იხილეთ წყარო გვერდისთვის ბოჭორმა (ციხე)

'''ბოჭორმა''' - დიდი ციხესიმაგრე [[კახეთი|კახეთში]] (ახლანდელი თიანეთის რაიონი), გომბორის ქედის კალთაზე. 

X საუკუნეში ბოჭორმა კახეთის სამთავროს პოლიტიკური ცენტრი იყო. სამხედრო დანიშნულებას ბოჭორმის ციხე XVIII საუკუნის ბოლომდე ინარჩუნებდა.

ვახუშტი ბატონიშვილი საკმაოდ დაწვრილებით აღწერს ბოჭორმის ციხის მდებარეობას, მისი შექმნისა და სახელდების ისტორიას. მისი თქმით ბოჭორმა აუგია ქართველთა ეთნარქის, ქართლოსის, მეუღლეს და მისთვის დედაციხე უწოდებია. შემდგომ, როცა კუხოსი ჩელეთს აშენებდა, მას [[მშენებლობა (შენობების აგების პროცესი)|მშენებლობა]]ში თავისი ძმა კახოსი მიხმარებია. ამის სანაცვლოდ კუხოსს ძმისთვის ბოჭორმა დაუთმია. ამის მერე ბოჭორმას ვეჭორმა უწოდეს, რაც ნიშნავს: „ვეჭ, ორმა ძმამ ცილება ყვეს ამ ციხესა ზედა. მერმე უწოდეს ბოჭორმა“ თუ ამ ცნობას ვერწმუნებით, ბოჭორმა გვიანდელი სახელი ყოფილა. მაგრამ მისი გაზიარება ჭირს, რადგან უძველესი ქართული საისტორიო ძეგლები მას იმთავითვე ბოჭორმად იცნობენ, ბოჭორმისათვის ვეჭორმას შერქმევის ამბავი ან თვით [[ვახუშტი ბატონიშვილი]]ს შექმნილია, ან მას გამოუყენებია ხალხში 
მოარული რაღაც ვერსია სათანადო [[ეტიმოლოგია|ეტიმოლოგიით]]. 

სახელწოდება ბოჭორმის მეცნიერული ეტიმოლოგია დღესდღეობით არ მოგვეპოვება. მართალია, უკანასკნელ ხანს გამოითქვა ვარაუდი მისი ბოჭორ- („გადასახადების ამკრეფი“) სიტყვისაგან მომდინარეობის თაობაზე, მაგრამ შემოთავაზებული ვარაუდი („ვინ ააშენა ასეთი ციხე? – „ბოჭორმა (ანუ გადასახადების ამკრეფმა ააშენა) ოდნავადაც ვერ უპასუხებს თანამედროვე [[ენათმეცნიერება|ენათმეცნიერული]] კვლევის დონეს: [[ქართული ენა|ქართულ ენაში]] ჩვენ ვერ დავადასტურებთ ვერცერთ შემთხვევას, როცა  [[ტოპონიმი]] წარმოქმნილია მოთხრობით ბრუნვაში დასმული საკუთარი, ან თუნდაც ხელობის აღმნიშვნელი საზოგადო სახელის მიხედვით. სხვანაირად რომ ვთქვათ, არ შეიძლება გვქონდეს ამ რიგის ტოპონიმები: მეფემ ააგო, ვაჭარმა იყიდა, [[მდინარე]]მ გაკვალა და მისთ. მაშასადამე, შეუძლებელია ბოჭორმა წარმომდგარი იყოს შესიტყვებისაგან:„ბოჭორ-მა ააგო“. 

როგორც უკვე ვთქვით, ტოპონიმ ბოჭორმის ეტიმოლოგიური  კვლევა სამომავლო საქმეა.


{|
|-
| [[ფაილი:Logo1.JPG|მარჯვენა|10px|]] [[ბოჭორმა|ბოჭორმა მრავალმნიშვნელოვანი]]
|}

==წყარო==
* [[ქართული სამხედრო ენციკლოპედიური ლექსიკონი]]
* [[ქართულ ტოპონიმთა განმარტებით-ეტიმოლოგიური ლექსიკონი]]
[[კატეგორია:საქართველოს არქიტექტურული ძეგლები]]
[[კატეგორია:ციხე-სიმაგრეები‏‎]]
[[კატეგორია:ციხე-სიმაგრეები საქართველოში‏‎]]