https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?feed=atom&target=%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%AD%E1%83%98%E1%83%AD%E1%83%98&title=%E1%83%A1%E1%83%9E%E1%83%94%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98%3ARecentChangesLinkedNPLG Wiki Dictionaries - „კაჭიჭი“-თან დაკავშირებული ცვლილებები [ka]2026-04-28T21:38:42Zდაკავშირებული ცვლილებებიMediaWiki 1.19.24https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%98&diff=270891&oldid=242683საფერავი2026-04-26T18:55:10Z<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">18:55, 26 აპრილი 2026-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 18:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 18:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ძველი ისტორიკოსები – ქსენოფონტეს, ჰეროდოტეს, სტრაბონისა და სხვათა გადმოცემით, ევროპულ სახელმწიფოთა პოლიტიკურ ცხოვრების გარიჟრაჟზე, [[საქართველო|საქართველოში]] ფართოდ იყო განვითარებული მევენახეობა და მეღვინეობა. ყოველივე ეს საბაბს გვაძლევს ვიფიქროთ, რომ ზოგიერთი დღეს გავრცელებული ჯიში უძველესია ან უძველესი ჯიშების უახლოესი შთამომავალია.  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ძველი ისტორიკოსები – ქსენოფონტეს, ჰეროდოტეს, სტრაბონისა და სხვათა გადმოცემით, ევროპულ სახელმწიფოთა პოლიტიკურ ცხოვრების გარიჟრაჟზე, [[საქართველო|საქართველოში]] ფართოდ იყო განვითარებული მევენახეობა და მეღვინეობა. ყოველივე ეს საბაბს გვაძლევს ვიფიქროთ, რომ ზოგიერთი დღეს გავრცელებული ჯიში უძველესია ან უძველესი ჯიშების უახლოესი შთამომავალია.  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ ძველი ცნობები საფერავის წარმოშობის შესახებ, განსაკუთრებით უცხოური, ზოგჯერ არასწორია და დამახინჯებულია. მაგალითისათვის საკმარისია მოვიყვანოთ უცნაური ცნობა გერმანულ ჟურნალ „Weinlaube“-დან, რომლის მიხედვით საფერავი რეკომენდებულია [[გერმანია|გერმანიისათვის]] „როგორც [[საბერძნეთი|საბერძნეთის]] და <del class="diffchange diffchange-inline">ყირიმის </del>ჯიში, გავრცელებული კახეთის მთებში“.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ ძველი ცნობები საფერავის წარმოშობის შესახებ, განსაკუთრებით უცხოური, ზოგჯერ არასწორია და დამახინჯებულია. მაგალითისათვის საკმარისია მოვიყვანოთ უცნაური ცნობა გერმანულ ჟურნალ „Weinlaube“-დან, რომლის მიხედვით საფერავი რეკომენდებულია [[გერმანია|გერმანიისათვის]] „როგორც [[საბერძნეთი|საბერძნეთის]] და <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ყირიმი]]ს </ins>ჯიში, გავრცელებული კახეთის მთებში“.  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სამწუხაროდ, აკად. ს. კორჟინსკის (15) ნაშრომში „ყირიმის ამპელოგრაფიაშიაც“ არ არის სწორად გაშუქებული საფერავის წარმოშობის საკითხი. იქ საფერავის შესახებ შემდეგი წერია: „საფერავი დასავლეთ აზიის ჯიშია. იგი ძლიერ გავრცელებულია კავკასიაში; გუიონმა იგი მიიღო [[პალესტინა|პალესტინიდან]]. მაასსმა და პიულამ საფერავის სახელწოდებით მიიღეს [[კავკასია|კავკასიიდან]] 5 სხვადასხვა, მაგრამ მონათესავე ვარიაცია“. რასაკვირველია ასეთი ცნობები მხოლოდ გაუგებრობაზე უნდა იყოს აგებული.  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სამწუხაროდ, აკად. ს. კორჟინსკის (15) ნაშრომში „ყირიმის ამპელოგრაფიაშიაც“ არ არის სწორად გაშუქებული საფერავის წარმოშობის საკითხი. იქ საფერავის შესახებ შემდეგი წერია: „საფერავი დასავლეთ აზიის ჯიშია. იგი ძლიერ გავრცელებულია კავკასიაში; გუიონმა იგი მიიღო [[პალესტინა|პალესტინიდან]]. მაასსმა და პიულამ საფერავის სახელწოდებით მიიღეს [[კავკასია|კავკასიიდან]] 5 სხვადასხვა, მაგრამ მონათესავე ვარიაცია“. რასაკვირველია ასეთი ცნობები მხოლოდ გაუგებრობაზე უნდა იყოს აგებული.  </div></td></tr>
</table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%9C%E1%83%94_%E1%83%A1%E1%83%9D%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%98&diff=270890&oldid=220185კაბერნე სოვინიონი2026-04-26T18:54:35Z<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">18:54, 26 აპრილი 2026-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 10:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 10:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>აღნიშნულის გამო პროფ. გ. გოგოლ-იანოვსკი (7) სავსებით მართებულად თვლის კაბერნეს ღვინოს თელიანის ადგილიდან საბჭოთა კავშირის მეღვინეობის სიამაყედ. ასეთსავე მაღალ შეფასებას აძლევს თელიანის ღვინოს ცნობილი მეღვინე პროფ. კ. მოდებაძე (1), ვ. კანდელაკი (11), მ. ხოვრენკო (17) და სხვები.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>აღნიშნულის გამო პროფ. გ. გოგოლ-იანოვსკი (7) სავსებით მართებულად თვლის კაბერნეს ღვინოს თელიანის ადგილიდან საბჭოთა კავშირის მეღვინეობის სიამაყედ. ასეთსავე მაღალ შეფასებას აძლევს თელიანის ღვინოს ცნობილი მეღვინე პროფ. კ. მოდებაძე (1), ვ. კანდელაკი (11), მ. ხოვრენკო (17) და სხვები.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ყველაზე მეტად კაბერნე სოვინიონი საფრანგეთში – ჟირონდის დეპარტამენტშია გავრცელებული, სადაც ამ ჯიშის დიდი მასივებია გაშენებული. ჯიში აგრეთვე გავრცელებულია [[ევროპა|ევროპის]] თითქმის ყველა მევენახეობის რაიონში და ნაწილობრივ [[ამერიკა|ამერიკაშიაც]], სახელდობრ: [[ჩილე|ჩილში]], [[არგენტინა|არგენტინაში]], [[ბრაზილია|ბრაზილიასა]] და კალიფორნიაში. საბჭოთა კავშირში კაბერნე სოვინიონი პირველად ყირიმში შემოიტანეს XIX საუკუნის დასაწყისში, ახლა მას ყირიმში 170 ჰექტარი ფართობი უჭირავს. <del class="diffchange diffchange-inline">ყირიმიდან </del>იგი გავრცელდა საბჭოთა კავშირის თითქმის ყველა მევენახეობის რაიონში, ძირითადად საბჭოთა და კოლექტიურ მეურნეობებში. საკარმიდამო ნაკვეთებზე კაბერნე სოვინიონი, მისი შედარებით მცირე მოსავლიანობისა და ულამაზო პატარა წვრილმარცვლიანი მტევნების გამო, თითქმის არ მოიპოვება. საქართველოში კაბერნე სოვინიონი გავრცელებულია, ძირითადად, სამტრესტის საბჭოთა მეურნეობებში, სახელდობრ წინანდალში, ყვარელსა და ნაფარეულში, შედარებით ნაკლებადაა იგი გავრცელებული კოლმეურნეობებში. ვენახების 1953 წლის აღწერის მასალების მიხედვით კაბერნე სოვინიონს საქართველოში უჭირავს 443 ჰექტარი. ეს ფართობი ცალკეული რაიონების მიხედვით განაწილებულია შემდეგნაირად (იხ. ცხრ. 1).</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ყველაზე მეტად კაბერნე სოვინიონი საფრანგეთში – ჟირონდის დეპარტამენტშია გავრცელებული, სადაც ამ ჯიშის დიდი მასივებია გაშენებული. ჯიში აგრეთვე გავრცელებულია [[ევროპა|ევროპის]] თითქმის ყველა მევენახეობის რაიონში და ნაწილობრივ [[ამერიკა|ამერიკაშიაც]], სახელდობრ: [[ჩილე|ჩილში]], [[არგენტინა|არგენტინაში]], [[ბრაზილია|ბრაზილიასა]] და კალიფორნიაში. საბჭოთა კავშირში კაბერნე სოვინიონი პირველად ყირიმში შემოიტანეს XIX საუკუნის დასაწყისში, ახლა მას ყირიმში 170 ჰექტარი ფართობი უჭირავს. <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ყირიმი]]დან </ins>იგი გავრცელდა საბჭოთა კავშირის თითქმის ყველა მევენახეობის რაიონში, ძირითადად საბჭოთა და კოლექტიურ მეურნეობებში. საკარმიდამო ნაკვეთებზე კაბერნე სოვინიონი, მისი შედარებით მცირე მოსავლიანობისა და ულამაზო პატარა წვრილმარცვლიანი მტევნების გამო, თითქმის არ მოიპოვება. საქართველოში კაბერნე სოვინიონი გავრცელებულია, ძირითადად, სამტრესტის საბჭოთა მეურნეობებში, სახელდობრ წინანდალში, ყვარელსა და ნაფარეულში, შედარებით ნაკლებადაა იგი გავრცელებული კოლმეურნეობებში. ვენახების 1953 წლის აღწერის მასალების მიხედვით კაბერნე სოვინიონს საქართველოში უჭირავს 443 ჰექტარი. ეს ფართობი ცალკეული რაიონების მიხედვით განაწილებულია შემდეგნაირად (იხ. ცხრ. 1).</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
</table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%AE%E1%83%A3&diff=270889&oldid=197033ამლახუ2026-04-26T18:53:58Z<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">18:53, 26 აპრილი 2026-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 12:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 12:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ ამლახუს სახელწოდებით ცნობილია რამდენიმე ერთმანეთისაგან განსხვავებული ჯიში, სახელდობრ: ვარდისფერი ამლახუ – მდედრობითი სქესის ყვავილიანი, ვარდისფერი ამლახუ – ორსქესიანი ყვავილიანი და შავი ამლახუ. ამლახუს ყველაზე უფრო სრული აღწერა-დახასიათება მოცემულია პროფ. თ. კვარაცხელიას ნაშრომში (11), სადაც აღნიშნულია, რომ ჯიში ამლახუ გავრცელებულია ერთეული ძირების სახით გუდაუთის რაიონის მთაგორიან ნაწილში. მისი ყვავილი ფუნქციურად მდედრობითი სქესისაა. მტევანი გრძელი საკმაოდ მკვრივი, ცილინდრული ან ცილინდრულ-კონუსისებრი ფორმისა აქვს. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ოვალური, მუქი ვარდისფერი (ჭრელი). ვ. ჩერნიავსკი (16) ამლახუს შემდეგნაირად ახასიათებს: „აფხაზეთის შესამჩნევი ჯიშია, მცირედ გავრცელებულია. მარცვალი ვარდისფერი, მსხვილი და მრგვალი აქვს, იძლევა ჩინებულ მოვარდისფრო-მოოქროსფრო ღვინოს“.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ ამლახუს სახელწოდებით ცნობილია რამდენიმე ერთმანეთისაგან განსხვავებული ჯიში, სახელდობრ: ვარდისფერი ამლახუ – მდედრობითი სქესის ყვავილიანი, ვარდისფერი ამლახუ – ორსქესიანი ყვავილიანი და შავი ამლახუ. ამლახუს ყველაზე უფრო სრული აღწერა-დახასიათება მოცემულია პროფ. თ. კვარაცხელიას ნაშრომში (11), სადაც აღნიშნულია, რომ ჯიში ამლახუ გავრცელებულია ერთეული ძირების სახით გუდაუთის რაიონის მთაგორიან ნაწილში. მისი ყვავილი ფუნქციურად მდედრობითი სქესისაა. მტევანი გრძელი საკმაოდ მკვრივი, ცილინდრული ან ცილინდრულ-კონუსისებრი ფორმისა აქვს. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ოვალური, მუქი ვარდისფერი (ჭრელი). ვ. ჩერნიავსკი (16) ამლახუს შემდეგნაირად ახასიათებს: „აფხაზეთის შესამჩნევი ჯიშია, მცირედ გავრცელებულია. მარცვალი ვარდისფერი, მსხვილი და მრგვალი აქვს, იძლევა ჩინებულ მოვარდისფრო-მოოქროსფრო ღვინოს“.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>მევენახეობისა და მეღვინეობის ინსტიტუტის ამპელოგრაფიული კოლექციის 171-ე რიგში დარგულია ამლახუ, მიღებული „მაგარაჩის“ (ყირიმი) საკოლექციო ვენახიდან, სადაც შორეულ წარსულში შეუტანიათ და გაუშენებიათ 12-ზე მეტი ჩვენებური საწარმოო ვაზის ჯიში, მათ შორის აფხაზეთიდან ამლახუ და აპაპნიჟი. ყირიმიდან შემოტანილი, ხოლო ძველად აფხაზეთიდან გატანილი ეს ამლახუ თავისი მორფოლოგიური და სამეურნეო ნიშან-თვისებებით ტიპიური აფხაზური ჯიშია, ძალიან წააგავს პროფ. თ. კვარაცხელიას მიერ გუდაუთის რაიონში აღწერილ ამლახუს და განსხვავდება მისგან ძირითადად ორსქესიანი ტიპის ყვავილით. რაც შეეხება შავ ამლახუს, იგი ძალიან განსხვავდება ვარდისფერი ამლახუსაგან, რომელიც ძველად გავრცელებული იყო სოფ. აბგარხუქში, ხოლო ამჟამად გაშენებულია მევენახეობის დასაყრდენ პუნქტზე სოფ. ახალსოფელში რამდენიმე ათეული ძირის სახით. შავი ამლახუ იმდენად განსხვავდება ვარდისფერი ამლახუსაგან, რომ მასთან გარდა სახელწოდებისა საერთო არაფერი აქვს და ძლიერ წააგავს ჯიშ აწეიჟს.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>მევენახეობისა და მეღვინეობის ინსტიტუტის ამპელოგრაფიული კოლექციის 171-ე რიგში დარგულია ამლახუ, მიღებული „მაგარაჩის“ (<ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ყირიმი<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>) საკოლექციო ვენახიდან, სადაც შორეულ წარსულში შეუტანიათ და გაუშენებიათ 12-ზე მეტი ჩვენებური საწარმოო ვაზის ჯიში, მათ შორის აფხაზეთიდან ამლახუ და აპაპნიჟი. ყირიმიდან შემოტანილი, ხოლო ძველად აფხაზეთიდან გატანილი ეს ამლახუ თავისი მორფოლოგიური და სამეურნეო ნიშან-თვისებებით ტიპიური აფხაზური ჯიშია, ძალიან წააგავს პროფ. თ. კვარაცხელიას მიერ გუდაუთის რაიონში აღწერილ ამლახუს და განსხვავდება მისგან ძირითადად ორსქესიანი ტიპის ყვავილით. რაც შეეხება შავ ამლახუს, იგი ძალიან განსხვავდება ვარდისფერი ამლახუსაგან, რომელიც ძველად გავრცელებული იყო სოფ. აბგარხუქში, ხოლო ამჟამად გაშენებულია მევენახეობის დასაყრდენ პუნქტზე სოფ. ახალსოფელში რამდენიმე ათეული ძირის სახით. შავი ამლახუ იმდენად განსხვავდება ვარდისფერი ამლახუსაგან, რომ მასთან გარდა სახელწოდებისა საერთო არაფერი აქვს და ძლიერ წააგავს ჯიშ აწეიჟს.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ამრიგად, გასარკვევია, პროფ. თ. კვარაცხელიას მიერ (11) აღწერილ და ინსტიტუტის საკოლექციო ვენახში გაშენებულ ამლახუთა შორის რომელია ნამდვილი. ეს ორი სხვადასხვა ჯიში ძალიან ჰგავს ერთმანეთს. ფოთლის შებუსვა, მტევნის სიდიდე და ფორმა, მარცვლის შეფერვა და ზომა თითქმის ერთნაირი აქვთ; განსხვავდებიან ერთმანეთისაგან, ძირითადად, ყვავილითა და მარცვლის ფორმით. პროფ. თ. კვარაცხელიას მიხედვით (11) იგი ოვალურია, ვ. ჩერნიავსკის მიხედვით (16) მრგვალი, ხოლო ჩვენი დაკვირვებით მტევანში ორივე ფორმის მარცვლები გვხვდება, ოღონდ მხსვილი მარცვლები უმთავრესად ოვალური ფორმისაა.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ამრიგად, გასარკვევია, პროფ. თ. კვარაცხელიას მიერ (11) აღწერილ და ინსტიტუტის საკოლექციო ვენახში გაშენებულ ამლახუთა შორის რომელია ნამდვილი. ეს ორი სხვადასხვა ჯიში ძალიან ჰგავს ერთმანეთს. ფოთლის შებუსვა, მტევნის სიდიდე და ფორმა, მარცვლის შეფერვა და ზომა თითქმის ერთნაირი აქვთ; განსხვავდებიან ერთმანეთისაგან, ძირითადად, ყვავილითა და მარცვლის ფორმით. პროფ. თ. კვარაცხელიას მიხედვით (11) იგი ოვალურია, ვ. ჩერნიავსკის მიხედვით (16) მრგვალი, ხოლო ჩვენი დაკვირვებით მტევანში ორივე ფორმის მარცვლები გვხვდება, ოღონდ მხსვილი მარცვლები უმთავრესად ოვალური ფორმისაა.</div></td></tr>
</table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%96%E1%83%98%E1%83%90&diff=270846&oldid=269859აზია2026-04-24T19:16:49Z<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">19:16, 24 აპრილი 2026-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 2:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 2:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''აზია''' – დედამიწის ყველაზე ვრცელი ნაწილი, [[ევროპა|ევროპასთან]] ერთად ქმნის ევრაზიის კონტინენტს. ფართობი (კუნძულებით) 43,4 მლნ. კმ<sup>2</sup>. ევროპასთან საზღვარი პირობითად გადის ურალის ქედის სამხრეთ ფერდობზე, [[მდინარე]] ემბაზე, კასპიის ზღვაზე, მდინარეებზე კუმა და მანიჩი (ზოგჯერ კავკასიონის მთავარი ქედის წყალგამყოფზე), აზოვისა და შავ ზღვებზე, ბოსფორის სრუტეზე, მარმარილოს ზღვაზე, დარდანელის სრუტეზე. [[ამერიკა|ამერიკის]] კონტინენტისაგან გამოიყოფა ბერინგის სრუტით, [[ავსტრალია|ავსტრალიიდან]] – ტორესის სრუტით, [[აფრიკა|აფრიკას]] უკავშირდება სუეცის ყელით. ჩრდილოეთიდან შემოსაზღვრულია ჩრდილოეთ ყინულოვანი ოკეანით, აღმოსავლეთით – წყნარი და სამხრეთით – [[ინდოეთის ოკეანე|ინდოეთის ოკეანეებით]].  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''აზია''' – დედამიწის ყველაზე ვრცელი ნაწილი, [[ევროპა|ევროპასთან]] ერთად ქმნის ევრაზიის კონტინენტს. ფართობი (კუნძულებით) 43,4 მლნ. კმ<sup>2</sup>. ევროპასთან საზღვარი პირობითად გადის ურალის ქედის სამხრეთ ფერდობზე, [[მდინარე]] ემბაზე, კასპიის ზღვაზე, მდინარეებზე კუმა და მანიჩი (ზოგჯერ კავკასიონის მთავარი ქედის წყალგამყოფზე), აზოვისა და შავ ზღვებზე, ბოსფორის სრუტეზე, მარმარილოს ზღვაზე, დარდანელის სრუტეზე. [[ამერიკა|ამერიკის]] კონტინენტისაგან გამოიყოფა ბერინგის სრუტით, [[ავსტრალია|ავსტრალიიდან]] – ტორესის სრუტით, [[აფრიკა|აფრიკას]] უკავშირდება სუეცის ყელით. ჩრდილოეთიდან შემოსაზღვრულია ჩრდილოეთ ყინულოვანი ოკეანით, აღმოსავლეთით – წყნარი და სამხრეთით – [[ინდოეთის ოკეანე|ინდოეთის ოკეანეებით]].  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>აზიას ასევე განეკუთვნება მრავალრიცხოვანი კუნძულები საერთო ფართობით 2 მლნ. კმ<sup>2</sup>-ზე მეტი (მათ შორის ჩრდილოეთის მიწა, ახალი ციმბირის, კურილიის, იაპონიის, ფილიპინების [[არქიპელაგი]], [[კვიპროსი]] და სხვა). ტერიტორიის თითქმის 3/4 უკავია მთებს და დაბალმთიანეთს. უმაღლესი მთათა სისტემებია: ჰიმალაი (მთა ჯომოლუნგმა, ზღვის დონიდან 8848 მ, წარმოადგენს დედამიწის უმაღლეს მწვერვალს), პამირი, ყარაყუმი, ჰინდიქუში, ტიანშანი და სხვა. მოსწორებული მთიანეთის უდიდესი ნაწილი უკავიათ უდაბნოებსა და ნახევარუდაბნოებს. ვაკე-დაბლობები (მათ შორის განსაკუთრებით ვრცელია დასავლეთ ციმბირის, ინდოჩინეთის, <del class="diffchange diffchange-inline">ინდისა </del>და <del class="diffchange diffchange-inline">განგის </del>ვაკე, თურანისა და მესოპოტამიის დაბლობი) ძირითადად მდებარეობს ჩრდილოეთ, აღმოსავლეთ და სამხრეთ აზიაში.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>აზიას ასევე განეკუთვნება მრავალრიცხოვანი კუნძულები საერთო ფართობით 2 მლნ. კმ<sup>2</sup>-ზე მეტი (მათ შორის ჩრდილოეთის მიწა, ახალი ციმბირის, კურილიის, იაპონიის, ფილიპინების [[არქიპელაგი]], [[კვიპროსი]] და სხვა). ტერიტორიის თითქმის 3/4 უკავია მთებს და დაბალმთიანეთს. უმაღლესი მთათა სისტემებია: ჰიმალაი (მთა ჯომოლუნგმა, ზღვის დონიდან 8848 მ, წარმოადგენს დედამიწის უმაღლეს მწვერვალს), <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>პამირი<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>, ყარაყუმი, ჰინდიქუში, <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ტიან-შანი|</ins>ტიანშანი<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>და სხვა. მოსწორებული მთიანეთის უდიდესი ნაწილი უკავიათ უდაბნოებსა და ნახევარუდაბნოებს. ვაკე-დაბლობები (მათ შორის განსაკუთრებით ვრცელია <ins class="diffchange diffchange-inline">[[დასავლეთ ციმბირის ვაკე|</ins>დასავლეთ ციმბირის<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>, ინდოჩინეთის, <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ინდი]]სა </ins>და <ins class="diffchange diffchange-inline">[[განგი]]ს </ins>ვაკე, თურანისა და მესოპოტამიის დაბლობი) ძირითადად მდებარეობს ჩრდილოეთ, აღმოსავლეთ და სამხრეთ აზიაში.  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>კლიმატი – ჩრდილოეთით არქტიკული, აღმოსავლეთ ციმბირში მკვეთრად კონტინენტური და ინდონეზიის კუნძულებზე ეკვატორული. მყინვარების ფართობი შეადგენს 118 ათ. კმ2 (მაღალმთიანეთი და არქტიკის კუნძულები). ჩრდილოეთ განედის 470-მდე მრავალწლიანი გამყინვარებაა. აზიაში ბევრი მდინარეა.  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>კლიმატი – ჩრდილოეთით არქტიკული, აღმოსავლეთ ციმბირში მკვეთრად კონტინენტური და ინდონეზიის კუნძულებზე ეკვატორული. მყინვარების ფართობი შეადგენს 118 ათ. კმ2 (მაღალმთიანეთი და არქტიკის კუნძულები). ჩრდილოეთ განედის 470-მდე მრავალწლიანი გამყინვარებაა. აზიაში ბევრი მდინარეა.  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ჩრდილოეთ აზიის მდინარეები: [[ობი (მდინარე)|ობი]], [[ენისეი]], [[ლენა (მდინარე)|ლენა]] და სხვა წყალუხვია, იყინებიან 8 თვემდე. აღმოსავლეთ და სამხრეთ აზიის მდინარეები ზაფხულში წყალუხვია, ზამთარსა და გაზაფხულზე – წყალმცირე. მათგან ნაწილი შემორტყმულია დამბებით. დიდი მდინარეებია: ამური, [[ხუანხე]], [[იანძი]], ირავადი,  [[მეკონგი]], ბრაჰმაპუტრა, ინდი, განგი.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ჩრდილოეთ აზიის მდინარეები: [[ობი (მდინარე)|ობი]], [[ენისეი]], [[ლენა (მდინარე)|ლენა]] და სხვა წყალუხვია, იყინებიან 8 თვემდე. აღმოსავლეთ და სამხრეთ აზიის მდინარეები ზაფხულში წყალუხვია, ზამთარსა და გაზაფხულზე – წყალმცირე. მათგან ნაწილი შემორტყმულია დამბებით. დიდი მდინარეებია: ამური, [[ხუანხე]], [[იანძი]], ირავადი,  [[მეკონგი]], <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ბრაჰმაპუტრა<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>, ინდი, განგი.  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ცენტრალურ და დასავლეთ აზიაში ზედაპირული წყლები ნაკლებადაა. წყალუხვი თოვლ-მყინვარული კვებით ხასიათდებიან: ამუდარია, სირდარია, ტიგროსი, ევფრატი, ჰალმეიდი.  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ცენტრალურ და დასავლეთ აზიაში ზედაპირული წყლები ნაკლებადაა. წყალუხვი თოვლ-მყინვარული კვებით ხასიათდებიან: ამუდარია, სირდარია, ტიგროსი, ევფრატი, ჰალმეიდი.  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>აზიის მცენარეული ზონები იცვლება ჩრდილოეთის ტუნდრიდან, სამხრეთის ეკვატორული ნოტიო ტყეებით. ჩრდილოეთ აზიის ტერიტორია და აღმოსავლეთ აზიის ჩრდილოეთი რაიონები უკავია ტაიგას; სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში ნოტიო ტროპიკული ტყეებია. ტაიმირის სამხრეთ-დასავლეთ რაიონებში,</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>აზიის მცენარეული ზონები იცვლება ჩრდილოეთის ტუნდრიდან, სამხრეთის ეკვატორული ნოტიო ტყეებით. ჩრდილოეთ აზიის ტერიტორია და აღმოსავლეთ აზიის ჩრდილოეთი რაიონები უკავია ტაიგას; სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში ნოტიო ტროპიკული ტყეებია. ტაიმირის სამხრეთ-დასავლეთ რაიონებში, იმიერბაიკალეთში, ჩრდილო-აღმოსავლეთ ჩინეთში – ტყე-სტეპები და სტეპები. ცენტრალურ, შუა და დასავლეთ აზიაში ნახევრადუდაბნოები და უდაბნოებია.  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>იმიერბაიკალეთში, ჩრდილო-აღმოსავლეთ ჩინეთში – ტყე-სტეპები და სტეპები. ცენტრალურ, შუა და დასავლეთ აზიაში ნახევრადუდაბნოები და უდაბნოებია.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>აზიას პირველი ადგილი უკავია კონტინენტებს შორის ნავთობის, ნახშირის, ბუნებრივი აირის, ჰიდროენერგორესურსების მარაგით, მრავლად მოიპოვება [[ფერადი ლითონები|ფერადი]] და იშვიათი ლითონები.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>აზიას პირველი ადგილი უკავია კონტინენტებს შორის ნავთობის, ნახშირის, ბუნებრივი აირის, ჰიდროენერგორესურსების მარაგით, მრავლად მოიპოვება [[ფერადი ლითონები|ფერადი]] და იშვიათი ლითონები.</div></td></tr>
</table>Tkenchoshvili