კამიუ ალბერ

10:54, 26 აგვისტო 2016-ის ვერსია

ალბერ კამიუ

კამიუ ალბერ - (ფრ. CAMUS ALBERT. 1913 - 1960). ფრანგი მწერალი, პუბლიცისტი, დრამატურგი და ფილოსოფოსი. ნობელის პრემიის ლაურეატი ლიტერატურის დარგში.

ბიოგრაფია

ალბერ კამიუ დაიბადა ალჟირში 1913 წელს. ადრეულ ასაკში დაკარგა მამა და იძულებული იყო შეეთავსებინა სისტემატიური მეცადინეობები ფილოსოფიაში პერიოდულ სამსახურთან.

1936 წელს წარმოადგინა დისერტაცია - „ელინიზმის იდეის და ქრისტიანობის თანაფარდობა პლოტინისა და ავგუსტინეს შრომებში“. კამიუ იმავდროულად იწყებს ურთიერთობას მოყვარულ თეატრებთან, ქმნის დასს „ეკიპი“, რომლისთვისაც ახორციელებს მალროს „ზიზღის დროს“ და დოსტოევსკის „ძმები კარამაზოვების“ დრამატურგიულ გადამუშავებას. მოგვიანებით კამიუ არაერთხელ უბრუნდება უცხოური ლიტერატურული ნაწარმოებების ინსცენირებასა და ადაპტაციას მათთვის ფრანგული სცენის კანონების მისადაგებით (კალდერონის „ჯვრის თაყვანისცემა“, 1953; „რექვიემი მონაზონზე“ - ფოლკნერის „ტაძრის“ მიხედვით, 1957; დოსტოევსკის „ეშმაკების“ მიხედვით, 1959).

კამიუმ ჯერ კიდევ ალჟირში დაიწყო ჟურნალისტობა. გაზეთებთან თანამშრომლობა პარიზში გადასვლის შემდეგაც გააგრძელა. გერმანიის ოკუპაციის დროს აქტიურად მონაწილეობდა საფრანგეთის წინააღმდეგობის მოძრაობაში. 1944 წელს იგი იატაკქვეშა გაზეთ „კომბის“ მთავარი რედაქტორია.

კამიუს ლიტერატურული კარიერა 1938 წელს ესეების კრებულ „ქორწინების“ გამოცემით დაიწყო. მას მოჰყვა კიდევ ერთი ლიტერატურულ-მხატვრული სტატიების კრებული „სიზიფის მითი“ („Le Mythe de Sisyphe“, 1942) და რომანი „უცხო“ („L’Étranger“, 1942). ამ ნაწარმოებებში უკვე ჩამოყალიბდა კამიუს ფილოსოფიური მსოფლმხედველობის ძირითადი ნიშნები, თანაც ჟან-პოლ სარტრისგან განსხვავებით იგი არ ქმნიდა სპეციალურ ფილოსოფიურ ტრაქტატებს, რადგანაც მისთვის მორალური და ფილოსოფიური იდეები ყველაზე ადეკვატურ ხორცშესხმას სწორედ მხატვრულ ტექსტებში იძენენ. კამიუს პოზიცია - ეს გახლავთ ეგზისტენციალისტური ყაიდის მორალისტის პოზიცია: ადამიანი, მისი აზრით, სტოიკურად უნდა იტანდეს ცხოვრების თანდაყოლილ პირველად აბსურდულობას; პასუხს უნდა აგებდეს საკუთარ თავისუფალ ქმედებებზე მაშინაც კი, როცა მასზე უფრო მაღალი ინსტანციაც კი არ არსებობს, აღარაა ღმერთი, რომელსაც უფლება აქვს განსაჯოს ან დასაჯოს. მსგავსმა იდეებმა ასახვა ჰპოვა კამიუს პიესებში: „კალიგულა“ („Caligula“, 1944) და „გაუგებრობა“ („Le Malentendu“, 1944), „ალყა“ („L’État de siège“, 1948) და „წმინდანნი“ („Les Justes“, 1950).

ჭეშმარიტი აღიარება კამიუს მოუტანეს რომანებმა: „შავი ჭირი“ („La Peste“, 1947) და „დაცემა“ („La Chute“, 1956). სწორედ მათზე მუშაობისას საბოლოოდ ჩამოყალიბდა კამიუსთვის დამახასიათებელი მშრალი, ასკეტური წერის სტილი, რომელშიც პერსონაჟებისა და სამყაროსადმი ირონიული დამოკიდებულება იმალება. ცხოვრებისადმი ირონიული დამოკიდებულება ასევე ჩანს მის 1951 წლის პუბლიცისტურ თხზულებათა კრებულში „მეამბოხე ადამიანი“ („L’Homme révolté“) და მოთხრობების ბოლო კრებულში „განდევნა და სამეფო“ („L’Exil et le Royaume“, 1957).

1957 წელს კამიუმ მიიღო ნობელის პრემია ლიტერატურის დარგში.

1960 წლის დასაწყისში იგი ავტოკატასტროფაში დაიღუპა.

გამოცემები ქართულ ენაზე

• შავი ჭირი : რომანი / ფრანგ. თარგმნეს გასტონ ბუაჩიძემ, კოტე ჯავრიშვილმა, ნესტან იორდანიშვილმა]. - თბ. : მერანი, 1988. - 261 გვ. ; 21 სმ.
• პირველი ადამიანი : [რომანი] / ალბერტ კამიუ ; ფრანგ. თარგმ. გიორგი ეკიზაშვილმა // ლიტერატურული პალიტრა. - თბილისი, 2013. - ივლისი. - N7(106). - გვ.107-121. - დამთავრებული რომანი, ადაპტირებული ჟან-პოლ შენტუს მიერ
• გადასახლება და სამეფო : [მოთხრობები] / ალბერ კამიუ ; ფრანგ. თარგმნა გიორგი ეკიზაშვილმა. - [თბ.] : აგორა, [2011]. - 248გვ. ; 17სმ.
• ქორწინება; ზაფხული = Noces; Suivi de L'ete / [ფრანგ. თარგმნა გიორგი ეკიზაშვილმა]. - თბ. : სანი, 2003. - 178გვ. ; 18სმ.
• სარჩული და პირი : [ესეები] / ალბერ კამიუ ; ფრანგ. თარგმნა გიორგი ეკიზაშვილმა. - [თბ.] : აგორა, [2011]. - 124გვ. ; 16სმ.
• მართალნი = Les justes : ხუთმოქმედებიანი პიესა / ალბერ კამიუ ; ფრანგ. თარგმნა ილია გასვიანმა. - [თბ.] : ჯეოპრინტი, [2006]. - 118გვ. ; 18სმ
• დაცემა : რომანი / ალბერ კამიუ ; [ფრანგ. თარგმნა ნესტან იორდანიშვილმა]. - [თბ.] : აგორა, [2012]. - 172 გვ. ; 17 სმ.
• კალიგულა : პიესა 4 მოქმედებად / ალბერ კამიუ ; ფრანგ. თარგმნა გიორგი ანთელავამ. - თბ. : აგორა, 2008. - 176 გვ. ; 17 სმ.. - (ავანსცენა). - სათ. და ორიგინალის ავტ.: Caligula/Albert Camus.
• კალიგულა : [პიესა] / ა. კალიგულა ; ფრანგ. თარგმ. ს. გელაძემ // საბჭოთა ხელოვნება. - 1987. - N2. - გვ.134-156.
• რეკვიემი მონაზონისთვის : პიესა 2 ნაწილად და 7 სურათად : უილიამ ფოლკნერის ამავე სახელწოდების ნაწარმოების მიხედვით / ალბერ კამიუ ; [ფრანგ. თარგმნა გიორგი ეკიზაშვილმა]. - [თბ.] : აგორა, [2011]. - 144გვ. ; 17სმ..
• ქორწინება ; ზაფხული : [მოთხრობები] / ალბერ კამიუ ; ფრანგ. თარგმნა გიორგი ეკიზაშვილმა. - [თბ.] : აგორა, [2011]. - 224გვ. ; 17სმ
• უცხო : რომანი / ალბერ კამიუ ; ფრანგ. თარგმნა გურანდა დათაშვილმა. - თბ. : აგორა, 2012. - 208 გვ. ; 17 სმ.
• სიზიფის მითი : ესეი აბსურდის შესახებ / ალბერ კამიუ ; ფრანგ. თარგმნა მარინა ბალავაძემ. - თბ. : აგორა, 2013. - 224 გვ. ; 17 სმ..
• სიზიფეს მითი: : [ესსე] / ა. კამიუ ; თარგმნ. მ. ცეცხლაძემ // დროშა. - 1996. - N3. - გვ.20-22
• სტუმარი : [მოთხრობა] / ა. კამიუ ; ფრანგ. თარგმ.: გ. ექიზაშვილმა // პირველი სხივი. - 1968. - N8. - გვ.366-377
• სტუმარი : მოთხრობა / ალბერ კამიუ ; ფრანგულიდან თარგმნა ია ჩიქვინიძემ // Scripta manent. საქართველო : სამეცნიერო ჟურნალი / ღია დიპლომატიის ასოციაცია. - თბილისი, 2009. - ISSN 1987-7390. - დამატება N1, თარგმანები, მოთხრობები. - გვ.28-39
• უცხო. - იონა, ან მხატვარი მუშაობისას : [მოთხრობები] / ა. კამიუ ; ფრანგ. თარგმ. ლ. გოგილაშვილის; მ. მეძმარიშვილის და მ. ბაქრაძის ; ბოლოსიტყვ. "ალბერ კამიუ" ; ილ. ჯ. ლოლუასი // ხომლი : უცხოური ლიტერატურის ალმანახი. - თბილისი, 1969. - N2. - გვ.3-79
• ირონია : [მოთხრობა] / ა. კამიუ ; თარგმნა გ. ეკიზაშვილი // საუნჯე. - 1979. - N4. - გვ.125-131
• პრომეთე ჯოჯოხეთში / ა. კამიუ ; ფრანგ. თარგმანი და კომენტარი სათაურით: "პრომეთე ისტორიის წინააღმდეგ" გ. ეზიკაშვილისა // ცისკარი. - თბილისი, 1977. - N11. - გვ.90-94
• მოღალატე : [მოთხრობა] / ა. კამიუ ; ფრანგ. თარგმ. გ. ეკიზაშვილმა // მნათობი. - თბილისი, 1984. - N4. - გვ.101-112
• მოღალატე ცოლი / ალბერ კამიუ ; ფრანგულიდან თარგმნა ტარიელ ნამორაძემ // ჩვენი მწერლობა. - თბილისი, 2014. - 19 სექტემბერი. - N19(227). - გვ.65-70.
• ელენეს გადასახლება : [ესსე მიძღვნილი ფრანგი პოეტის რენე მარისადმი] / ა. კამიუ ; ფრანგ. თარგმ. და წინასიტყვაობა დაურთო გ. ეზიკაშვილმა // ცისკარი. - თბილისი, 1983. - N7. - გვ.157-160
• ნუშის ხეები : [მოთხრობა] / ა. კამიუ ; მთარგმ. გ. ეკიზაშვილი // მნათობი. - თბილისი, 1988. - N7. - გვ.171-172
• კაეშანი; სიცოცხლის სიყვარული : [ესეები] / ა. კამიუ ; მთ. გ. ეკიზაშვილი // მნათობი. - თბილისი, 1984. - N11. - გვ.162-170
• ჯვრისწერა ტიპასში : [ლექსი] / ა. კამიუ ; ფრანგულიდან თარგმნა თ. ქიქოძემ // საუნჯე. - 1979. - N2. - გვ.176-192
• გაუგებრობა : [პიესა] / ა. კამიუ ; ფრანგ. თარგმ. პ. ჯავახიშვილმა // ახალი თარგმანები. - თბილისი, 1992. - N1. - გვ.51-95
• ტრაგედიის მომავალი : [თეატრისა და კონკრეტულად ტრაგედიის კამიუსეული კონცეფცია] / ა. კამიუ: ; თარგმნ. ი. ღოღობერიძემ // ხელოვნება. - თბილისი, 1995. - N1-3. - გვ.37-45
• ჰოსა და არა-ს შორის : [მოთხრობა] / ა. კამიუ ; ფრანგ. თარგმ. გ. ეკიზაშვილმა // მნათობი. - თბილისი, 1985. - N11. - გვ.164-170
• უბის წიგნაკებიდან / ა. კამიუ ; თარგმ. გ. ლოლაძემ // კრიტიკა. - 1987. - N1. - გვ.193-196
• დონჟუანობა; თეატრი : [ესსეები] / ა. კამიუ ; თარგმ. მ. მიქელაძემ // მნათობი. - თბილისი, 1997. - N7-8. - გვ.125-132
• მოღალატე ცოლი : [მოთხრობა] / ალბერ კამიუ ; ფრანგულიდან თარგმნა კახა იმნაიშვილმა // საუნჯე. - 1989. - N5. - გვ.134-146
• სტუმარი : [მოთხრობა] / ა. კამიუ ; ფრანგ. თარგმ. ი. გასვიანმა // საუნჯე. - 2001. - N3-4. - გვ.74-85
• ალჟირული ესეები : [მწერლის ბიოგრაფია და შემოქმედება ზურაბ კაკაბაძისა] / ალბერ კამიუ ; თარგმ. თინათინ ქიქოძემ // საუნჯე. - 1979. - N2. - გვ.173-192
• ფიქრები გილიოტინაზე / ალბერ კამიუ ; თარგმნა ანა ბუაჩიძემ // ლარი. - თბილისი, 1991. - N1. - გვ.64-75
• დაბრუნება ტიპასაში : მოთხრობა / ალბერ კამიუ ; ფრანგულიდან თარგმ. ნატო ხევსურიშვილმა // ლიტერატურა და ხელოვნება. - თბ., 2007. - მარტი. - N3. - გვ.43-46.
• შეუღლება ტიპასაში : მოთხრობა / ალბერ კამიუ ; ფრანგულიდან თარგმ. ნატო ხევსურიშვილმა // ლიტერატურა და ხელოვნება. - თბ., 2007. აპრილი. - N4. - გვ.44-47
• წერილი მეგობარს : (იბეჭდება შემოკლებით) / ალბერ კამიუ ; ინგლ. თარგმ. ნ. რურუამ // იალქანი : საყმაწვილო ჟურნალი / აფხაზეთის ლიტერატორთა და ხელოვანთა შემოქმედებითი კავშირი. - თბილისი, 2010. - N1. - გვ.16-17. - (წერილი გაგზავნილია გერმანიაში) ივლისი,1943 წელი
• ლამაზი დროება : [მწერლის ალჟირის საფეხბურთო გუნდ "რასინგ უნივერსიტერში" თამაშის შესახებ] / ალბერ კამიუ // არილი : საზოგადოებრივ-ლიტერატურული ჟურნალი. - თბილისი, 2014. - ივლისი. - N5(225). - გვ.11-12. - ლიტერატურა და ფეხბურთი. - გამოქვეყნებულია გაზეთში "რუა" (RUA), 1953 წლის 15 აპრილს

წყარო

• XX საუკუნის ფრანგი დრამატურგები და თეატრის თეორეტიკოსები: [ცნობარი / შეადგინა ლევან ხეთაგურმა]. - თბ., 1998. - 111გვ.; 21სმ
• საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკის ელექტრონული კატალოგი