https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%AF%E1%83%98%E1%83%A5%E1%83%98%E1%83%90_%E1%83%A1%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%92%E1%83%98 2026-04-28T03:51:31Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%AF%E1%83%98%E1%83%A5%E1%83%98%E1%83%90_%E1%83%A1%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%92%E1%83%98&diff=221413&oldid=prev 2024-03-27T11:44:03Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">11:44, 27 მარტი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ფაილი:Srgi jiqia.JPG|thumb|სერგი ჯიქია]]</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''სერგი ჯიქია''' – (დ. 20 ოქტომბერი (1 ნოემბერი) 1898, სოფ. ონოღია, მარტვილის რ-ნი, – გ. 6 დეკემბერი 1993, [[თბილისი]]), აღმოსავლეთმცოდნე, თურქოლოგი. ფილოლოგიურ მგცნიერებათა დოქტორი (1956), პროფესორი (1958), საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1969). მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1961). &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''სერგი ჯიქია''' – (დ. 20 ოქტომბერი (1 ნოემბერი) 1898, სოფ. ონოღია, მარტვილის რ-ნი, – გ. 6 დეკემბერი 1993, [[თბილისი]]), აღმოსავლეთმცოდნე, თურქოლოგი. ფილოლოგიურ მგცნიერებათა დოქტორი (1956), პროფესორი (1958), საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1969). მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1961). &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%AF%E1%83%98%E1%83%A5%E1%83%98%E1%83%90_%E1%83%A1%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%92%E1%83%98&diff=221410&oldid=prev 2024-03-27T11:41:06Z

<p>მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%A1%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%92%E1%83%98_%E1%83%AF%E1%83%98%E1%83%A5%E1%83%98%E1%83%90" class="mw-redirect" title="სერგი ჯიქია">სერგი ჯიქია“</a> გადაიტანა გვერდზე „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%AF%E1%83%98%E1%83%A5%E1%83%98%E1%83%90_%E1%83%A1%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%92%E1%83%98" title="ჯიქია სერგი">ჯიქია სერგი“</a> გადამისამართება...</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr valign='top'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">11:41, 27 მარტი 2024-ის ვერსია</td> </tr></table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%AF%E1%83%98%E1%83%A5%E1%83%98%E1%83%90_%E1%83%A1%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%92%E1%83%98&diff=221408&oldid=prev 2024-03-27T11:40:53Z

<p>მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%AF%E1%83%98%E1%83%A5%E1%83%98%E1%83%90_%E1%83%A1%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%92%E1%83%98" title="ჯიქია სერგი">ჯიქია სერგი“</a> გადაიტანა გვერდზე „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%A1%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%92%E1%83%98_%E1%83%AF%E1%83%98%E1%83%A5%E1%83%98%E1%83%90" class="mw-redirect" title="სერგი ჯიქია">სერგი ჯიქია“</a></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr valign='top'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">11:40, 27 მარტი 2024-ის ვერსია</td> </tr></table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%AF%E1%83%98%E1%83%A5%E1%83%98%E1%83%90_%E1%83%A1%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%92%E1%83%98&diff=221407&oldid=prev 2024-03-27T11:40:30Z

<p>ახალი გვერდი: &#039;&#039;&#039;სერგი ჯიქია&#039;&#039;&#039; – (დ. 20 ოქტომბერი (1 ნოემბერი) 1898, სოფ. ონოღია, მარტ...</p> <p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''სერგი ჯიქია''' – (დ. 20 ოქტომბერი (1 ნოემბერი) 1898, სოფ. ონოღია, მარტვილის რ-ნი, – გ. 6 დეკემბერი 1993, [[თბილისი]]), აღმოსავლეთმცოდნე, თურქოლოგი. ფილოლოგიურ მგცნიერებათა დოქტორი (1956), პროფესორი (1958), საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1969). მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1961). <br /> <br /> 1923 დაამთავრა [[თსუ]] სიბრძნისმეტყველების ფაკულტეტი [[ენათმეცნიერება|ენათმეცნიერების]] განხრით. სტუდენტობის წლებშივე (1923) აირჩიეს „ქართული საენათმეცნიერო საზოგადოების“ წევრად. 1926 [[შანიძე აკაკი|ა. შანიძის]] წინადადებით დატოვეს [[თსუ]]-ში თურქულ ფილოლოგიაში პროფესორობისათვის მოსამზადებლად. 1927-29 სტამბოლის უნივერსიტეტის მსმენელი იყო. 1929–32 – [[მარი ნიკო|ნ. მარი]]ს სახელობის ენისა და აზროვნების ინსტიტუტის ასპირანტი. პარალელურად, 1930–36, დოცენტის სტატუსით, კითხულობდა თურქულ ენას ლენინგრადის უნივერსიტეტსა და აღმოსავლურ ენათა სახელმწ. ინსტიტუტში. 1934-36 იყო ენისა და აზროვნების ინსტიტუტის პირველი თანრიგის მეცნიერ თანამშრომელი. 1936 დაბრუნდა თბილისში და დაინიშნა თსუ-ის აღმოსავლურ ენათა, 1945-იდან კი თურქოლოგიის კათედრის გამგედ, რომელსაც<br /> განაგებდა 1973-მდე. იყო აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტის პირველი დეკანი (1945-53) და ყველა<br /> თურქოლოგიური დისციპლინის პირველი ლექტორი. პარალელურად მუშაობდა [[ენათმეცნიერების ინსტიტუტი]]ს<br /> მახლობელი აღმოსავლეთის ენების განყოფილების უფროს მეცნიერ თანამშრომლად. 1960-იდან გარდაცვალებამდე აკად. [[წერეთელი გიორგი (აღმოსავლეთმცოდნე)|გ. წერეთლი]]ს სახ. აღმოსაელეთმცოდნეობის ინსტიტუტში<br /> ხელმძღვანელობდა თურქოლოგიის განყოფილებას. იყო საქართველოს ისტორიის უცხოური წყაროების კომისიის თურქული სერიის რედაქტორი, სსრკ მეცნ. აკადემიასთან არსებულ თურქოლოგთა საბჭოს კომიტეტის, ქსე-ის მთავარი სარედაქციო კოლეგიის წეერი, მონაწილეობდა სხვადასხვა სამეცნიერო საბჭოების მუშაობაში.<br /> <br /> სერგი ჯიქიას გამოქვეყნებული აქეს 150-ზე მეტი ნაშრომი. მრავალმხრივი იყო მისი სამეცნიერო მოღვაწეობა:<br /> ქართულ-თურქული და ქართულ-აზერბაიჯანული ენობრივი და კულტურულ-ისტორიული ურთიერთობანი, აღმოსავლეთ ანატოლიისა და აზერბაიჯანული [[დიალექტი|დიალექტები]], ოსმანური ენის ისტორიის საკითხები, ლაზური [[ტექსტი|ტექსტების]] ჩაწერა და თურქულ-ლაზური თუ თურქულ-სომხური ენობრივი კონტაქტების დადგენა, საქართველოს ისტორია გეოგრაფია და ონომასტიკონი, ქართულ-თურქული და თურქულ-ქართული, ლექსიკონების, თურქული ქრესტომათიებისა და აზერბაიჯანუილ სკოლებისათვის სახელმძღვანელოების<br /> შედგენა, საქართეელოსა და, საერთოდ, [[კავკასია|კავკასიის]] შესახებ ისტორიული ცნობების შემცველი ოსმანური დოკუმენტების, ნარატიული წყაროებისა და ეპიგრაფიკული ძეგლების პუბლიკაცია-კომენტირება, ოსმანური დიპლომატიკისა და [[პალეოგრაფია|პალეოგრაფიის]] საკითხების კელევა. 1926-27 და<br /> 1931-36 შეისწავლა მესხეთის თურქულენოვანი მოსახლეობის ენობრივი თავისებურებები. სერგი ჯიქიას მიერ<br /> ჩაწერილ ტექსტებსა (ან [[მეტყველება|მეტყველების]] ნიმუშებს) და სტატიებს: „Об адном морфологическом явлении в ахалцихско наречи анатолического турецкого язика“. „ბრძანებითი კილოს წარმოებისათვის აღმოსავლეთ ანატოლიის თურქულ დიალექტებში“, „მესხეთის ქართული მოსახლეობის თურქული მეტყველების ზოგიერთი თავისებურება“ – გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს ე. წ. „თურქი მესხების“ რეპატრიაციის სწორად წარმართვისათვის. სტატიებით – „კოლექტიური შრომის ერთი ქართული ტერმინისათვის თურქულ ენებში“,<br /> „ლაზური სიტყვის წარმოშობისათვის“, „შენიშვნები „სიმინდ – სემიდალის“ შესახებ“, „აღმოსავლური წარმოშობის სიტყვათა ისტორიიდან“, „აღმოსავლური წარმოშობის ზოგიერთი სიტყვის განმარტება“, „ერთი ფონეტიკური კანონზომიერებისათვის ქართულში“, „О грузинско-азербайджанских язиковых взаимоатнашенях“ – გაირკვა, რომ ქართულიდან თურქულსა და აზერბაიჯანულში შესულა ძირითადად სოფლის მეურნეობასთან დაკავშირებული ტერმინები, ქართულში კი ამ ენებიდან შემოსულია მეცხოველეობასა, მეთევზეობასა და კულინარიასთან დაკავშირებული [[ლექსემა|ლექსემები]]. სერგი ჯიქიას ვარაუდით, ტერმინი „არგონავტი“ მომდინარეობს [[ტოპონიმი]]დან ეგრისი // აგრისი // აგროში. მრავალმხრივ საყურადღებოა ლინგვისტური გამოკვლევები: „ევლია ჩელები (XVIIს) ლაზურისა და ლაზების შესახებ“ (1954), „თურქული ლექსიკური კალკები ლაზურში“<br /> (1964), „თურქული სინტაქსური კალკები ლაზურში“ (1967), „თურქული ბგერათგადმოცემისათვის<br /> ლაზურში“ (1974), „თურქული ლექსიკური ელემენტებისათვის ლაზურში“ (1975). თურქული ენის ისტორიული [[ფონეტიკა|ფონეტიკის]], [[მორფოლოგია|მორფოლოგიის]] და [[ლექსიკა|ლექსიკის]], ისტორიული [[დიალექტოლოგია|დიალექტოლოგიის]] შესასწავლად უაღრესად საინტერესო აღმოჩნდა [[ქართული ანბანი]]ს ნიშნებით დაწერილი XVIII ს-ში შედგენილი ქართულ-თურქული სასწავლო წიგნი“. სერგი ჯიქიამ გამოავლინა<br /> თურქული წარმომავლობის სომხური გვარები, ორჯერ გამოსცა ქართულ-თურქული და თურქულ-ქართული [[ლექსიკონი|ლექსიკონები]], თურქული ქრესტომათიები. სტატიაში „XVIII საუკუნის თურქული წარწერა ქუთაისიდან“, სხვა მნიშვნელოვან ისტორიულ ფაქტებთან ერთად, დაადგინა, რომ გრაფი კუტაისოვები იყვნენ კიკიანები – ქართველი აზნაურები ქუთაისიდან.<br /> <br /> საერთაშორისო მასშტაბით „უმაღლესი რეპუტაციის თურქოლოგის“ სახელი მეცნიერს მოუტანა სიაკათის კრიპტოგრაფიული ხელით დაწერილი ფისკალური წიგნის „გურჯისტანის ვილაჲეთის დიდი დავთრის“ პუბლიკაციამ: წიგნი I. ოსმალური ტექსტი (1947), წიგნი II. ქართული თარგმანი (1941), წიგნი III. გამოკვლევა – ხელნაწერის აღწერილობა, შენიშვნები ტექსტის გეოგრაფიისა და ტოპონიმიკისათვის (1958). IV წიგნი – „ქართული საკუთარი სახელების გადმოცემა თურქულ ტრანსკრიფციაში“ – დღემდე გამოუქვეყნებელი<br /> რჩება. დიდი რეზონანსი ჰქონდა ნაშრომს „იბრაჰიმ ფეჩევის ცნობები საქართველოსა და კავკასიის შესახებ“ (1964). სერგი ჯიქიამ ამოიკითხა და პირველად გამოაქვეყნა მრავალი ოსმალური დოკუმენტის – ფირმანების, ჰუქმების, ბერათების, უჯათების და სხვ. ქართულ-თურქული ისტორიული ურთიერთობის ამსახველი დოკუმენტის მეცნიერული ტექსტი. გამოსაცემად მომზადებას საჭიროებს ს. ჯიქიას უკანასკნელი ფუნდამენტური ნაშრომი „თბილისის (ქართლის) ვილაჲეთის დიდი დავთარი“.<br /> <br /> ''ც. აბულაძე''<br /> <br /> <br /> ==ლიტერატურა==<br /> * წერეთელი გ. სერგი ჯიქიას ცხოვრება და მოღვაწეობა. – აღმოსავლური ფილოლოგია), III, თბ. 1973; <br /> * სერგი ჯიქია. ბიობიბლიოგრაფია, შემდგ. ი. დუდუჩავა, თბ., 1984;<br /> * აბულაძე ც. აკადემიკოსი სერგი ჯიქია. – „ენათმეცნიერების საკითხები“, 1999, №1.<br /> <br /> ==წყარო==<br /> [[ქართული ენა: ენციკლოპედია]]<br /> [[კატეგორია:ქართველი აღმოსავლეთმცოდნეები]]<br /> [[კატეგორია:ქართველი თურქოლოგები]]<br /> [[კატეგორია:ქართველი ენათმეცნიერები]]<br /> [[კატეგორია:ჯიქიები]]</div>

Tkenchoshvili