ჯამი (მათემატიკა) - რედაქტირების ისტორია

Echelidze 08:55, 2 აპრილი 2024-ზე

2024-04-02T08:55:19Z

Echelidze 08:55, 2 აპრილი 2024-ზე

2024-04-02T08:55:00Z

Echelidze 12:06, 8 სექტემბერი 2023-ზე

2023-09-08T12:06:24Z

Echelidze 08:45, 8 სექტემბერი 2023-ზე

2023-09-08T08:45:44Z

Echelidze: ახალი გვერდი: '''ჯამი''' – სიდიდეთა (რიცხვების, ფუნქციების, ვექტორების, მატრი...

2023-06-14T11:37:40Z

ახალი გვერდი: '''ჯამი''' – სიდიდეთა (რიცხვების, ფუნქციების, ვექტორების, მატრი...

ახალი გვერდი

'''ჯამი''' – სიდიდეთა (რიცხვების, ფუნქციების, ვექტორების, მატრიცების და ა. შ.) შეკრების ოპერაციის შედეგი.

ორი a და b სიდიდეთა ჯამი ასე აღინიშნება a + b.

n რიცხვის a1,a2,…,an ჯამისათვის გამოიყენება სიმბოლო ∑:

::[[ფაილი:Jam003.png]]

∑ - ის ნიშანი შემოიღო ეილერმა (1755).

ლათინური summa ითარგმნება, როგორც „მთავარი პუნქტი“, „არსი“, „შედეგი“, „ჯამი“. თავდაპირველად ჯამს უწოდებდნენ ყოველგვარ გაანგარიშების მთავარ რიცხვს. ჯერ კიდევ ლეონარდო პიზანელი წერდა: „გამრავლების ჯამი“, „გაყოფის ჯამი“. ტერმინი „მოქმედების ჯამი“ არითმეტიკული მოქმედების ნებისმიერი შედეგის აღსანიშნავად გვხვდება XVII ს-ის ბოლომდე. XV ს-დან იწყება სიტყვა „ჯამის“ თანამედროვე აზრით გამოყენება, გაჩნდა სიტყვა „შეჯამება“ (1489). ამ ტერმინთან ერთად გამოყენება სხვა სიტყვებიც: „აგრეგატი“, „ნაყოფი“, „შედეგი“.

ჯამის აღსანიშნავად ლაიბნიცი (ხოლო მის კვალდაკვალ სხვა ავტორებიც) იყენებდა ∫ ნიშანს, როგორც სახეშეცვლილ S ასოს, რომლითაც იწყება სიტყვა summa. ასო ∑ არჩეულია, როგორც S ასოს ანალოგი. ეს ნიშანი შემოიღო ეილერმა (1755). ამ სიმბოლოთი სარგებლობდა ლაგრანჟიც. შემდგომში, XVIII ს-ში მას ნაკლებად იყენებდნენ; მწკრივების ჯამის აღსანიშნავად ფართოდ იყენებდნენ S ასოს. როგორც „ჯამის“ გამოსახვა, ∑ ნიშანი კვლავ გამოჩნდა 1822 წ-ს ფურიესთან და 1829 წ-ს – იაკობთან.

==წყარო==
[[მათემატიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი]]

[[კატეგორია:მათემატიკა]]

@@ ხაზი 11: / ხაზი 11: @@
 ∑ - ის ნიშანი შემოიღო [[ეილერი ლეონარდ|ეილერმა]] (1755).
-ლათინური summa ითარგმნება, როგორც „მთავარი პუნქტი“, „არსი“, „[[შედეგი (მათემატიკური)|შედეგი]]“, „ჯამი“. თავდაპირველად ჯამს უწოდებდნენ ყოველგვარ გაანგარიშების მთავარ რიცხვს. ჯერ კიდევ ლეონარდო პიზანელი წერდა: „[[გამრავლება|გამრავლების]] ჯამი“, „[[გაყოფა (მათემატიკა)|გაყოფის]] ჯამი“. ტერმინი „[[მოქმედება (მათემატიკური)|მოქმედების]] ჯამი“ [[არითმეტიკა|არითმეტიკული]] მოქმედების ნებისმიერი შედეგის აღსანიშნავად გვხვდება XVII ს-ის ბოლომდე. XV ს-დან იწყება სიტყვა „ჯამის“ თანამედროვე აზრით გამოყენება, გაჩნდა სიტყვა „შეჯამება“ (1489). ამ ტერმინთან ერთად გამოყენება სხვა სიტყვებიც: „[[აგრეგატი]]“, „ნაყოფი“, „შედეგი“.
+ლათინური summa ითარგმნება, როგორც „მთავარი პუნქტი“, „არსი“, „[[შედეგი]]“, „ჯამი“. თავდაპირველად ჯამს უწოდებდნენ ყოველგვარ გაანგარიშების მთავარ რიცხვს. ჯერ კიდევ ლეონარდო პიზანელი წერდა: „[[გამრავლება|გამრავლების]] ჯამი“, „[[გაყოფა (მათემატიკა)|გაყოფის]] ჯამი“. ტერმინი „[[მოქმედება (მათემატიკური)|მოქმედების]] ჯამი“ [[არითმეტიკა|არითმეტიკული]] მოქმედების ნებისმიერი შედეგის აღსანიშნავად გვხვდება XVII ს-ის ბოლომდე. XV ს-დან იწყება სიტყვა „ჯამის“ თანამედროვე აზრით გამოყენება, გაჩნდა სიტყვა „შეჯამება“ (1489). ამ ტერმინთან ერთად გამოყენება სხვა სიტყვებიც: „[[აგრეგატი]]“, „ნაყოფი“, „შედეგი“.
 ჯამის აღსანიშნავად [[ლაიბნიცი გოტფრიდ ვილჰელმ|ლაიბნიცი]] (ხოლო მის კვალდაკვალ სხვა ავტორებიც) იყენებდა ∫ ნიშანს, როგორც სახეშეცვლილ S ასოს, რომლითაც იწყება სიტყვა summa. ასო ∑ არჩეულია, როგორც S ასოს ანალოგი. ეს ნიშანი შემოიღო ეილერმა (1755). ამ სიმბოლოთი სარგებლობდა [[ლაგრანჟი ჟოზეფ ლუი|ლაგრანჟიც]]. შემდგომში, XVIII ს-ში მას ნაკლებად იყენებდნენ; [[მწკრივი (მათემატიკა)|მწკრივების]] ჯამის აღსანიშნავად ფართოდ იყენებდნენ S ასოს. როგორც „ჯამის“ გამოსახვა, ∑ ნიშანი კვლავ გამოჩნდა 1822 წ-ს [[ფურიე ჟან ჟოზეფ |ფურიესთან]] და 1829 წ-ს – იაკობთან.

←წინა ვერსია		08:55, 2 აპრილი 2024-ის ვერსია
ხაზი 1:		ხაზი 1:
−	'''ჯამი''' – [[სიდიდე (მათემატიკა)\|სიდიდეთა]] ([[რიცხვი (მათემატიკა)\|რიცხვების]], [[ფუნქცია (მათემატიკური)\|ფუნქციების]], [[ვექტორი\|ვექტორების]], [[მატრიცა ~~(მათემატიკა)~~\|მატრიცების]] და ა. შ.) [[შეკრება (არითმეტიკა)\|შეკრების]] ოპერაციის [[~~შედეგი (მათემატიკური)\|~~შედეგი]].	+	'''ჯამი''' – [[სიდიდე (მათემატიკა)\|სიდიდეთა]] ([[რიცხვი (მათემატიკა)\|რიცხვების]], [[ფუნქცია (მათემატიკური)\|ფუნქციების]], [[ვექტორი\|ვექტორების]], [[მატრიცა \|მატრიცების]] და ა. შ.) [[შეკრება (არითმეტიკა)\|შეკრების]] ოპერაციის [[შედეგი]].

	ორი a და b სიდიდეთა ჯამი ასე აღინიშნება a + b.		ორი a და b სიდიდეთა ჯამი ასე აღინიშნება a + b.

←წინა ვერსია		12:06, 8 სექტემბერი 2023-ის ვერსია
ხაზი 1:		ხაზი 1:
−	'''ჯამი''' – [[სიდიდე (მათემატიკა)\|სიდიდეთა]] ([[რიცხვი (მათემატიკა)\|რიცხვების]], [[ფუნქცია (მათემატიკური)\|ფუნქციების]], [[ვექტორი\|ვექტორების]], [[მატრიცა (მათემატიკა)\|მატრიცების]] და ა. შ.) [[შეკრება (არითმეტიკა)\|შეკრების]] ოპერაციის შედეგი.	+	'''ჯამი''' – [[სიდიდე (მათემატიკა)\|სიდიდეთა]] ([[რიცხვი (მათემატიკა)\|რიცხვების]], [[ფუნქცია (მათემატიკური)\|ფუნქციების]], [[ვექტორი\|ვექტორების]], [[მატრიცა (მათემატიკა)\|მატრიცების]] და ა. შ.) [[შეკრება (არითმეტიკა)\|შეკრების]] ოპერაციის [[შედეგი (მათემატიკური)\|შედეგი]].

	ორი a და b სიდიდეთა ჯამი ასე აღინიშნება a + b.		ორი a და b სიდიდეთა ჯამი ასე აღინიშნება a + b.

@@ ხაზი 1: / ხაზი 1: @@
-'''ჯამი''' – სიდიდეთა (რიცხვების, ფუნქციების, ვექტორების, მატრიცების და ა. შ.) შეკრების ოპერაციის შედეგი.
+'''ჯამი''' – [[სიდიდე (მათემატიკა)|სიდიდეთა]] ([[რიცხვი (მათემატიკა)|რიცხვების]], [[ფუნქცია (მათემატიკური)|ფუნქციების]], [[ვექტორი|ვექტორების]], [[მატრიცა (მათემატიკა)|მატრიცების]] და ა. შ.) [[შეკრება (არითმეტიკა)|შეკრების]] ოპერაციის შედეგი.
 ორი a და b სიდიდეთა ჯამი ასე აღინიშნება a + b.
-n რიცხვის a<sub>1</sub>,a<sub>2</sub>,…,a<sub>n</sub> ჯამისათვის გამოიყენება სიმბოლო ∑:
+n რიცხვის a<sub>1</sub>,a<sub>2</sub>,…,a<sub>n</sub> ჯამისათვის გამოიყენება [[სიმბოლო]] ∑:
@@ ხაზი 9: / ხაზი 9: @@
-∑ - ის ნიშანი შემოიღო ეილერმა (1755).
+∑ - ის ნიშანი შემოიღო [[ეილერი ლეონარდ|ეილერმა]] (1755).
-ლათინური summa ითარგმნება, როგორც „მთავარი პუნქტი“, „არსი“, „შედეგი“, „ჯამი“. თავდაპირველად ჯამს უწოდებდნენ ყოველგვარ გაანგარიშების მთავარ რიცხვს. ჯერ კიდევ ლეონარდო პიზანელი წერდა: „გამრავლების ჯამი“, „გაყოფის ჯამი“. ტერმინი „მოქმედების ჯამი“ არითმეტიკული მოქმედების ნებისმიერი შედეგის აღსანიშნავად გვხვდება XVII ს-ის ბოლომდე. XV ს-დან იწყება სიტყვა „ჯამის“ თანამედროვე აზრით გამოყენება, გაჩნდა სიტყვა „შეჯამება“ (1489). ამ ტერმინთან ერთად გამოყენება სხვა სიტყვებიც: „აგრეგატი“, „ნაყოფი“, „შედეგი“.
+ლათინური summa ითარგმნება, როგორც „მთავარი პუნქტი“, „არსი“, „[[შედეგი (მათემატიკური)|შედეგი]]“, „ჯამი“. თავდაპირველად ჯამს უწოდებდნენ ყოველგვარ გაანგარიშების მთავარ რიცხვს. ჯერ კიდევ ლეონარდო პიზანელი წერდა: „[[გამრავლება|გამრავლების]] ჯამი“, „[[გაყოფა (მათემატიკა)|გაყოფის]] ჯამი“. ტერმინი „[[მოქმედება (მათემატიკური)|მოქმედების]] ჯამი“ [[არითმეტიკა|არითმეტიკული]] მოქმედების ნებისმიერი შედეგის აღსანიშნავად გვხვდება XVII ს-ის ბოლომდე. XV ს-დან იწყება სიტყვა „ჯამის“ თანამედროვე აზრით გამოყენება, გაჩნდა სიტყვა „შეჯამება“ (1489). ამ ტერმინთან ერთად გამოყენება სხვა სიტყვებიც: „[[აგრეგატი]]“, „ნაყოფი“, „შედეგი“.
-ჯამის აღსანიშნავად ლაიბნიცი (ხოლო მის კვალდაკვალ სხვა ავტორებიც) იყენებდა ∫ ნიშანს, როგორც სახეშეცვლილ S ასოს, რომლითაც იწყება სიტყვა summa. ასო ∑ არჩეულია, როგორც S ასოს ანალოგი. ეს ნიშანი შემოიღო ეილერმა (1755). ამ სიმბოლოთი სარგებლობდა ლაგრანჟიც. შემდგომში, XVIII ს-ში მას ნაკლებად იყენებდნენ; მწკრივების ჯამის აღსანიშნავად ფართოდ იყენებდნენ S ასოს. როგორც „ჯამის“ გამოსახვა, ∑ ნიშანი კვლავ გამოჩნდა 1822 წ-ს ფურიესთან და 1829 წ-ს – იაკობთან.
+ჯამის აღსანიშნავად [[ლაიბნიცი გოტფრიდ ვილჰელმ|ლაიბნიცი]] (ხოლო მის კვალდაკვალ სხვა ავტორებიც) იყენებდა ∫ ნიშანს, როგორც სახეშეცვლილ S ასოს, რომლითაც იწყება სიტყვა summa. ასო ∑ არჩეულია, როგორც S ასოს ანალოგი. ეს ნიშანი შემოიღო ეილერმა (1755). ამ სიმბოლოთი სარგებლობდა [[ლაგრანჟი ჟოზეფ ლუი|ლაგრანჟიც]]. შემდგომში, XVIII ს-ში მას ნაკლებად იყენებდნენ; [[მწკრივი (მათემატიკა)|მწკრივების]] ჯამის აღსანიშნავად ფართოდ იყენებდნენ S ასოს. როგორც „ჯამის“ გამოსახვა, ∑ ნიშანი კვლავ გამოჩნდა 1822 წ-ს [[ფურიე ჟან ჟოზეფ |ფურიესთან]] და 1829 წ-ს – იაკობთან.