https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%AF%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%A1%E1%83%94 2026-04-28T18:41:22Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%AF%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%A1%E1%83%94&diff=221551&oldid=prev 2024-03-27T21:33:11Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">21:33, 27 მარტი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ფაილი:Mose janashvili.PNG|thumb|მოსე ჯანაშვილი]]</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''მოსე ჯანაშვილი''' – (დ. 19 (31) მარტი 1855, სოფ. კახი, [[საინგილო]], – 19 აპრილი 1934, [[თბილისი]]), ისტორიკოსი, ენათმეცნიერი, პუბლიცისტი, პედაგოგი, საზოგადო მოღვაწე. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''მოსე ჯანაშვილი''' – (დ. 19 (31) მარტი 1855, სოფ. კახი, [[საინგილო]], – 19 აპრილი 1934, [[თბილისი]]), ისტორიკოსი, ენათმეცნიერი, პუბლიცისტი, პედაგოგი, საზოგადო მოღვაწე. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%AF%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%A1%E1%83%94&diff=221318&oldid=prev 2024-03-26T20:08:23Z

<p>მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%A1%E1%83%94_%E1%83%AF%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98" class="mw-redirect" title="მოსე ჯანაშვილი">მოსე ჯანაშვილი“</a> გადაიტანა გვერდზე „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%AF%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%A1%E1%83%94" title="ჯანაშვილი მოსე">ჯანაშვილი მოსე“</a> გადამისამ...</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr valign='top'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">20:08, 26 მარტი 2024-ის ვერსია</td> </tr></table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%AF%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%A1%E1%83%94&diff=221316&oldid=prev 2024-03-26T20:08:14Z

<p>მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%AF%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%A1%E1%83%94" title="ჯანაშვილი მოსე">ჯანაშვილი მოსე“</a> გადაიტანა გვერდზე „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%A1%E1%83%94_%E1%83%AF%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98" class="mw-redirect" title="მოსე ჯანაშვილი">მოსე ჯანაშვილი“</a></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr valign='top'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">20:08, 26 მარტი 2024-ის ვერსია</td> </tr></table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%AF%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%9B%E1%83%9D%E1%83%A1%E1%83%94&diff=221313&oldid=prev 2024-03-26T20:06:20Z

<p>ახალი გვერდი: &#039;&#039;&#039;მოსე ჯანაშვილი&#039;&#039;&#039; – (დ. 19 (31) მარტი 1855, სოფ. კახი, <a href="/wikidict/index.php/%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%92%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%9D" title="საინგილო">საინგილო</a>, – 19 აპრ...</p> <p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''მოსე ჯანაშვილი''' – (დ. 19 (31) მარტი 1855, სოფ. კახი, [[საინგილო]], – 19 აპრილი 1934, [[თბილისი]]), ისტორიკოსი, ენათმეცნიერი, პუბლიცისტი, პედაგოგი, საზოგადო მოღვაწე. <br /> <br /> 1865-იდან სწავლობდა კახის სამრევლო სკოლაში, 1868-72 – ზაქათალის სამახრო სასწავლებელში, შემდეგ <br /> – თბილისის სასულიერო სემინარიაში. 1878 გამოცდები ჩააბარა ქუთაისის გიმნაზიაში და მიიღო მასწავლებლის <br /> მოწმობა. 1875-1920 პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა ქუთაისსა და თბილისში. 1920-იდან მოღვაწეობდა <br /> [[თსუ]]-ში. იყო თსუ სიძველეთმცოდნეობის დამსახურებული პროფესორი, [[საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოება|საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო]] და [[ქართული საენათმეცნიერო საზოგადოება|ქართული საენათმეცნიერო საზოგადოებები]]ს საპატიო წევრი (1930). მრავალმხრივი იყო მ. ჯანაშვილის მოღვაწეობის სფერო. მან დაგვიტოვა მნიშვნელოვანი ნაშრომები მეცნიერების სხვადასხვა დარგში (ისტორია, ეთნოგრაფია ლიტერატურა, [[სოფლის მეურნეობა]], ბიბლიოლოგია, [[ლინგვისტიკა]] და სხვ).<br /> <br /> პრობლემატიკის სიუხვით გამოირჩევა მოსე ჯანაშვილის ენათმეცნიერული ნაშრომები. [[ქართული დამწერლობა|ქართული დამწერლობის]] შექმნა, [[გრამატიკა]], [[დიალექტოლოგია]], [[ქართველური ენები|ქართველურ ენათა]] შედარებითი შესწავლა, ქართველურ ენათა გენეალოგიური ურთიერთობა მსოფლიოს ენებთან, ქართველური და ჩრდილო-კავკასიური ენების ნათესაობა, [[ეტიმოლოგია|ეტიმოლოგიები]], [[ლექსიკოლოგია]] ის ძირითადი საკითხებია, რომელთაც იკვლევდა მოსე ჯანაშვილი. <br /> <br /> მოსე ჯანაშვილის „ქართული გრამატიკა“ (1906) უდიდესი მნიშვნელობისაა ქართული ენათმეცნიერული აზრის განვითარების ისტორიისთვის. იგი უფრო მეცნიერული ხასიათისაა, ვიდრე სასწავლო. ძირითადი ნაწილებია [[ეტიმოლოგია]] ([[მორფოლოგია]]) და [[სინტაქსი]]. წიგნს ერთვის მეთაური სიტყვა და დამატება. სხვა გრამატიკოსებისაგან განსხვავებით, მოსე ჯანაშვილი უფრო ვრცლად განიხილავს სიტყვაწარმოებას, [[უღლება|უღლების]] ტიპებს, [[რთული წინადადება|რთული წინადადების]] სინტაქსს. ქართული ენის გრამატიკის საკითხები განხილულია მეგრულ-სვანურ ფორმებთან შეპირისპირებით, თუმცა ამ ნაშრომს მაინც გერ მივიჩნევთ [[ქართველური ენები|ქართველურ ენათა]] შედარებით გრამატიკად: მოხმობილი მაგალითები ხშირად მარტივი შეპირისპირებაა და არა შედარებით-ისტორიული კვლევის მაჩვენებელი.<br /> <br /> მოსე ჯანაშვილი ქართული დიალექტოლოგიური კვლევის ფუძემდებელია. 1896 გამოქვეყნდა მისი წიგნი „ფარსადან გორგიჯანიძე და მისნი შრომანი“, რომელშიც დამატების სახით წარმოდგენილია 700-მდე ინგილოური სიტყვის განმარტება და გაანალიზებულია ამ [[დიალექტი]]ს ზოგიერთი თავისებურება. უფრო ვრცელი ნაშრომი მან [[საინგილო]]სა და [[ინგილოური დიალექტი]]ს შესახებ ცალკე წიგნად გამოსცა 1913 სახელწოდებით „საინგილო“. <br /> <br /> [[მეგრული ენა|მეგრულ]]-[[ლაზური ენა|ლაზურსა]] და [[სვანური ენა|სვანურ ენებს]], მთიელთა [[მეტყველება]]სთან ერთად, მკვლევარი [[ქართული დიალექტები|ქართული ენის დიალექტებად]] მიიჩნევდა. <br /> დიალექტებად დიფერენციაციის ქრონოლოგიური სქემა („ხე ქართლოსიანთა ენისა“) მოსე ჯანაშვილის მიერ <br /> ასეა წარმოდგენილი: ძველ (წინარე) ქართველურ ენას (ეს იგივე ქართული ენაა) პირველად გამოეყო სვანური, <br /> შემდეგ – მეგრულ-ლაზური, ხოლო გვიან, უკვე ახალ ქართველურ ენას – მთის დიალექტები. სვანურისა და მეგრულ-ლაზურის დიალექტებად კვალიფიკაციისათვის ავტორი ემყარება ისტორიულ-კულტურულ ვითარებას – ქართული ენა [[რელიგია|რელიგიის]], პოლიტიკისა და ლიტერატურის ენა იყო ძველთაგანვე, თუმცა მისთვის ძნელი არ უნღა ყოფილიყო ზღვრის დადება ენასა და დიალექტს შორის. სქემიდან ჩანს, რომ სვანური, მეგრულ-ლაზური და მთიელთა მეტყველება ერთი [[ტერმინი]]თ არ არის აღნიშნული, რადგან მკვლევრისათვის მათ შორის არსებული განსხვავება ხელშესახებია. სვანური და მეგრულ-ლაზური უფრო მსხვილი ერთეულებია და მათ ავტორი „нареъчiе”-ს უწოდებს, მთიელთა მეტყველებას კი, „говор“ დაარქვა. სვანურისა და მეგრულ-ლაზურის ქართული ენის დიალექტებად წარმოდგენა მოსე ჯანაშვილის პოზიცია უნდა იყოს რუსეთის პოლიტიკის პირობებში, რომელიც არღვევდა დაპყრობილ ხალხთა ეროვნულ ცნობიერებას.<br /> <br /> მოსე ჯანაშვილი, თვლიდა, რომ „ქართველური ენა“ მონათესავე იყო ჩრდილო-კავკასიურ და ინდოევროპული ენებისა. აკად. [[მარი ნიკო|ნ. მარის]] მოსაზრებას ქართულის სემიტურ ენებთან ნათესაობის შესახებ მოსე ჯანაშვილი არ იზიარებდა. იგი პირველი იყო, ვინც გააკრიტიკა ქართ-სემიტური თეორია. <br /> <br /> მოსე ჯანაშვილის ნაშრომებში ბევრია ეტიმოლოგიური ძიებები. ამისთვის მას გამოყენებული აქვს ძველი ქართულის, დიალექტების, მეგრულ-ლაზურისა და სვანური ენების მასალა. ეტიმოლოგიები უმეტესად ხალხური ხასიათისაა, ბევრი მისაღებია ან სადავო.<br /> <br /> მეცნიერი უდიდეს მნიშვნელობას ანიჭებდა ქართული [[ლექსიკოგრაფია|ლექსიკოგრაფიის]] განვითარებას. [[ხელნაწერთა ინსტიტუტი|ხელნაწერთა ინსტიტუტში]] დაცულია მოსე ჯანაშვილის მიერ შედგენილი სხვადასხვა სახის სალექსიკონო მასალა (ქართულ-მეგრულ-სვანური, რუსულ-ქართული, „ვეფხისტყაოსნის“ განმარტებითი ლექსიკონი, პეტრიწის ლექსიკონი. სუმერული ლექსიკონი…). აქვე ინახება ქართული ენის განმარტებითი ლექსიკონი, რომელშიც შეტანილია 105 ათასამდე [[ლექსემა]]. ეს ვრცელი ნაშრომი მოსე ჯანაშვილმა სიცოცხლის უკანასკნელ წლებში დაასრულა. <br /> <br /> ''ქ. გენებაშვილი''<br /> <br /> ==წყარო==<br /> [[ქართული ენა: ენციკლოპედია]]<br /> [[კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები]]<br /> [[კატეგორია:ქართველი ენათმეცნიერები]]<br /> [[კატეგორია:ქართველი პუბლიცისტები]]ც<br /> [[კატეგორია:ქართველი საზოგადო მოღვაწეები]]<br /> [[კატეგორია:ჯანაშვილები]]</div>

Tkenchoshvili