ხოვლე

23:50, 6 თებერვალი 2022-ის ვერსია

ხოვლე - სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარეში, კასპის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს მდინარე ხეხმელას (მტკვრის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირებზე, კასპიდან 30 კმ-ზე, გრაკლიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 7 კმ-ზე.

ვახუშტი ბაგრატიონი ხოვლეს შესახებ გადმოგვცემს: „თეზმის დასავლით არს ხევი ხოვლესი, გამოსდის რაზმითის მთას, მოდის ჩდილოდამ, ერთვის მტკუარს სამხრიდამ“ (ქც 4: 342,9,10). იოანე ბაგრატიონი ხოვლეს ხევში ჩამოთვლის შემდეგ სოფლებს: „მდუღრის ხევი აწ ხოვლის ხევად წოდებული: ხოვლე, გრაკალი, დოესი, აგარა...“

ხოვლე წყაროებში იხსენიება XI საუკუნიდან. აქ ერთმანეთს შეხვდნენ მეფე ბაგრატ IV (1027-1072) და კლდეკარის ერისთავი ლიპარიტ ბაღვაში. XIII საუკუნის პირველ ნახევარში სოფელი შეისყიდა მეჭურჭლეთუხუცესმა კახა თორელმა და რკონის მონასტერს შესწირა. გვიან შუა საუკუნეებში ხოვლე ჯავახიშვილების საკუთრება იყო

XIX საუკუნის 60–იან წლებში აქ დაარსდა პირველი სოფლის სკოლა, რომელშიც ასწავლიდნენ წერა-კითხვას, საღვთო სჯულსა და ხელსაქმეს. 1864 წელს ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების თაოსნობით სკოლა გადაკეთდა 4-წლიან სასწავლებლად 1868 წლის სექტემბრიდან შეუდგა მუშაობას ახალი პროგრამით. სწავლება ქართულ ენაზე წარმოებდა. სკოლას სხვადასხვა დროს ხელმძღვანელობღნენ: ნ. თარხნიშვილი, გრ. კავსაძე, ი. ციციშვილი, ი. ცხვედაძე, ი. ჭიჭინაძე, ზ. ჯავახიშვილი, ქ. ჯავახიშვილი და სხვ.

ხოვლეში გახსნილია ი. ჯავახიშვილის სახლ-მუზეუმი.

წყარო

• საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა
• ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონი