იმპროვიზაცია
| (ერთი მომხმარებლის 2 შუალედური ვერსიები არ არის ნაჩვენები.) | |||
| ხაზი 3: | ხაზი 3: | ||
იმპროვიზაცია დიდ როლს თამაშობს სახალხო სამუსიკო სასიმღერო შემოქმედებაში, რასაც ხელს უწყობს მისი ზეპირი ხასიათი. | იმპროვიზაცია დიდ როლს თამაშობს სახალხო სამუსიკო სასიმღერო შემოქმედებაში, რასაც ხელს უწყობს მისი ზეპირი ხასიათი. | ||
| − | თეატრალურ | + | [[თეატრალური ხელოვნება|თეატრალურ ხელოვნება]]ში იმპროვიზაციის ფორმები ერთმანეთისგან განსხვავდება მნიშვნელობითაც და ხარისხითაც. არსებობს იმპროვიზაცია სიტყვიერი, განთავსებული დადგენილ [[ფაბულა]]ში (მაგ. [[კომედია დელ’არტე]]), სიტყვიერიც და ქმედითიც, შეთხზული თავად მსახიობის მიერ (ექსპერიმენტულ [[სპექტაკლი|სპექტაკლებში]]), და ბოლოს, არსებობს ე. წ. ორგანული ქმედების იმპროვიზაცია, როცა ყოველ სპექტაკლში მსახიობი ახლებურად რეაგირებს შექმნილ ვითარებაზე, გამომდინარეობს განწყობიდან და განწყობილებიდან ([[სტანისლავსკი კონსტანტინ|სტანისლავსკი]]). იმპროვიზაციის ეს სახეობა მიჩნეულია სცენური შემოქმედების ყველაზე დიდ ფასეულობად. (''მ. გეგია'') |
| + | |||
| + | განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება იმპროვიზაციას ახალი ნაწარმოების შექმნის დროს. ხალხური მელექსეები, ჩვეულებრივ, ყოველგვარი წინასწარი მომზადების გარეშე სახელდახელოდ თხზავენ ლექს-სიმღერებს, რომლებიც შემდეგ ფართოდ ვრცელდებიან ხალხში, იმპროვიზაციის ყველაზე თვალსაჩინო ნიმუშად შეიძლება მივიჩნიოთ [[კაფიობა]] და [[გაშაირება]]. იმპროვიზაცია დიდ როლს თამაშობს აგრეთვე საწესჩვეულებო ლექს-სიმღერების, | ||
| + | განსაკუთრებით – სამგლოვიარო ტექსტების შესრულებისას. იმპროვიზაცია ორგანელად არის დაკავშირებული ტრადიციულ პოეტიკასთან. (''ჯ. ბარდაველიძე'') | ||
| ხაზი 11: | ხაზი 14: | ||
==წყარო== | ==წყარო== | ||
| − | [[ხელოვნების განმარტებითი ლექსიკონი]] | + | * [[ხელოვნების განმარტებითი ლექსიკონი]] |
| − | [[მსოფლიო თეატრის ენციკლოპედიური ლექსიკონი]] | + | * [[მსოფლიო თეატრის ენციკლოპედიური ლექსიკონი]] |
| + | * [[ქართული ფოლკლორის ლექსიკონი: ნაწილი I]] | ||
[[კატეგორია:თეატრალური ტერმინები]] | [[კატეგორია:თეატრალური ტერმინები]] | ||
[[კატეგორია:მუსიკალური ტერმინები]] | [[კატეგორია:მუსიკალური ტერმინები]] | ||
[[კატეგორია:იმპროვიზაცია]] | [[კატეგორია:იმპროვიზაცია]] | ||
მიმდინარე ცვლილება 00:24, 24 იანვარი 2024 მდგომარეობით
იმპროვიზაცია – (ლათ. improvisus – ანაზდა, მყისიერი, მოულოდნელი), შემოქმედების განსაკუთრებული სახე, რომლისთვისაც დამახასიათებელია შეთხზვა უშუალოდ შესრულების პროცესში. იმპროვიზაცია გამოიყენება სახვით ხელოვნებაში პოეზიაში, თეატრში, ქორეოგრაფიაში და სხვ.
იმპროვიზაცია დიდ როლს თამაშობს სახალხო სამუსიკო სასიმღერო შემოქმედებაში, რასაც ხელს უწყობს მისი ზეპირი ხასიათი.
თეატრალურ ხელოვნებაში იმპროვიზაციის ფორმები ერთმანეთისგან განსხვავდება მნიშვნელობითაც და ხარისხითაც. არსებობს იმპროვიზაცია სიტყვიერი, განთავსებული დადგენილ ფაბულაში (მაგ. კომედია დელ’არტე), სიტყვიერიც და ქმედითიც, შეთხზული თავად მსახიობის მიერ (ექსპერიმენტულ სპექტაკლებში), და ბოლოს, არსებობს ე. წ. ორგანული ქმედების იმპროვიზაცია, როცა ყოველ სპექტაკლში მსახიობი ახლებურად რეაგირებს შექმნილ ვითარებაზე, გამომდინარეობს განწყობიდან და განწყობილებიდან (სტანისლავსკი). იმპროვიზაციის ეს სახეობა მიჩნეულია სცენური შემოქმედების ყველაზე დიდ ფასეულობად. (მ. გეგია)
განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება იმპროვიზაციას ახალი ნაწარმოების შექმნის დროს. ხალხური მელექსეები, ჩვეულებრივ, ყოველგვარი წინასწარი მომზადების გარეშე სახელდახელოდ თხზავენ ლექს-სიმღერებს, რომლებიც შემდეგ ფართოდ ვრცელდებიან ხალხში, იმპროვიზაციის ყველაზე თვალსაჩინო ნიმუშად შეიძლება მივიჩნიოთ კაფიობა და გაშაირება. იმპროვიზაცია დიდ როლს თამაშობს აგრეთვე საწესჩვეულებო ლექს-სიმღერების, განსაკუთრებით – სამგლოვიარო ტექსტების შესრულებისას. იმპროვიზაცია ორგანელად არის დაკავშირებული ტრადიციულ პოეტიკასთან. (ჯ. ბარდაველიძე)
