უმზითვო (ოსტროვსკი)
„უმზითვო“ – რუსი დრამატურგის ალექსანდრე ოსტროვსკის პიესა.
პიესაზე „უმზითვო“ ოსტროვსკი 4 წლის განმავლობაში მუშაობდა (პირველად გამოქვეყნდა 1879 წელს). სპექტაკლმა, რომელიც 1878 წელს მოსკოვის მცირე თეატრის სცენაზე დაიდგა, მაყურებელსა და კრიტიკოსებში პროტესტი გამოიწვია. გაზეთი „Русские ведомости“ პრემიერის შესახებ წერდა: „დრამატურგმა დაღალა მთელი აუდიტორია, მათ შორის ყველაზე გულუბრყვილო მაყურებელიც“. ეს იყო ყველაზე დიდი მარცხი ოსტროვსკის მოღვაწეობაში. პიესა წარმატებული ავტორის გარდაცვალებიდან 10 წლის შემდეგ გახდა (დადგმის წარმატება რუსულ ნაციონალურ თეატრში (Александринский театр) უკავშირდება მსახიობ ვერა კომისარჟევსკაიას სახელს).
მკვლევრები ფიქრობენ, რომ პიესის სიუჟეტი ნამდვილ ამბავზეა აგებული. ნაწარმოებს საფუძვლად დაედო ე. წ. „დუერის შეთქმულება“, როცა ივან კონოვალოვი მისმა ახალგაზრდა მეუღლემ მოკლა. გამოქვეყნებამდე ავტორმა „უმზითვო“ წაუკითხა მოსკოვის პროფესიულ წრეს, რომელთა შორის ავტორის მოწინააღმდეგეებიც იყვნენ, თუმცა ყველამ ერთხმად აღიარა, რომ „უმზითვო“ საუკეთესო პიესაა.
„უმზითვოს“ მთავარი პერსონაჟია ლარისა ოგუდალოვა, ერთგვარი „რუსი კარმენი“, თუმცა გარს ახვევია არა რომანტიკული ტორეადორები და სამხედრო წესდების დამრღვევი ჯარისკაცები, არამედ, საქმიანი ადამიანების სასტიკი იერარქიული გუნდი, რომლებსაც უცნაური და გამოგონილი სახელები ჰქვიათ. ამ პიესის პერსონაჟები, რუსული შავი კომედია „დელ არტეს“ პერსონაჟებად აღიქმებიან, ხოლო ოსტროვსკი, რუსულ დრამატურგიაში განსაკუთრებული ჟანრის ფუძემდებელად.
პიესაში „უმზითვო“ მოქმედება XIX საუკუნის რუსეთში, მდინარე ვოლგის ნაპირას ქალაქ ბრაახიმოვში, ვითარდება. პიესის მთავარი გმირი ლარისა ოგუდალოვა, ღარიბი ქალია, რომელსაც ათხოვებენ უმზითვოდ. ლარისა იძულებულია უსიყვარულოდ მისთხოვდეს ბატონ კარანდიშევს. მოულოდნელად ქალაქს სტუმრობს ბატონი პარატოვი, რომელზეც შეყვარებულია ლარისა. პარატოვი ზრუნავდა ლარისაზე, მაგრამ მოულოდნელად გაუჩინარდა მისი ცხოვრებიდან. პარატოვი სტუმრობს ლარისას და დედამისს. მარტოდ დარჩენილი ქალი პარატოვს უტყდება სიყვარულში. თავის მხირვ, პარატოვი შეყვარებულია სხვაზე, თუმცა ამის შესახებ ლარისას უმალავს. ერთ საღამოს პარატოვი ლარისას ვოლგის პირას სასეირნოდ დაპატიჟებს, ისინი ატარებენ მხიარულ საღამოს გემზე. ლარისას იმედი აქვს, რომ პარატოვი მასზე დაქორწინდება, რომლის გამოც მან ოჯახი და საქმრო მიატოვა. პარატოვი გამოუტყდება ლარისას, რომ მას სხვა ქალი უყვარს. ლარისა ღირსებაშელახულია. ამ დროს ჩნდება ლარისას საქმრო კარანდიშევი, რომელსაც ლარისა კიდევ ერთხელ ეუბნება უარს ცოლობაზე, ეჭვიანობისგან დაბრმავებული კარანდიშევი ესვრის ლარისას. დაჭრილი ქალი პისტოლეტს ხელში იჭერს, რათა მისი სიკვდილი თვითმკლელობად შეაფასონ.
