ეგზეგეტიკა
(ახალი გვერდი: '''ეგზეგეტიკა''' — სასულიერო მწერლობის დარგი, რომელიც მიზნად ი...) |
(→წყარო) |
||
| (2 მომხმარებლების 2 შუალედური ვერსიები არ არის ნაჩვენები.) | |||
| ხაზი 1: | ხაზი 1: | ||
| − | '''ეგზეგეტიკა''' — სასულიერო მწერლობის დარგი, რომელიც მიზნად ისახავდა | + | '''ეგზეგეტიკა''' — სასულიერო მწერლობის დარგი, რომელიც მიზნად ისახავდა ბიბლიური ტექსტის ახსნა-განმარტებას. მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს ქართულ სასულიერო მწერლობაში. ამ ტიპის ნაწარმოებთა თარგმნა ადრევე დაუწყიათ. ამგვარია იპოლიტე რომაელისა და ეპიფანე კვიპრელის თხზულებანი, თარგმნილი არაუგვიანეს VIII ს-ისა. IX ს-ში უთარგმნიათ [[ათანასე ალექსანდრიელი]]ს თხზულება („თქმული ნეტარისა ათანასე [[მთავარეპისკოპოსი|მთავარეპისკოპოსისა]] ალექსანდრიელისაჲ,“), რომელიც [[ფსალმუნნი|ფსალმუნთა]] განმარტებას შეიცავს. X ს-მდე უთარგმნიათ [[გრიგოლ ნოსელი|გრიგოლ ნოსელის]] „კაცისა შესაქმისათვის…“ (შემდგომ ხელახლა თარგმნა [[გიორგი მთაწმიდელი|გიორგი ათონელმა]]), [[ბასილი დიდი]]ს „ექვსთა დღეთათვის“ (აწ დაკარგული თარგმანი, რომელიც ხელთ ჰქონია [[გიორგი მთაწმიდელი|გიორგი ათონელს]], როცა ამ თხზულებას ხელახლა თარგმნიდა). დიდი ამაგი დასდეს ეგზეგეტიკური ლიტერატურის თარგმანს [[ექვთიმე ათონელი|ექვთიმე]] და [[გიორგი ათონელი|გიორგი ათონელებმა]] ამ დარგში მუშაობას აგრძელებს [[ეფრემ მცირე]], რომელსაც გადმოუქართულებია იოანე ოქროპირის „განმარტება [[პავლე მოციქული]]ს [[ეპისტოლე]]თაჲ“, შეუდგენია „თარგმანებაჲ დავითნისაჲ“, უთარგმნია „მეტაფრასი [[ეკლესიასტე]]სი“ გრიგოლ საკვირველთმოქმედისა და „მეტაფრასი ეზეკიელისა“. XI-XII საუკუნეებშია თარგმნილი კირილე ალექსანდრიელის „[[მათე მოციქული|მათე]]ს თავის [[სახარება|სახარებისა]] ძნელოანთა სიტყვათა განმარტებაჲ,“ (ლექსიკონი). ვარაუდობენ, რომ [[იოანე ჭიმჭიმელი|იოანე ჭიმჭიმელმა]] ბერძნულიდან გადმოიღო თეოფილაქტე ბულგარელის „განმარტება მარკოზის [[სახარება|სახარებისა]], განმარტება [[ლუკა მახარებელი|ლუკა]]ს სახარებისა“. ამავე დროსაა თარგმნილი იოანეს სახარების განმარტებაც იოანე ჭიმჭიმელსვე მიაკუთვნებენ თარგმანს შრომისა „თარგმანებაჲ ეკლესიასტისა მიტროფანე ზმვირნელი მიტროპოლიტისა“, რომლის დედანი ბერძნულ ენაზე არ შემორჩენილა. XII ს-ში შეუდგენიათ ეგზეგეტიკური კატნები, რომლებმაც ჩვენამდე ნაკლული სახით მოაღწიეს. XII ს-ში ნიკოლოზ [[კათალიკოსი|კათალიკოსმა]] თარგმნა მაქსიმე აღმსარებლის სამი ეგზეგეტიკური შრომა. ამავე დროს გადმოუღიათ თეოდორიტე კვირელის „თარგმანებაჲ, მიქეაჲს წინასწარმეტყველისაჲ“. XVIII ს-ში [[ანტონ I|ანტონ კათალიკოსმა]] დაწერა ორმოცდამეათე [[ფსალმუნი|ფსალმუნის]] განმარტება და „თარგმანება რომაელთა მიმართ ეპისტოლისაჲ“. იონა ხელაშვილმა (XIX ს-ის პირველი მეოთხედი) თარგმნა განმარტება [[ძველი აღთქმა|ძველი აღთქმისა]] (დღემდე მიუკვლეველი ნაწარმოები). |
| ხაზი 9: | ხაზი 9: | ||
| + | [[კატეგორია: სასულიერო მწერლობის დარგები]] | ||
[[კატეგორია: სასულიერო მწერლობა]] | [[კატეგორია: სასულიერო მწერლობა]] | ||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
მიმდინარე ცვლილება 01:04, 6 ოქტომბერი 2023 მდგომარეობით
ეგზეგეტიკა — სასულიერო მწერლობის დარგი, რომელიც მიზნად ისახავდა ბიბლიური ტექსტის ახსნა-განმარტებას. მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს ქართულ სასულიერო მწერლობაში. ამ ტიპის ნაწარმოებთა თარგმნა ადრევე დაუწყიათ. ამგვარია იპოლიტე რომაელისა და ეპიფანე კვიპრელის თხზულებანი, თარგმნილი არაუგვიანეს VIII ს-ისა. IX ს-ში უთარგმნიათ ათანასე ალექსანდრიელის თხზულება („თქმული ნეტარისა ათანასე მთავარეპისკოპოსისა ალექსანდრიელისაჲ,“), რომელიც ფსალმუნთა განმარტებას შეიცავს. X ს-მდე უთარგმნიათ გრიგოლ ნოსელის „კაცისა შესაქმისათვის…“ (შემდგომ ხელახლა თარგმნა გიორგი ათონელმა), ბასილი დიდის „ექვსთა დღეთათვის“ (აწ დაკარგული თარგმანი, რომელიც ხელთ ჰქონია გიორგი ათონელს, როცა ამ თხზულებას ხელახლა თარგმნიდა). დიდი ამაგი დასდეს ეგზეგეტიკური ლიტერატურის თარგმანს ექვთიმე და გიორგი ათონელებმა ამ დარგში მუშაობას აგრძელებს ეფრემ მცირე, რომელსაც გადმოუქართულებია იოანე ოქროპირის „განმარტება პავლე მოციქულის ეპისტოლეთაჲ“, შეუდგენია „თარგმანებაჲ დავითნისაჲ“, უთარგმნია „მეტაფრასი ეკლესიასტესი“ გრიგოლ საკვირველთმოქმედისა და „მეტაფრასი ეზეკიელისა“. XI-XII საუკუნეებშია თარგმნილი კირილე ალექსანდრიელის „მათეს თავის სახარებისა ძნელოანთა სიტყვათა განმარტებაჲ,“ (ლექსიკონი). ვარაუდობენ, რომ იოანე ჭიმჭიმელმა ბერძნულიდან გადმოიღო თეოფილაქტე ბულგარელის „განმარტება მარკოზის სახარებისა, განმარტება ლუკას სახარებისა“. ამავე დროსაა თარგმნილი იოანეს სახარების განმარტებაც იოანე ჭიმჭიმელსვე მიაკუთვნებენ თარგმანს შრომისა „თარგმანებაჲ ეკლესიასტისა მიტროფანე ზმვირნელი მიტროპოლიტისა“, რომლის დედანი ბერძნულ ენაზე არ შემორჩენილა. XII ს-ში შეუდგენიათ ეგზეგეტიკური კატნები, რომლებმაც ჩვენამდე ნაკლული სახით მოაღწიეს. XII ს-ში ნიკოლოზ კათალიკოსმა თარგმნა მაქსიმე აღმსარებლის სამი ეგზეგეტიკური შრომა. ამავე დროს გადმოუღიათ თეოდორიტე კვირელის „თარგმანებაჲ, მიქეაჲს წინასწარმეტყველისაჲ“. XVIII ს-ში ანტონ კათალიკოსმა დაწერა ორმოცდამეათე ფსალმუნის განმარტება და „თარგმანება რომაელთა მიმართ ეპისტოლისაჲ“. იონა ხელაშვილმა (XIX ს-ის პირველი მეოთხედი) თარგმნა განმარტება ძველი აღთქმისა (დღემდე მიუკვლეველი ნაწარმოები).
[რედაქტირება] ლიტერატურა
- კ. კეკელიძე, ქართული ლიტერატურის ისტორია, I, თბ., 1960, გვ. 457-466.
