი მდებარეობს, [[საქართველო]]ში, ~~შიდა~~ [[ქართლი]]ს მხარეში, [[კასპის მუნიციპალიტეტი\|კასპის მუნიციპალიტეტში]], სოფელ [[ხოვლე]]ს ჩრდილო-დასავლეთით, 2,5 კმ-ზე, სანიორე ქედის ბოლოში, ხეხველას მარცხენა ნაპირზე.	+	'''ხოვლეგორა''' - არქიტექტურული ძეგლი მდებარეობს, [[საქართველო]]ში, [[შიდა ქართლი]]ს მხარეში, [[კასპის მუნიციპალიტეტი\|კასპის მუნიციპალიტეტში]], სოფელ [[ხოვლე]]ს ჩრდილო-დასავლეთით, 2,5 კმ-ზე, სანიორე ქედის ბოლოში, ხეხველას მარცხენა ნაპირზე.

	ხოვლეგორზე 1954-61 წლებში მოეწყო ექსპედიცია (ხელმძღვ ნ. ბერძენიშვილი). გაითხარა ნამოსახლარი, კერამიკოსთა სახელოსნო უბანი და სამაროვანი.		ხოვლეგორზე 1954-61 წლებში მოეწყო ექსპედიცია (ხელმძღვ ნ. ბერძენიშვილი). გაითხარა ნამოსახლარი, კერამიკოსთა სახელოსნო უბანი და სამაროვანი.

←წინა ვერსია		10:06, 13 აგვისტო 2020-ის ვერსია
ხაზი 1:		ხაზი 1:
−	'''ხოვლეგორა''' - არქიტექტურული ძეგლი მდებარეობს, [[საქართველო]]ში, შიდა [[ქართლი]]ს მხარეში, [[კასპის მუნიციპალიტეტი\|კასპის მუნიციპალიტეტში]], სოფელ [[~~ხომლე~~]]ს ჩრდილო-დასავლეთით, 2,5 კმ-ზე, სანიორე ქედის ბოლოში, ხეხველას მარცხენა ნაპირზე.	+	'''ხოვლეგორა''' - არქიტექტურული ძეგლი მდებარეობს, [[საქართველო]]ში, შიდა [[ქართლი]]ს მხარეში, [[კასპის მუნიციპალიტეტი\|კასპის მუნიციპალიტეტში]], სოფელ [[ხოვლე]]ს ჩრდილო-დასავლეთით, 2,5 კმ-ზე, სანიორე ქედის ბოლოში, ხეხველას მარცხენა ნაპირზე.

	ხოვლეგორზე 1954-61 წლებში მოეწყო ექსპედიცია (ხელმძღვ ნ. ბერძენიშვილი). გაითხარა ნამოსახლარი, კერამიკოსთა სახელოსნო უბანი და სამაროვანი.		ხოვლეგორზე 1954-61 წლებში მოეწყო ექსპედიცია (ხელმძღვ ნ. ბერძენიშვილი). გაითხარა ნამოსახლარი, კერამიკოსთა სახელოსნო უბანი და სამაროვანი.