ხუანხე
ხუანხე — (ჩინ.: 黃河), (ყვითელი მდინარე), სიგრძით (4670კმ) აზიის მეორე მდინარეა, თუ ობის სიგრძეს ირტიშის სათავიდან არ ვიანგარიშებთ. მისი აუზის ფართობი 745000 კმ2 -ია. სათავეს იღებს ტიბეტის მთიანეთში, კუჩნლუნის მთების სამხრეთი კალთებიდან და ჩაედისება ყვითელ ზღვაში, სადაც წარმოქმნილი აქვს სწრაფად მზარდი დელტა. ზემო დინებაზე მისი ხეობა მთის ტიპისაა, შუა დინებაზე კვეთს და ინტენსიურალ რეცხავს ლიოსიან პლატოს, ხოლო ქვემოთ გაედინება დიდი ჩინეთის ვაკეზე. იანძთან შედარებით მისი ჰიდროლოგიური რეჟიმი კონტინენტურია. დონეების ძლიერი რყევადობით. ვინაიდან მისი შუა დინება (ლიოსიანი პლატო) მკვეთრად არიდული ცენტრალური აზიის ფარგლებშია. მისი საშუალო წლიური ხარჯი შესართავში შეადგენს 1500მ3წმ. მას მსოფლიოში პირველი ადგილი უკავია მყარი ჩამონადენის მოცულობით. საშუალოდ ერთ მ3 წყალში მყარი ნატანის რაოდენობა შეადგენს 34კგ, ხოლო წყალმოვარდნისას ზოგჯერ აღწევს 700კგ. წლიურად მას გამოაქვს თითქმის 1400 მლნ ტ მყარი მასალა.
დიდი ჩინეთის ვაკეზე ხუანხე მიედინება თავის ნატან მასალაზე, მიმდებარე ვაკიდან უფრო მაღლა, რაც იწვევს კალაპოტის ხშირ ხეტიალს, რასთანაც დაკაეშირებულია კატასტროფული ხასიათის წყალდიდობა და მილიონობით ადამიანის მსხვერპლი. ორდოსის მასივის გვერღის ავლისას წარმოქმნის თითქმის სწორკუთხოვან გიგანტურ მუსლს. წყალდიდობა მდინარებე დაკავშირებულია ზაფხულის ძლიერ მუსონურ წვიმებთან, რასაც ემატება ნადნობი წყალი. ხშირაღ სტიქიურ წყალდიდობას ზაფხულისა და შემოდგომის მიჯნაზე იწეევს ტაიფუნი (ტროპიკული ციკლონი). ხუანსეს წყლის ყველაზე მეტი მომხმარებელია სარწყავი მიწათმოქმედება. მის აუზში თავმოყრილია ჩინეთის სარწყავი მიწების თითქმის ნახევარი. გამოიყენება აგრეთვე ელექტროენერგეტიკაში.
