ფემინიზმი
ფემინიზმი – სოციალური და პოლიტიკური მოძრაობა და თეორია, რომლის ძირითადი მიზანია სქესთა თანასწორობის მიღწევა ცხოვრების ყველა სფეროში: პოლიტიკურ, ეკონომიკურ, კულტურულ და სოციალურ ასპექტებში.
გარკვეული ფემინისტური განწყობილებები ჯერ კიდევ ძველ ჩინეთში შეინიშნებოდა, ხოლო მის უკვე თეორიად ჩამოყალიბებას ხელი შეუწყო მერი უოლსტოუნკრაფტის წიგნმა ქალთა „უფლებების დასტურად“ (1702 წ.). ამ იდეებმა განსაკუთრებით ფართო აუდიტორია 1840-1850 წლებში მოიპოვა, როცა დასავლეთის ზოგიერთ ქვეყანაში სუფრაჟისტების მოძრაობამ იჩინა თავი და ე.წ. „ფემინიზმის პირველი ტალღაც“ აგორდა. ოღონდ XX საუკუნის გარიჟრაჟზე, საარჩევნო უფლებების მოპოვებამ დასავლეთის ბევრ ქვეყანაში, ქალთა მოძრაობა საკმაოდ დააშორა თავის პირველად მიზანს და უმთავრეს პრინციპს. 1960 წლიდან კი იწყება „ფემინიზმის მეორე ტალღა“. ამ დროიდან ქალთა განმათავისუფლებელი მოძრაობა უფრო რადიკალური, ზოგჯერ - რევოლუციური მოთხოვნებითაც კი გამოირჩევა. ფემინიზმის თეორიები და დოქტრინები საკმაოდ წინააღმდეგობრივია, თუმცა ერთი ნიშანი ყველას აერთიანებს — საზოგადოებაში ქალის როლის გაზრდის მოთხოვნა. ფემინისტურ მოძღვრებას ერთი აკვიატებული იდეა ახასიათებს — სქესობრივი უთანასწორობა, მამაკაცის ქალზე ბატონობის სისტემა — ერთხელ და სამუდამოდ უნდა დაინგრესო.
თვალშისაცემია სულ ცოტა, სამი ურთიერთსაპირისპირო ფემინისტური ტრადიცია: ისეთი თავგადაკლული ლიბერალ-ფემინისტები, როგორებიც იყვნენ უოლსტოუნკრაფტი და ბეტი ფრიდენი ქალთა დაქვემდებარებულ მდგომარეობას, ძირითადად, საზოგადოების მიერ უფლებებისა და შესაძლებლობების უთანასწორო გადანაწილებაში ხედავდნენ. ეს „თანასწორუფლებიანობის ფემინიზმი“ არსებითად რეფორმისტული ხასიათისაა — მას უპირატესად, საჯარო სფეროს რეფორმირება აინტერესებს, ანუ ქალთათვის სამართლებრივი და პოლიტიკური სტატუსის გათანაბრების სურვილი, მათთვის განათლებისა თუ სამსახურებრივი წინსვლის შესაძლებლობის უზრუნველყოფა და არა პირადი თუ ოჯახური ცხოვრების ახალ თარგზე გამოჭრა. ამის საწინააღმდეგოდ, სოციალისტ-ფემინისტები, როგორც წესი, ქალთა დაქვემდებარებულ მდგომარეობასა და წარმოების კაპიტალისტურ წესს შორის კავშირზე ამახვილებენ ყურადღებას: დიასახლისი ქალი, ზოგადად, ეკონომიკის ხერხემალია, ვინაიდან მშრომელ კაცს საოჯახო ტვირთისაგან ათავისუფლებს, პროლეტარიატის ახალ თაობებს ზრდის და თავადაც მშრომელთა არმიის რეზერვის ფუნქციას ასრულებსო.
ხოლო რადიკალ-ფემინისტებს უკვე მიაჩნიათ, რომ პოლიტიკური თვალსაზრისით საზოგადოებაში უმნიშვნელოვანეს წინააღმდეგობას გენდერული დაყოფა ქმნის. როგორც ამტკიცებენ, ნებისმიერი საზოგადოება ისტორიულიცა და თანადროულიც − პატრიარქალურია და კეიტ მილეს თუ დავუჯერებთ, „კაცობრიობის მდედრ ნახევარზე მუდამ მამრი მეორე ნახევარი ბატონობდა“. ამრიგად, ისინი იმ დასკვნამდე მივიდნენ, რომ აუცილებელია „სექსუალური რევოლუცია“, რაც პირად, კერძო თუ ოჯახურ ცხოვრებას ყირაზე დააყენებდა და რადიკალური ფემინიზმის ლოზუნგიც სწორედ ასე ჟღერს: „ყოველივე პირადი — უკვე პოლიტიკაა“. ოღონდ ისიც კი მხოლოდ თავის უკიდურეს გამოვლინებებში თუ აცხადებს, რომ მამაკაცი „ქალის მტერია“ და „მამრი საზოგადოებიდან“ ქალთა განსვლას მოითხოვს. ისე, ამგვარიც ხდება და ეს უკვე ლამის პოლიტიკური ლესბიანობის ფორმას იღებს.
