გილანი
| (2 მომხმარებლების 3 შუალედური ვერსიები არ არის ნაჩვენები.) | |||
| ხაზი 1: | ხაზი 1: | ||
| − | '''გილან-ი''' ''(ბალყ.ყარაჩ. Гылан)'' – ქარბუქის მფარველი სული, ქარის დედის – [[ხიმიქი]]ს, ვაჟი ბალყარულ-ყარაჩულ | + | '''გილან-ი''' ''(ბალყ.ყარაჩ. Гылан)'' – ქარბუქის მფარველი სული, ქარის დედის – [[ხიმიქი]]ს, ვაჟი ბალყარულ-ყარაჩულ [[მითოლოგია]]ში. ქარიშხლითა და ქარბუქით თანხლებული მკაცრი სიცივეების ჟამს სოფლელები საერთო სახსრებით შეძენილ ხარს დაკლავდნენ და გილანს მიმართავდნენ: |
::::ქარის ძეო გილან, | ::::ქარის ძეო გილან, | ||
::::ნუ აბრუნებ შენს ქარბუქს, | ::::ნუ აბრუნებ შენს ქარბუქს, | ||
::::საქონელი არ დაგვიხოცო, | ::::საქონელი არ დაგვიხოცო, | ||
::::შენს წილს დავტოვებთ! | ::::შენს წილს დავტოვებთ! | ||
| − | გარდა ამისა, გავრცელებული იყო საწესო ცეკვა „გილანი“, რომელიც ქარბუქის შეჩერების მიზნით სრულდებოდა. ცეკვის დაწყებამდე სამშტოიან საწესო ჯოხს (Жел къамичи – „ქარის მათრახი“), რომლის წანაზარდებზე ფერადი ლენტები იყო მიბმული, 99-ჯერ ურტყამდნენ ერთი წლის სახედარს, ამასთან, 99 კოვზ ნაცარს ქარში გაფანტავდნენ და ნაბადმოსხმულნი თოვლზე „გილანს“ ცეკვავდნენ მანამ, სანამ მოცეკვავეთა ფეხებქვეშ თოვლი არ დადნებოდა. შემსრულებლებს ცხელი ფაფით (как) უმასპინძლდებოდნენ. შემდეგ ყოველ მოცეკვავეს ხელში თოვლის გუნდა სრულ გადნობამდე. | + | გარდა ამისა, გავრცელებული იყო საწესო [[ცეკვა]] „გილანი“, რომელიც ქარბუქის შეჩერების მიზნით სრულდებოდა. ცეკვის დაწყებამდე სამშტოიან საწესო ჯოხს (Жел къамичи – „ქარის მათრახი“), რომლის წანაზარდებზე ფერადი ლენტები იყო მიბმული, 99-ჯერ ურტყამდნენ ერთი წლის სახედარს, ამასთან, 99 კოვზ ნაცარს ქარში გაფანტავდნენ და ნაბადმოსხმულნი თოვლზე „გილანს“ ცეკვავდნენ მანამ, სანამ მოცეკვავეთა ფეხებქვეშ თოვლი არ დადნებოდა. შემსრულებლებს ცხელი ფაფით (как) უმასპინძლდებოდნენ. შემდეგ ყოველ მოცეკვავეს ხელში თოვლის გუნდა სრულ გადნობამდე. |
| ხაზი 10: | ხაზი 10: | ||
* Джуртубаев М. Древние верования балкарцев и карачаевцев. Нальчик, 1991; | * Джуртубаев М. Древние верования балкарцев и карачаевцев. Нальчик, 1991; | ||
* Кудаев М. Ч. Карачаево-балкарская этнохореография и символика. Нальчик, 2003. | * Кудаев М. Ч. Карачаево-балкарская этнохореография и символика. Нальчик, 2003. | ||
| − | |||
==წყარო== | ==წყარო== | ||
| − | + | [[კავკასიის ხალხთა მითები და რიტუალები]] | |
| − | + | ||
| ხაზი 24: | ხაზი 22: | ||
[[კატეგორია:კავკასიური რიტუალები]] | [[კატეგორია:კავკასიური რიტუალები]] | ||
[[კატეგორია:ბალყარულ-ყარაჩული რიტუალები]] | [[კატეგორია:ბალყარულ-ყარაჩული რიტუალები]] | ||
| − | [[კატეგორია: | + | [[კატეგორია:სარიტუალო ცეკვები]] |
მიმდინარე ცვლილება 23:49, 19 სექტემბერი 2023 მდგომარეობით
გილან-ი (ბალყ.ყარაჩ. Гылан) – ქარბუქის მფარველი სული, ქარის დედის – ხიმიქის, ვაჟი ბალყარულ-ყარაჩულ მითოლოგიაში. ქარიშხლითა და ქარბუქით თანხლებული მკაცრი სიცივეების ჟამს სოფლელები საერთო სახსრებით შეძენილ ხარს დაკლავდნენ და გილანს მიმართავდნენ:
- ქარის ძეო გილან,
- ნუ აბრუნებ შენს ქარბუქს,
- საქონელი არ დაგვიხოცო,
- შენს წილს დავტოვებთ!
გარდა ამისა, გავრცელებული იყო საწესო ცეკვა „გილანი“, რომელიც ქარბუქის შეჩერების მიზნით სრულდებოდა. ცეკვის დაწყებამდე სამშტოიან საწესო ჯოხს (Жел къамичи – „ქარის მათრახი“), რომლის წანაზარდებზე ფერადი ლენტები იყო მიბმული, 99-ჯერ ურტყამდნენ ერთი წლის სახედარს, ამასთან, 99 კოვზ ნაცარს ქარში გაფანტავდნენ და ნაბადმოსხმულნი თოვლზე „გილანს“ ცეკვავდნენ მანამ, სანამ მოცეკვავეთა ფეხებქვეშ თოვლი არ დადნებოდა. შემსრულებლებს ცხელი ფაფით (как) უმასპინძლდებოდნენ. შემდეგ ყოველ მოცეკვავეს ხელში თოვლის გუნდა სრულ გადნობამდე.
[რედაქტირება] ლიტერატურა
- Джуртубаев М. Древние верования балкарцев и карачаевцев. Нальчик, 1991;
- Кудаев М. Ч. Карачаево-балкарская этнохореография и символика. Нальчик, 2003.
