ჯამი (მათემატიკა)
(ახალი გვერდი: '''ჯამი''' – სიდიდეთა (რიცხვების, ფუნქციების, ვექტორების, მატრი...) |
|||
| ხაზი 1: | ხაზი 1: | ||
| − | '''ჯამი''' – სიდიდეთა (რიცხვების, ფუნქციების, ვექტორების, მატრიცების და ა. შ.) შეკრების ოპერაციის შედეგი. | + | '''ჯამი''' – [[სიდიდე (მათემატიკა)|სიდიდეთა]] ([[რიცხვი (მათემატიკა)|რიცხვების]], [[ფუნქცია (მათემატიკური)|ფუნქციების]], [[ვექტორი|ვექტორების]], [[მატრიცა (მათემატიკა)|მატრიცების]] და ა. შ.) [[შეკრება (არითმეტიკა)|შეკრების]] ოპერაციის შედეგი. |
ორი a და b სიდიდეთა ჯამი ასე აღინიშნება a + b. | ორი a და b სიდიდეთა ჯამი ასე აღინიშნება a + b. | ||
| − | n რიცხვის a<sub>1</sub>,a<sub>2</sub>,…,a<sub>n</sub> ჯამისათვის გამოიყენება სიმბოლო ∑: | + | n რიცხვის a<sub>1</sub>,a<sub>2</sub>,…,a<sub>n</sub> ჯამისათვის გამოიყენება [[სიმბოლო]] ∑: |
| ხაზი 9: | ხაზი 9: | ||
| − | ∑ - ის ნიშანი შემოიღო ეილერმა (1755). | + | ∑ - ის ნიშანი შემოიღო [[ეილერი ლეონარდ|ეილერმა]] (1755). |
| − | ლათინური summa ითარგმნება, როგორც „მთავარი პუნქტი“, „არსი“, | + | ლათინური summa ითარგმნება, როგორც „მთავარი პუნქტი“, „არსი“, „[[შედეგი (მათემატიკური)|შედეგი]]“, „ჯამი“. თავდაპირველად ჯამს უწოდებდნენ ყოველგვარ გაანგარიშების მთავარ რიცხვს. ჯერ კიდევ ლეონარდო პიზანელი წერდა: „[[გამრავლება|გამრავლების]] ჯამი“, „[[გაყოფა (მათემატიკა)|გაყოფის]] ჯამი“. ტერმინი „[[მოქმედება (მათემატიკური)|მოქმედების]] ჯამი“ [[არითმეტიკა|არითმეტიკული]] მოქმედების ნებისმიერი შედეგის აღსანიშნავად გვხვდება XVII ს-ის ბოლომდე. XV ს-დან იწყება სიტყვა „ჯამის“ თანამედროვე აზრით გამოყენება, გაჩნდა სიტყვა „შეჯამება“ (1489). ამ ტერმინთან ერთად გამოყენება სხვა სიტყვებიც: „[[აგრეგატი]]“, „ნაყოფი“, „შედეგი“. |
| − | ჯამის აღსანიშნავად ლაიბნიცი (ხოლო მის კვალდაკვალ სხვა ავტორებიც) იყენებდა ∫ ნიშანს, როგორც სახეშეცვლილ S ასოს, რომლითაც იწყება სიტყვა summa. ასო ∑ არჩეულია, როგორც S ასოს ანალოგი. ეს ნიშანი შემოიღო ეილერმა (1755). ამ სიმბოლოთი სარგებლობდა ლაგრანჟიც. შემდგომში, XVIII ს-ში მას ნაკლებად იყენებდნენ; მწკრივების ჯამის აღსანიშნავად ფართოდ იყენებდნენ S ასოს. როგორც „ჯამის“ გამოსახვა, ∑ ნიშანი კვლავ გამოჩნდა 1822 წ-ს ფურიესთან და 1829 წ-ს – იაკობთან. | + | ჯამის აღსანიშნავად [[ლაიბნიცი გოტფრიდ ვილჰელმ|ლაიბნიცი]] (ხოლო მის კვალდაკვალ სხვა ავტორებიც) იყენებდა ∫ ნიშანს, როგორც სახეშეცვლილ S ასოს, რომლითაც იწყება სიტყვა summa. ასო ∑ არჩეულია, როგორც S ასოს ანალოგი. ეს ნიშანი შემოიღო ეილერმა (1755). ამ სიმბოლოთი სარგებლობდა [[ლაგრანჟი ჟოზეფ ლუი|ლაგრანჟიც]]. შემდგომში, XVIII ს-ში მას ნაკლებად იყენებდნენ; [[მწკრივი (მათემატიკა)|მწკრივების]] ჯამის აღსანიშნავად ფართოდ იყენებდნენ S ასოს. როგორც „ჯამის“ გამოსახვა, ∑ ნიშანი კვლავ გამოჩნდა 1822 წ-ს [[ფურიე ჟან ჟოზეფ |ფურიესთან]] და 1829 წ-ს – იაკობთან. |
12:45, 8 სექტემბერი 2023-ის ვერსია
ჯამი – სიდიდეთა (რიცხვების, ფუნქციების, ვექტორების, მატრიცების და ა. შ.) შეკრების ოპერაციის შედეგი.
ორი a და b სიდიდეთა ჯამი ასე აღინიშნება a + b.
n რიცხვის a1,a2,…,an ჯამისათვის გამოიყენება სიმბოლო ∑:
∑ - ის ნიშანი შემოიღო ეილერმა (1755).
ლათინური summa ითარგმნება, როგორც „მთავარი პუნქტი“, „არსი“, „შედეგი“, „ჯამი“. თავდაპირველად ჯამს უწოდებდნენ ყოველგვარ გაანგარიშების მთავარ რიცხვს. ჯერ კიდევ ლეონარდო პიზანელი წერდა: „გამრავლების ჯამი“, „გაყოფის ჯამი“. ტერმინი „მოქმედების ჯამი“ არითმეტიკული მოქმედების ნებისმიერი შედეგის აღსანიშნავად გვხვდება XVII ს-ის ბოლომდე. XV ს-დან იწყება სიტყვა „ჯამის“ თანამედროვე აზრით გამოყენება, გაჩნდა სიტყვა „შეჯამება“ (1489). ამ ტერმინთან ერთად გამოყენება სხვა სიტყვებიც: „აგრეგატი“, „ნაყოფი“, „შედეგი“.
ჯამის აღსანიშნავად ლაიბნიცი (ხოლო მის კვალდაკვალ სხვა ავტორებიც) იყენებდა ∫ ნიშანს, როგორც სახეშეცვლილ S ასოს, რომლითაც იწყება სიტყვა summa. ასო ∑ არჩეულია, როგორც S ასოს ანალოგი. ეს ნიშანი შემოიღო ეილერმა (1755). ამ სიმბოლოთი სარგებლობდა ლაგრანჟიც. შემდგომში, XVIII ს-ში მას ნაკლებად იყენებდნენ; მწკრივების ჯამის აღსანიშნავად ფართოდ იყენებდნენ S ასოს. როგორც „ჯამის“ გამოსახვა, ∑ ნიშანი კვლავ გამოჩნდა 1822 წ-ს ფურიესთან და 1829 წ-ს – იაკობთან.
