ახალციხელი შალვა
მ (მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „ახალციხელი შალვა“ გადაიტანა გვერდზე „შალვა ახალციხელი“ გადამ...) |
|||
| (ერთი მომხმარებლის 8 შუალედური ვერსიები არ არის ნაჩვენები.) | |||
| ხაზი 1: | ხაზი 1: | ||
| − | '''შალვა თორელ-ახალციხელი''' - თამარის ეპოქის გამოჩენილი სამხედრო მოღვაწე. [[მანდატურთუხუცესი]] 1212-1222 წწ. და [[მეჭურჭლეთუხუცესი]]. | + | [[ფაილი:Shalva axalcikheli.jpg|thumb|250პქ|შალვა ახალციხელი]] |
| + | '''შალვა თორელ-ახალციხელი''' - თამარის ეპოქის გამოჩენილი სამხედრო მოღვაწე. [[მანდატურთუხუცესი]] 1212-1222 წწ. და [[მეჭურჭლეთუხუცესი]]. [[ჯავახეთი]]ს [[მონაპირე ერისთავი]] XIII ს-ის დასაწყისიდან 1226 წ-მდე. [[ბერძენიშვილი ნიკო|ნ. ბერძენიშვილმა]] პირველმა გამოთქვა ვარაუდი კიმოთისმანის წარწერაში მოხსენიებული ერისთავთ-ერისთავ შალვა თორელ-ახალციხელისა და თამარის დროინდელი ცნობილი სამხედრო მოღვაწის, შალვა ახალციხელის იგივეობის შესახებ. ეს მოსაზრება არგუმენტებით გაამყარა ნ. შოშიაშვილმა, რომელმაც გამოიკვლია თორელთა ახალციხური შტოს აღზევების გარემოებები XII-XIII სს-თა მიჯნაზე. | ||
| − | თამარის მეფობაში ფლობდა მეჭურჭლეთუხუცესის სახელოს, ხოლო მოგვიანებით, [[მხარგრძელი შანშე (I)|შანშე ზაქარიას ძე მხარგრძელის]] მცირეწლოვანების პერიოდში, ლაშა გიორგისგან [[მანდატურთუხუცესი|მანდატურთუხუცესის]] თანამდებობა უნდა მიეღო. იგი ამ სახელოების მფლობელად იხსენიება განძანის წარწერებში და ბასიანის | + | თამარის მეფობაში ფლობდა მეჭურჭლეთუხუცესის სახელოს, ხოლო მოგვიანებით, [[მხარგრძელი შანშე (I)|შანშე ზაქარიას ძე მხარგრძელის]] მცირეწლოვანების პერიოდში, [[ლაშა-გიორგი|ლაშა გიორგისგან]] [[მანდატურთუხუცესი|მანდატურთუხუცესის]] თანამდებობა უნდა მიეღო. იგი ამ სახელოების მფლობელად იხსენიება განძანის წარწერებში და [[ბასიანის ბრძოლა 1203|ბასიანის ომი]]ს ეპიზოდში. |
| − | ქართულ ისტორიოგრაფიაში მისი მანდატურთუხუცესობა განსაზღვრულია: 1206-1208 წწ. (''ლ. მუსხელიშვილი''), 1201/07-1226 წწ (''ნ. შოშიაშვილი''), 1202/03-1215 წწ. (''გ. ოთხმეზური''), 1205-1210 წწ. (''პ. ინგოროყვა''), 1212-1225 წწ. (''ს. კაკაბაძე''), 1212-1222 წწ. (''დ. კლდიაშვილი''). თამარის მეორე ისტორიკოსის თანახმად, იგი სარგის თმოგველთან ჯავახეთის საზღვრებს იცავდა (მონაპირეობდა). | + | ქართულ ისტორიოგრაფიაში მისი მანდატურთუხუცესობა განსაზღვრულია: 1206-1208 წწ. (''ლ. მუსხელიშვილი''), 1201/07-1226 წწ (''ნ. შოშიაშვილი''), 1202/03-1215 წწ. (''გ. ოთხმეზური''), 1205-1210 წწ. (''[[ინგოროყვა პავლე|პ. ინგოროყვა]]''), 1212-1225 წწ. (''ს. კაკაბაძე''), 1212-1222 წწ. (''დ. კლდიაშვილი''). თამარის მეორე ისტორიკოსის თანახმად, იგი [[სარგის თმოგველი|სარგის თმოგველთან]] ჯავახეთის საზღვრებს იცავდა (მონაპირეობდა). |
| − | 1225 წ. ჯალალედინის წინააღმდეგ გარნისის | + | 1225 წ. ჯალალედინის წინააღმდეგ [[გარნისის ბრძოლა 1225|გარნისის ბრძოლა]]ში ივანე ახალციხელი მოკლეს, ხოლო შალვა ტყვედ ჩავარდა და ერთი წლის შემდეგ ისიც მოკლულ იქნა. [[ქართველები|ქართველების]] დამარცხების მიზეზად მემატიანე ასახელებს ივანე ათაბაგის შურს ახალციხელებისადმი. ამ „შურის“ მიზეზი კი, შესაძლოა, ყოფილიყო გიორგი-ლაშას მიერ მხარგძელთა კუთვნილი მანდატურთუხუცესის სახელოს გადაცემა შალვა ახალციხელისადმი. |
| ხაზი 14: | ხაზი 15: | ||
==წყაროები და ლიტერატურა== | ==წყაროები და ლიტერატურა== | ||
| − | ბასილი ეზოსმოძღვარი 1959: 129; ჟამთააღმწერელი 1959: 17-71; ბერძენიშვილი 1964: 232; შოშიაშვილი 1966: 29; მესხია 1979: 162; ბახტაძე 2003: 259. | + | * ბასილი ეზოსმოძღვარი 1959: 129; |
| + | * ჟამთააღმწერელი 1959: 17-71; | ||
| + | * ბერძენიშვილი 1964: 232; | ||
| + | * შოშიაშვილი 1966: 29; | ||
| + | * მესხია 1979: 162; | ||
| + | * ბახტაძე 2003: 259. | ||
==წყარო== | ==წყარო== | ||
| − | + | [[ცენტრალური და ადგილობრივი სამოხელეო წყობა შუა საუკუნეების საქართველოში]] | |
[[კატეგორია:ერისთავები]] | [[კატეგორია:ერისთავები]] | ||
| ხაზი 25: | ხაზი 31: | ||
[[კატეგორია:წმინდანები]] | [[კატეგორია:წმინდანები]] | ||
[[კატეგორია:ქართველი წმინდანები]] | [[კატეგორია:ქართველი წმინდანები]] | ||
| + | [[კატეგორია:ახალციხელები]] | ||
| + | [[კატეგორია:ერისთავთ-ერისთავები]] | ||
მიმდინარე ცვლილება 02:17, 21 ივნისი 2024 მდგომარეობით
შალვა თორელ-ახალციხელი - თამარის ეპოქის გამოჩენილი სამხედრო მოღვაწე. მანდატურთუხუცესი 1212-1222 წწ. და მეჭურჭლეთუხუცესი. ჯავახეთის მონაპირე ერისთავი XIII ს-ის დასაწყისიდან 1226 წ-მდე. ნ. ბერძენიშვილმა პირველმა გამოთქვა ვარაუდი კიმოთისმანის წარწერაში მოხსენიებული ერისთავთ-ერისთავ შალვა თორელ-ახალციხელისა და თამარის დროინდელი ცნობილი სამხედრო მოღვაწის, შალვა ახალციხელის იგივეობის შესახებ. ეს მოსაზრება არგუმენტებით გაამყარა ნ. შოშიაშვილმა, რომელმაც გამოიკვლია თორელთა ახალციხური შტოს აღზევების გარემოებები XII-XIII სს-თა მიჯნაზე.
თამარის მეფობაში ფლობდა მეჭურჭლეთუხუცესის სახელოს, ხოლო მოგვიანებით, შანშე ზაქარიას ძე მხარგრძელის მცირეწლოვანების პერიოდში, ლაშა გიორგისგან მანდატურთუხუცესის თანამდებობა უნდა მიეღო. იგი ამ სახელოების მფლობელად იხსენიება განძანის წარწერებში და ბასიანის ომის ეპიზოდში.
ქართულ ისტორიოგრაფიაში მისი მანდატურთუხუცესობა განსაზღვრულია: 1206-1208 წწ. (ლ. მუსხელიშვილი), 1201/07-1226 წწ (ნ. შოშიაშვილი), 1202/03-1215 წწ. (გ. ოთხმეზური), 1205-1210 წწ. (პ. ინგოროყვა), 1212-1225 წწ. (ს. კაკაბაძე), 1212-1222 წწ. (დ. კლდიაშვილი). თამარის მეორე ისტორიკოსის თანახმად, იგი სარგის თმოგველთან ჯავახეთის საზღვრებს იცავდა (მონაპირეობდა).
1225 წ. ჯალალედინის წინააღმდეგ გარნისის ბრძოლაში ივანე ახალციხელი მოკლეს, ხოლო შალვა ტყვედ ჩავარდა და ერთი წლის შემდეგ ისიც მოკლულ იქნა. ქართველების დამარცხების მიზეზად მემატიანე ასახელებს ივანე ათაბაგის შურს ახალციხელებისადმი. ამ „შურის“ მიზეზი კი, შესაძლოა, ყოფილიყო გიორგი-ლაშას მიერ მხარგძელთა კუთვნილი მანდატურთუხუცესის სახელოს გადაცემა შალვა ახალციხელისადმი.
[რედაქტირება] წყაროები და ლიტერატურა
- ბასილი ეზოსმოძღვარი 1959: 129;
- ჟამთააღმწერელი 1959: 17-71;
- ბერძენიშვილი 1964: 232;
- შოშიაშვილი 1966: 29;
- მესხია 1979: 162;
- ბახტაძე 2003: 259.
[რედაქტირება] წყარო
ცენტრალური და ადგილობრივი სამოხელეო წყობა შუა საუკუნეების საქართველოში
