რუთ-ტაპაკირას შეთანხმება 1908
(ახალი გვერდი: '''რუთ-ტაპაკირას შეთანხმება 1908''' – დაიდო 30 ნოემბერს აშშ-ის სას...) |
|||
| (ერთი მომხმარებლის 2 შუალედური ვერსიები არ არის ნაჩვენები.) | |||
| ხაზი 1: | ხაზი 1: | ||
| − | '''რუთ-ტაპაკირას შეთანხმება 1908''' – დაიდო 30 ნოემბერს [[აშშ]]-ის | + | '''რუთ-ტაპაკირას შეთანხმება 1908''' – დაიდო 30 ნოემბერს [[აშშ]]-ის სახელმწიფო მდივნის რუთსა და ვაშინგტონში [[იაპონია|იაპონიის]] ელჩს ტაკაპირას შორის ([[ნოტების გაცვლა|ნოტების გაცვლის]] ფორმით). |
| + | |||
| + | შეთანხმება იყო შედეგი აშშ-ისა და იაპონიის მთავრობათა ცდისა – განემუხტათ მათ ქვეყნებს შორის არსებული დაძაბულობა. ამ მიზნით დაიდო აშშ-იაპონიის ჯენტლმენური შეთანხმება აშშ-ში იაპონური ემიგრაციის თაობაზე, აგრეთვე, 1908 წლის 5 მაისის საარბიტრაჟო კონვენცია და რუთ-ტაპაკირას შეთანხმება. იგი ვრცელდებოდა | ||
| + | წყნარი ოკეანის მთელ აუზზე, აღიარებდა მოლაპარაკების მწარმოებელი თითოეული ქვეყნის ტერიტორიული მფლობელობის პატივისცემის პრინციპსა და [[სტატუს-კვო]]ს შენარჩუნებას ამ რაიონში. ამავე შეთანხმებამ ცნო ყოველი ტერიტორიული შენაძენი, [[კონცესია]] და პრივილეგია, რაც კი იაპონიამ მიიღო პორტსმუთის მოლაპარაკებით, რომელიც შემდეგ დამტკიცებულ და გაფართოებულ იქნა 1905 იაპონია-ჩინეთის მოლაპარაკებით, აგრეთვე საფრანგეთ-იაპონიისა და რუსეთ-იაპონიის 1907 შეთანხმებით. რუთ-ტაპაკირას შეთანხმებამ დეკლარაციულად დაამტკიცა [[ჩინეთი]]ს დამოუკიდებლობა და ხელშეუხებლობა, ასევე, ყველა ხალხის თანაბარი შესაძლებლობის პრინციპი ამ ქვეყნის ვაჭრობა-მრეწველობაში. შეთანხმების ბოლო (მეხუთე) პუნქტში მითითებული იყო, რომ თუ წარმოიქმნება რაიმე საფრთხე სტატუს-კვოს ან თანაბარი შესაძლებლობის პრინციპის დარღვევისა, მაშინ აშშ და იაპონია განიხილავენ საჭირო ზომების გამოყენების საკითხს, რუთ-ტაპაკირას შეთანხმება ორივე ქვეყანამ მიიჩნია თავის დიპლომატიურ გამარჯვებად, თუმცა მან ვერ შეასუსტა აშშ-სა და იაპონიას შორის არსებული ანტაგონიზმი. პირიქით, შეთანხმებამ ხელები გაუხსნა იაპონიას ჩინეთში მოქმედებისაკენ. | ||
| + | |||
| − | |||
| − | |||
==წყარო== | ==წყარო== | ||
* [[ქართული დიპლომატიური ლექსიკონი]] | * [[ქართული დიპლომატიური ლექსიკონი]] | ||
| − | [[კატეგორია: | + | [[კატეგორია:საერთაშორისო შეთანხმებები]] |
| + | [[კატეგორია:აშშ-იაპონიის შეთანხმებები]] | ||
მიმდინარე ცვლილება 15:01, 1 ოქტომბერი 2024 მდგომარეობით
რუთ-ტაპაკირას შეთანხმება 1908 – დაიდო 30 ნოემბერს აშშ-ის სახელმწიფო მდივნის რუთსა და ვაშინგტონში იაპონიის ელჩს ტაკაპირას შორის (ნოტების გაცვლის ფორმით).
შეთანხმება იყო შედეგი აშშ-ისა და იაპონიის მთავრობათა ცდისა – განემუხტათ მათ ქვეყნებს შორის არსებული დაძაბულობა. ამ მიზნით დაიდო აშშ-იაპონიის ჯენტლმენური შეთანხმება აშშ-ში იაპონური ემიგრაციის თაობაზე, აგრეთვე, 1908 წლის 5 მაისის საარბიტრაჟო კონვენცია და რუთ-ტაპაკირას შეთანხმება. იგი ვრცელდებოდა წყნარი ოკეანის მთელ აუზზე, აღიარებდა მოლაპარაკების მწარმოებელი თითოეული ქვეყნის ტერიტორიული მფლობელობის პატივისცემის პრინციპსა და სტატუს-კვოს შენარჩუნებას ამ რაიონში. ამავე შეთანხმებამ ცნო ყოველი ტერიტორიული შენაძენი, კონცესია და პრივილეგია, რაც კი იაპონიამ მიიღო პორტსმუთის მოლაპარაკებით, რომელიც შემდეგ დამტკიცებულ და გაფართოებულ იქნა 1905 იაპონია-ჩინეთის მოლაპარაკებით, აგრეთვე საფრანგეთ-იაპონიისა და რუსეთ-იაპონიის 1907 შეთანხმებით. რუთ-ტაპაკირას შეთანხმებამ დეკლარაციულად დაამტკიცა ჩინეთის დამოუკიდებლობა და ხელშეუხებლობა, ასევე, ყველა ხალხის თანაბარი შესაძლებლობის პრინციპი ამ ქვეყნის ვაჭრობა-მრეწველობაში. შეთანხმების ბოლო (მეხუთე) პუნქტში მითითებული იყო, რომ თუ წარმოიქმნება რაიმე საფრთხე სტატუს-კვოს ან თანაბარი შესაძლებლობის პრინციპის დარღვევისა, მაშინ აშშ და იაპონია განიხილავენ საჭირო ზომების გამოყენების საკითხს, რუთ-ტაპაკირას შეთანხმება ორივე ქვეყანამ მიიჩნია თავის დიპლომატიურ გამარჯვებად, თუმცა მან ვერ შეასუსტა აშშ-სა და იაპონიას შორის არსებული ანტაგონიზმი. პირიქით, შეთანხმებამ ხელები გაუხსნა იაპონიას ჩინეთში მოქმედებისაკენ.
