გარეჯის ტეტრალინგვა
(ახალი გვერდი: '''გარეჯის ტეტრალინგვა''' – ოთ�ხენოვანი (ქართულ-სომხურ-სპა�რს...) |
|||
| ხაზი 1: | ხაზი 1: | ||
| − | '''გარეჯის ტეტრალინგვა''' – | + | '''გარეჯის ტეტრალინგვა''' – ოთხენოვანი (ქართულ-სომხურ-სპარსულ-უიღურული) ოქროსფერი საღებავით შესრულებული წარწერა (1352), [[გარეჯი]]ს ერთ-ერთი სამონასტრო კომპლექსის – „უდაბჩოს“, აჩუ „წამებულის“ სატრაპეზოს ჩრდილოეთ [[კედელი|კედელზე]]. წარწერის ქართული ნაწილი, რომელიც შესრულებულია მხედრულით, მიწერილია ირიბად, 6 სტრიქონად. ასევე ექვსსტრიქონიანია ირიბადვე მიწერილი სომხური ნაწილი. რომელიც შესრულებულია ნუსხურით. სპარსული და უიღურული ნაწილები შესრულებულია 5-5 სტრიქონად, |
| − | საღებავით შესრულებული | + | რომელთაგან სპარსული, პირველ ორთან შედარებით, ნაკლებ ირიბად, ხოლო უიღურულის სტრიქონები სწორ ჰორიზონტალურ ხაზებადაა შესრულებული. საღებავის გაფერმკრთალების გამო, წარწერა ბუნდოვანია, თუმცა შემორჩენილია ფოტო, გადაღებული 1930 აკად. [[ამირანაშვილი შალვა|შ. ამირანაშვილი]]ს, მიერ (გამოაქვეყნა ლ. მელიქსეთ-ბეგმა). რომელზედაც ტექსტი კარგად ჩანს. წარწერის ქართული ნაწილი ასე იკითხება: |
| − | სამონასტრო კომპლექსის – | + | |
| − | + | „ქ. მე, მიწაჲ. [უღირსი] სარგის, ძე არსლანისა, ამოვედით წმიდჲ დავითისა საფლაესა. მე და ჩემმან მეუღლემან და ჩემმან შვილმან ამირ-საიდ, ლოცვად ჩვენდა | |
| − | ირიბად, 6 სტრიქონად. ასევე | + | და ჩვენთა გარდასულთა ცოდვათა შენდობისათვინ. და ვინცა წაიკითხოს ეს და შენდობა თქვას, მას და მისთა გარდასულთა შეუნდვნეს ღმერთმან და წმიდა დავით. დაიწერა თვესა მაისს. ქრონიკონსა მ”. |
| − | რომელთაგან სპარსული, პირველ | + | |
| − | ორთან შედარებით, ნაკლებ | + | წარწერა დათარიღებულია ახ. წ. 1352-ით. იგივე თარიღი აქვს დასმული სომხურ და სპარსულ ტექსტებსაც (ეიღურულში თარიღიანი ადგილი არ იკითხება). ოთხივე ტექ�ტის ძირითადი ნაწილი შინაარსით თითქმის ერთნაირია, ამასთან, სომხური ტექსტი, ქართულთან შედარებით, მეტისმეტად ვულგარული ენითაა დაწერილი – გხედებით ფსევდოარქაიზმებს და შეცდომებსაც კი (ლ. მელიქსეთ-ბეგი). ეს, ალბათ, იმიტომ, რომ გამოთქმული მოსაზრების (ლ. მელიქსეთ-ბეგი) |
| − | შესრულებული. საღებავის | + | საწინააღმდეგოდ, წარწერის შემსრულებელი სომეხი არ უნდა იყოს. წარწერა რამდენიმე ათეული წლის წინ საგულდაგულოდ გადაუფხეკიათ. |
| − | + | ||
| − | შ. | + | ''ვ. სილოგავა'' |
| + | |||
| + | |||
| + | ==ლიტერატურა== | ||
| + | * მელიქსეთ-ბეგი ლ.გარეჯის „მრავალმთის“ სომხური ეპიგრაფიკა და პოლიგლოტური წარწერა: ქართულ-სომხურ-სპარსულ-უიღურული. – «ენიმკის მოამბე». 1940, ტ. 5-6; | ||
| + | * გარეჯის ეპიგრაფიკული ძეგლები, ტ. I, ნაკვ. I, გამოსაცემად მოამზადეს დ. | ||
| + | * კლდიაშვილმა და ს. სხირტლაძემ, თბ., 1999; | ||
| + | |||
| + | ==წყარო== | ||
| + | [[ქართული ენა: ენციკლოპედია]] | ||
| + | [[კატეგორია:ქართული წარწერები]] | ||
01:11, 1 დეკემბერი 2023-ის ვერსია
გარეჯის ტეტრალინგვა – ოთხენოვანი (ქართულ-სომხურ-სპარსულ-უიღურული) ოქროსფერი საღებავით შესრულებული წარწერა (1352), გარეჯის ერთ-ერთი სამონასტრო კომპლექსის – „უდაბჩოს“, აჩუ „წამებულის“ სატრაპეზოს ჩრდილოეთ კედელზე. წარწერის ქართული ნაწილი, რომელიც შესრულებულია მხედრულით, მიწერილია ირიბად, 6 სტრიქონად. ასევე ექვსსტრიქონიანია ირიბადვე მიწერილი სომხური ნაწილი. რომელიც შესრულებულია ნუსხურით. სპარსული და უიღურული ნაწილები შესრულებულია 5-5 სტრიქონად, რომელთაგან სპარსული, პირველ ორთან შედარებით, ნაკლებ ირიბად, ხოლო უიღურულის სტრიქონები სწორ ჰორიზონტალურ ხაზებადაა შესრულებული. საღებავის გაფერმკრთალების გამო, წარწერა ბუნდოვანია, თუმცა შემორჩენილია ფოტო, გადაღებული 1930 აკად. შ. ამირანაშვილის, მიერ (გამოაქვეყნა ლ. მელიქსეთ-ბეგმა). რომელზედაც ტექსტი კარგად ჩანს. წარწერის ქართული ნაწილი ასე იკითხება:
„ქ. მე, მიწაჲ. [უღირსი] სარგის, ძე არსლანისა, ამოვედით წმიდჲ დავითისა საფლაესა. მე და ჩემმან მეუღლემან და ჩემმან შვილმან ამირ-საიდ, ლოცვად ჩვენდა და ჩვენთა გარდასულთა ცოდვათა შენდობისათვინ. და ვინცა წაიკითხოს ეს და შენდობა თქვას, მას და მისთა გარდასულთა შეუნდვნეს ღმერთმან და წმიდა დავით. დაიწერა თვესა მაისს. ქრონიკონსა მ”.
წარწერა დათარიღებულია ახ. წ. 1352-ით. იგივე თარიღი აქვს დასმული სომხურ და სპარსულ ტექსტებსაც (ეიღურულში თარიღიანი ადგილი არ იკითხება). ოთხივე ტექ�ტის ძირითადი ნაწილი შინაარსით თითქმის ერთნაირია, ამასთან, სომხური ტექსტი, ქართულთან შედარებით, მეტისმეტად ვულგარული ენითაა დაწერილი – გხედებით ფსევდოარქაიზმებს და შეცდომებსაც კი (ლ. მელიქსეთ-ბეგი). ეს, ალბათ, იმიტომ, რომ გამოთქმული მოსაზრების (ლ. მელიქსეთ-ბეგი) საწინააღმდეგოდ, წარწერის შემსრულებელი სომეხი არ უნდა იყოს. წარწერა რამდენიმე ათეული წლის წინ საგულდაგულოდ გადაუფხეკიათ.
ვ. სილოგავა
ლიტერატურა
- მელიქსეთ-ბეგი ლ.გარეჯის „მრავალმთის“ სომხური ეპიგრაფიკა და პოლიგლოტური წარწერა: ქართულ-სომხურ-სპარსულ-უიღურული. – «ენიმკის მოამბე». 1940, ტ. 5-6;
- გარეჯის ეპიგრაფიკული ძეგლები, ტ. I, ნაკვ. I, გამოსაცემად მოამზადეს დ.
- კლდიაშვილმა და ს. სხირტლაძემ, თბ., 1999;
