ლიტურგიული დრამა
ლიტურგიკული დრამა - (ბერძნ. leiturgia – ღვთისმსახურება) – შუასაუკუნეების ხანის რელიგიური წარმოდგენა (IX-XIII სს.); აგებული იყო სახარების ცალკეულ ეპიზოდებზე. ლიტურგიკული დრამის საწყისად მიჩნეულია ე.წ. ანტიფონები (ორი ნახევარქოროს სასიმღერო დიალოგი) და რესპონსორიები (ქოროს პასუხი მღვდლის სიტყვებზე), რის საფუძველზეც წარმოიშვა ტროპები (სახარების ტექსტის დიალოგიზებული თხრობა).
ლიტერგიკული დრამის პირველი ნიმუშები, რომლებიც სრულდებოდა ლათინურ ენაზე, გამოირჩეოდა დიალოგის სიმცირით და შესრულების რიტუალურ-სიმბოლური ხასიათით. დროთა განმავლობაში ლიტურგიკულმა დრამამ შეიძინა ქმედითობა. მასში უკვე შესამჩნევი გახდა საყოფაცხოვრებო მოტივებიც. იგი ცხოვრებას დაუახლოვდა ენობრივი თვალსაზრისითაც (მაგ. „საქმრო, ანუ ბრძენი და უჭკუო ქალწულები“, საფრანგეთი, XI ს.). შესამჩნევად გამოიკვეთა სანახაობრივი მხარეც, წარმოიშვა ტექნიკური საშუალებები (ბლოკები „ამაღლებისთვის“, ლიუკები და სხვ.). განვითარების ამ სტადიაში ლიტურგიკული დრამა რამდენადმე დაუპირისპირდა კიდეც ლიტურგიის თავისებურებას. მე-13 ს. აირველ ნახევარში რომის პაპის ბრძანებით აიკრძალა წარმოდგენების გამართვა ეკლესიებში. ლიტურგიკულმა დრამამ გადაინაცვლა ტაძრის შესასვლელში (ე.წ. ნახევრადლიტურგიკული დრამა), რის შემდეგ მასში კიდევ უფრო გაძლიერდა საყოფაცხოვრებო ელემენტი.
ლიტურგიკულ დრამაში გამოყენებული იყო სიმულტანური დეკორაციის პრინციპი. საეკლესიო დრამები, ძირითადად, სრულდებოდა ხალხურ ენაზე სასულიერო პირების გარდა, მასში უკვე მონაწილეობდნენ ჩვეულებრივი მოქალაქეები და თვით სახალხო პროფესიონალი მსახიობებიც – ჟონგლიორები, რომლებიც, როგორც წესი, ასრულებდნენ ეშმაკების როლებს. ამ პერიოდის ყველაზე თვალსაჩინო ლიტურგიკული დრამაა „ქმედება ადამის შესახებ“ (XII ს.). ლიტურგიკული დრამა იქცა მისტერიის წარმოშობის ერთ-ერთ წყაროდ.
