ჰანტინგტონის დაავადება
| ხაზი 1: | ხაზი 1: | ||
'''ჰანთინგთონის დაავადება''' - (Huntigton disease), ბაზალური განგლიების, ზოლიანი სხეულის, თავის ტვინის ქერქის პროგრესირებადი დეგენერაცია; გადაეცემა აუტოსომურ – დომინანტური გენით,რომელიც ლოკალიზდება მეოთხე ქრომოსომის მოკლე მხარში; | '''ჰანთინგთონის დაავადება''' - (Huntigton disease), ბაზალური განგლიების, ზოლიანი სხეულის, თავის ტვინის ქერქის პროგრესირებადი დეგენერაცია; გადაეცემა აუტოსომურ – დომინანტური გენით,რომელიც ლოკალიზდება მეოთხე ქრომოსომის მოკლე მხარში; | ||
| − | კლინიკურად ხასიათდება პროგრესირებადი ქორეიფორმული მოძრაობებით და [[დემენცია|დემენციით]]. პათოლოგიური მოძრაობები იწყება ნელ-ნელა, 20-დან 25 წლამდე ასაკში, ხოლო შემდგომ – სხვადასხვა ხანგრძლივობის დროის მონაკვეთში, ვითარდება თავის ტვინის ორგანული დაზიანების სიმპტომები. დაწყებიდან 10-15 წელში დაავადებას, ჩვეულებრივ, ლეტალური გამოსავალი აქვს. | + | კლინიკურად ხასიათდება პროგრესირებადი ქორეიფორმული მოძრაობებით და [[დემენცია|დემენციით]]. პათოლოგიური მოძრაობები იწყება ნელ-ნელა, 20-დან 25 წლამდე ასაკში, ხოლო შემდგომ – სხვადასხვა ხანგრძლივობის დროის მონაკვეთში, ვითარდება თავის ტვინის ორგანული დაზიანების სიმპტომები. დაწყებიდან 10-15 წელში დაავადებას, ჩვეულებრივ, ლეტალური გამოსავალი აქვს. (''ჯმო-ს ფსიქიატრიის ლექსიკონები'') |
| − | + | ეს დაავადება, რომელსაც ჰანთინგთონის ქორეასაც უწოდებენ, პირველად აღწერა ნიუ ინგლენდში მოღვაწე ექიმმა ჯორჯ ჰანთინგთონმა 1872 (George Huntington, განმეორებით გამოიცა 2003 წელს). ჰანთინგთონის ქორეა გავრცელებულია მთელს მსოფლიოში და მისი სიხშირე მერყეობს 4-7%-ის ფარგლებში 100 000 სულ მოსახლეზე. ჩვეულებრივ, იწყება საშუალო ასაკში, თუმცა, შესაძლებელია, მოზარდობაშიც გამოვლინდეს. უფრო ხშირად ახასიათებს პროგრესირებადი კოგნიტური და ქცევითი გაუარესება. დამახასიათებელი ქორეაფორმული მოძრაობები ყოველთვის არ არის გამოხატული. იგი შეიძლება გამოვლინდეს | |
| − | + | ||
| + | გადამეტებული უმიზნო „მოუსვენრობის“ სახით (თუმცა, პაციენტი შეიძლება ცდილობდეს ამის შენიღბვას). ასეთმა ავადმყოფებმა შეიძლება მიმართონ ფსიქიატრს [[დეპრესია|დეპრესიის]] გამო, რაც დამახასიათებელია დაავადების ადრეულ სტადიაზე. | ||
| + | მოგვიანებით, უფრო ხშირად, აღინიშნება საკუთარ თავში ჩაკეტვა, „ექსცენტრული“ ქცევა და სოციალური იზოლაცია. დეპრესიის კლინიკური სურათი მსგავსია დიდი დეპრესიის სიმპტომებისა. სავარაუდოდ, მის განვითარებაში როგორც ბიოლოგიური, ასევე რეაქტიული კომპონენტებიც მონაწილეობს. ხშირია, [[პარანოიდული სიმპტომები]], შიზოფრენიისმაგვარი ან აფექტური [[ფსიქოზი|ფსიქოზები]]. სუბკორტიკული ბუნების კოგნიტური დაქვეითება, ჩვეულებრივ, მოგვიანებით სტადიებზე ვლინდება. მისი სიმწვავე და | ||
| + | პროგრესირების სისწრაფე მნიშვნელოვნად მერყეობს (Ho et al., 2003). დამახასიათებელია ყურადღების ადვილად გადანაცვლება. პაციენტს აღენიშნება კონცენტრაციის დაქვეითება და მიზანმიმართული ფსიქომოტორული აქტივობის განხორციელების უუნარობა და მოგვიანებით - აპათია. მზერის [[აპრაქსია]] და ენის მყარი პროტრუზია („გველის ენა”) ტიპიურია ჰანთინგთონის დაავადებისთვის. | ||
| + | |||
| + | ====სინონიმი==== | ||
| + | ჰანტინგტონის ქორეა | ||
==წყარო== | ==წყარო== | ||
| − | [[ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის ფსიქიატრიის ლექსიკონები]] | + | * [[ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის ფსიქიატრიის ლექსიკონები]] |
| + | * [[ოქსფორდის მოკლე სახელმძღვანელო ფსიქიატრიაში]] | ||
| + | |||
| + | [[კატეგორია:ფსიქიკურ ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული ტერმინები]] | ||
[[კატეგორია:ჰანტინგტონის დაავადება]] | [[კატეგორია:ჰანტინგტონის დაავადება]] | ||
17:06, 12 ივნისი 2019-ის ვერსია
ჰანთინგთონის დაავადება - (Huntigton disease), ბაზალური განგლიების, ზოლიანი სხეულის, თავის ტვინის ქერქის პროგრესირებადი დეგენერაცია; გადაეცემა აუტოსომურ – დომინანტური გენით,რომელიც ლოკალიზდება მეოთხე ქრომოსომის მოკლე მხარში;
კლინიკურად ხასიათდება პროგრესირებადი ქორეიფორმული მოძრაობებით და დემენციით. პათოლოგიური მოძრაობები იწყება ნელ-ნელა, 20-დან 25 წლამდე ასაკში, ხოლო შემდგომ – სხვადასხვა ხანგრძლივობის დროის მონაკვეთში, ვითარდება თავის ტვინის ორგანული დაზიანების სიმპტომები. დაწყებიდან 10-15 წელში დაავადებას, ჩვეულებრივ, ლეტალური გამოსავალი აქვს. (ჯმო-ს ფსიქიატრიის ლექსიკონები)
ეს დაავადება, რომელსაც ჰანთინგთონის ქორეასაც უწოდებენ, პირველად აღწერა ნიუ ინგლენდში მოღვაწე ექიმმა ჯორჯ ჰანთინგთონმა 1872 (George Huntington, განმეორებით გამოიცა 2003 წელს). ჰანთინგთონის ქორეა გავრცელებულია მთელს მსოფლიოში და მისი სიხშირე მერყეობს 4-7%-ის ფარგლებში 100 000 სულ მოსახლეზე. ჩვეულებრივ, იწყება საშუალო ასაკში, თუმცა, შესაძლებელია, მოზარდობაშიც გამოვლინდეს. უფრო ხშირად ახასიათებს პროგრესირებადი კოგნიტური და ქცევითი გაუარესება. დამახასიათებელი ქორეაფორმული მოძრაობები ყოველთვის არ არის გამოხატული. იგი შეიძლება გამოვლინდეს
გადამეტებული უმიზნო „მოუსვენრობის“ სახით (თუმცა, პაციენტი შეიძლება ცდილობდეს ამის შენიღბვას). ასეთმა ავადმყოფებმა შეიძლება მიმართონ ფსიქიატრს დეპრესიის გამო, რაც დამახასიათებელია დაავადების ადრეულ სტადიაზე. მოგვიანებით, უფრო ხშირად, აღინიშნება საკუთარ თავში ჩაკეტვა, „ექსცენტრული“ ქცევა და სოციალური იზოლაცია. დეპრესიის კლინიკური სურათი მსგავსია დიდი დეპრესიის სიმპტომებისა. სავარაუდოდ, მის განვითარებაში როგორც ბიოლოგიური, ასევე რეაქტიული კომპონენტებიც მონაწილეობს. ხშირია, პარანოიდული სიმპტომები, შიზოფრენიისმაგვარი ან აფექტური ფსიქოზები. სუბკორტიკული ბუნების კოგნიტური დაქვეითება, ჩვეულებრივ, მოგვიანებით სტადიებზე ვლინდება. მისი სიმწვავე და პროგრესირების სისწრაფე მნიშვნელოვნად მერყეობს (Ho et al., 2003). დამახასიათებელია ყურადღების ადვილად გადანაცვლება. პაციენტს აღენიშნება კონცენტრაციის დაქვეითება და მიზანმიმართული ფსიქომოტორული აქტივობის განხორციელების უუნარობა და მოგვიანებით - აპათია. მზერის აპრაქსია და ენის მყარი პროტრუზია („გველის ენა”) ტიპიურია ჰანთინგთონის დაავადებისთვის.
სინონიმი
ჰანტინგტონის ქორეა
